26-06-02.14 relevant stuk 1, 1e Bestuursrapportage 2026

1e Bestuursrapportage 2026

Registratienummer: 293017

INHOUDSOPGAVE I.

Inleiding ...........................................................................................................................................3

II.

Financiële samenvatting ..................................................................................................................4 Resultaat en ontwikkeling begrotingssaldo .........................................................................................4 Exploitatiebudgetten ............................................................................................................................5 Investeringskredieten ..........................................................................................................................6 Algemene uitkering ..............................................................................................................................6 Risico’s en kansen ..............................................................................................................................6 Personeel ............................................................................................................................................7

III: Voortgang doelstellingen ....................................................................................................................8 IV: Overzicht financiële mutaties ...........................................................................................................13 Bijlage 1: Prijsinflatie .............................................................................................................................15 Bijlage 2: Budgetneutrale mutaties ........................................................................................................16 Bijlage 3: Overzicht begrotingsmutaties ................................................................................................18 Bijlage 4: Overzicht Voortgangombuigingen 2026 ................................................................................20 Bijlage 5: maatschappelijk effect ombuigingsvoorstellen ......................................................................23

2

I.

INLEIDING

Voor u ligt de 1e bestuursrapportage 2026. Aan de hand van deze rapportage informeert het college de gemeenteraad over de voortgang van de doelstellingen uit de programmabegroting 2026 en over de verwachte budgetafwijkingen (> € 25.000) in de begroting 2026. Op basis van de realisatie tot 1 april 2026 is het verwachte resultaat 2026 per saldo € 0,4 miljoen positief. Dit resultaat wordt veroorzaakt door enerzijds een tekort op de exploitatiebudgetten van € 0,2 miljoen en anderzijds een positief saldo op de algemene uitkering van € 0,6 miljoen. Volledigheidshalve vermelden we dat in de risicoparagraaf een risico is opgenomen betreffende de inflatie. In hoofdstuk IV vindt u het totaaloverzicht van de voorgestelde budgetaanpassingen. We hebben de verwachte claims voor de inflatie geïnventariseerd, in totaal € 2,1 miljoen. De beschikbare reservering bedraagt € 1,8 miljoen, waardoor er een tekort van € 0,3 miljoen kan ontstaan. Overeenkomstig de werkwijze in voorgaande jaren gaan we gedurende 2026 na in hoeverre het tekort binnen de bestaande budgetten kunnen worden opgevangen. Ontwikkelingen die nog invloed kunnen hebben op de prijs zijn extremiteiten, zoals de recente situatie in het Midden-Oosten. We rapporteren over de afwijkingen in het beleid middels de doelstellingen. Dat doen we aan de hand van de factoren Kwaliteit, Tijd en Geld.

We hanteren ten aanzien van het kleurgebruik de herijkte methodiek die is afgestemd met de auditcommissie van de Raad. Naast de voortgang van het beleid (doelstellingen) en de financiële stand van zaken, lichten we in bijlage 1 de stand van zaken toe van het beschikbare inflatiebudget. In bijlage 2 zijn de budgetneutrale mutaties opgenomen en in bijlage 3 hebben we een overzicht opgenomen van de wijzigingen in de begrotingsbedragen, vanaf het moment van vaststelling van de Raad in november 2025 tot het moment van het opmaken van de 1e bestuursrapportage. In bijlage 4 rapporteren we conform het verzoek van uw raad, over de voortgang van de ombuigingen 2026 en de wijzigingen ten opzichte van het maatschappelijk effect van de gekozen ombuigingsvoorstellen. In bijlage 5 staat het maatschappelijk effect van deze ombuigingsvoorstellen uit de kadernota 2025 en 2026. Als de Raad akkoord gaat met de wijzigingen in deze bestuursrapportage, verwerken we deze in een reguliere begrotingswijziging.

3

II.

FINANCIËLE SAMENVATTING

Resultaat en ontwikkeling begrotingssaldo Het resultaat van de 1e bestuursrapportage 2026 is € 0,4 positief voor 2026. Dit positieve resultaat ontstaat door een negatief resultaat op de exploitatiebudgetten van € 216.000 en een positief resultaat op de algemene uitkering van € 603.000. Het effect voor 2027 en verder is negatief. Resultaat 1e bestuursrapportage 2026 nadelen zijn aangegeven met een min Omschrijving Exploitatiebudgetten Financiële consequenties investeringskredieten Algemene Uitkering (decembercirculaire 2025) Ruimtelijke projecten Personeel Resultaat 1e bestuursrapportage 2026

2026 -216 0 603 0 0 387

bedragen x € 1.000 2027 2028 2029 -555 -555 -555 0 -14 -14 457 342 340 0 0 0 0 0 0 -98 -227 -229

We lichten de verschillende onderdelen van bovenstaande tabel toe na de onderstaande toelichting op de ontwikkeling van het begrotingssaldo. Na de 1e bestuursrapportage 2026 is het actuele begrotingssaldo voor 2026 gestegen van nihil naar een positief resultaat van € 0,4 miljoen. Zie bijgaande tabel voor de mutaties. Actueel begrotingssaldo 2026 inclusief 1e bestuursrapportage bedragen x € 1.000 2026 0 0 0 387 387

nadelen zijn aangegeven met een min Omschrijving Meerjarenperspectief Programmabegroting 2026 Raadsbesluiten t/m april 2026 Begrotingssaldo tm april 2026 Resultaat 1e bestuursrapportage 2026 Actueel begrotingssaldo Het aangepaste meerjarensaldo ziet er als volgt uit: Actueel begrotingssaldo 2026 inclusief 1e bestuursrapportage nadelen zijn aangegeven met een min Omschrijving Meerjarenperspectief Programmabegroting 2026 Raadsbesluiten t/m april 2026 Begrotingssaldo Resultaat 1e bestuursrapportage 2026 Actueel begrotingssaldo

2026 0 0 0 387 387

bedragen x € 1.000 2027 2028 2029 0 0 369 0 0 -250 0 0 119 -98 -227 -229 -98 -227 -110

4

Exploitatiebudgetten De bijstelling van de exploitatiebudgetten betekent een nadelig resultaat van € 216.000 in 2026. In onderstaande tabel staan de mutaties per programma weergegeven. We lichten hier de belangrijkste toe en in hoofdstuk IV zijn alle mutaties met een financieel effect verklaard. In bijlage 2 lichten we de budgetneutrale mutaties toe. Budgetaanpassingen per programma nadelen zijn aangegeven met een min Programma 1 Duurzame en gezonde samenleving 2 Leefbare en bereikbare samenleving 3 Interactie met de samenleving 4 Inclusieve en participatiesamenleving 5 Werkende en lerende samenleving 6 Informatie en kennissamenleving 7 Financiën en bedrijfsvoering 8 Algemeen bestuur AD Alg. dekkingsmiddelen, VPB, onvoorzien en mutaties reserves Totaal

2026 0 293 0 60 -400 0 76 -245 0 -216

(bedragen x € 1.000) 2027 2028 2029 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 -400 -400 -400 0 0 0 90 90 90 -245 -245 -245 0 0 0 -555 -555 -555

Het voordeel bij programma 2 ontstaat door vertraging in de uitvoering van de projecten centrumplannen Driel en Oosterhout en door de vertraging in het ondergronds brengen van de hoogspanningskabels. Daarnaast is er een nadeel door de extra inkoop van strooizout. Het voordeel in programma 4 ontstaat doordat de kosten voor de coördinatie van de Huiskamers Overbetuwe betaald kunnen worden vanuit de SPUK IZA. Het nadeel in programma 5 betreft de bijzondere bijstand voor inrichting/huisraad, bewindvoerderskosten en reiskosten voor inburgeraars. Het voordeel in programma 7 ontstaat door een lager aantal bezwaar- en beroepschriften en de stijging van de vergoeding van de belastingsamenwerking waar tegenover nadelen op diverse taakvelden staan. Het nadeel in programma 8 betreft hoofdzakelijk de bezoldiging van het college van burgemeester en wethouders op basis van de cao van het Rijk 2025 en 2026 en de vergoeding van raadsleden conform de circulaire politieke ambtsdragers per 1 januari 2026 stijgt.

5

Investeringskredieten Het aanvullende investeringskrediet betreft de nieuwbouw voor De Meeuwenberg. Op 3 december 2024 heeft u als raad ingestemd met het beschikbaar gestelde investeringskrediet voor nieuwbouw voor De Meeuwenberg, zoals opgenomen in de begroting van 2026. Tevens is ingestemd met de verhoging van dit bedrag volgens de BDB-index nieuwbouw schoolgebouwen bij start bouw. De bouw van De Meeuwenberg (inclusief peuterwerk) en de renovatie van de hobbits start medio mei 2026. Dit houdt in dat de daadwerkelijke kosten voor de nieuwbouw bekend zijn. Deze kosten vallen, na ophoging van het investeringskrediet volgens de BDB-index, binnen de gemaakte afspraken. Het investeringskrediet dient volgens de BDB-index opgehoogd te worden met € 495.000 (indexatie 2025-2026). Kanttekeningen die nog invloed kunnen hebben op de prijs zijn extremiteiten, zoals de recente ontwikkelingen in het Midden-Oosten. Op basis van 50 jaar afschrijvingstermijn en 1,5% rente zijn de extra kapitaallasten € 14.000. Deze doen zich voor vanaf 2028 want afronding van de realisatie is voorzien in 2027. Investeringskredieten Nadelen zijn aangegeven met een min TV 4.2 Nieuwbouw De Meeuwenberg Totaal budgettair nadeel

2026 0

2027 0

0

0

(bedragen x € 1.000) 2028 2029 Toelichting budgetaanpassing -14 -14 Zie hier boven. -14

-14

Algemene uitkering In december 2025 is de Decembercirculaire Algemene Uitkering (AU) 2025 verschenen. Via een TIC heeft u eind januari kennisgenomen van de financiële consequenties van deze circulaire. De circulaire heeft voor 2026 een netto positief effect van afgerond € 603.000. De oorzaak van het positieve effect is de ontwikkeling van de maatstaf meerkernigheid, diverse hoeveelheidsverschillen en ophoging van de uitkering van de verdeelreserve. Decembercirculaire 2025 Nadelen zijn aangegeven met een min (bedragen x € 1.000) TV 2026 2027 2028 2029 Toelichting budgetaanpassing 0.7 Algemene uitkering 603 457 342 340 Budgettair effect decembercirculaire 2025 Totaal 603 457 342 340

Risico’s en kansen Prijsinflatie In de 1e bestuursrapportage 2026 hebben we mogelijke financiële effecten van de prijsinflatie geïnventariseerd, voor zover die nu bekend zijn. In de meicirculaire 2026 zullen via de Algemene Uitkering naar verwachting aanvullende middelen beschikbaar komen op basis van de geactualiseerde Prijs bruto binnenlands product (Pbbp). Dan zal ook duidelijk zijn in hoeverre we aanvullende middelen ter beschikking krijgen om eventuele effecten gedurende dit jaar en verdere jaren nog te kunnen compenseren. De gemeente heeft een relatie met een groot aantal partijen waarmee ze samenwerkt en waaraan ze een jaarlijkse financiële bijdrage verstrekt. De cao-stijgingen en inflatie bij deze verbonden partijen hebben mogelijkerwijs effect op uitgaven hiervoor in 2026 en de doorwerking daarvan naar de verdere jaren. We gaan er vooralsnog van uit dat dit financiële effect past binnen de aanpassing van de Algemene Uitkering van onze gemeente. Ontwikkelingen die nog invloed kunnen hebben op de prijs zijn extremiteiten, zoals de recente situatie in het Midden-Oosten. 6

Personeel Cao-akkoord Het huidige cao-akkoord 2025-2027 heeft een looptijd tot en met 31 maart 2027. Over de effecten van het cao-akkoord is eerder gerapporteerd in de 2e bestuursrapportage 2025 en de Programmabegroting 2026. Het eenmalig voordeel van € 750.000 voor 2026 is op basis van de Programmabegroting 2026 gereserveerd voor de dekking van de tijdelijke formatie 2026. Ontwikkeling P-budget Bij het opmaken van de 2e bestuursrapportage 2026 (2e berap) is er meer zicht op de ontwikkelingen van het P-budget 2026, ziekteverzuim en de noodzakelijke vervanging die daaruit voortvloeit. Daarnaast hebben wij meer zicht op de ontwikkeling van de loonkosten van de tijdelijk toegekende formatie. In de 2e berap (eind september/ oktober) vindt dan een nadere rapportering plaats. Ontwikkelingen

In 2026 zijn er een aantal ontwikkelingen die effect kunnen hebben voor het P-budget 2026 of verder. De ontwikkelingen zijn: ➢ Werkgevers kunnen compensatie aanvragen voor een betaalde transitievergoeding bij ontslag als zij een werknemer ontslaan die meer dan 2 jaar ziek is. Vanaf 1 juli 2026 krijgen mogelijk alleen kleine werkgevers nog compensatie voor deze vergoeding. Grotere werkgevers kunnen na deze datum nog steeds compensatie aanvragen. Of zij die krijgen, hangt af van hun situatie. Dit kan een toename betekenen van de kosten voor transitievergoedingen. ➢ In 2026 ontvangen minimaal 2 medewerkers een RVU (Regeling Vervroegd Uittreden) uitkering. Recent hebben wij informatie ontvangen over de nieuwe RVU-regeling voor zware beroepen die wordt opgenomen in de cao-gemeenten per 1 april 2026. Een analyse welke medewerkers in aanmerking komen voor de nieuwe RVU-regeling moet nog uitgewerkt worden. De kosten voor de RVU-uitkeringen zijn niet begroot en hierover is eerder gerapporteerd in de P&C-cyclus. Hierin is aangegeven dat we eerst kijken naar de mogelijkheden om de kosten te dekken uit het P-budget. ➢ Uitgangspunt is de kosten die voortvloeien uit het Organisatie jaarplan 2026 (bijv. het traject rolduidelijkheid) en uit de aanbevelingen die zijn opgenomen in de jaarverslagen 2025 van de Arbodienst en Integriteit Werkorganisatie op te vangen binnen het P-budget.

De verwachting is dat we de aankomende tijd meer zicht krijgen op de kosten die voortvloeien uit bovenstaande ontwikkelingen. We gaan dan beoordelen of dekking uit het reguliere P-budget haalbaar is. In de 2e berap vindt verdere rapportering plaats over de kosten in 2026 en in de Kadernota en Programmabegroting 2027 over de kosten 2027 en verder.

7

III: VOORTGANG DOELSTELLINGEN In dit hoofdstuk geven wij voortgangsduiding van de doelstellingen die opgenomen zijn in het Uitvoeringsprogramma 2022-2026. Dit doen we aan de hand van de indicatoren Kwaliteit – Tijd – Geld. De volgende kleuraanduiding geeft de situatie per 1 april 2026 aan:

8

Naam 1.1 Duurzaamheid 1.2 Circulair

Kw. G O

1.3 Sport en gezondheid

G

1.4 Publieke gezondheid

O

Kwaliteit (toelichting) Het nieuwe grondstoffenbeleidsplan is vastgesteld door de gemeenteraad. De gemeenteraad is tevens ingelicht over een gezamenlijke verkenning met de gemeente Lingewaard naar de mogelijkheden van een circulair ambachtscentrum. Echter de ontwikkelingen rondom de afvalinzameling verschuift de focus naar de nieuwe inzamelaar en de gehele bedrijfsvoering hier omtrent. Daarna gaan we weer verder met de verkenning naar het circulair ambachtscentrum.

De JGZ kampt nog steeds met structurele uitdagingen, waaronder een tekort aan jeugdartsen, toenemende complexiteit en een toenemende werkdruk. Om de continuïteit en kwaliteit van de zorg te waarborgen, is het meerjarig programma JGZ op koers gestart.

Tijd G G

Tijd (toelichting)

O

De start van de bouw van het MFSC in Elst is G vertraagd vanwege het bezwaar bij de Raad van State. Wegens wisselingen van projectleiders heeft daarnaast de nieuwbouw zwembad Zetten en de vernieuwing van De Kruisakkers vertraging opgelopen. We voorzien op korte termijn hiervoor nieuwe projectleiders aan te stellen. G

G

Geld Geld (toelichting) G G

9

Naam 2.1 Wonen

Kw. O

2.2 Mobiliteit

G

2.3 Economie 2.4 Veiligheid

G O

2.5 Openbare ruimte

G

Kwaliteit (toelichting) Tijd We zien dat de nieuwbouwopgave steeds verder O onder druk komt te staan. Dit heeft diverse oorzaken, zoals juridische procedures, ontsluitingsproblematiek en onrendabele toppen. Landelijke ontwikkelingen, zoals gestegen bouwkosten en netcongestie maken plannen nog complexer. Hierdoor blijft naar verwachting de realisatie van woningen in 2026 en 2027 achter bij de woningbehoefte. Op dit moment werken we aan de uitvoering van de acties uit de Woonagenda 2025. Uw raad ontving in december 2025 een evaluatie waarin we de resultaten van de doelstellingen en acties uit de Woonagenda 2025 met u deelden. In 2026 stellen we een Programma Wonen op, dit is het verplichte volkshuisvestingsprogramma onder de Omgevingswet. We werken aan de uitvoering van de prestatieafspraken 2026 en het uitvoeringsprogramma van de visie wonen, zorg en welzijn. Hierover hebben we geen bijzonderheden te melden. G

In 2025 is uitvoering gegeven aan het Integraal Veiligheidsplan 2024-2027 (IVP). Door langdurige ziekte, personele wisselingen en een nog niet ingevulde vacature binnen het cluster Integrale Veiligheid, zijn niet alle geplande activiteiten uitgevoerd en is prioriteit gegeven aan de meest urgente veiligheidsopgaven.

Tijd (toelichting) Wij geven prioriteit aan het thema voorraadstrategie, dit omvat onder andere nieuwbouw, benutten bestaande voorraad en betaalbaarheid. Ondanks het geven van prioriteit aan het thema voorraadstrategie, zien we dat resultaten ten aanzien van een groot aantal woningbouwprojecten achterblijven vanwege diverse juridische procedures, ontsluitingsproblematiek en onrendabele toppen.

Geld Geld (toelichting) G

O

G O

G In 2025 is uitvoering gegeven aan het IVP. Door G langdurige ziekte, personele wisselingen en een nog niet ingevulde vacature binnen het cluster Integrale Veiligheid, zijn niet alle geplande activiteiten uitgevoerd en is prioriteit gegeven aan de meest urgente veiligheidsopgaven.

O

Diverse activiteiten waaronder het vaststellen van de beheerplannen vinden plaats in 2026. Dit vanwege de integrale afstemming tussen de diverse disciplines en prioritering van de projecten.

O

Voor de uitvoering van de uitvoeringsagenda Programma Mobiliteit is mogelijk te weinig budget beschikbaar. Bij de verdere planuitwerking wordt gekeken naar aanvullende subsidiemogelijkheden.

Evaluatie IKP OR vindt plaats na vaststelling beheerplannen.

10

Naam 2.6 Recreatie en toerisme

Kw. G

Kwaliteit (toelichting)

Tijd G

3.1 Participatiecultuur

G

G

3.2 Interactie met de samenleving 3.3 Dienstbare overheid

G G

G R

4.1 WMO

G

G

Tijd (toelichting)

De uitwerking van het dienstverleningsconcept vraagt meer tijd omdat we, conform de afspraak in het college, een inwonersbelevingsonderzoek uitvoeren naar dienstverlening op onze kanalen. De resultaten daarvan worden gebruikt voor de uitwerking en vaststelling van het dienstverleningsconcept. Het uitvoeren van het onderzoek is nog niet opgestart in verband met gebrek aan capaciteit. Overigens werken we in de tussentijd wel aan het verder verbeteren van onze dienstverlening. Zo zijn we aan de slag met het verbeteren van onze telefonische bereikbaarheid, communiceren we meer in Klare Taal en verbinden we warm door.

Geld Geld (toelichting) O Vanaf 2025 heft de gemeente Overbetuwe verblijfsbelasting. In 2026 is dit geïnd bij ondernemers die overnachtingen aanbieden. Aanpassing aan tarieven wordt vroegtijdig aangekondigd. Voor 2026 is alleen verhoogd met indexatie. Het werkbudget voor recreatie en toerisme is verhoogd met de nieuwe Nota, omdat dit nodig is voor het beheer en onderhoud van het (vergrootte) wandel- en fietsnetwerk, onderhoud van nieuwe klompenpaden, bijdrage aan TVAN en overige acties uit de nota in samenwerking met Gemeente Lingewaard. Ook het budget voor veerverbindingen is verhoogd omdat de kosten voor de oevergemeenten hoger zijn nu er geen vergoeding uit het verenfonds meer is. O Het budget voor het uitvoeren van een veranderaanpak kennis, vaardigheden, houding en gedrag is in de begroting 2026 volledig omgebogen. Mogelijke leerinterventies kunnen we alleen nog uitvoeren wanneer deze passen in concernopleidingsbudget en/of teamopleidingsbudgetten. G G

G

11

Naam 4.2 Jeugdzorg 4.3 Schuldhulpverlening 4.4 Armoedebeleid 4.5 Sterke sociale basis sociaal domein 5.1 Participatiewet (re-integratie en participatie) 5.2 Participatiewet (inkomen) 5.3 Onderwijshuisvesting

Kw. G G G G

Kwaliteit (toelichting)

Tijd G G G G

Tijd (toelichting)

Geld Geld (toelichting) G G G G

G

G

G

G G

G G

G R

5.4 Onderwijs en zorg 5.5 Kunst, cultuur en erfgoed 6.1 Toegang tot diensten en producten

G G G

G G O

G G G

6.2 Verantw. werken met gegevens 6.3 Digitaal en procesmatig werken

G O

7.1 Financiën 7.2 Bedrijfsvoering 8.1 Regionale samenwerk 8.2 Verbonden partijen

G G G G

Het zaaksysteem is afgelopen december uitgerold maar kent startproblemen. Een aantal aanvullende functionaliteiten worden dit jaar opgepakt, zoals koppelingen, stuurinformatie voor het management en de verdere ontwikkeling van zaaktypes in het systeem.

G O

G G G G

Met het nieuwe zaaksysteem is de functionaliteit van de Persoonlijke Internet Pagina beschikbaar gekomen. Als gevolg van startproblemen bij de invoering van het nieuwe zaaksysteem, is de PIP zelf nog niet live kunnen gaan. De verwachting is dat dit in 2026 wordt uitgerold.

Zoals beschreven op pagina 6 is er een aanvullend krediet benodigd voor de nieuwbouw van de Meeuwenberg van € 495.000 conform de nieuwe DBD-index.

G Als gevolg van de startproblemen bij de invoering G van het zaaksysteem, ontstaat er enige vertraging bij de verdere ontwikkeling hiervan; functionaliteiten die bij de invoering zijn uitgesteld, worden later dit jaar opgepakt. De extra inspanningen bij de invoering van het zaaksysteem leiden er tevens toe dat er druk ontstaat op het tijdig invoeren van andere trajecten zoals Microsoft 365. G G G G

12

IV: OVERZICHT FINANCIËLE MUTATIES Budgetaanpassingen 1e bestuursrapportage 2026 Nadelen zijn aangegeven met een min PR TV Omschrijving 2 2.1 Verkeer en vervoer Gladheidsbestrijding

2026 -140

2 8.1 Ruimtelijke ordening

Kapitaallasten revitisering

350

2 8.3 Bouwen en wonen

83

4 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

Hoogspanningskabels ondergronds brengen Algemene voorziening Wmo dagbesteding

5 6.3 Inkomensregelingen

Bijzondere bijstand

-400

7 0.4 Overhead

Belastingen overig

90

7 0.4 Overhead

Gedenkteken Molukse KNILmilitairen

-14

60

bedragen x € 1.000 2027 2028 2029 Toelichting budgetaanpassing 0 0 0 Door de hevige sneeuwval begin 2026 dient extra zout ingekocht te worden om voldoende voorraad te hebben, voordat het strooiseizoen eind 2026 weer start. Door de strenge weersomstandigheden in een korte periode was ook de inzet van derden nodig. Het betreft een eenmalig nadeel, omdat de weersomstandigheden jaarlijks fluctueren. 0 0 0 Door vertraging in uitvoering projecten centrumplannen Driel en Oosterhout zijn er geen kapitaallasten in 2026. 0 0 0 Door vertraging in het ondergronds brengen van de hoogspanningskabels zijn er geen kapitaallasten in 2026. 0 0 0 De kosten voor de coördinatie van de Huiskamers Overbetuwe die op deze post waren begroot worden betaald vanuit de SPUK IZA, zodat deze post vrij kan vallen. -400 -400 -400 Betreft hogere bewindvoerderskosten en kosten inrichting/huisraad (€ 250.000) plus reiskosten inburgeraars (€ 150.000). De reiskosten voor inburgeraars zijn voorheen gedekt uit incidentele middelen of uit structurele middelen die niet passend zijn. Deze kosten horen logischerwijs (conform advies accountant) thuis onder de bijzondere bijstand. Binnen dit budget is echter onvoldoende ruimte om deze kosten structureel op te kunnen vangen. 90 90 90 Betreft een afname in de kosten vanwege een lager aantal bezwaar- en beroepschriften.

Daarnaast stijgt de vergoeding van de belastingsamenwerking, waar eerder ingeboekte nadelen op overige taakvelden tegenover staan. 0 0 0 Op basis van collegevoorstel 2023-007633 'Eerherstel en erkenning leed Molukse KNIL-militairen Overbetuwe' worden de kosten van het realiseren van een gedenkteken als eenmalig nadeel gemeld in de bestuursrapportage. De realisatie van het gedenkteken vindt later plaats dan verwacht op verzoek van de gemeenschap. 13

PR TV 8 0.1 Bestuur

Omschrijving Vergoeding college van burgemeesters en wethouders

2026 -125

2027 -125

2028 -125

2029 Toelichting budgetaanpassing -125 Betreft de stijging voor de bezoldiging van het college van burgemeester en wethouders op basis van de cao van het Rijk 2025 en 2026. Daarnaast vindt er een correctie plaats op het werkgeversdeel van de pensioenpremieafdracht.

8 0.1 Bestuur

Vergoeding raadsleden

-120

-120

-120

-120 Betreft de stijging voor de vergoeding van raadsleden conform de circulaire politieke ambtsdragers per 1 januari 2026. Tevens wordt het financieel effect van de meest recente aanpassingen van de rechtspositie decentrale politieke ambtsdragers, zoals het recht op een vergoeding voor arbeidsongeschiktheid, pensioen of overlijden verwerkt.

-216

-555

-555

-555

Totaal

14

BIJLAGE 1: PRIJSINFLATIE Bij het afsluiten van een (meerjarig) inkoopcontract maken we ook afspraken over de prijsinflatie gedurende de looptijd. Om deze prijsaanpassingen op te kunnen vangen wordt jaarlijks in de Kadernota een budget opgenomen. Op de taakvelden waar geen ruimte is om de indexering op te vangen, wordt normaliter het budget aangepast. Daartegenover staat een verlaging van het beschikbare budget voor de prijsinflatie. In de begroting 2026 is de stelpost prijsinflatie berekend op € 1,9 miljoen (gebaseerd op het Prijs bruto binnenlands product (Pbbp) van 2,7%). Twee posten zijn reeds op basis van eerdere genomen raadsvoorstellen verwerkt.

Verloop stelpost prijsinflatie Nadelen zijn aangegeven met een min Omschrijving Kadernota 2026 MFC Wanmolen (2022-046964) MFSC Elst (2021-013239) Subtotaal 1e bestuursrapportage 2026 Restant saldo

(bedragen x € 1.000) 1.882 -38 -39 1.805 -2.142 -337

In totaal hebben we voor € 2,1 miljoen structurele posten geïnventariseerd die te relateren zijn aan de prijsinflatie. Overeenkomstig de werkwijze in voorgaande jaren gaan we gedurende 2026 na in hoeverre het tekort binnen de bestaande budgetten kunnen opgevangen. In onderstaande tabel lichten we de posten per taakveld toe. In de tweede berap 2026 maken we een actuele inventarisatie. Ontwikkelingen die nog invloed kunnen hebben op de prijs zijn extremiteiten, zoals de recente situatie in het Midden-Oosten. Inventarisatie structurele prijsinflatie Nadelen zijn aangegeven met een min (bedragen x € 1.000) Taakveld Omschrijving 0.4 ICT -114 0.4 Luchtfoto's, archiefbewaarplaats en abbonnementen -16 2.1 Wegen -70 2.1 en 5.7 Bestek openbare ruimte -90 4.3, 6.1, 6.21, 6.22, 6.3 en 6.5 Subsidies welzijnspartners -162 5.1 Overbetuwe Beweegt -10 5.6 Bibliotheek en lokale omroep -46 5.7 Heffingen openbaar groen -37 6.1 Toezicht kinderopvang -8 6.1 t/m 6.822 Zorgkosten Wmo -583 6.1 t/m 6.822 Zorgkosten Jeugd -979 6.22 Lokaal maatwerk VGGM -13 6.5 reintegratie -7 7.1 Verwijsindex -7 Totaal -2.142

15

BIJLAGE 2: BUDGETNEUTRALE MUTATIES Budgetneutrale wijzigingen 1e bestuursrapportage 2026 Nadelen zijn aangegeven met een min bedragen x € 1.000 PR TV 2026 2027 2028 2029 Toelichting budgetaanpassing Overboeking van taakveld AD 0.8 Stelpost taakmutaties 49 Meicirc. 2025 taakmut. Sociale infrastructuur 5 6.4 Wsw en beschut werk -49 Meicirc. 2025 taakmut. Sociale infrastructuur AD 0.8 Stelpost algemeen 30 30 30 30 Ombuiging KN2026 8 0.1 Groene Metropool Regio -30 -30 -30 -30 Ombuiging KN2026 AD 0.8 Stelpost taakmutaties 180 POK middelen 2026 4 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie -55 POK Implementatie verordening SD 4 6.22 Toegang en eerstelijnsvoorz. jeugd -125 POK Implementatie Hervormingsagenda Jeugd AD 0.1 Afkoopsom Prorail -190 Collegevoorstel 2024-029419. Afkoopsom Prorail 2 2.1 Afkoopsom Prorail 190 Collegevoorstel 2024-029419. Afkoopsom Prorail AD 0.8 Overige baten en lasten 61 61 61 61 Dekking stelpost areaaluitbreidingen conform Kadernota 2022. 2 2.1/ Verkeer en vervoer en Openbaar -61 -61 -61 -61 Verwerking toekenning areaaluitbreidingen 5.7 groen en (openlucht) recreatie openbare ruimte. 4 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie -150 -150 -150 -150 Verdeling ombuiging subs. welzijnspartners 5 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken 100 100 100 100 Verdeling ombuiging subs. welzijnspartners 5 5.3 Cultuurpresentatie, prod, particip. 50 50 50 50 Verdeling ombuiging subs.

welzijnspartners 4 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 2 2 2 2 Herverdeling subsidie welzijnspartners 5 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken -7 -7 -7 -7 Herverdeling subsidie welzijnspartners 5 5.3 Cultuurpresentatie, prod, particip. 5 5 5 5 Herverdeling subsidie welzijnspartners Baten/lasten specifieke uitkeringen en subsidies AD 0.8 Opvang Oekraïners locatie Pactum -1.766 Rijksbijdrage = 110 plekken x 365 dagen x € 44 AD 0.8 Opvang Oekraïners loc. Lingehotel -148 Rijksbijdrage = 57 plekken x 59 dagen x € 44 AD 0.8 Opvang Oekraïners loc. Oosterhout -606 Rijksbijdrage = 45 plekken x 306 dagen x € 44 AD 0.8 Opvang Oekraïners 2.520 Verwachting volledige besteding rijksbijdrage 1 5.1 Sportbeleid en activering -10 -5 Lasten subsidie Prov. leefbaarheidsinitiatieven 1 5.1 Sportbeleid en activering 10 5 Baten subsidie Prov. leefbaarheidsinitiatieven 1 5.1 Sportbeleid en activering -19 Lasten Brede SPUK 1 5.1 Sportbeleid en activering 19 Baten Brede SPUK 1 7.1 Volksgezondheid -15 Lasten Brede SPUK 1 7.1 Volksgezondheid 15 Baten Brede SPUK 1 7.1 Volksgezondheid -39 Lasten SPUK IZA 1 7.1 Volksgezondheid 39 Baten SPUK IZA 2 5.7 Openbaar groen en recreatie -62 Lasten subsidie Prov. leefbaarheidsinitiatieven 2 5.7 Openbaar groen en recreatie 62 Baten subsidie Prov.

leefbaarheidsinitiatieven 5 4.3 Onderwijskansenbeleid -182 Raming van lasten spuk onderwijskansenbeleid 5 4.3 Onderwijskansenbeleid 182 Raming van baten spuk onderwijskansenbeleid 5 5.6 Media -42 Lasten SPUK Informatiepunten digitale overheid 5 5.6 Media 42 Lasten SPUK Informatiepunten digitale overheid 4 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie -48 Raming van lasten Nieuwe Huiskamer van Driel 4 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 48 Raming van baten Nieuwe Huiskamer van Driel 4 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie -41 Lasten ZonMw voorzorgfunctionaris 4 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 41 Baten ZonMw voorzorgfunctionaris 4 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie -750 Lasten SPUK inburgeringstrajecten 4 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 750 Baten SPUK inburgeringstrajecten 4 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie -70 Lasten leefgelden Oekraïners poo 4 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie -12 Lasten uitvoering leefgeld Oekraïners poo 16

PR TV 4 6.1 4 6.1 4 6.1 4 6.1 4 6.1 4 6.1 4 6.1 4 6.2 4 6.2 4 6.2 4 6.21 4 6.21 4 6.811 4 6.811 4 6.22 4 6.22 5 5.3 5 5.3 5 6.3 5 6.3 5 6.5 5 6.5 Totaal

Samenkracht en burgerparticipatie Samenkracht en burgerparticipatie Samenkracht en burgerparticipatie Samenkracht en burgerparticipatie Samenkracht en burgerparticipatie Samenkracht en burgerparticipatie Samenkracht en burgerparticipatie Toegang en eerstelijnsvoorz. Toegang en eerstelijnsvoorz. Toegang en eerstelijnsvoorz. Toegang en eerstelijnsvoorz. Wmo Toegang en eerstelijnsvoorz. Wmo Beschermd Wonen Beschermd Wonen Toegang en eerstelijnsvoorz. jeugd Toegang en eerstelijnsvoorz. jeugd Cultuurpresentatie, prod, particip. Cultuurpresentatie, prod, particip. Minimabeleid Minimabeleid Arbeidsparticipatie Arbeidsparticipatie

2026 2027 2028 2029 Toelichting budgetaanpassing 82 Baten leefgelden poo Oekraïners -263 Lasten SPUK IZA 263 Baten SPUK IZA -100 -40 Lasten subsidie Prov. leefbaarheidsinitiatieven 100 40 Baten subsidie Prov. leefbaarheidsinitiatieven -117 Lasten Brede SPUK 117 Baten Brede SPUK -80 Lasten SPUK Toeslagenaffaire personeel -100 Lasten SPUK Toeslagenaffaire verstrekkingen 180 Baten SPUK Toeslagenaffaire pers/verstr. -30 Lasten SPUK IZA 30 Baten SPUK IZA -405 Lasten ambulantiseringsmiddelen Arnhem 405 Baten ambulantiseringsmiddelen Arnhem -131 Lasten Regionaal project toekomstscenario 131 Baten Regionaal project toekomstscenario -3 -30 Lasten subsidie Prov. leefbaarheidsinitiatieven 3 30 Baten subsidie Prov. leefbaarheidsinitiatieven -30 Lasten zonnepark hemmen 30 Baten zonnepark hemmen -45 Lasten ESF trance 2 Re-integratie 45 Baten ESF trance 2 Re-integratie 0 0 0 0

17

BIJLAGE 3: OVERZICHT BEGROTINGSMUTATIES Ontwikkeling begrotingssaldi 2026

Primaire begroting

Begroting Toelichting na wijzigingen bedragen x € 1.000

Nadelen zijn aangegeven met een min Programma 1. Duurzame en gezonde samenleving 5.1 Sportbeleid en activering 187 5.2 Sportaccommodaties 2.064 7.1 Volksgezondheid 2.605 7.2 Riolering -1.814 7.3 Afval -2.252 7.4 Milieubeheer 1.875 7.5 Begraafplaatsen en crematoria 35 Totaal 2.700 Programma 2. Leefbare en bereikbare samenleving 1.1 Crisisbeheersing en Brandweer 4.007 1.2 Openbare orde en Veiligheid 1.206 2.1 Verkeer en Vervoer 6.487 2.2 Parkeren 2.5 Openbaar vervoer 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.3 Bedrijfsloket- en regelingen 3.4 Economische promotie 5.7 Openbaar groen en recreatie 8.1 Ruimtelijke Ordening 8.2 Grondexpl. (niet bedrijventerreinen 8.3 Wonen en bouwen Totaal Programma 3. Interactie met de samenleving 0.2 Burgerzaken Totaal

183 103 453 29 -7 -139 5.025 1.020 -310 566 18.623

259 259

Programma 4. Inclusieve en participatiesamenleving 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 4.190 6.21 Toegang en eerstelijnsvoorz. Wmo 635 6.22 Toegang en eerstelijnsvoorz. jeugd 1.095 6.23 Toegang en eerstelijnsvoorz. integraal 2.874 6.6 Maatwerkvoorzieningen (Wmo) 6.711 Huishoudelijke hulp (Wmo)

2.998 5.526

6.712 Begeleiding (Wmo) 6.713 Dagbesteding (Wmo) 6.714 Overige maatw.arrangementen (Wmo) 6.751 Jeugdhulp ambulant lokaal 6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal 6.753 Jeugdhulp ambulant landelijk 6.761 Jeugdhulp met verblijf lokaal 6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal 6.763 Jeugdhulp met verblijf landelijk

3.826 785 188 174 12.935 119 111 4.759 573

187 2.064 2.583 Neutrale verwerking ombuigingen en 2e berap 2025 -1.814 -2.252 1.893 Collegebesluit trafohuisjes neutraal TV 8.2 35 2.696

3.942 Neutrale verwerking ombuigingen TV 0.8 1.191 Neutrale correctie TV 6.22 7.092 Neutrale verwerking conform Programma Mobiliteit TV0.8 en diverse kleine mutaties 183 103 453 29 -7 -139 5.025 1.145 Verwerking slotwijziging 2025 neutraal TV 8.3 -328 Collegebesluit trafohuisjes neutraal TV 7.4 441 Verwerking slotwijziging 2025 neutraal TV 8.1 19.130

259 259

4.128 Neutrale verwerking 2e berap 2025 635 1.087 Neutrale verwerking 2e berap 2025 2.741 Personele mutaties n.a.v. evaluatie verfijning hoofdstructuur neutraal TV 0.4 2.998 5.600 Collegebesluit nieuwe werkwijze huishoudelijke ondersteuning neutraal TV 0.10 3.826 785 188 174 12.935 119 111 4.759 573 18

Ontwikkeling begrotingssaldi 2026 6.791 PGB Wmo 6.792 PGB Jeugd 6.811 Beschermd wonen (Wmo) 6.812 Maatschappelijke- en vrouwenopvang (Wmo) 6.821 Jeugdbescherming 6.822 Jeugdreclassering 6.91 Coördinatie en beleid Wmo 6.92 Coördinatie en beleid jeugd Totaal

Primaire begroting 401 575 189 42 518 121 58 230 42.921

Programma 5. Werkende en lerende samenleving 4.2 Onderwijshuisvesting 4.894 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken 3.818 5.3 Cultuurpres, -productie en - participatie 471 5.5 Cultureel erfgoed 177 5.6 Media 1.091 6.3 Inkomensregelingen 2.753 6.4 WSW en beschut werk 3.957 6.5 Arbeidsparticipatie 1.751 Totaal 18.911 Programma 6. Informatie en kennissamenleving

-

Begroting Toelichting na wijzigingen 401 575 189 42 518 121 58 145 Neutrale verwerking ombuigingen TV 0.8 42.706

4.894 3.818 471 177 1.235 Neutrale verwerking septembercirculaire 2024 2.841 Neutrale verwerking 2e berap 2025 3.957 1.751 19.143 -

Programma 7. Financiën en bedrijfsvoering 0.4 Overhead

21.430

Totaal

21.430

21.723 Diverse neutrale verwerkingen, zoals 2e berap 2025 en de evaluatie verfijning hoofdstructuur 21.723

Programma 8. Algemeen bestuur 0.1 Bestuur Totaal

2.597 2.597

2.597 2.597

Algemene dekkingsmiddelen, VPB, onvoorzien en mutatie reserves 0.5 Treasury -797 -801 Neutrale mutatie kapitaallasten 0.61 OZB woningen -7.984 -7.942 Neutrale mutatie belastingen TV 0.64 0.62 OZB niet-woningen -5.026 -5.020 Neutrale mutatie belastingen TV 0.64 0.64 Belastingen Overig -386 -469 Neutrale mutatie belastingen TV 0.61, TV 0.62 en TV 0.4 0.7 Alg. uitk. en ov. uitk. gemeentefonds -96.661 -96.411 Aanpassing korting WOZ maatstaf via AR 0.8 Overige baten en lasten 6.053 5.359 Diverse neutrale verwerkingen, zoals 2e berap 2025, septembercirculaire 2024 en de evaluatie verfijning hoofdstructuur 0.9 Vennootschapsbelasting 10 10 0.10 Mutaties reserves -2.650 -2.981 Diverse neutrale verwerkingen, zoals bovenstaand toegelicht 0.11 Resultaat rekening van baten en lasten 0 0 Totaal -107.441 -108.255 Totaal Programmabegroting 2026

0

0

19

BIJLAGE 4: OVERZICHT VOORTGANGOMBUIGINGEN 2026

Stand van zaken ombuigingen 2025 (niet gerealiseerd in 2025) Nr. Naam ombuiging Programma 1 - Duurzame en gezonde samenleving Zwembadkaartjes

Bedrag 2026

Inc. / Str.

56.000

Str.

Programma 2 - Leefbare en bereikbare samenleving 2.09 Ingroeimodel groot onderhoud structureel deel

250.000

Str.

-

200.000

Str.

Programma 4 - Inclusieve en participatiesamenleving SD Welzijnsorganisaties

300.000

Programma 7 - Financiën en bedrijfsvoering 7.01 Juridische procedures

7.03

Beheerplannen

Aframen budget aansprakelijkheidsstellingen

Stand van zaken

Nog niet gestart Volledig gerealiseerd Deels gerealiseerd Niet gerealiseerd

Niet gewijzigd: Ten opzichte van het ombuigingsvoorstel uit de Kadernota is het maatschappelijk effect niet gewijzigd.

Toelichting

Maatschappelijk effect Ten opzichte van het ombuigingsvoorstel uit de Kadernota 2025 is het maatschappelijk effect nihil.

Op dit moment is het programma Beheer openbare ruimte in ontwikkeling. Hierin wordt de begroting inclusief de ombuigingsvoorstellen meegenomen. Wijziging van de financiële kaders en de kaders op beeldkwaliteit worden met het bestuur besproken, wanneer dit niet binnen de vastgestelde kaders uitgevoerd kan worden. Voor deze ombuiging was geen format opgesteld. De toelichting en het maatschappelijk effect is gelijk aan ombuigingsvoorstel 2.09.

Niet gewijzigd.

Str.

De ombuiging is geëffectueerd door vermindering van het aanbod opbouwwerk en vermindering van de uitgaven op Schoolmaatschappelijk werk (in 2025) en de cultuurcoach. Dit betreft ombuigingsvoorstellen 4.19, 5.12 en 5.21.

Niet gewijzigd voor het onderdeel opbouwwerk (4.19). Wel gewijzigd voor het schoolmaatschappelijk werk (5.12) omdat we het aanbod niet structureel hebben gewijzigd (in 2027 wordt deze bezuiniging op ander aanbod geëffectueerd). Wel gewijzigd voor de cultuurcoach (5.21) omdat we door het anders te organiseren het aanbod in stand hebben kunnen houden.

36.825

Str.

15.000

Str.

Budget is op 0 gezet. Is grotendeels gerealiseerd in 2025 (m.u.v. een Niet gewijzigd. bedrag van € 9.000). In 2026 is tot nu toe ongeveer € 1.300 hieraan uitgegeven. Het blijft afhankelijk van het aantal en de complexiteit van de juridische dossiers of er expertise van buitenaf nodig is. Budget is op 0 gezet. In het ombuigingsvoorstel was aangegeven dat deze Niet gewijzigd. kosten nauwelijks beïnvloedbaar zijn en dat in de praktijk de kosten gemaakt worden. De keuze is geweest om het budget te schrappen en dit te verwerken in de risicoparagraaf. De kosten zijn in 2025 gemaakt (ongeveer € 22.000) en tot nu toe is in 2026 een kleine € 6.000 aan kosten geboekt.

Het maatschappelijk effect van deze ombuiging is gelijk aan andere ombuigingen op het beheer van de openbare ruimte.

20

7.14 Lager budget porti Algemene dekkingsmiddelen, VPB en onvoorzien A.12 Invoering forenzenbelasting

15.000

Str.

35.000

Str.

Totaal

907.825

Niet gewijzigd. De forenzenbelasting is ingevoerd. Het aantal eenheden waarover belasting wordt betaald wordt op dit moment onderzocht en zal waarschijnlijk bij de 2e berap bekend zijn. Op dat moment kan worden aangegeven in hoeverre de ombuiging gerealiseerd wordt.

Niet gewijzigd.

Toelichting

Maatschappelijk effect

Het onderzoek naar het financieel effect loopt.

Niet gewijzigd.

Stand van zaken ombuigingen 2026 Nr. Naam ombuiging Programma 1 - Duurzame en gezonde samenleving 1.04 Minder hondenuitlaatplekken

Bedrag 2026

Inc. / Str.

Stand van zaken

65.000

Str.

Programma 2 - Leefbare en bereikbare samenleving 2.02 Herinvoering leges evenementenvergunningen 2.05 Kostendekkend maken marktgelden 2.08 Verlagen onderhoudsniveau Openbare Ruimte

10.000 16.000 50.000

Str. Str. Str.

2.21 2.22 2.43 2.47

50.000 25.000 130.000 400.000

Str. Str. Str. Str.

200.000

Str.

Niet gewijzigd.

Programma 3 - Interactie met de samenleving 3.01 Uitvoeren veranderaanpak Participatiecultuur 3.05 Versterken inzet participatiecultuur

30.000 50.000

Str. Str.

Niet gewijzigd. Niet gewijzigd.

Programma 4 - Inclusieve en participatiesamenleving 4.02 Maatregelen verlagen zorgvragen Wmo en Jeugd

500.000

Str.

4.08

70.000

Str.

De verschillende maatregelen uit het actieplan verlagen zorgvragen Niet gewijzigd. worden momenteel uitgevoerd of nog verder uitgewerkt in concrete acties. Een concrete actie die nu al financieel effect oplevert is het herindiceren van alle cliënten huishoudelijke ondersteuning. Het is te vroeg om te kunnen bepalen of de totale ombuiging in 2026 wordt behaald. In de 2e bestuursrapportage verwachten we hier meer inzicht in te kunnen geven. Niet gewijzigd.

2.51

Ambities en actualisatie IKP OR Verkeersplannen per kern MFSC Elst Niet toekennen inflatieclaim Onderhoud Openbare Ruimte kostendekkendheid (bouw)leges

Innovatiebudget

Op dit moment is het programma Beheer openbare ruimte in ontwikkeling. Hierin wordt de begroting inclusief de ombuigingsvoorstellen meegenomen. Wijziging van de financiële kaders en de kaders op beeldkwaliteit worden met het bestuur besproken, wanneer dit niet binnen de vastgestelde kaders uitgevoerd kan worden.

Niet gewijzigd. Niet gewijzigd. Niet gewijzigd.

Niet gewijzigd. Niet gewijzigd. Niet gewijzigd. Zie toelichting ombuigingsvoorstel 2.08.

21

Nr. 4.13 4.21 4.32

Naam ombuiging Communicatiebudget STO Lokaal maatwerk jeugdgezondheidszorg (JGZ) Interventieteam

Stand Bedrag Inc. / van 2026 Str. zaken 25.000 Str. 110.000 Str. 101.000 Str.

Toelichting

Maatschappelijk effect Niet gewijzigd. Niet gewijzigd. Niet gewijzigd.

Programma 5 - Werkende en lerende samenleving 5.11 Preventieve (Extra screening) logopedie

35.000

Str.

5.16 5.25 5.28

110.000 50.000 200.000

Str. Str. Str.

Programma 7 - Financiën en bedrijfsvoering 7.08 Toekomstbestendige dienstverlening 7.10 ICT-projectenbudget 7.19 P-budget: max van de schaal 7.23 Heroverwegen Gratificaties en Boter bij de vis 7.25 P-budget: afromen opleidingsbudget 7.27 ICT eenmalige lasten

35.000 47.000 98.000 20.000 28.000 10.000

Str. Str. Str. Str. Str. Str.

7.28

20.000

Str.

Niet gewijzigd.

Programma 8 - Algemeen bestuur en regionale samenwerking 8.04 Bijdrage GR-en

140.000

Str.

Niet gewijzigd.

Algemene dekkingsmiddelen, VPB en onvoorzien A.02 OZB opbrengst woningen en niet-woningen verhogen

1.889.000

Str.

Niet gewijzigd.

Totaal

4.514.000

Schuldhulpverlening Uitstroom parttime werkenden Armoedebeleid

Informatieveiligheid

Ten opzichte van het ombuigingsvoorstel 5.11 uit de Kadernota 2026 is het maatschappelijk effect gewijzigd omdat we dit aanbod hebben ondervangen door een verwijsschema voor betrokken partijen. Niet gewijzigd. Niet gewijzigd. De raad heeft het besluit genomen dat het herijkte armoedebeleid ingaat Het maatschappelijk effect, zoals vanaf 1 januari 2027. 2026 is een overgangsjaar nadat we afscheid opgenomen in het raadsvoorstel van 4 genomen hebben van de collectieve zorgkostenverzekering. Inwoners die november 2025, is ongewijzigd. eerder gebruik maakten van deze voorziening ondersteunen we nog dit jaar. De verwachte ombuiging is wellicht in 2027 te realiseren. Dit is uiteraard afhankelijk van het gebruik van de huidige regelingen binnen het armoedebeleid, aangezien het open einde regelingen zijn.

Wordt grotendeels gerealiseerd in 2026. Of realisatie haalbaar is, is met name afhankelijk van aantal incidenten die om eenmalige investeringen vragen (bijvoorbeeld als gevolg van komst nieuwe, of gewijzigde wetgeving).

Niet gewijzigd. Niet gewijzigd. Niet gewijzigd. Niet gewijzigd. Niet gewijzigd. Niet gewijzigd.

22

BIJLAGE 5: MAATSCHAPPELIJK EFFECT OMBUIGINGSVOORSTELLEN Uit kadernota 2025 Ombuiging 1.03 Toelichting Toetsingskader maatschappelijke gevolgen

Verhoging prijs zwembadkaartjes Verhoging van prijs zwembadkaartjes en tarieven zwemlessen met 10% (prijs los kaartje is nu 4,75 euro). Te duur om kinderen op zwemles te doen. Grotere kans op verdrinkingen. Impact op de vitaliteit van de inwoners. Leefomgeving 0 Mens 4 Economie 0

Ombuiging 2.09 Toelichting

Groot onderhoud wegen en openbare verlichting In de kadernota van 2022 is een bedrag van € 254.000 per jaarschijf opgenomen ten behoeve van het groot onderhoud. In het vastgestelde IKP OR staat beschreven dat er te weinig middelen aanwezig zijn voor het uitvoeren van groot onderhoud. Wanneer je minder groot onderhoud pleegt en bijvoorbeeld eerder gaat vervangen dan kunnen we het besluit van de kadernota 2022 terugdraaien. Mogelijk door het wegvallen van het groot onderhoud zullen we eerder moeten investeren in vervangingen. Zolang er genoeg budget en uitvoeringskracht voor de vervangingen zijn, is de impact op leefomgeving beperkt.

Toetsingskader maatschappelijke gevolgen

Leefomgeving Mens Economie Ombuiging 2.08 Toelichting

Toetsingskader maatschappelijke gevolgen

Ombuiging Toelichting Toetsingskader maatschappelijke gevolgen

Ombuiging 4.19 Toelichting Toetsingskader maatschappelijke gevolgen

2 1 1

Beheerplannen Het uitgangspunt voor het onderhoud in de openbare ruimte is schoon, heel en veilig. In de openbare ruimte wil iedere gebruiker veiligheid ervaren (fysiek: geen uitstekende delen, gevaarlijke situaties door overhangend groen of kuilen en gaten in wegen), leefbaarheid (sociale veiligheid, met hulp van bijvoorbeeld verlichting, geen enge bosjes, ed.) en kwaliteit (mooi en schoon). Op het onderdeel kwaliteit kunnen we kiezen voor een beetje minder schoon en een beetje minder mooi. Heeft nadelige gevolgen voor de leefomgeving. Kan ook een negatief sneeuwbaleffect hebben: hoe slechter de staat van het onderhoud is, hoe slechter mensen zelf omgaan met de openbare ruimte. Leefomgeving 4 Mens 2 Economie 1 SD Welzijnsorganisaties De ombuiging is geëffectueerd door vermindering van het aanbod opbouwwerk en vermindering van de uitgaven op het Schoolmaatschappelijk werk (in 2025) en de cultuurcoach. Dit betreft formats 4.19 en 5.12 en 5.21. Zie bovenstaand. Leefomgeving Mens Economie WMO-welzijnsdiensten Schrappen overige subsidies welzijnswerk zoals maaltijdvoorziening, ondersteuning gehandicapten en maatjesproject Het stoppen met de ondersteuning aan het maatjesproject kan een afname van de maatschappelijke saamhorigheid / sociale inclusie en een toename van eenzaamheidsproblematiek tot gevolg hebben.

De ondersteuning aan het platform gehandicapten betekent een beperking van de dienstverlening voor mensen met een handicap- zoals voorlichting, geen NAH-cafés meer, etc. Het stopzetten van de steun aan de maaltijdvoorziening betekent dat inwoners met een beperking geen kant-en-klare maaltijden meer ontvangen met hulp van de gemeente, minder sociale controle met een toename van eenzaamheid en mogelijk verwaarlozing tot gevolg en een vermindering van de zelfredzaamheid van deze inwoners. Leefomgeving 0 Mens 3 Economie 0

23

Ombuiging 5.12 Toelichting Toetsingskader maatschappelijke gevolgen

Schoolmaatschappelijk werk Verlagen (of stopzetten) inzet schoolmaatschappelijk werk. Het uitvallen van schoolmaatschappelijk werk heeft als gevolg dat het netwerk wordt verzwakt. Scholen, intern begeleiders en ouders worden niet meer ondersteund. Ondersteuningsbehoefte blijft dus onvervuld, verminderd welzijn voor kind en gezin, druk bij partners loopt op, toenemende problemen als schooluitval of slechtere prestaties. Leefomgeving 0 Mens 3 Economie 1

Ombuiging 5.21 Toelichting Toetsingskader maatschappelijke gevolgen

Cultuureducatie / lokaalonderwijsbeleid Cultuureducatie en lokaalonderwijsbeleid afschaffen of versoberen De subsidie voor cultuureducatie schrappen zou een negatieve impact hebben op betrokken kinderen, culturele organisaties en inwoners. Juist voor kinderen die het moeilijk hebben, is een creatieve succeservaring van grote waarde. Daarnaast betekent het een negatieve impact op de lokale culturele infrastructuur, omdat grote, landelijke aanbieders makkelijker te vinden kunnen zijn en de voordelen van schaalvergroting genieten. Wanneer kleine culturele aanbieders uit Overbetuwe zouden verdwijnen heeft dit grote gevolgen voor de sociale cohesie binnen de gemeente. Leefomgeving 0 Mens 3 Economie 1

Ombuiging A.12 Toelichting Toetsingskader maatschappelijke gevolgen

Invoeren forensenbelasting Forensenbelasting voor 71 objecten. Nihil, iets hogere lasten voor een heel specifieke groep. Leefomgeving Mens Economie

0 1 0

Ombuiging 1.04 Toelichting Toetsingskader maatschappelijke gevolgen

Minder honden uitlaatplekken in openbare ruimte Minder hondenuitlaatplaatsen in de openbare ruimte. Mensen moeten uitwerpselen opruimen. Wanneer dit nagelaten wordt ontstaat overlast hondenpoep/vervuiling openbare ruimte. Leefomgeving Mens Economie

3 2 0

Ombuiging 2.02 Toelichting Toetsingskader maatschappelijke gevolgen

Heffen leges evenementenvergunning Invoering leges commerciële evenementen. Herinvoering van leges evenementenvergunningen kan gevolgen hebben voor onze positie als evenementengemeente. Leefomgeving Mens Economie

1 1 2

Ombuiging 2.05 Toelichting Toetsingskader maatschappelijke gevolgen

Kostendekkend maken marktgelden Verhogen tarieven marktgelden. Onze (waren)markten zijn minder aantrekkelijk als het aanbod verschraalt. Leefomgeving Mens Economie

1 2 3

Uit kadernota 2026

24

Ombuiging 2.08 Toelichting Toetsingskader maatschappelijke gevolgen

Verlagen onderhoudsniveau Openbare Ruimte Verlagen onderhoudsniveau openbare ruimte. Heeft nadelige gevolgen voor de leefomgeving. Hoe slechter de staat van het onderhoud is ook in centra, hoe slechter mensen zelf omgaan met de openbare ruimte en centra minder aantrekkelijk vinden om te winkelen en verblijven. Leefomgeving 4 Mens 3 Economie 1

Ombuiging 2.21 Toelichting Toetsingskader maatschappelijke gevolgen

Ambities en actualisatie IKP OR Verminderen ambities Integraal Kwaliteitsplan OR. We komen planning en verwachtingen van onze inwoners beperkt na. We realiseren onze ambities van omgevingsvisie en IKP OR niet volledig. Leefomgeving 4 Mens 3 Economie 1

Ombuiging 2.22 Toelichting Toetsingskader maatschappelijke gevolgen

Verkeersplannen per kern Halvering budget om verkeersplannen per kern op te stellen. Als gevolg van verstedelijking en toename verkeer wat een extra druk geeft op het lokale wegennetwerk heeft deze ombuiging impact op verkeersveiligheid en beheerkwaliteit van de openbare ruimte. Leefomgeving 4 Mens 3 Economie 2

Ombuiging 2.43 Toelichting Toetsingskader maatschappelijke gevolgen

MFSC Elst Verlengen afschrijvingstermijn naar 50 jaar. Teleurstelling bij verenigingen en inwoners. Het verlengen van de afschrijvingstermijn betreft een technisch voordeel zonder maatschappelijk effect. Het versoberen leidt tot minder mogelijkheden om te sporten en bewegen. Effect op vitaliteit en gezondheid. Leefomgeving 1 Mens 3 Economie 0

Ombuiging 2.47 Toelichting Toetsingskader maatschappelijke gevolgen

Niet toekennen prijsinflatiecorrectie Beheer Openbare Ruimte Niet toekennen inflatieclaim budget beheer openbare ruimte. Heeft nadelige gevolgen voor de leefomgeving. Hoe slechter de staat van het onderhoud is ook in centra, hoe slechter mensen zelf omgaan met de openbare ruimte en centra minder aantrekkelijk vinden om te winkelen en verblijven. Leefomgeving 2 Mens 1 Economie 1

Ombuiging 2.51 Toelichting Toetsingskader maatschappelijke gevolgen

kostendekkendheid (bouw)leges Verhogen bouwleges tot kostendekkend niveau. Enige stijging van legeskosten is een gering maatschappelijk effect. Leefomgeving Mens Economie

0 1 1

Ombuiging 3.01 Toelichting Toetsingskader maatschappelijke gevolgen

Uitvoeren veranderaanpak vaardigheden, houding en gedrag Budget voor leerinterventies geheel schrappen. Inwoners voelen zich mogelijk minder gehoord. Leefomgeving Mens Economie

0 2 0

25

Ombuiging 3.05 Toelichting Toetsingskader maatschappelijke gevolgen

Versterken inzet participatiecultuur Verminderen inzet op participatie (jongeren en Overbetuwe Doet). Inwoners voelen zich mogelijk minder gehoord/betrokken bij projecten en trajecten die in hun leefomgeving plaatsvinden. Leefomgeving Mens Economie

Ombuiging 4.02 Toelichting Toetsingskader maatschappelijke gevolgen

Maatregelen verlagen zorgvragen Taakstelling op totaalbudget Wmo en jeugd, verlagen maatwerk. Werken met budgetplafonds en/of populatiebekostiging kan leiden tot respectievelijk wachtlijsten en bezwaarprocedures danwel andere vormen van afschaling van de kwaliteit van de geboden ondersteuning aan hulpbehoevende inwoners. Ook wordt een groter beroep gedaan op de sociale cohesie / samenredzaamheid van de Overbetuwse samenleving, met mogelijk overbelasting van vrijwilligers en mantelzorgers en/of toename van sociale uitsluiting van kwetsbare mensen tot gevolg. Leefomgeving 0 Mens 4 Economie 1

Ombuiging 4.08 Toelichting Toetsingskader maatschappelijke gevolgen

Innovatiebudget verlagen Afbouwen innovatiebudget. Het verlagen van dit budget brengt het risico met zich mee dat we niet in staat zijn toekomstige innovatieve projecten te financieren die een bijdrage leveren aan de transformatie in de zorg. Dit kan resulteren in minder vooruitgang in het verbeteren van de kwaliteit van zorg en ondersteuning, en in het realiseren van efficiëntieverbeteringen in de dienstverlening (zoals het afschalen van zorg). Leefomgeving 0 Mens 4 Economie 1

Ombuiging 4.13 Toelichting Toetsingskader maatschappelijke gevolgen

Communicatiebudget STO Communicatiebudget STO. Bestaanszekerheid en voldoende ondersteuning voor inwoners in een sterke sociale basis voorkomen zwaardere zorg, meer schulden, meer isolement, achteruitgang van leefbaarheid in buurten en wijken, minder ontwikkelkansen voor inwoners enzovoort. Een afname van de vindbaarheid, toegankelijkheid en kwaliteit van onze toegang tot ondersteuning staat haaks op de ambitie van een sterke sociale basis zoals vastgesteld met het beleidsplan sociaal domein 2020-2025. Inwoners weten het STO minder goed te vinden waardoor tijdige en laagdrempelige ondersteuning vermindert. Daarmee neemt op den duur de druk toe op de uitvoering binnen het sociaal team en stijgen de uitgaven vanuit Jeugdwet, Wmo, Participatiewet en Wgs. Leefomgeving 0 Mens 3 Economie 0

Ombuiging 4.21 Toelichting Toetsingskader maatschappelijke gevolgen

Lokaal maatwerkdeel Jeugdgezondheidszorg (JGZ) Versoberen inkoop lokaal aanvullend aanbod JGZ. De afgelopen jaren is binnen de gemeente de nadruk verschoven naar normaliseren, de-medicaliseren en eigen kracht. Ook is de afgelopen periode geïnvesteerd om de verwijzingen te laten verlopen via de screeners van het Sociaal Team Overbetuwe. Consulenten hebben zicht op het gehele gezin, dus ook kijkende naar schulden of andere problematiek. Op deze manier kan de beslissing worden gemaakt om niet gelijk zwaardere hulp in te zetten maar te kijken naar andere vormen van ondersteuning. De inzet van het lokale maatwerkdeel JGZ past binnen deze werkwijze. Leefomgeving 0 Mens 3 Economie 0

1 3 1

26

Ombuiging 4.32 Toelichting Toetsingskader maatschappelijke gevolgen

Interventieteam In dienst nemen personele inzet voor crisis- en complexe casuïstiek. Dit betreft een organisatorische aanpassing zonder gevolgen voor de dagelijkse praktijk. Leefomgeving Mens Economie

Ombuiging 5.11 Toelichting Toetsingskader maatschappelijke gevolgen

Preventieve (Extra screening) logopedie Stoppen met extra screening logopedie. Met het wegvallen zal een laagdrempelige preventieve screening via de kinderopvang en/of basisschool niet meer mogelijk zijn. Ouders zullen dit dus via de huisarts en/of specialist moeten gaan regelen. Als gemeente daalt onze invloed op vroegtijdige interventie. Druk op onderwijs/leraren neemt toe en er is sprake van een negatieve impact op het welzijn en de kansengelijkheid van kinderen en hun ouders. Het basisaanbod van de GGD blijft wel. Leefomgeving 0 Mens 3 Economie 0

Ombuiging 5.16 Toelichting Toetsingskader maatschappelijke gevolgen

Aanbod Schuldhulpverlening versoberen Schuldhulpverlening versoberen. De maatschappelijke impact van de reeds ingeboekte ombuiging van € 80.000 is beperkt. Er is inmiddels geconcludeerd dat we binnen de huidige bezetting van team schuldhulpverlening fase 2 kunnen uitvoeren. Een structurele ombuiging door € 80.000 van het p-budget af te halen heeft geen negatieve impact op leefomgeving, mens en economie. De eerdere impactanalyse is daarom (naar beneden) bijgesteld - de oorspronkelijke cijfers waren 0-3-1. Een extra ombuiging van € 110.000 bovenop de reeds ingeboekte ombuiging van € 80.000 heeft een andere (negatievere) impactanalyse. Wanneer wij de volledige 2 fte (€ 80.000 + € 110.000 = € 190.000) inboeken als ombuiging, dan kunnen wij de formatie voor de sociaal raadslieden niet structureel op 24 uur per week houden. De formatie gaat dan weer terug naar 5,5 uur per week in 2026. Hierdoor kunnen we een groep kwetsbare inwoners minder onafhankelijke sociaal-juridische ondersteuning bieden. Dit betreft een groep die vaak meer moeite heeft met het begrijpen van de regels van de overheid en de overheid ook minder vaak vertrouwt. Sociaal raadslieden kunnen een rol vervullen om de afstand met de overheid te verkleinen. De maatschappelijke impact van de tweede optie is beperkter.

Een extra ombuiging van € 35.000 bovenop de reeds ingeboekte € 80.000 heeft een lagere maatschappelijke impact dan optie 1. Dat komt doordat er dan € 75.000 structureel overblijft om te besteden aan de formatie sociaal raadslieden. We garanderen daarmee blijvende onafhankelijke ondersteuning aan de meest kwetsbare inwoners. Leefomgeving 1 Mens 3 Economie 2

Ombuiging 5.25 Toelichting Toetsingskader maatschappelijke gevolgen

Uitstroom parttime werkenden Aframing BUIG. Zie boven, er is geen sprake van maatschappelijke gevolgen. Leefomgeving Mens Economie

0 0 0

Ombuiging 5.28 Toelichting Toetsingskader maatschappelijke gevolgen

Armoedebeleid Gevolgen nieuw armoedebeleid per 2026 (raadsvoorstel juni 2025). De toelichting op de maatschappelijke gevolgen is te vinden in het raadsvoorstel. Leefomgeving Mens Economie

0 4 1

2 4 0

27

Ombuiging 7.08 Toelichting Toetsingskader maatschappelijke gevolgen

Toekomstbestendige dienstverlening Halveren budget voor doorontwikkeling dienstverlening. Dienstverlening kan minder worden doorontwikkeld waardoor dienstverlening minder goed aansluit op behoeften van inwoners. Leefomgeving 0 Mens 2 Economie 1

Ombuiging 7.10 Toelichting

ICT-projectenbudget Stoppen budget voor doorontwikkeling digitale werkprocessen. Wijzigingen dienen per situatie aangevraagd te worden. Direct geen gevolgen, indirect kan de gemeente minder efficiënt en effectief werken en daar kunnen inwoners last van ondervinden. Leefomgeving Mens Economie

Toetsingskader maatschappelijke gevolgen

0 2 2

Ombuiging 7.19 Toelichting Toetsingskader maatschappelijke gevolgen

P-budget: afbouw begroten max van de functionele schaal Niet meer begroten op het maximum van de schaal. Er zijn geen directe maatschappelijke gevolgen, maar indirect kunnen die wel degelijk verwachten. Waar de mogelijkheden om flexibel te kunnen reageren op personele knelpunten worden beperkt, kan dit effect hebben op de dienstverlening aan inwoners; oftewel: als bij capaciteitstekorten we geen snelle oplossing kunnen vinden, kunnen er wachtlijsten of andere negatieve effecten voor inwoners ontstaan. Leefomgeving 0 Mens 0 Economie 0

Ombuiging 7.23 Toelichting Toetsingskader maatschappelijke gevolgen

Verlagen budget gratificaties en Boter bij de vis Minder budget voor gratificaties en boter bij de vis. Geen maatschappelijke gevolgen. Leefomgeving Mens Economie

Ombuiging 7.25 Toelichting Toetsingskader maatschappelijke gevolgen

Afromen budget opleidingen Minder opleidingsbudget. Ondanks dat er geen maatschappelijke gevolgen zijn, is het voor ons als gemeente wel zeer belangrijk om goed personeelsbeleid te voeren omwille de risico's zoals hierboven omschreven. Leefomgeving 0 Mens 1 Economie 0

Ombuiging 7.27 Toelichting Toetsingskader maatschappelijke gevolgen

ICT-eenmalige lasten Minder budget voor capaciteit bij nieuwe ICT of IV. Direct geen gevolgen, indirect kan de gemeente minder efficiënt en effectief werken en daar kunnen inwoners last van ondervinden. Leefomgeving Mens Economie

Ombuiging 7.28 Toelichting Toetsingskader maatschappelijke gevolgen

Informatieveiligheid Minder budget voor informatieveiligheid. Dienstverlening aan inwoners en ondernemers kan komen stil te liggen – denk aan uitkeringen, vergunningen of hulpvragen die niet behandeld kunnen worden. Als inwoners zien dat de gemeente digitale risico’s onvoldoende beheerst, kan dit het vertrouwen in de overheid en haar digitale transformatie ondermijnen. Grote datalekken of cyberaanvallen halen snel de media en kunnen leiden tot maatschappelijke onrust, zeker als persoonsgegevens van inwoners betrokken zijn. Leefomgeving 1 Mens 3 Economie 1