26-07-07.07 Bijlage 2 ACV Overbetuwe 2025 Versie auditcommissie
Tekst van het document
Accountantsverslag 2025 Gemeente Overbetuwe
2 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Aan de raadsleden van gemeente Overbetuwe Dorpsstraat 67 6661 EH Elst 7 mei 2025
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Geachte leden van de raad, Hierbij ontvangt u ons accountantsverslag naar aanleiding van onze controle van de jaarrekening van uw gemeente voor het boekjaar dat eindigt op 31 december 2025. We hebben onze werkzaamheden uitgevoerd in overeenstemming met ons controleplan 2025 en onze overeenkomst. Onze bevindingen en aanbevelingen zijn open en constructief besproken met de ambtelijke organisatie, de portefeuillehouder Financiën en met de Auditcommissie.
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Het accountantsverslag begint met een samenvatting van onze belangrijkste bevindingen en aanbevelingen. Daarna gaan wij in op de reikwijdte van onze controle, de diepgang waarmee wij gecontroleerd hebben en tot welke oordeel wij gekomen zijn. Vervolgens geven wij onze visie op de informatiewaarde en leesbaarheid van de paragrafen en de programmaverantwoording.
bevindingen hebben opgenomen over een aantal wettelijk verplichte onderwerpen, zoals Sisa, WNT en onze onafhankelijkheid. In de bijlage hebben we ook enkele actuele ontwikkelingen gegeven die voor u van belang kunnen zijn. Dit accountantsverslag is opgezet als interactief document waar u eenvoudig doorheen kunt navigeren door op de menuopties aan de linkerzijde of de onderstreepte woorden te klikken. Wij vragen u terughoudend te zijn met het printen van het accountantsverslag. Wij willen graag van deze gelegenheid gebruik maken om u en uw medewerkers te bedanken voor de prettige samenwerking die we ervaren hebben. Mocht u nog vragen hebben, aarzelt u dan niet om contact met ons op te nemen.
Nadat wij onze analyse hebben gegeven van de financiële positie van uw gemeente, gaan wij in meer detail in op de belangrijkste bevindingen uit onze controlewerkzaamheden. Dit doen wij langs de drie domeinen fysiek, sociaal en dienstverlening.
Met vriendelijke groet, ETL Assurance & Overheidsaccountants B.V.
Vervolgens geven wij op hoofdlijnen ons beeld van de interne beheersing van uw organisatie en gaan we dieper in op de speerpunten die u ons heeft meegegeven tijdens de controle We sluiten het accountantsverslag af met bijlagen waarin we
R.F.C.W. Lozekoot RA
3 Samenvatting
Samenvatting
Samenvatting van onze bevindingen en aanbevelingen Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
We hebben een goedkeurende controleverklaring afgegeven Wij hebben een goedkeurende controleverklaring afgegeven bij de jaarrekening van uw gemeente. Dat betekent dat wij van mening zijn dat de jaarrekening, inclusief de rechtmatigheids-verantwoording, een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid, rekening houdend met de goedkeuringstolerantie. Omdat de goedkeuringstolerantie afhankelijk is van de werkelijke lasten, hebben wij de tolerantie die wij eerder hebben opgenomen in ons controleplan geactualiseerd op basis van de definitieve jaarrekening. De tolerantie voor fouten die wij bij de controle hebben gehanteerd bedraagt (afgerond) EUR 2,4 miljoen. Onzekerheden aanwezig Ons goedkeurend oordeel betekent niet dat er geen onzekerheden geconstateerd zijn. Wel houdt het in dat deze onzekerheden onder de goedkeuringstolerantie blijven die uw raad heeft vastgesteld. De onzekerheid met betrekking tot de prestatie-levering van de PGB-zorg bedraagt EUR 973.000. Informatiewaarde van de programmaverantwoording kan beter Wij zien dat uw programmaverantwoording voldoet aan de eisen van het BBV maar we denken dat de informatiewaarde versterkt kan worden. We merken op dat de programmaverantwoording veel verwijzingen bevat naar andere documenten. Hierdoor is de programmaverantwoording in beperkte mate zelfstandig leesbaar.
Daarnaast merken we op dat de programmaverantwoording veelal geschreven is op basis van inspanningen en niet op basis van concrete resultaten.
Ons samenvattend beeld van de paragrafen Voor de paragrafen geldt dat deze voldoen aan het BBV en voldoende informatie bevatten. Naar onze mening ontbreekt het op een aantal punten nog wel aan een toereikende koppeling tussen de uitgangspunten van het beleid en de realisatie gedurende het jaar. Met andere woorden: wat stond er in de betreffende paragraaf in de begroting en wat is er uiteindelijk in de praktijk van terecht gekomen.
Financiële positie van uw gemeente als geheel is goed Uit onze analyse blijkt dat de financiële positie van uw gemeente een wisselend beeld laat zien. De netto-schuldquote is hoog maar daar tegenover staat een hoge onbenutte belastingcapaciteit tegenover. Uw weerstandscapaciteit is voldoende. Naast de duiding van uw financiële positie, adviseren wij u om zelf expliciete normen te stellen over wat u zelf minimaal noodzakelijk acht om financieel gezond te zijn. Geen indicaties voor fraude Tijdens onze controle hebben wij nadrukkelijk aandacht besteed aan het onderwerp fraude. Uit onze werkzaamheden zijn geen indicaties voortgekomen voor fraude.
4 Samenvatting
Samenvatting
Samenvatting van onze bevindingen en aanbevelingen Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Schattingen door het college zijn evenwichtig Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen, bijvoorbeeld ten aanzien van de waardering van de (im)materiële vaste activa en de grondexploitaties. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt beoordeeld en allemaal als evenwichtig aangemerkt. Onze bevindingen in het fysiek domein De boekwaarde van de grondexploitaties is verbeterd van EUR 3,0 miljoen negatief naar EUR 2,6 miljoen negatief. De totale omvang van uw grondexploitaties is beperkt. Daarbij komt dat uw gemeente de risico’s goed in beeld heeft en deze risico’s zoveel mogelijk heeft beperkt. Wat overblijft is vooral het risico op vertraging als gevolg van bezwaarprocedures en rechtszaken. Ook speelt vertraging als gevolg van netcongestie een rol bij uw gemeente. Dit houdt snelle voortgang van bouwwerkzaamheden tegen.
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Onze bevindingen in het sociaal domein Wij zien dat de beheersing van uw kosten in het sociaal domein goed op orde is. Uw inschattingen voor het lopend jaar zijn betrouwbaar. Tegelijkertijd zorgen externe factoren dat er altijd onzekerheden blijven. In 2025 speelde een grote landelijke kostenstijging daarbij een belangrijke rol. Naast de beheersing van kosten, zien we dat er ook goede monitoring plaatsvindt op de kwaliteit van zorg. Uw medewerkers hebben daarom
Bijlagen
Bijlagen
niet alleen een beeld van de kosten van de zorg maar ook van kwaliteit en tevredenheid die ervaren wordt door cliënten. Onze bevindingen in het domein bedrijfsvoering De pensioenvoorziening voor wethouders zal per 1-1-2028 worden overgedragen aan het ABP. De gemeente heeft daarom de hoogte van deze pensioenvoorziening in de jaarrekening bepaald op basis van de grondslagen van het ABP. We zien dat het verschil tussen laatste bijgestelde begroting en de jaarrekening dit jaar groot is. De belangrijkste oorzaak hiervan is een extra bate uit het gemeentefonds die op het laatste moment bekend is geworden. Op de budgetten waar de gemeente zelf verantwoordelijk voor is, zijn de afwijkingen beperkt. Jaarafsluiting We hebben dit jaar voor het eerst uw jaarrekening gecontroleerd. Daarbij is onze belangrijkste conclusie dat dit erg voorspoedig is verlopen. Het eerste jaar kan uitdagend zijn maar dat is bij deze controle niet het geval geweest. De opgevraagde dossier zijn goed opgeleverd en onze vragen zijn snel en adequaat beantwoord.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Ons getrouwheidsoordeel
5
De reikwijdte van onze controle U heeft ons verzocht om de jaarrekening 2025 van uw gemeente te controleren. De jaarstukken bestaan uit meerdere onderdelen, welke wij niet allemaal met dezelfde diepgang controleren. In het auditplan hebben wij afspraken met u gemaakt over de reikwijdte van de controle.
Wij bevestigen dat de definitieve reikwijdte van de controle gelijk is aan die in het auditplan. Onderstaand hebben wij een samenvatting opgenomen op welke wijze wij de verschillende onderdelen van de jaarstukken in onze controle hebben betrokken.
Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen Jaarstukken Gemeente Overbetuwe Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie
Jaarverslag
Jaarrekening
Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing
Programmaverantwoording
Paragrafen
Balans, overzicht van baten en lasten en toelichting
Rechtmatigheidsverantwoording
WNT-bijlage
SiSa-bijlage
Bijlage taakvelden
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Van deze onderdelen van het jaarverslag stellen wij vast dat deze niet strijdig zijn met de jaarrekening
Onze controleverklaring bij de jaarrekening heeft betrekking op deze onderdelen.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
6
Dit zijn de definitieve toleranties die wij hebben gebruikt tijdens onze controle U bepaalt binnen de wettelijke kaders welke goedkeuringstoleranties wij hanteren. Op grond van het BADO bedraagt deze tolerantie maximaal 2% van de totale lasten. U heeft ons gevraagd om deze maximale tolerantie te gebruiken bij onze werkzaamheden. De relatie tussen de goedkeuringstolerantie, eventueel geconstateerde afwijkingen en ons oordeel staat in tabel rechts van deze pagina aangegeven. Omdat de goedkeuringstolerantie afhankelijk is van de werkelijke lasten en werkelijke dotaties aan de reserves, hebben wij de tolerantie die wij eerder hebben opgenomen in ons controleplan geactualiseerd op basis van de definitieve jaarrekening. Uw werkelijke lasten zijn hoger dan de begroting, daarom is onze tolerantie ook hoger. Dit hebben wij samengevat in onderstaande grafiek.
Rapporteringstolerantie De rapporteringstolerantie is de grens waarboven wij gevonden afwijkingen in dit accountantsverslag aan u rapporteren. U heeft de rapporteringstolerantie vastgesteld op EUR 100.000.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
7
Wij geven een goedkeurend oordeel over de getrouwheid van de jaarrekening Ons oordeel bij uw jaarrekening Wij hebben een goedkeurende controleverklaring afgegeven bij de jaarrekening van uw gemeente. Derhalve is ons oordeel dat de jaarrekening, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording, een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid, rekening houdend met de goedkeuringstolerantie.
Bevindingen blijven binnen de tolerantie Ons goedkeurend oordeel betekent niet dat er helemaal geen fouten of onzekerheden geconstateerd zijn. Wel houdt het in dat deze afwijkingen en onzekerheden onder de goedkeuringstolerantie blijven die uw raad heeft vastgesteld. Dit hebben wij in onderstaande tabel samengevat. Op de volgende pagina kunt u lezen om welke specifieke fouten en onzekerheden het gaat.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle
8
Fouten en onzekerheden in de jaarrekening nader uitgelicht Fouten en onzekerheden De fouten en onzekerheden kunnen als volgt worden gespecificeerd:
Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Omvang
Ons getrouwheidsoordeel
Bedrag in EUR 1.000
Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen
Levering zorg via pgb onzeker
973
Totaal
973
Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onzekerheid Pgb-zorg Naast de zorg in natura, verstrekt de gemeente ook een bedrag van EUR 973.000 aan Pgb-budgetten. Van deze zorg is het per definitie moeilijk om de prestatielevering vast te stellen. Hoewel we zien dat de reguliere beheersmaatregelen wel aanwezig zijn, is de levering van PGB zorg daarom toch als onzekerheid voor de controle opgenomen. Gezien de omvang van het bedrag, heeft dit geen impact op onze controleverklaring.
9 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de programmaverantwoording In de tabel hieronder hebben wij ons mening gegeven over de leesbaarheid en informatiewaarde van de programmaverantwoording. . Proces
Status
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Leesbaarheid
Informatiewaarde
Overeenstemming met jaarrekening
Overeenstemming met het BBV
Programmaverantwoording
Paragrafen
Programmaverantwoording Paragrafen
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Daarnaast hebben wij beoordeeld of de programmaverantwoording in overeenstemming is met de jaarrekening en voldoet aan alle eisen die het BBV eraan stelt. Belangrijkste reden classificatie niet-groen
• De programma’s kennen een duidelijke en consistente opbouw. Ook is opvallend dat de programma’s kort en bondig zijn. Hoewel de informatiewaarde hiermee beperkt wordt, komt het de leesbaarheid ten goede. • Er wordt veel verwezen naar andere documenten. De jaarrekening is daarom maar in beperkte mate zelfstandig leesbaar. Wij hebben begrepen dat dit een bewuste keuze van de gemeenteraad is maar in onze analyse beperkt dit de leesbaarheid en daarmee het totaalbeeld van de jaarrekening. • De informatiewaarde in de programma’s is beperkt. Bij een aantal onderwerpen wordt slechts aangegeven dat plannen of nota’s in uitvoering zijn. De inhoudelijke activiteiten worden niet genoemd. Vervolgens is het ook niet inzichtelijk of met de ingezette activiteiten, de doelen zijn behaald. • De indicatoren in de jaarrekening zijn de standaardindicatoren volgens het BBV. Het ontbreekt aan gemeente-specifieke indicatoren. Tevens ontbreken normen, waardoor er geen conclusies getrokken kunnen worden. Overweeg om doelen te kwantificeren waardoor ze meetbaar worden. De afspraken in de coalitie kunnen hiervoor een goede basis zijn. • Er is een vergelijking opgenomen tussen de laatste begroting en de realisatie. We geven u in overweging om hierin ook de bedragen van de initiële begroting op te nemen. Dit geeft een beter totaaloverzicht.
Legenda
Betekenis
Voldoet niet of beperkt aan de norm
Voldoet aan de norm, maar verdere verbetering is mogelijk om de raad beter in positie te brengen
Voldoet aan de norm en brengt de raad goed in positie
10 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Programmaverantwoording
Paragrafen
Programmaverantwoording Paragrafen
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen In onze visie vormen de paragrafen een belangrijk onderdeel voor de raad om haar controlerende taak goed te kunnen uitvoeren. In deze paragrafen moet het college verantwoording afleggen over een aantal belangrijke beleidsmatige onderwerpen die dwars door de programma’s heen snijden. Daarom geven wij ook ten aanzien van de paragrafen ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde. Tevens beoordelen we of de paragrafen in overeenstemming zijn met de jaarrekening en voldoen aan alle eisen die het BBV aan de paragrafen stelt. Dit hebben wij per paragraaf gedaan. Op de volgende pagina’s hebben wij onze ons mening gegeven over de leesbaarheid en informatiewaarde van de programmaverantwoording. Wij bevelen u aan om ook onze signaleringen ten aanzien van de paragrafen mee te nemen bij de verdere ontwikkeling van uw P&C documenten.
Ons samenvattend beeld van de paragrafen Voor de paragrafen geldt dat de leesbaarheid en informatiewaarde in basis goed zijn. De paragrafen voldoen vrijwel geheel aan het BBV en bevatten daarbij ook veel informatie. Naar onze mening zou een verdere ontwikkeling kunnen zijn, het maken van een koppeling tussen de uitgangspunten van het beleid en de realisatie gedurende het jaar. Met andere woorden: wat stond er in de betreffende paragraaf in de begroting en wat is er uiteindelijk in de praktijk van terecht gekomen. Daarbij geven we de volgende aanbevelingen om de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen te verbeteren:: • Versterk de koppeling tussen de paragrafen in de begroting en de paragrafen in de jaarrekening; • Voorzie kwalitatieve analyses van verklarende kwantitatieve analyses; • Maak meer gebruik van grafieken en infographics.
11 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen Proces
Status
Belangrijkste reden classificatie niet-groen
Lokale heffingen
• De paragraaf lokale heffingen is helder en voldoet aan de regelgeving van het BBV.
Weerstandsvermogen en risicobeheersing
• Uw paragraaf weerstandsvermogen is van goede kwaliteit en bevat naast de kengetallen ook duiding over deze kengetallen.
Onderhoud kapitaalgoederen
• Voldoet aan het BBV.
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Programmaverantwoording
Paragrafen
Programmaverantwoording Paragrafen
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Legenda
Betekenis
Voldoet niet of beperkt aan de norm
Voldoet aan de norm, maar verdere verbetering is mogelijk om de raad beter in positie te brengen
Voldoet aan de norm en brengt de raad goed in positie
Bijlagen
Bijlagen
12 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen Proces
Jaarrekening
Status
Belangrijkste reden classificatie niet-groen
Jaarrekening • Voldoet aan het BBV.
Financiering
Bedrijfsvoering
Verbonden partijen
• Voldoet aan het BBV.
Grondbeleid
Het BBV schrijft voor dat de gemeente “een visie geeft op het grondbeleid in relatie tot de realisatie van de doelstellingen van de programma's die zijn opgenomen in de begroting”. Voor een visie op het grondbeleid wordt verwezen naar de nota grondbeleid. Daarmee krijgt u de informatie wel maar voldoen de jaarstukken formeel niet aan het BBV. Dit kunt u oplossen door een samenvatting van de visie op grondbeleid toe te voegen aan de jaarstukken.
Openbaarheid
• Voldoet aan het BBV.
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
• Voldoet aan het BBV.
Programmaverantwoording
Paragrafen
Programmaverantwoording Paragrafen
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Legenda
Betekenis
Voldoet niet of beperkt aan de norm
Voldoet aan de norm, maar verdere verbetering is mogelijk om de raad beter in positie te brengen
Voldoet aan de norm en brengt de raad goed in positie
Bijlagen
Bijlagen
13 Samenvatting
Samenvatting
Onze analyse van uw financiële positie
Jaarrekening
In onze controleverklaring moeten wij expliciet aandacht besteden aan de geschiktheid van de door het college gehanteerde en onderbouwde veronderstellingen inzake het opvangen van financiële risico’s in relatie tot de financiële positie.
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Kengetallen BBV
Kengetallen BBV
Weerstandsvermogen
Weerstandsvermogen Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Om aan deze eis te voldoen hebben wij onder andere kennis genomen van de in jaarstukken opgenomen paragraaf “Weerstandsvermogen”, waarin het college de relatie heeft gelegd tussen de onderkende risico’s, de benodigde weerstandscapaciteit en het weerstandsvermogen. Ten aanzien van deze analyse hebben wij overwogen of deze alle relevante informatie bevat waarvan wij als gevolg van de controle van de jaarrekening kennis hebben. Ons beeld van deze paragraaf hebben we eerder al gegeven. Een nadere analyse van uw weerstandsvermogen hebben we op deze pagina gegeven. Daarnaast hebben wij vastgesteld of de volgens het BBV verplichte financiële kengetallen in lijn liggen met de gangbare normen. In de grafieken op deze en de volgende pagina’s hebben we een overzicht opgenomen van de kengetallen die verplicht in de jaarrekening van uw gemeente moeten worden opgenomen. Deze hebben we afgezet tegen de waarden van de ratio’s van de gemeente over de afgelopen vier jaar, maar ook tegen de gemiddelde omvang van andere gemeenten met uw omvang en met Nederland als geheel. Uit deze analyse blijkt dat de financiële positie van uw gemeente als geheel voldoende is, maar ook ook zichtbaar onder druk staat. Het is daarbij vooral van belang om vast te stellen welke financiële positie u zelf acceptabel vindt. Hierna hebben wij onze constatering per kengetal nader geduid.
Solvabiliteit De solvabiliteit van uw gemeente is in 2025 ongeveer gelijk aan 25%. Dit is in lijn met eerdere jaren. Hiermee zit uw gemeente in de risicocategorie neutraal die de provincie gebruikt bij de uitvoering van haar toezichthoudende taak. Ten opzichte van andere gemeenten van gelijke omvang, is uw solvabiliteit relatief laag.
Uw solvabiliteit zit aan de lage kant. Hoewel dit niet direct reden tot zorg is, is het wel een signaal. Hierbij is het van belang om de ontwikkeling van uw solvabiliteit naar de toekomst te beschouwen. U kunt hierbij uw verschillende ambities financieel vertalen en daarbij doorrekenen wat het effect is op uw solvabiliteit. Daarbij is het van belang dat u zelf een norm stelt wat u acceptabel vindt. Wij adviseren u om dit expliciet in uw financiële verordening vast te stellen. Overigens geldt dit niet alleen voor de solvabiliteit maar ook voor uw andere kengetallen.
14 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Kengetallen BBV
Kengetallen BBV
Weerstandsvermogen
Onze analyse van uw financiële positie Netto schuldquote en gecorrigeerde netto schuldquote De netto schuldquote van uw gemeente is in 2025 ongeveer 65%. Dit is ongeveer op gelijk niveau met de voorgaande jaren. Vanuit haar toezichthoudende taak acht de provincie een (gecorrigeerd) netto schuldquote die lager is dan 90% als minst risicovol. Voor beide ratio’s voldoet uw gemeente hier ruimschoots aan.
Ten opzichte van het landelijk gemiddelde en het gemiddelde van andere gemeenten met uw omvang, is uw netto-schuldquote aanmerkelijk hoger. Ook dit houdt voor een belangrijk deel verband met het relatieve hoge ambitieniveau dat u heeft.
Weerstandsvermogen Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Om de ambities en investeringen te financieren wordt verwacht dat er de komende jaren nieuwe leningen aangetrokken moeten worden. In de begroting 2026 is daarom rekening gehouden met steeds verder oplopende netto-schuldquote. Daarom raden wij u aan om, net als de solvabiliteit, de ontwikkeling van deze ratio de komende jaren goed in de gaten te houden. Wij adviseren u om expliciet vast te stellen welke quote acceptabel is en hierbinnen duidelijke keuzes te maken. Het vaststellen van een acceptabele norm kunt u bijvoorbeeld in uw financiële verordening doen.
15 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Kengetallen BBV
Kengetallen BBV
Weerstandsvermogen
Weerstandsvermogen Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze analyse van uw financiële positie Grondbeleid Het relatieve belang van de grondexploitaties in de totale exploitatie van de gemeente is de afgelopen jaren licht gestegen maar is nog steeds onder de 4%. Met deze omvang van uw grondexploitaties bevindt uw zich in de categorie minste risicovol die de provincie hanteert bij haar toezichthoudende taak. Ten opzichte van het gemiddelde van andere gemeenten is de omvang van uw grondexploitaties zijn relatief beperkt. Dit is gunstig voor uw financiële positie omdat grondexploitaties risicovol zijn en daarmee voor grote schommelingen in uw financiële positie kunnen zorgen. Daar komt bij dat uw grootste grondexploitatie een verwacht positief resultaat heeft. Een negatieve bijstelling zal daarom eerst zorgen voor een lager positieve toekomstverwachting, voordat het gevolgen heeft voor de financiële positie van de gemeente.
Structurele exploitatieruimte De structurele exploitatieruimte is dit jaar positief. Dit houdt in dat de structurele lasten kunnen worden gedekt door structurele baten. Er een feitelijk sprake is van een overschot in de exploitatie in 2025 nadat alle incidentele resultaten zijn geëlimineerd. Dit is voor de provincie een belangrijk uitgangspunt bij de uitvoering van haar toezichthoudende taak. Het is vooral opvallend dat dit kengetal de afgelopen jaren sterk gefluctueerd heeft. Dit is overigens bij veel andere gemeenten ook het geval omdat het een vrij subjectief kengetal is. Dit kengetal maakt allereerst zichtbaar hoe veranderlijk de gemeentelijke omgeving is. Daarnaast is te zien dat uw structurele exploitatieruimte iets lager is dan het landelijk gemiddelde. Dit is vooral relevant wanneer u kijkt naar toekomstige investeringen. Deze zullen immers drukken op uw exploitatieruimte.
16 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie
Onze analyse van uw financiële positie Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit wordt berekend als de verhouding tussen de gemiddelde woonlasten voor een meerpersoonshuishouden met een eigen woning in uw gemeente en de landelijke gemiddelde woonlasten voor hetzelfde huishouden over het laatst bekende begrotingsjaar. Hiervoor hebben wij 2025 gebruikt. Om de berekeningen te maken hebben wij de definities aangehouden van het kennisinstituut Coelo. Dit instituut gaat voor de bepaling van het gemiddelde bedrag aan OZB uit van de gemiddelde WOZ waarde van een koopwoning in uw gemeente. Wij gebruiken de definitie van Coelo om aan te sluiten bij de informatie die openbaar gemaakt is door het CBS.
Kengetallen BBV
Kengetallen BBV
Weerstandsvermogen
Weerstandsvermogen Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
De onbenutte belastingcapaciteit is hier weergegeven op basis van de totale belastingen per huishouden, bestaande uit OZB, Afal- en
rioolheffing. In uw jaarstukken staat een berekening op basis van alleen OZB. Om deze reden verschillen de percentages van elkaar. De omvang van de belastingcapaciteit van uw gemeente is, net als in eerdere jaren relatief laag. Dit is positief omdat u daarmee de mogelijkheid hebt om de belastingen en daarmee uw inkomsten te verhogen als dat nodig is. De relatief lage belastingen kunt u natuurlijk ook zien als de keerzijde van de relatief slechte solvabiliteit en schuldquote. De mate waarin u bereid bent om uw ambities te financieren met hogere belastingen, is natuurlijk een politieke keuze. Uit het kengetal blijkt vooral dat u de ruimte heeft om de belastingen te verhogen als dat nodig of wenselijk is.
17 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Kengetallen BBV
Kengetallen BBV
Weerstandsvermogen
Onze analyse van uw weerstandsvermogen In de paragraaf Weerstandsvermogen is door het college een analyse gemaakt van het weerstandsvermogen van uw gemeente per 31 december 2025. Eerder in dit rapport hebben wij een aangegeven hoe wij aankijken tegen de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragraaf Weerstandvermogen. In deze paragraaf gaan we dieper in op de analyse die door het college gemaakt is.
De door u benoemde risico’s zijn een divers van aard. Allereerst valt op de risico’s niet zijn opgesomd naar kans* impact. U heeft deze analyse wel gemaakt maar deze staat niet zo opgenomen in de jaarstukken.Wij adviseren u om dit wel te doen. Dit zou het beeld van de verschillende risico’s versterken. Ook dwingt dit u om de risico’s met meer diepgang te duiden.
Het weerstandsvermogen is de verhouding tussen de financiële risico’s die de gemeente loopt en de buffers die gemeente vrij beschikbaar heeft om deze risico’s op te vangen (de weerstandscapaciteit). Uit de analyse van het college blijkt dat de bandbreedte van het weerstandsvermogen in 2025 1,4 is. Hiermee heeft u dus voldoende buffers om uw risico’s op te vangen.
Tot slot zien we in de benodigde weerstandscapaciteit ook veel risico’s die een beperkte financiële omvang hebben maar vooral kwalitatief wel van groot belang zijn. Een datalek kan bijvoorbeeld financiële gevolgen hebben maar is op de eerste plaats vervelend vanwege de gevolgen voor inwoners. Dit laat zien dat risicomanagement niet alleen een zaak is van uw financieel medewerkers maar van de hele organisatie.
Weerstandsvermogen Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Objectiviteit van de benodigde weerstandscapaciteit Een belangrijk nadeel van de benodigde weerstandscapaciteit is dat deze subjectief is. Het is volledig afhankelijk van de kwaliteit van het risicomanagement en de mogelijkheid om de maximale omvang en kans van voordoen van de risico’s te bepalen. In de praktijk is dit vaak weerbarstiger dan uit de paragraaf Weerstandsvermogen blijkt. Uw weerstandsvermogen nader geanalyseerd Ten opzichte van vorig jaar is het weerstandsvermogen afgenomen. In de jaarstukken 2024 stond een ratio van 1,9. De risico’s zijn iets lager weergegeven dan vorig jaar. Maar vooral de omvang van de weerstandscapaciteit is lager dan vorig jaar.
18 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein Schattingen binnen het fysiek domein zijn evenwichtig. Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2025 beoordeeld. Onderstaande tabel geeft een overzicht van onze bevindingen. Indien wij oordelen dat een schatting niet evenwichtig is, hebben wij dit oordeel nader toegelicht. Managementschatting
Oordeel
Waardering immateriële vaste activa
Evenwichtig
Waardering materiële vaste activa
Evenwichtig
Schattingen gehanteerd bij waardering van grondexploitaties De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op, de zogenaamde jaarschijven, waarin een schatting is opgenomen van de te maken kosten en opbrengsten. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de gehanteerde uitgangspunten en parameters beoordeeld. In de tabel op de volgende pagina zijn onze bevindingen weergegeven.
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Schattingen met betrekking tot fasering, kosten en opbrengsten De belangrijkste schattingen die wij controleren hebben betrekking op de geplande programmering en daarmee samenhangende kosten en opbrengsten. Dit zijn de schattingen die het moeilijkst te voorspellen zijn en daarom is dit ook een significant risico voor onze controle. Opvallend is bij Overbetuwe dat de verwachting van de timing van
verkopen het onzekerste is. Er is grote behoefte aan zowel woningen als bedrijvenkavels en daarom is het risico dat grond niet te verkopen is, relatief klein. Daarnaast hebben voor de prijzen onafhankelijke taxaties plaatsgevonden. De timing van verkopen is echter wel complex. De gemeente heeft te maken met risico’s op rechtszaken vanwege bezwaren van omwonenden. Daarnaast is er sprake van netcongestie in de regio. Wanneer er geen stroomaansluitingen beschikbaar zijn, schuift de verkoop van grond naar achter. We zien dat de schattingen die de gemeente heeft gemaakt met betrekking tot verkopen van gronden evenwichtig zijn. Deze schattingen zijn echter ook altijd onzeker. Latere verkoop betekent hogere rentekosten. Daarnaast betekent deze vertraging natuurlijk ook dat woningtekorten in de gemeente nog verder oplopen. Beperkte omvang van grondexploitaties Bij de schattingsonzekerheden moet opgemerkt worden dat de totale omvang van de grondexploitaties beperkt is. Een aantal grondexploitaties heeft nog een of enkele kavels te verkopen en zullen binnenkort afgesloten worden. Ook zorgt de beperkte omvang ervoor dat bij vertraging de additionele rentekosten beperkt zijn. De grootste grondexploitatie is de Biezenkamp. Hiervoor is het verwachte resultaat positief.
Een tegenvaller zorgt daarom eerst voor een lagere toekomstige winst waardoor dit niet direct impact heeft op de financiële positie van de gemeente. Hoewel grondexploitaties dus per definitie risicovol zijn, is de omvang en het risico voor Overbetuwe beperkt.
19 Samenvatting
Samenvatting
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein
Jaarrekening
Jaarrekening
Managementschatting
Oordeel
Toelichting
Gehanteerde rekenrente
Evenwichtig
Zie onderbouwing op de vorige pagina.
Evenwichtig
De verwachte kostenstijging bedraagt 3,5% voor 2026, 3% voor 2027 en 2028 en 2,0% voor de periode vanaf 2029. Deze percentages vallen in het midden van het interval dat extern specialist Metafoor geeft in haar Outlook Grondexploitaties 2025. Op basis hiervan vinden wij de kostenschattingen evenwichtig.
Evenwichtig
De gehanteerde opbrengstenstijging kent een differentiatie naar soort vastgoed (woningbouw en niet-woningbouw). De gehanteerde schattingen zijn opgenomen in het projectenboek 2025 en variëren in 2025 van 0% voor niet woningbouw tot 5% voor vrijstaande woningen. Langjarig wordt een indexatie van 2% gehanteerd. Deze percentages sluiten aan bij de visie die extern specialist Metafoor geeft in haar Outlook Grondexploitaties 2025. Op basis hiervan vinden wij de schattingen evenwichtig. Overigens wordt er geen opbrengststijging ingerekend voor verkopen waarvoor al prijsafspraken zijn gemaakt of contracten zijn getekend.
Evenwichtig
De programmering van de grondexploitaties is gebaseerd op actuele omstandigheden van de markt, gemaakte afspraken met marktpartijen. interne en externe adviezen, onderzoeken en politieke uitgangspunten ten aanzien van woningbouw en werkgelegenheid. Wij achten de op marktinformatie gebaseerde inschatting voor de programmering evenwichtig op basis van de door ons uitgevoerde werkzaamheden.
Evenwichtig
De prijzen zoals ingerekend zijn gebaseerd op de verwachte marktomstandigheden, residuele grondwaardeberekeningen en de afspraken in de verkoop- en ontwikkelingsovereenkomsten. Deze zijn zoveel mogelijk onderbouwd met taxaties. Daarom achten wij de schatting evenwichtig.
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Kostenstijging Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle
Opbrengstenstijging
Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing
Gehanteerde programmering
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Verkoopprijzen
Bijlagen
Bijlagen
20 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein Grondexploitaties zijn geactualiseerd. Als onderdeel van de jaarafsluiting heeft er een actualisatie van de grondexploitaties plaatsgevonden. De boekwaarde van de grondexploitaties is toegenomen met EUR 0,8 miljoen tot een bedrag van EUR 8,5 miljoen. Dit bedrag wordt verklaard door de kosten die dit jaar zijn gemaakt en zijn toegevoegd aan de boekwaarde. Er hebben dit jaar geen grondverkopen plaatsgevonden..
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
De totale investeringen in 2025 bedragen EUR 0,8 miljoen. Hierbij zijn geen grote afwijkingen van de schattingen die voorgaand jaar zijn gemaakt. Kosten zijn alleen waar mogelijk uitgesteld als gebleken is dat de opbrengsten ook voorlopig nog niet gerealiseerd zullen worden. Het totaal verwachte resultaat op de grondexploitaties is dit jaar verbeterd van 3,0 miljoen negatief naar 2,6 miljoen negatief. Dit komt door verschillende aanpassingen in de inschattingen van kosten en opbrengsten. Daarnaast is de aanpassing van de scope van de Merm Oost een belangrijke wijziging. Hier is het te verkopen kavel gesplitst in meerdere kleine kavels.
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Risico’s in de grondexploitatie opgevangen door weerstandsvermogen In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing is opgenomen dat het college het risico binnen de grondexploitaties inschat op EUR 1,3 miljoen. Voor dit risico is in de balans geen afzonderlijke Reserve Grondexploitatie gevormd. In plaats daarvan
moet het risico worden opgevangen door het weerstandsvermogen. Om de dekking van de risico’s uit de grondexploitaties explicieter zichtbaar te maken, geven wij u in overweging om ten laste van de algemene reserve een afzonderlijk Reserve Grondexploitatie te vormen. Wij hebben begrepen dat in het verleden een bewuste keuze is gemaakt om dit niet te doen. Wij zien dat het expliciet opnemen van een reserve grondexploitatie het beeld van de grondexploitaties kan verscherpen..
21 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het sociaal domein Schattingen binnen het sociaal domein zijn evenwichtig. Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2025 beoordeeld. Onderstaande tabel geeft een overzicht van onze bevindingen. Indien wij oordelen dat een schatting niet evenwichtig is, hebben wij dit oordeel nader toegelicht. Managementschatting Nog te betalen zorgkosten
Oordeel Evenwichtig
Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering
Beheersing van de zorgkosten door de gemeente goed in orde Zorgkosten zijn inherent moeilijk te beheersen. Allereerst heeft dit te maken met het een open einde regeling betreft. Daarnaast zijn de kosten afhankelijk van prijsafspraken in de regio. Tot slot is de beheersing ingewikkeld omdat de zorg wordt uitgevoerd door externe partijen. De effectiviteit van de zorg is daarom voor de gemeente moeilijker om vast te stellen.
Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
De gemeente Overbetuwe is relatief ver in de beheersing van de kwaliteit van de zorg. De gemeente voert standaard gesprekken met cliënten die zorg hebben ontvangen. Hierin wordt gevraagd naar de ervaring van de afgelopen tijd. Voor ons zijn deze gesprekken een belangrijk aanknopingspunt voor onze controle. Om zekerheid te verkrijgen over de prestatielevering van zorg, maken we allereerst gebruik van de
productieverantwoordingen met controleverklaring die de zorgaanbieders naar de gemeente stuurt. Dit jaar is de controlegrens verhoogd van EUR 125.000 naar EUR 200.000. Daarom stuurt een groter deel van de zorgaanbieders geen controleverklaring meer op. Om toch zekerheid te krijgen over deze lasten, hebben we gebruik gemaakt van de evaluatiegesprekken van de gemeente. Dit heeft erin geresulteerd dat er voor de zorg in natura geen onzekerheden zijn in de jaarrekening. Ontwikkeling van zorgkosten blijft een uitdaging In de jaarrekening staat een vergelijking tussen de laatste begroting en de realisatie. Bij Programma 4 “inclusieve en participatiesamenleving” zien we dat de definitieve begroting (EUR 47,0 miljoen) en de realisatie (EUR 46,3 miljoen) niet ver van elkaar afliggen. De laatste prognose van de lasten is daarmee in lijn met de definitieve cijfers. We hebben dan ook gezien dat er geen grote afwijkingen zijn tussen de administratie van de gemeente en de productieverantwoordingen van de zorgleveranciers. Wanneer we echter kijken naar de initiële begroting, zien we dat de totale lasten op EUR 42,7 miljoen begroot waren. Tijdens het jaar is de begroting dus bijgesteld naar boven. Uit nader onderzoek blijkt dat dit voornamelijk te maken heeft met de indexaties als gevolg van stijgende loonkosten. Dit zijn externe factoren waar de gemeente geen invloed op heeft.
Ondanks de goede beheersing van het sociaal domein, blijkt hieruit dat de invloed van externe factoren groot blijft voor de gemeente.
22 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van de bedrijfsvoering Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling aanvaardbaar Het college van burgemeester en wethouders van uw gemeente heeft de jaarrekening opgesteld in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Als onderdeel van onze controle en met betrekking tot de jaarrekening hebben wij: • de aanvaardbaarheid van de toegepaste grondslagen voor financiële verslaggeving beoordeeld; en • de juistheid en de volledigheid van de toelichtingen beoordeeld.
APPA voorziening berekend op basis van grondslagen ABP De Rijksoverheid heeft besloten dat met de invoering van het nieuwe pensioenstelsel ook de Appa-pensioenaanspraken van politieke ambtsdragers in het pensioenfonds ABP ondergebracht moeten worden. Dit zal naar verwachting per 1 januari 2028 plaatsvinden. Dat betekent dat per die datum de genoemde voorzieningen toereikend moeten zijn om de collectieve waardeoverdracht naar het ABP te kunnen dekken.
Wij zijn van mening dat de grondslagen voor waardering en resultaatbepaling die het college heeft gehanteerd bij het opstellen van de jaarrekening 2025 aanvaardbaar zijn.
Een belangrijke component bij het inschatten van de waardeoverdracht per 1 januari 2028 is de dekkingsgraad die het ABP dan zal hebben. De gemeente heeft in de jaarrekening de dekkingsgraad van 123,5% gehanteerd. Dit was de actuele dekkingsgraad van het ABP per balansdatum. Hiermee heeft de gemeente het verschil met de oude berekening in 2025 al helemaal in de kosten genomen. De uiteindelijke overdracht is afhankelijk van de dekkingsgraad per 1 januari 2028 en kan dus nog veranderen in de komende jaren.
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Schattingen binnen de bedrijfsvoering zijn evenwichtig Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2025 beoordeeld. Onderstaande tabel geeft een overzicht van onze bevindingen. Indien wij oordelen dat een schatting niet evenwichtig is, hebben wij dit oordeel nader toegelicht. Managementschatting
Oordeel
Waardering financiële vaste activa
Evenwichtig
Waardering kortlopende vorderingen
Evenwichtig
Waardering voorzieningen
Evenwichtig
23 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van de bedrijfsvoering Voorspellende waarde van de begroting kan worden verbeterd Het resultaat in de jaarrekening 2025 is uitgekomen op een voordeel van EUR 6,7 miljoen. In de primaire begroting werd een positief resultaat verwacht van EUR 0,3 miljoen. In de najaarsrapportage ging het college uit van een voordeel van EUR 1,1 miljoen. Het beeld is daarmee dat er verschillende incidentele meevallers zorgen voor een verschillende afwijking van het totaalresultaat. Een belangrijk voorbeeld hiervan is een subsidie voor woningbouw die is toegekend aan de gemeente en direct zorgt voor een grote meevaller. Deze is na de tweede berap bekend geworden en is daarmee direct een voordeel voor de gemeente.
Wanneer we kijken naar eerdere jaren, dan is dit een structureel beeld. De gemeente heeft ook in eerdere jaren, telkens verschillende meevallers gehad waardoor het resultaat positiever uitkwam dan in de begroting en bijgestelde begroting het geval was. Hoewel iedere incidentele meevaller te verklaren is, geeft het totaalbeeld een vraag om nadere analyse. In uw financiële verantwoording noemt u meevallers en tegenvallers die mogelijk eerder bekend hadden kunnen zijn. De gemeente zou kunnen kijken of er mogelijkheden zijn om het begrotingsproces te verbeteren en na te gaan of strakker budgetbeheer mogelijk is. Hoewel dit vaak niet leidt tot snelle kostenbesparingen, helpt goed budgetbeheer wel in het sturen van de organisatie en het behalen van doelstellingen.
24 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van het afsluitproces en de totstandkoming van de jaarrekening Jaarrekening
Jaarrekening Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing Afsluitproces
Afsluitproces Overzicht processen
Overzicht processen Frauderisico’s
IT-omgeving
Frauderisico’s IT-omgeving de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
In dit onderdeel van ons accountantsverslag geven wij ons beeld van (de kwaliteit van) het afsluitproces en de totstandkoming van de jaarrekening.
2025 is het eerste jaar dat wij Overbetuwe gecontroleerd hebben. Over het algemeen is het eerste jaar uitdagend omdat we op elkaar ingespeeld moeten raken. Het eerste jaar dat wij Overbetuwe gecontroleerd hebben is echter relatief soepel verlopen. De oplevering was goed op orde. Dit heeft mede te maken met het feit dat er veel vooraf is afgestemd. We hebben veel vragen met uw medewerkers vooraf ontvangen zodat tijdens de controle de meeste bijzonderheden al waren opgelost. Desalniettemin zien wij op onderdelen ruimte voor verbetering. Vooral wanneer wij vragen stelden tijdens onze controle, merkten wij dat de kennis niet altijd breed in de organisatie aanwezig was. De gemeente steunt op eigen interne controles en is daarom afhankelijk van een beperkt aantal medewerkers. Wanneer de dossier bij ons terechtkomen, is dit daarom vaak op orde. We denken echter dat de kennis over zowel het BBV als de gemeente dieper in de organisatie verankerd kunnen worden.
25 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van de interne beheersing (zoals opgenomen in de managementletter) Jaarrekening
Jaarrekening Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing Afsluitproces
Afsluitproces Overzicht processen
Overzicht processen Frauderisico’s
IT-omgeving
Frauderisico’s IT-omgeving de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Wij hebben in onze managementletter uitgebreid gerapporteerd over de interne beheersing van de gemeente Overbetuwe. Tijdens de jaareindecontrole zijn er geen nieuwe tekortkomingen of andere bevindingen geconstateerd. Voor een verdere toelichting op ons beeld van de interne beheersing, verwijzen wij daarom naar onze management letter.
26 Samenvatting
Samenvatting
U heeft ons voor ons eerste controlejaar specifieke speerpunten meegegeven Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Bij de uitvoering van de controle heeft de gemeenteraad de mogelijkheid gekregen om ons speerpunten mee te geven. Dit zijn aspecten van de organisatie, bedrijfsvoering of jaarrekening die in het verlengde van onze reguliere controle liggen, maar waarover wij met meer aandacht en diepgang zullen rapporteren in ons accountantsverslag. Voor 2025 heeft de auditcommissie ons de volgende speerpunten meegegeven: • Verbeteringen in processen: Onderzoek of de aanbevelingen uit eerdere managementletters zijn opgevolgd. • Waar ziet u in de praktijk bij andere gemeenten de grootste risico’s dat uitgaven wel formeel binnen de regels lijken te vallen, maar materieel toch niet rechtmatig of doelmatig zijn – en hoe beoordeelt u of dit bij ons speelt? Verbeteringen in processen: Onderzoek of de aanbevelingen uit eerdere managementletters zijn opgevolgd. We hebben tijdens de managementletter al gerapporteerd over de ontwikkelingen in de interne beheersing. Omdat het een speerpunt is, gaan we hier nog kort op in. We zien dat de aandachtspunten, zoals deze benoemd zijn door de voorgaande accountant, verder doorontwikkeld zijn. Zo is de verplichtingenadministratie bijvoorbeeld verder doorontwikkeld. Ook voor de bevinding op de prestatielevering van inkopen, zien we een doorontwikkeling. Het blijft wel van belang om hier continu aandacht te houden voor de ontwikkeling van deze processen.
Niet alleen vanuit de interne controles, maar ook door de verantwoordelijke afdelingen.
Waar ziet u in de praktijk bij andere gemeenten de grootste risico’s dat uitgaven wel formeel binnen de regels lijken te vallen, maar materieel toch niet rechtmatig of doelmatig zijn – en hoe beoordeelt u of dit bij ons speelt? Deze vraag is erg algemeen maar daarom niet minder relevant. Met name doelmatigheid is hierbij van belang. Wij controleren of kosten getrouw weergegeven zijn in de jaarrekening daarnaast controleert het college zelf of kosten rechtmatig zijn. Hiermee is echter nog niets gezegd over de doelmatigheid van kosten. Doelmatigheid gaat om de effecten die u bereikt met de bestedingen. Dit is een complex vraagstuk. Voor veel activiteiten van de gemeente, is het effect moeilijk te meten.
Met name bij het sociaal domein is doelmatigheid van kosten moeilijk vast te stellen. Wanneer je hier als raad grip op wil verkrijgen, is het allereerst van belang om goede, concrete doelstellingen te formuleren. Dit is een belangrijk aandachtspunt voor de gemeente Overbetuwe. Een deel van de doelstellingen in de begroting is niet concreet gemaakt. Ze zijn vaak erg algemeen. Wanneer u vervolgens wil vaststellen of kosten doelmatig zijn, kunt u alleen maar tot de conclusie komen dat de kosten binnen het doel vallen. Het zou echter beter zijn om doelstellingen concreter uit te werken, daarmee kunt u achteraf ook vaststellen dat een doel daadwerkelijk bereikt is.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen Actuele ontwikkelingen
Sisa
WNT
Actuele ontwikkelingen Sisa
WNT
Onafhankelijkheid
Communicatie
Urenbesteding
Onafhankelijkheid Communicatie Urenbesteding
27
Actuele ontwikkelingen die interessant kunnen zijn voor u (bijlage) Verslaggeving en financieel beeld In 2026 staat de verslaggevingspraktijk vooral in het teken van een scherpere duiding van structurele en incidentele posten en van de vraag of de jaarrekening nog wel een realistisch beeld geeft van de bestuurlijke financiële ruimte. De Commissie BBV heeft de notitie over structurele en incidentele baten en lasten geactualiseerd. Hoewel de verduidelijkingen formeel doorwerken naar de begrotingsvoorbereiding voor 2027, zijn zij in 2026 al relevant voor de beoordeling van begrotingswijzigingen, reserve-inzet en het structureel evenwicht. Tegelijkertijd is in 2026 de discussie aangezwengeld dat de klassieke BBV-kengetallen en gunstige kasposities steeds minder zeggen over de werkelijke financiële robuustheid van gemeenten. Onderbesteding, personeelstekorten, vertraagde investeringen en laat in het jaar ontvangen incidentele rijksmiddelen leiden geregeld tot jaarrekeningoverschotten zonder dat sprake is van duurzame beleidsruimte. Voor raden, colleges en besturen van gemeenschappelijke regelingen betekent dit dat de toelichting op reserves, budgetoverhevelingen, investeringsrealisatie en incidentele baten belangrijker wordt.
Voor ons als accountants verschuift het accent daardoor niet alleen naar een juiste technische toepassing van het BBV, maar ook naar de vraag of de toelichtingen voldoende inzicht geven in de houdbaarheid van de financiële positie en in de spanning tussen formeel begrotingsevenwicht en feitelijke uitvoerbaarheid.
Controle en rechtmatigheid Op 3 februari 2026 is de Handreiking controle aanbestedingsrechtmatigheid gepubliceerd. Deze nieuwe handreiking maakt duidelijk dat aanbestedingscontrole niet langer als een louter juridisch detail kan worden benaderd, maar als onderdeel van de bredere rechtmatigheidsketen moet worden gezien. Contractbeheer, spendanalyse, mandatering, dossiervorming en de werking van interne beheersmaatregelen komen daarmee nadrukkelijker in beeld. In de praktijk betekent dit dat uw college beter moeten kunnen aantonen dat afwijkingen, verlengingen en inkopen buiten contract bewust zijn afgewogen en gedocumenteerd. Bestuurlijk bezien verschuift het accent daarmee van herstel achteraf naar aantoonbare beheersing gedurende het jaar.
Informatiebeveiliging en ICT Op het terrein van informatiebeveiliging en ICT staat 2026 in het teken van voorbereiding op nieuwe wettelijke eisen en een verscherpt dreigingsbeeld. De regering stuurt erop dat de Cyberbeveiligingswet, waarmee de Europese NIS2-richtlijn in Nederland wordt omgezet, in het tweede kwartaal van 2026 in werking treedt. Voor gemeenten is dat relevant, niet alleen wanneer zij rechtstreeks onder de wet vallen, maar ook omdat de normstelling voor zorgplicht, incidentmelding en ketenbeheersing de lat voor de hele publieke sector verhoogt. Tegelijk laat het Dreigingsbeeld Informatiebeveiliging Nederlandse Gemeenten 2025-2026 zien dat ransomware, datalekken en verstoringen bij leveranciers de grootste risico’s blijven. De focus in 2026 verschuift daarom van losse beveiligingsmaatregelen naar bestuurlijke weerbaarheid: zicht op kritieke processen, afhankelijkheid van leveranciers, crisisorganisatie, logging, back-ups en het oefenen van scenario’s.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
28
Actuele ontwikkelingen die interessant kunnen zijn voor u (bijlage) Fiscale zaken: VPB, BTW en BCF Op fiscaal terrein is 2026 geen jaar van één grote stelselwijziging, maar wel van relevante aanpassingen en een scherpere focus op de uitvoering. Dit vereist dat u als gemeente alert moet blijven op uw VPB-positie, mede omdat de Belastingdienst per 2026 opnieuw heeft gecommuniceerd welke wijzigingen in de vennootschapsbelasting gelden en de bestaande belastingplicht van overheidsondernemingen onverkort blijft gelden. Dat maakt het noodzakelijk periodiek te toetsen of activiteiten nog binnen de overheidstaak passen of inmiddels een zelfstandig ondernemingskarakter hebben gekregen.
Voor de btw is met ingang van 1 januari 2026 de vrijstelling voor schuldhulpverlening relevant. Die wijziging raakt vooral gemeenten die schuldhulp zelf uitvoeren of via verbonden partijen of opdrachtnemers laten uitvoeren, omdat de fiscale inrichting en de verhouding tot kostprijs en compensatiestromen opnieuw moeten worden beoordeeld.
Bijlagen
Bijlagen Actuele ontwikkelingen
Sisa
WNT
Actuele ontwikkelingen Sisa
WNT
Onafhankelijkheid
Communicatie
Urenbesteding
Onafhankelijkheid Communicatie Urenbesteding
Het Btw-compensatiefonds blijft daarnaast in de praktijk een belangrijk aandachtspunt, juist bij samenwerkingsconstructies, gemengde prestaties en doorbelasting binnen gemeenschappelijke regelingen. De bestuurlijke relevantie zit daarmee vooral in een goede fiscale governance: tijdige signalering, eenduidige contracten en consistente vastlegging van gekozen fiscale posities.
Mededinging en staatssteun Voor mededinging en staatssteun springen in 2026 twee ontwikkelingen in het oog. Ten eerste is de Wet Markt en Overheid opnieuw verlengd, ditmaal tot 1 juli 2027. Daarmee blijven de gedragsregels voor overheden ook in 2026 onverkort van toepassing op economische activiteiten van gemeenten en verbonden partijen, zoals exploitatie van accommodaties, verhuur, energie-initiatieven, laadinfra of andere activiteiten op markten waarop ook private aanbieders actief zijn. Besturen kunnen zich dus niet permitteren te veronderstellen dat dit dossier stilligt; juist zolang de wet niet definitief is herzien, blijft zorgvuldige motivering van algemeenbelangbesluiten en kostprijsdoorrekening van belang. Ten tweede geldt vanaf 1 januari 2026 voor alle decentrale overheden de verplichting om verleende de-minimissteun (steun aan bedrijven tot maximaal EUR 300.000) te registreren in het centrale EU-register eAidRegister. Dat maakt staatssteun in de uitvoering minder vrijblijvend. Subsidies, garanties, goedkope verhuur of andere voordelen die eerder pragmatisch werden afgehandeld, vragen nu om expliciete dossiervorming en registratie. Onvolledige registratie of een te lichte staatssteuntoets vormt hierdoor niet alleen een juridisch risico, maar geven ook een signaal af over de beheersing van publieke interventies in de markt.