26-01-27.22 Relevant stuk 4, 4e begrotingswijziging 2026

B&W VOORSTEL Kenmerk: 2025-063574 Datum b&w-vergadering: 25-11-2025 Onderwerp: Lichtprogramma 2026-2030 Te nemen besluit: De raad voor te stellen: 1. Het Lichtprogramma 2026-2030 vast te stellen. 2. Het financieel exploitatie-effect van het Lichtprogramma voor 2026 tot en met 2029 ten laste te brengen van de beschikbare middelen voor de beheerplannen binnen de huidige begroting. Team/ behandelend ambtenaar: TR Suzy Zijlmans Status advies: Openbaar Portefeuillehouder: Wethouder Wijnte Hol Doorgeleiding naar de raad: ja, besluitvormend Betrokkenen bij advies extern: x Betrokkenen bij advies intern: Juridisch adviseur Financieel adviseur Inkoop adviseur P&O-adviseur Communicatieadviseur Overig, te weten: Afdelingsmanager team Ruimte, beheerder openbare verlichting, bestuursadviseur, beleidsadviseur Mobiliteit. TIC: Nee Bijlagen voor B&W: • Lichtprogramma 2026-2030 • Raadsvoorstel Lichtprogramma 2026-2030 • Concept-raadsbesluit Lichtprogramma 2026-2030 Bijlagen voor raad:

1/6

• • •

Raadsvoorstel Lichtprogramma 2026-2030 Lichtprogramma 2026-2030 Concept-raadsbesluit Lichtprogramma 2026-2030

2025-063574

2/6

Te nemen besluit De Raad voor te stellen: 1. Het Lichtprogramma 2026-2031 vast te stellen, 2. Het financieel exploitatie-effect van het Lichtprogramma voor 2026 tot en met 2029 ten laste te brengen van de beschikbare middelen voor de beheerplannen binnen de huidige begroting.

Inleiding Het beleidsplan Licht in Overbetuwe 2018-2022 is verouderd en sluit niet meer aan op de actuele wet- en regelgeving. Verlichting draagt bij aan de verkeersveiligheid, de sfeer van de leefomgeving in donkere uren van de dag en kan bijdragen aan het gevoel van sociale veiligheid. Het heeft effect op de mens en de natuur, kost energie en kan lichthinder veroorzaken. Het lichtprogramma heeft daarom direct verband met het geactualiseerde programma Duurzaamheid en het programma Mobiliteit dat naar verwachting in december 2025 wordt vastgesteld door de Raad. Het streven van de gemeente is om in 2050 energieneutraal te zijn. De openbare verlichting beslaat ongeveer 35% van het energieverbruik in de gemeente Overbetuwe en ca 75% heeft nog oude lampen en armaturen. Door vervanging van de oude verlichting kunnen we voor een belangrijk deel bijdragen aan de energiebesparing.

Beoogd resultaat Een actueel lichtprogramma met concrete maatregelen en kaders voor de ruimtelijke ontwikkelingen, het beheer, de bescherming en het gebruik van de fysieke leefomgeving met specifieke aandacht voor licht. We sluiten hierbij aan op de doelstellingen in de programma’s Mobiliteit en Duurzaamheid.

Argumenten en onderbouwing 1.1 Het beleidsplan is verouderd en moet worden geactualiseerd Het huidige beleid sluit niet meer aan op actuele ambities en regelgeving. Er zijn nieuwe kaders nodig voor openbare verlichting in verband met de gewijzigde ambities in de Overbetuwse omgevingsvisie, het programma Mobiliteit en het programma Duurzaamheid en zijn besparingsopgave. 1.2 Het lichtprogramma waarborgt de veiligheid We geven met dit programma uitvoering aan de wettelijke zorgplicht voor openbare ruimte die veilig is door voldoende licht. We verlichten gebiedsgericht en doordacht. Met de juiste lichtniveaus en gelijkmatige verlichting dragen we bij aan de veiligheid. Door de toepassing van slimme technologieën besparen we CO2 uitstoot, kosten en beperken we lichtvervuiling. 1.3 Het lichtprogramma draagt bij aan de energiebesparingsdoelstellingen Het energieverbruik van de openbare verlichting is 35% van ons totale energieverbruik. 75% hiervan verlichten we met oude lampen en armaturen. Door deze verlichting te vervangen door Led, besparen we aanzienlijk veel energie. Door ook slimme systemen te gebruiken kunnen we tot forse besparingen komen. Een voorbeeld van een slim systeem is het Tele Management Systeem waarmee we de verlichting kunnen reguleren.

1.4 Het lichtprogramma sluit aan op gemeentelijke en landelijke doelen 35% van het gemeentelijke energiegebruik gaat op aan openbare verlichting. Als we 75% van ons areaal aan oude/conventionele verlichting vervangen, dragen we bij aan een energieneutraal Overbetuwe in 2050. 2025-063574

3/6

Door het gebruik van ledlampen en slimme systemen dragen we bij aan de doelstellingen tot energiebesparing volgens de routekaart Duurzaam Overbetuwe 2050 en het Nationale klimaatakkoord. We sluiten ook aan bij het stomp-principe (Stappen, Trappen, Openbaar vervoer, Mobility as a service, Privéauto) uit het programma Mobiliteit. 1.5 Door het gebruik van ledlampen besparen we kosten in de toekomst 75% van de lampen is oud en niet meer leverbaar. Dit zijn lampen met hoge onderhouds- en energiekosten. De lampen hebben een hogere vervangingsfrequentie en leiden tot hogere energie- en systeemkosten, meer uitval en noodreparaties. Door de oude lampen en armaturen te vervangen door led, besparen we op onderhoud en energie. Daarmee voorkomen we storingen bij oude lampen en uitval van oude verlichting, omdat lampen niet meer leverbaar zijn. 1.6 Lichtvervuiling wordt verminderd en natuurwaarden worden beschermd Door slimme systemen kunnen lampen worden gedimd en worden uitgezet wanneer dit veilig kan. Ook leveren we maatwerk in gebieden waar verlichting nodig is met natuurlijke verlichting (vb. groen licht) om de natuurwaarden te beschermen. Hiervoor treedt er minder nachtelijke lichtverstoring op voor mens en natuur.

1.7 Voor de toepassing van verlichting leveren we gebiedsgericht maatwerk Het principe van doordacht verlichten zorgt ervoor dat we niet standaard verlichten, maar maatwerk leveren. Dit geldt zeker ook voor het weghalen van verlichting. Dit doen we op locaties waar dit veilig kan en in overleg met direct belanghebbenden in projecten en gebiedsgerichte plannen. 1.8 Onvoldoende verlichting verhoogt het risico op onveilige situaties. De wettelijke zorgplicht kan niet worden geborgd bij verouderde verlichting. Oude lampen verlichten minder gelijkmatig en verminderen zicht, met het risico op verkeersonveilige situaties. De oude lampen zijn niet meer leverbaar, waardoor lichtuitval ontstaat met ongelijkmatige verdeling van het licht. Ook vergroten oudere masten het risico op storingen en fysieke onveiligheid door bijvoorbeeld mastbreuk en daarmee uitvallen van openbare verlichting. 2.1 De besteding van de middelen sluit aan bij het oorspronkelijke doel In het Uitvoeringsprogramma 2022-2026 zijn financiële middelen beschikbaar gesteld voor het op orde brengen van het beheer in de openbare ruimte. Met dit voorstel wordt uitvoering gegeven aan het realiseren van deze doelstelling.

Kanttekeningen en onderbouwing N.v.t.

2025-063574

4/6

Financiën In het Lichtprogramma worden diverse financiële facetten toegelicht. De uitgangspunten zijn: - De berekeningen zijn op het prijspeil van 1 januari 2026 - Bij de investeringskosten is rekening gehouden met 20% VAT-kosten en 10% uitvoeringskosten - Voor lichtmasten wordt een afschrijvingstermijn van 40 jaar gehanteerd en voor armaturen 20 jaar. - Bij de berekening van de kapitaallasten wordt uitgegaan van 1,5% rente. Het huidige exploitatiebudget van de openbare verlichting bestaat uit onderhouds- en energiekosten. Door het verledten wordt bespaard op onderhouds- en energiekosten. De conventionele verlichting wordt binnen maximaal 7 jaar vervangen. Het effect van deze investeringen is meegenomen in de financiële doorrekening. In onderstaande tabel staat het financieel exploitatie-effect van het Lichtprogramma in de periode 2026-2029. Onderdeel Investeringskosten Masten Armaturen

2026

2027

2028

2029

€ 668.220 € 690.720

€ 668.220 € 690.720

€ 668.220 € 690.720

€ 668.220 € 690.720

Exploitatie effect Kapitaallasten Masten Kapitaallasten Armaturen Energiebesparing Besparing onderhoudskosten Verwijderen masten Totaal exploitatie nadeel

0 0 0 0 € 15.000 € 15.000

€ 22.337 € 40.231 € -15.444 € -8.190 € 15.000 € 53.934

€ 44.673 € 80.463 € -30.888 € -16.380 € 15.000 € 92.868

€ 67.010 € 120.694 € -46.332 € -24.570 € 15.000 € 131.802

De financiële effecten zijn cumulatief en lopen door na de huidige meerjarenperiode 20262029. Zoals aangegeven in het Lichtprogramma bedragen de totale jaarlijkse lasten in 2035 € 401.851. Nadat de afschrijvingsperiode is bereikt, is er een stabilisatie in de lasten. De effecten buiten de meerjarenperiode worden zoals gebruikelijk jaarlijks meegenomen in de nieuwe jaarschijf in de Kadernota. De extra lasten voor 2026 tot en met 2029 worden ten laste gebracht van de beschikbare middelen voor de beheerplannen.

Rol gemeente, interactie en initiatiefnemer De gemeente is verantwoordelijk voor het beleid, beheer en de uitvoering van de openbare verlichting. We dragen zorg voor veilig, duurzaam, kostenefficiënt en verantwoord licht in de openbare ruimte binnen de volgende taakstellingen: - Zorgplicht voor een veilige openbare ruimte (BW) - Bewaken van verkeersveiligheid, leefbaarheid en sociale veiligheid - Uitvoeren van de duurzaamheidsdoelstellingen (Energieneutraal 2050, CO2-reductie - Borgen van ecologie en natuurwaarden volgens de Omgevingswet en Natura2000

Eventuele bestuurlijke aandachtspunten -

Duurzaamheid 2025-063574

5/6

Mede uitvoering geven aan de duurzaamheidsdoelstellingen door het verledten, Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen en Inkopen (MVOI) en het convenant SEB.

Vervolg Planning Na besluitvorming door het college wordt het raadsvoorstel Lichtprogramma aangeboden voor raadsbehandeling op 27-1-2026. Daadwerkelijke agendering is uiteraard afhankelijk van de Agendacommissie. Communicatie Zodra de stukken voor de gemeenteraad online staan, adviseren we als volgt over dit lichtprogramma te communiceren: - Persbericht; - Nieuwsbericht via corporate kanalen (gemeentepagina, website en sociale media). Evaluatie Het Lichtprogramma wordt in 2029 geëvalueerd.

2025-063574

6/6