25-07-01.05 relevant stuk 2, Defintief accountantsverslag 2024 gemeente Overbetuwe
Tekst van het document
Accountantsverslag Gemeente Overbetuwe Boekjaar 2024
Aanbiedingsbrief Aan de gemeenteraad van de gemeente Overbetuwe Postbus 11 6660 AA ELST Onderwerp: Accountantsverslag 2024 Kenmerk: 2506-05873 Datum: 13 juni 2025 Geachte leden van de gemeenteraad, In overeenstemming met de opdracht tot de controle van de jaarrekening 2024 van gemeente Overbetuwe, zoals overeengekomen in onze opdrachtbevestiging d.d. 26 augustus 2024, bieden wij u hierbij het accountantsverslag aan. Het accountantsverslag bevat de bevindingen en conclusies naar aanleiding van onze werkzaamheden. De bevindingen in dit verslag zijn afgestemd met de ambtelijke organisatie en het college op 26 mei 2025. Wij hebben u op 13 juni 2025 gemachtigd om onze goedkeurende controleverklaring op te nemen in uw jaarrekening 2024. Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en lichten de inhoud van deze rapportage nader toe in de auditcommissie van 25 juni 2025. Met vriendelijke groet, Baker Tilly (Netherlands) B.V.
drs. W.W.L.A. Wentink RA
pagina | 2
Inhoud 1. Bestuurlijke samenvatting 2. Opdracht, scope en uitkomsten 3. Financiële positie 4. Belangrijkste bevindingen 5. Bevindingen interne beheersing 6. Overige onderwerpen 7. Bijlagen
pagina | 3
1
Bestuurlijke samenvatting
pagina | 4
Management samenvatting Bestuurlijke samenvatting Wij hebben bij de jaarrekening 2024 een goedkeurende verklaring verstrekt.
Het jaarverslag is cf. NV COS 720 verenigbaar met de jaarrekening en voldoet in materiële zin aan de laatste actuele voorschriften.
Uit onze controle met betrekking tot ons oordeel ten aanzien van de getrouwheid blijken geen ongecorrigeerde fouten.
Wij hebben bij de controle van de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage geen controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) boven de rapporteringsgrens geconstateerd. Daarnaast merken wij op dat de trend van de jaarlijkse toename van het aantal te verantwoorden regelingen zich lijkt te keren. Ten opzichte van voorgaand jaar is het aantal te verantwoorden regelingen afgenomen. (2023: 32 regelingen, 2024: 28 regelingen). Evenwel heeft het nog altijd forse aantal regelingen wederom een extra inspanning van zowel de organisatie als van ons gevraagd.
De gemeente heeft er bewust voor gekozen de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening en de toelichting hierop in de paragraaf bedrijfsvoering onderdeel te laten zijn van het jaarverslag, ondanks dat dit als gevolg van het uitblijven van de formele wijziging van de BBV en BADO in formele zin nog niet verplicht is. Op deze wijze is invulling gegeven aan de aanbeveling van het Rijk om de verantwoording op te nemen, zoals de wetgever had beoogd. Bovendien wordt invulling gegeven aan de lokale afspraken tussen het college en de gemeenteraad, zoals opgenomen in de aangepaste verordeningen. Tevens kunnen de provincie en het Rijk gebruik maken van de opgenomen verantwoording.
pagina | 5
Management samenvatting Bestuurlijke samenvatting Het totaal van de rechtmatigheidsbevindingen van het college in 2024 komt uit op € 1,9 miljoen. Daarmee overschrijdt het college de door u vastgestelde verantwoordingsgrens niet. De bevindingen zien enerzijds toe op een overschrijding van de lasten en kredieten (€ 1,4 miljoen). Deze overschrijdingen zijn geheel passend binnen het beleid en de afspraken tussen raad en college. Daarmee zijn deze overschrijdingen als acceptabel aangemerkt. Anderzijds hebben de rechtmatigheidsbevindingen betrekking op het niet voldoen aan de Europese aanbestedingsregels (€ 0,5 miljoen). Wij adviseren u kennis te nemen van de toelichting die het college opgenomen heeft in de paragraaf bedrijfsvoering.
Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2024 in overeenstemming zijn met de Wet normering topinkomens (WNT) en dat de jaarrekening 2024 van de gemeente Overbetuwe voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT. Inzake de kosten Jeugdwet en de Wmo nieuwe taken steunt de gemeente voor het vaststellen van de prestatielevering (deels) op productieverantwoordingen van zorgaanbieders die zijn voorzien van een controleverklaring. Op basis van de uitgevoerde werkzaamheden en de ontvangen controleverklaringen resteert inzake de kosten Jeugdwet en Wmo een onzekerheid van € 1.067.000 respectievelijk € 272.000.
De gemeente heeft de totale kosten inzake de PGB budgetten gebaseerd op de schatting van de SVB. Evenals vorig jaar heeft geen sluitende controle op de levering van de zorg plaatsgevonden door de SVB. De gemeente heeft derhalve zelf werkzaamheden uitgevoerd op de levering.
Het boekjaar 2024 sluit met een nadelig financieel resultaat van € 1,2 miljoen, waar dit in 2023 nog een voordelig resultaat was van € 7,2 miljoen. De totale vermogenspositie van de gemeente bedraagt € 49,6 miljoen (2023: € 52,5 miljoen) met een solvabiliteitsratio van 26% (2023: 28%). De vermogenspositie is dan ook redelijk te noemen aangezien de solvabiliteit richting de signaleringswaarde (20%) van de Provincie Gelderland beweegt. Voor 2025 heeft de gemeente een sluitende begroting, waarbij wij aantekenen dat dit gerealiseerd wordt door enerzijds bezuinigingen en anderzijds een (incidentele) onttrekking aan de algemene reserve van € 2,6 miljoen. Het college concludeert in de paragraaf weerstandvermogen en risicobeheersing dat de weerstandscapaciteit ruim voldoende is.
pagina | 6
Management samenvatting Bestuurlijke samenvatting Financiële kengetallen en signaleringswaarden
pagina | 7
2
Opdracht, scope en uitkomsten
pagina | 8
2. Opdracht, scope en uitkomsten Reikwijdte van de controle De jaarstukken van uw gemeente bestaan uit:
• Het jaarverslag (programmaverantwoording + paragrafen). • De jaarrekening. • Bijlagen.
Grondslag
Bedrag
Goedkeuringstolerantie fouten
1% lasten inclusief toevoegingen reserves
€ 1.488.000
Goedkeuringstolerantie onzekerheden
3% lasten inclusief toevoegingen reserves
€ 4.464.000
Rapporteringstolerantie
Conform het gemeentelijke controleprotocol
€ 100.000
Met de opdrachtbevestiging van d.d. 26 augustus 2024 heeft u ons opdracht
De toleranties voor de rechtmatigheidsverantwoording, zijn vastgelegd in de
gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2024. De reikwijdte van onze
door
controle staat omschreven in deze opdrachtbevestiging. Er is gedurende het
rechtmatigheidsverantwoording 2023 die met terugwerkende kracht is
verloop van de controle geen sprake geweest van een beperking in de
ingesteld. Deze wijken beperkt af van de toleranties voor de controle op de
reikwijdte van onze controle.
getrouwheid.
de
raad
Dit
op
leidt
12
ertoe
mei
dat
de
2025
door
vastgestelde
het
college
Nota
opgestelde
rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld op basis van de volgende
Overzicht toleranties
toleranties:
Grondslag
Bedrag
De materialiteit bij de uitvoering van onze controle is € 1.488.000 Het
Verantwoordingsgrens
3% lasten inclusief toevoegingen reserves
€ 4.464.000
materialiteitspercentage van 1% sluit aan op het door de gemeenteraad op 6
Rapporteringstolerantie
Conform het gemeentelijke controleprotocol
€ 100.000
december 2022 vastgestelde ‘Controleprotocol voor de accountantscontrole op de jaarrekening en rechtmatigheidsverklaring van het college over 2023 (en verder)’.
pagina | 9
2. Opdracht, scope en uitkomsten Kernpunten en significante risico’s in de controle
Uitkomsten
Wij hebben voldoende en geschikte controle-informatie verkregen, onder
Wij hebben bij de jaarrekening 2024 een goedkeurende verklaring voor de
andere met betrekking tot de volgende kernpunten van de controle:
getrouwheid afgegeven.
• Waardering van uw grondexploitaties; • Prestatielevering inkopen; • Wet Normering Topinkomens; • Prestatielevering sociaal domein; • Risico dat het management van de gemeente de procesafspraken doorbreekt, hetgeen een standaard risico is vanuit onze beroepsregels;
• Het risico dat de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening geen getrouw
beeld
geeft
doordat
onrechtmatigheden
onvolledig
zijn
verantwoord in de rechtmatigheids-verantwoording ten aanzien van het onderdeel aanbestedingsrechtmatigheid.
pagina | 10
2. Opdracht, scope en uitkomsten Interne beheersing Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij de interne beheersing inclusief de IT-omgeving, voor zover van belang voor de jaarrekeningcontrole, beoordeeld. Wij merken daarbij op dat onze werkzaamheden niet gericht zijn op het geven van een oordeel over de interne beheersing van de organisatie als geheel. Onze rapportage naar aanleiding van de interimcontrole (managementletter) bevat daardoor niet alle onvolkomenheden in de interne beheersing, die bij een eventueel uitgebreid en hierop specifiek gericht onderzoek naar voren zouden kunnen komen.
Naar aanleiding van onze werkzaamheden hebben wij een managementletter opgesteld. De managementletter hebben wij op 21 november 2024 toegelicht in de auditcommissie.
In lijn met voorgaande jaren constateren we dat de organisatie aandacht heeft voor het verbeteren van de inrichting van de interne beheersing. We zien dat afgelopen periode weer belangrijke stappen zijn gezet. Dit is vooral zichtbaar binnen het sociaal domein, binnen deze afdeling is geïnvesteerd in drie kwaliteitsmedewerkers die vanuit een duidelijke visie samenwerken. Daarnaast zien we ook dat voor het proces inkopen duidelijke verbeteringen zijn ingezet.
2. Opdracht, scope en uitkomsten Frauderisico’s en continuïteit
om op die wijze een betere financiële situatie of prestatie te presenteren. Dit
Onze controleverklaring over boekjaar 2024 bevat, gelijk aan voorgaand jaar,
risico ziet in onze optiek met name toe op het verschuiven tussen
een verplichte paragraaf over onze werkzaamheden met betrekking tot fraude
verschillende budgetten, Onze beroepsregels schrijven voor dat de accountant
en een met betrekking tot continuïteit. Hierna wordt uiteengezet hoe de
dit risico in zijn controle onderkend. Om dit frauderisico te ondervangen
accountant bij de controleaanpak inspeelt op risico’s ten aanzien van fraude
hebben wij de volgende werkzaamheden verricht:
en continuïteit en worden de uitgevoerde werkzaamheden toegelicht. De mate
• analyseren en beoordelen van op basis van risicocriteria geselecteerde
van detail en de omvang van de rapportage over fraude en continuïteit in de
journaalposten en hierop specifieke controlewerkzaamheden verricht om de
controleverklaring hangen onder meer af van de onderkende risico’s, de
nauwkeurigheid van de geselecteerde journaalposten te controleren;
omvang en aard van de organisatie alsmede de bevindingen naar aanleiding van de werkzaamheden.
• analyse van aanpassingen die tijdens het opstellen van de jaarrekening zijn gemaakt;
• doornemen van notulen van vergaderingen van het management, college Frauderisico - Risico dat het management van de gemeente de procesafspraken doorbreekt Het college dan wel het management bevindt zich vanuit haar rol binnen de organisatie in een unieke positie om fraude te plegen, omdat het op basis van hiërarchie in staat is de administratieve vastleggingen te manipuleren en frauduleuze
financiële
overzichten
op
te
stellen
door
interne
beheersingsmaatregelen te doorbreken, die anderszins effectief lijken te werken. Een incentive van het college of management zou hierbij kunnen zijn
en de raad. Frauderisico - Het risico dat inkoopfacturen niet in overeenstemming zijn met de geleverde prestatie omdat de prestatie niet is ontvangen Wij hebben vastgesteld dat binnen het gemeentelijke proces inkopen
de
prestatieakkoordverklaarder de juistheid van de gefactureerde prijs en levering van de goederen/diensten controleert. Echter wordt de juistheid van de prijs en de levering van de goederen/diensten bij deze controle niet altijd zichtbaar en met voldoende diepgang onderbouwd.
pagina | 12
2. Opdracht, scope en uitkomsten Hierdoor bestaat het risico dat lasten niet nauwkeurig zijn verantwoord, omdat
heeft dit ook toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering.
de inkoopfactuur niet in overeenstemming is met de geleverde prestatie of de
Continuïteit
inkoop niet tegen de juiste prijs is gefactureerd.
Als onderdeel van de vereisten voor de nieuwe controleverklaring hebben wij ook de continuïteitsveronderstelling getoetst. Voor gemeenten geldt dat
Om dit frauderisico te ondervangen hebben wij aanvullende gegevensgerichte
vanwege de onbegrensde leencapaciteit bij de BNG (en daardoor altijd
werkzaamheden uitgevoerd in de vorm van een statistische steekproef op
aanwezige liquiditeit) per definitie geen onzekerheid kan bestaan over de
basis van een hoger risicoprofiel waarbij voor elke waarneming op basis van
continuïteitsveronderstelling. Naast feitelijke discontinuïteit is ook de mate
onderliggende stukken is vastgesteld dat de prestatie (zowel de prijs
waarin de gemeente zelfstandig en autonoom (financieel) beleid kan voeren
component als de hoeveelheid component) onderbouwd is.
een belangrijke veronderstelling. Wij hebben vastgesteld dat de gemeente Overbetuwe geen sluitende meerjarenbegroting heeft voor de jaren 2026-
Overall constateren wij dat fraude en fraudepreventie een onderdeel is waar
2028. De provincie Gelderland heeft in haar schrijven van 30 januari 2025 de
de gemeente actief mee bezig is. Het college heeft een integriteitsbeleid en
gemeente onder regulier (repressief) toezicht geplaatst, aangezien de
een klokkenluidersregeling geïmplementeerd en beschikt over een interne
begroting 2025 reëel en structureel sluitend is. Voor de periode daarna ligt een
frauderisicoanalyse waarin frauderisico’s worden geïdentificeerd en relevante
forse opgave.
interne controlemaatregelen gedefinieerd zijn om deze frauderisico’s te mitigeren. Door deze interne controlemaatregelen is in 2024 een geval van
De gemeente Overbetuwe is daarmee aan de slag en in januari 2025 is een
verdenking van fraude geconstateerd door de gemeente. Dit betrof een
informatiememo “Denkrichtingen ombuigingen” gedeeld met de raad als
onterecht niet opgelegde factuur voor burgerleges en het onjuist toepassen
opmaat naar de Kadernota 2026. In de Kadernota zijn lastenverzwaringen en
van regelgeving (huwelijkstermijn). Na aanmaning is het openstaande bedrag
ombuigingen opgenomen die ertoe moeten leiden dat de begroting 2029
alsnog voldaan. De betreffende medewerker is uit dienst en er is aangifte
structureel sluitend is. Daarnaast geven de financiële kengetallen inclusief het
gedaan. Er zijn geen financiële gevolgen voor de gemeente. De gemeente
weerstandsrisico geen reden tot twijfel of de gemeente haar activiteitenpagina in | 13 continuïteit kan voortzetten.
2. Opdracht, scope en uitkomsten Naleving wet- en regelgeving en overige Wij informeren de gemeenteraad over illegale handelingen waarbij het hoger kader is betrokken en over fraude en illegale handelingen (of deze nu door het hoger kader of door andere werknemers zijn veroorzaakt) die een onjuistheid van materieel belang in de jaarrekening tot gevolg hebben. Gedurende de controle zijn geen significante punten gesignaleerd ten aanzien van feitelijke of vermoedelijke niet-nakoming van wet- en regelgeving, voor zover deze van belang worden geacht voor de mate waarin de gemeenteraad in staat is haar taken te vervullen.
pagina | 14
3
Financiële positie
pagina | 15
3. Financiële positie Vermogenspositie
Analyse van het resultaat
Het eigen vermogen, inclusief het gerealiseerde resultaat, bedraagt per 31
Het resultaat vóór mutaties in de reserves laat een positief saldo zien. Het
december 2024 volgens de jaarrekening € 49,6 miljoen.
gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten bedraagt afgerond € 6,2 miljoen
Grafiek ontwikkeling eigen vermogen (x € 1.000)
positief. In de primitieve begroting was rekening gehouden met een nadelig resultaat van € 1,5 miljoen.
60.000 50.000 40.000
Ter illustratie en aanvullende informatie geven wij u in het hierna opgenomen
30.000
overzicht de ontwikkeling van het resultaat (“gerealiseerde totaal saldo van baten
20.000
en lasten” en “gerealiseerde resultaat”) weer over de jaren 2022 tot en met 2024.
10.000 0 2021
2022
2023
2024
-10.000 Algemene reserve
Bestemmingsreserve
Gerealiseerd resultaat
Van de totale reserves (exclusief resultaat) ter hoogte van € 50,8 miljoen is € 21,7 miljoen opgenomen als algemene reserve. Het saldo van deze algemene reserve is ten opzichte van voorgaand jaar gestegen met € 2,8 miljoen. Per saldo zijn de bestemmingsreserves gedurende 2024 gestegen met € 2,6 miljoen. Het gerealiseerde resultaat bedraagt € 1,2 miljoen nadelig.
pagina | 16
3. Financiële positie Wij constateren dat tot en met 2023 in meerjarenperspectief positieve
Het dwingt gemeenten tot moeilijke keuzes: vasthouden aan bestaande taken en
resultaten werden gerealiseerd, zowel operationeel (saldo van baten en
voorzieningen of ingrijpende hervormingen doorvoeren.
lasten) als onder aan de streep (“gerealiseerde resultaat”). De forse omvang van deze positieve resultaten werden alle jaren in belangrijke mate beïnvloed door incidentele posten. Voor 2022 en 2023 waren er forse meevallers als gevolg van de middelen ontvangen voor de opvang van Oekraïense
Op 19 december 2024 is de notitie structurele baten en lasten van de commissie BBV gepubliceerd. Nieuw hierin is de mogelijkheid om het surplus van de algemene reserve in te zetten als (structurele) bate in de begroting.
vluchtelingen. In 2024 is deze trend gebroken: zowel het saldo van baten en
Dit surplus is het deel dat niet nodig is voor het afdekken van risico’s
lasten als het gerealiseerde resultaat zijn nadelig.
(weerstandscapaciteit). Van dit vrij besteedbare deel (surplus) kan een gemeente met ingang van 1 januari 2024 jaarlijks maximaal 10% inzetten voor het dekken
In de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening wordt
van structurele lasten met de voorwaarde dat de solvabiliteit groter of gelijk aan
in hoofdlijnen een verklaring gegeven voor de afwijkingen ten opzichte van de
20% is en blijft. De inzet van het surplus algemene reserve (= vrije reserve) wordt
begroting na wijziging. Als onderdeel van de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2024 wordt overzichtelijk aangegeven welke baten en lasten als incidenteel zijn aan te merken. Voor een gedetailleerd inzicht van de afwijkingen en de verklarende toelichting hierop verwijzen wij u naar de toelichtingen per programma, zoals opgenomen in de
door dit gebruik als structurele bate bestempeld en is daarmee ook een uitzondering
op
de
regel
dat
reservemutaties
incidenteel
zijn.
Het
weerstandsvermogen moet daarbij dan wel, naar het oordeel van de toezichthouder, voldoende zijn. De gemeente Overbetuwe heeft voor 2025 een sluitende begroting, waarbij een (incidentele) onttrekking aan de algemene reserve van € 2,6 miljoen is ingerekend.
toelichting op het overzicht van baten en lasten in uw jaarrekening.
Ravijnjaar Vanaf 2026, het zogeheten ravijnjaar, dreigt een groot financieel tekort voor Nederlandse gemeenten.
pagina | 17
3. Financiële positie Voor de jaren 2026 tot en met 2028 worden, bij ongewijzigd beleid, tekorten
wat de oorzaak is van een sterke of zwakke financiële positie. De financiële
verwacht van rond de € 6 miljoen per jaar. Het college heeft in januari 2025 een
kengetallen geven, met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in (de
informatiememo “Denkrichtingen ombuigingen” gedeeld met de raad als opmaat
ontwikkeling) uw financiële positie, mede in relatie tot de landelijke benchmark.
naar de Kadernota 2026. In de Kadernota zijn lastenverzwaringen en ombuigingen opgenomen die ertoe moeten leiden dat de begroting 2029 structureel sluitend is. Wellicht ten overvloede merken wij op dat niet alleen het
Hieronder hebben wij de ontwikkelingen in uw kengetallen en een relatie naar Gemeente de landelijke ontwikkelingen weergegeven: Kengetal
Landelijk
2024
2023
2024*
2023
formuleren van haalbare ombuigingen van groot belang is, maar dat ook de
Netto schuldquote
73%
71%
57%
38%
monitoring van de realisatie van de ombuigingen essentieel is.
Netto schuldquote gecorrigeerd
67%
64%
51%
32%
Solvabiliteit
26%
28%
35%
39%
Weerstandsvermogen en financiële kengetallen
Grondexploitaties
2%
3%
7%
6%
De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een
Belastingcapaciteit
73%
73%
101%
100%
onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en
Structurele exploitatieruimte
-0,5%
0,9%
2,0%
3,3%
risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol dienen wij vast te stellen of het jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening en geen
* = op basis van begroting
materiële onjuistheden bevat. De kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar worden bezien.
Het kengetal schuldquote is gestegen ten opzichte van 2023, hetgeen in de basis een negatieve ontwikkeling is. De netto schuldquote weerspiegelt het
Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden gegeven van de
niveau van de schuldenlast van de medeoverheid ten opzichte van de eigen
financiële positie van de gemeente. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt
middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie.
pagina | 18
3. Financiële positie Voor de schuldquote geldt een signaalwaarde van 130 en bij percentages
Het kengetal belastingcapaciteit laat de lastendruk in de gemeente
tussen de 100 en 130 is voorzichtigheid gevraagd. De schuldquote van de
Overbetuwe ten opzichte van het landelijk gemiddelde zien. Geconstateerd
gemeente Overbetuwe blijft ruim onder de signaalwaarden maar is minder
kan worden dat dit het gemeentelijke kengetal in 2024 lager ligt dan het
goed dan het landelijke gemiddelde.
landelijke (begrote) gemiddelde, hetgeen als positief moet worden gezien. Hier zit ruimte om aanvullende baten te genereren. Deze ruimte wordt in de
De solvabiliteit neemt af naar 26% in 2024. Dit kengetal geeft inzicht in de
Kadernota 2026 ook ingezet om meer inkomsten te genereren en het
mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te
begrotingstekort op te vangen.
voldoen. Indien er sprake is van een forse schuld én veel eigen vermogen (het totaal van de algemene en de bestemmingsreserves), hoeft een hoge
Op basis van het kengetal structurele exploitatieruimte blijkt dat er
schuld geen probleem te zijn voor de financiële positie. De VNG hanteert
structurele begrotingsruimte is om tekorten of extra lasten binnen de huidige
een signaalwaarde als de solvabiliteit onder de 20% komt. Aan de
begroting op te vangen. Op basis van de begroting 2025-2028 komt dit cijfer
bovenkant oordeelt het VNG dat een solvabiliteit boven de 50% als zeer
volgende jaren onder druk te staan en de verwachting is dat, bij ongewijzigd
goed aan te merken is. Met de afname van de solvabiliteit beweegt de
beleid, deze zal oplopen naar -4%.
gemeente richting de signaleringswaarde. De meerjarenbegroting 2025 laat zien dat, bij ongewijzigd beleid, de gemeente onder de 20% dreigt te
In de paragraaf "Weerstandsvermogen en risicobeheersing" in het jaarverslag
zakken.
is een toelichting opgenomen op de weerstandscapaciteit van de gemeente. Op basis van de inventarisatie van de geïdentificeerde risico’s, waarbij
Het kengetal grondexploitaties geeft weer hoe de waarde van de in
rekening wordt gehouden met kans op voordoen en financiële impact, wordt
exploitatie genomen gronden zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten.
berekend welk bedrag benodigd is ter dekking van de geïdentificeerde risico’s.
Gegeven de beperkte omvang van de gemeentelijke grondexploitaties is dit cijfer lager dan het landelijk gemiddelde.
pagina | 19
3. Financiële positie In de tabel hieronder is het verloop over de afgelopen 3 jaar weergegeven
De beperkte stijging van de beschikbare weerstandscapaciteit en de forsere
inclusief een kwalificatie van de weerstandsratio. De weerstandscapaciteit
stijging van de benodigde weerstandscapaciteit (als gevolg van stijging van
bestaat bij de gemeente Overbetuwe voornamelijk uit de algemene reserve.
het risico) leiden ertoe dat de ratio van het incidentele weerstandsvermogen
2024
per 31 december 2024 verslechterd is van 2,2 naar 1,9. Volgens uw eigen
2023
2022
Weerstandscapaciteit (eenmalig)
€ 19.117
€ 18.853
€ 15.809
Risico’s
€ 10.060
€ 8.535
€ 7.580
1,9
2,2
2,1
Weerstandsratio
beoordelingstabel kwalificeert dit, overigens nog altijd als ruim voldoende.
Er is sprake van een beperkte stijging van 1,4% van de beschikbare eenmalige weerstandscapaciteit in 2024 ten opzichte van 2023. In 2023 was sprake van forsere stijging (19%) ten opzichte van 2022. Uw gemeente heeft vervolgens op basis van een risico-inventarisatie berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit is. Hieruit volgt een gekwantificeerd bedrag aan benodigde weerstandscapaciteit van € 10,1 miljoen (2023: € 8,5 miljoen). Ten opzichte
van
voorgaand
jaar
is
sprake van
een
stijging
van
de
gekwantificeerde risico’s met € 1,5 miljoen.
De stijging van de gekwantificeerde risico’s wordt met name veroorzaakt door het toevoegen van twee nieuwe risico’s: het niet realiseren van de bezuinigingen in 2025 (€ 0,3 miljoen) en het ravijnjaar 2026 (€ 1,3 miljoen).
pagina | 20
4
Belangrijkste bevindingen
pagina | 21
4. Belangrijkste bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording Met het goedkeuren van een aanpassing van de Gemeentewet door de
De gemeente heeft er evenwel voor gekozen de rechtmatigheids-
Eerste Kamer op 27 september 2022 is de verplichting voor de accountant
verantwoording in de jaarrekening en de toelichting hierop in de paragraaf
om een oordeel te geven over rechtmatigheid uit de wet gehaald. Sinds
bedrijfsvoering onderdeel te laten zijn van het jaarverslag. Dat is ook zo
voorgaand jaar wordt een rechtmatigheidsverantwoording opgenomen in de
vastgelegd in de vigerende gemeentelijke financiële verordening (ex artikel
jaarrekening. In deze rechtmatigheidsverantwoording legt het college zelf
212 Gemeentewet). Op deze wijze heeft de gemeente invulling gegeven aan
verantwoording af over rechtmatigheid. Dit doet het college door zelf een
de aanbeveling van het Rijk om de verantwoording op te nemen, zoals de
oordeel te geven of de totstandkoming van de lasten, de baten en de
wetgever had beoogd. Bovendien wordt zo invulling gegeven aan de lokale
balansmutaties in overeenstemming is met de door de gemeenteraad
afspraken tussen het college en de gemeenteraad, zoals opgenomen in de
vastgestelde kaders. Deze kaders liggen vast in de begroting en de
aangepaste verordeningen. Tevens kunnen de toezichthouder en het Rijk
gemeentelijke verordeningen alsook in bepalingen in de relevante wet- en
gebruik maken van de opgenomen verantwoording.
regelgeving.
Alle rechtmatigheidsafwijkingen (individueel en/of cumulatief) boven de door u als raad vastgestelde verantwoordingsgrens van 3% (€ 4,5 miljoen) worden
De gedelegeerde regelgeving die relevant is voor het opstellen van de jaarrekening en voor de uitvoering van de accountantscontrole en oordeelsvorming in de controleverklaring is echter niet aangepast voor boekjaar 2024. Het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) en het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) bevatten nog niet de verplichting tot het opnemen van de rechtmatigheidsverantwoording.
in de rechtmatigheidsverantwoording benoemd. Ons getrouwheidsoordeel over het getrouwe beeld van de grootte en samenstelling van zowel de baten, lasten als van de activa en passiva ziet ook toe op de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording en daarmee op de juistheid en volledigheid
van
de
rechtmatigheidsfouten.
in
de
rechtmatigheidsverantwoording
vermelde
pagina | 22
4. Belangrijkste bevindingen Bij het verantwoorden over de baten, lasten en balansmutaties in de
Op grond van Kadernota rechtmatigheid wordt over de criteria die direct van
jaarrekening zijn negen rechtmatigheidscriteria van toepassing. Zes criteria
invloed zijn op de verslaggeving c.q. het getrouwe beeld van de jaarrekening
(kunnen) direct van invloed zijn op de posten in de balans en de staat van
niet
baten en lasten (zien toe op getrouwheidsaspecten inzake grootte en de
rechtmatigheids-verantwoording
samenstelling van zowel de baten en de lasten als van de activa en passiva)
rechtmatigheidscriteria tot uitdrukking die aanvullend zijn op de criteria die
en drie criteria zien uitsluitend toe op specifieke rechtmatigheidsaspecten
ook gelden voor getrouwheid, te weten: het begrotingscriterium, het
van de baten, lasten en balansmutaties en raken niet de grootte en
voorwaardencriterium en misbruik en oneigenlijk gebruik.
gerapporteerd
in
de
rechtmatigheidsverantwoording. komen
dus
alleen
In de
de drie
samenstelling. Het college is verantwoordelijk voor alle negen criteria; in de jaarrekening van het college worden deze afgedekt langs de volgende lijnen:
Begrotingscriterium De rechtmatigheidsverantwoording bevat belangrijke informatie voor het (politieke) verantwoordingsdebat van de gemeenteraad met het college. U stelt als raad met het vaststellen van de begroting de budgettaire kaders voor de uitgaven, investeringen en reservemutaties vast. Met het vaststellen van de financiële verordening op 20 februari 2024 heeft u vastgelegd op welke wijze
binnen
uw
gemeente
begrotingsoverschrijdingen
en
om
welke
moet
worden
gegaan
begrotingsonrechtmatigheden
met als
acceptabel worden beschouwd (dus wel onrechtmatig, maar acceptabel).
pagina | 23
4. Belangrijkste bevindingen In de Kadernota rechtmatigheid beveelt de commissie BBV daarnaast aan
Voorwaardencriterium
dat het college de afwijkingen op het begrotingscriterium nader toelicht in de
Het voorwaardencriterium ziet toe op voorwaarden die gelden voor de
paragraaf bedrijfsvoering in het jaarverslag. Er is sprake van een
uitvoering van de financiële beheershandelingen. Deze voorwaarden komen
begrotingsonrechtmatigheid als het college:
voort uit externe- en interne regelgeving en hebben betrekking op aspecten
1. bij de realisatie van doelen en het realiseren van activiteiten de door de
zoals:
doelgroep,
termijn,
grondslag,
administratieve
bepalingen,
gemeenteraad vastgestelde budgetten voor wat betreft de lasten of
normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur voor
investeringsbudgetten overschrijdt en de begroting niet tijdig met
zover deze relevant zijn voor de financiële rechtmatigheid. In het door u
begrotingswijzigingen is aangepast;
vastgestelde normenkader is een inventarisatie van de van toepassing zijnde
2. toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves doorvoert die niet door de gemeenteraad zijn vastgesteld en
wet- en regelgeving opgenomen. Het niet in acht nemen van de geldende voorwaarden
3. als bij onderschrijdingen van lasten of investeringsbudgetten en/of lagere of hogere baten dan begroot (3) en deze niet tijdig gemeld zijn.
bij
onrechtmatigheid
financiële
beheershandelingen
die
college
het
moet
leidt
tot
een
toelichten
in
de
rechtmatigheidsverantwoording als de verantwoordingsgrens (op basis van
Wij hebben vastgesteld dat er lastenoverschrijdingen ten opzichte van de
individuele en/of cumulatieve onrechtmatigheden) wordt overschreden.
geautoriseerde begroting op 2 begrotingsonderdelen zijn (€ 1,2 miljoen). Er zijn geen overschrijdingen van investeringskredieten. In de
financiële
Een belangrijk onderdeel van het voorwaardencriterium is de naleving van
verordening is door de raad afgesproken met het college in welke gevallen
de (Europese) aanbestedingsrichtlijnen. Europese aanbestedingswetgeving
een begrotings- of kredietoverschrijding acceptabel is. Op basis van de
is complexe materie en het blijkt in de praktijk moeilijk volledig te beheersen.
afspraken zijn beide overschrijdingen acceptabel aan te merken.
De gemeente heeft dit ook onderkend en heeft derhalve een spendanalyse uitgevoerd.
pagina | 24
4. Belangrijkste bevindingen Uit de controle op de rechtmatigheid van de inkopen blijkt dat voor achttal
Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium (M&O)
gemeentelijke overeenkomsten met een inkoopwaarde van in totaal € 0,5
Het college is verantwoordelijk voor het inrichten van effectieve maatregelen
miljoen niet de juiste procedure is gevolgd. Wij hebben de gemeentelijke
ter voorkoming van misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsregels om
controlewerkzaamheden inhoudelijk beoordeeld en delen deze conclusie.
overheidssubsidies en bijdragen te ontvangen dan wel een te laag bedrag aan heffingen aan de overheid te betalen. Deze maatregelen hangen veelal
Er zijn tot slot ook voorwaarden waar geen mogelijk financieel gevolg aan is
samen met de interne beheersing ter borging van het voorwaardencriterium.
verbonden. Dan is er sprake van een formele rechtmatigheidsfout. Deze
Het college heeft een Nota misbruik en oneigenlijk gebruik vastgesteld. Deze
situatie doet zich ook voor bij het niet naleven van de Kasgeldlimiet en
is in juli 2022 door het college met de raad gedeeld. Het college heeft een
Renterisiconorm van de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido).
uitspraak gedaan in hoeverre het M&O-beleid feitelijk wordt nageleefd en of
Maar ook bij bijvoorbeeld het niet naleven van de termijnen van de
de getroffen maatregelen effectief werken. Hieruit zijn geen zaken naar voren
subsidieverordening. Volgens een stellige uitspraak van de Commissie-BBV
gekomen die gerapporteerd moeten worden.
betreffen
deze
afwijkingen
rechtmatigheidsfouten
in
de
het
voorwaardencriterium
paragraaf
bedrijfsvoering
formele worden
Gezien het feit dat de bevindingen inzake begrotingsrechtmatigheid (€ 1,4
gerapporteerd. Ten aanzien van de naleving van de renterisiconorm, het
miljoen) en het voorwaardencriterium (€ 0,5 miljoen) gezamenlijk onder de
kasgeldlimiet en de naleving schatkistbankieren merken wij op dat de
verantwoordingsgrens blijven heeft het college terecht geconcludeerd in de
gemeente zich aan de wettelijke normen heeft gehouden, zoals ook
rechtmatigheidsverantwoording dat de in de jaarrekening verantwoorde
toereikend is toegelicht in de paragraaf financiering respectievelijk de
baten en lasten alsmede de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn
jaarrekening. Een toelichting in de paragraaf bedrijfsvoering is dus hiervoor
gekomen binnen de daarvoor gestelde grens van € 4,5 miljoen.
niet noodzakelijk.
die
van
pagina | 25
4. Belangrijkste bevindingen Grondexploitatie
en € 1,9 miljoen aan kosten.
Ten opzichte van 31 december 2023 is de balanswaarde van de post grondexploitatie gewijzigd van € 9,5 miljoen naar € 10,2 miljoen. De wijziging
Verliesvoorziening
van de boekwaarde gedurende 2024 is als volgt samen te vatten:
De voorziening verlieslatende contracten is ten opzichte van 2023 met € 1,2
(x € 1.000)
2024
2023
Boekwaarde per 1 januari
4.304
3.283
Investeringen
324
1.423
Grondverkopen
-2.328
- 300
-
-
Mutatie verliesvoorziening
1.174
-102
Boekwaarde per 31 december
3.474
4.304
miljoen afgenomen. Dit is vooral het gevolg van het afsluiten van het complex Heteren Centrum. Onderstaand is de ontwikkeling van de
Tussentijdse winstneming / afgesloten projecten
Ontwikkeling 2024
verliesvoorziening in kaart gebracht: (x(x € €1.000) 1.000)
2024
2023
Stand voorziening per 1 januari
4.304
2024 4.063
Mutatie
1.174
-102
Stand voorziening per 31 december
3.474
4.304
2023
De verliesvoorziening bedraagt per balansdatum € 3,5 miljoen en deze ziet toe op alle vier resterende complexen.
In 2024 is voor € 2,3 miljoen aan gronden verkocht. Deze verkochte gronden maken deel uit van het complex Heteren Centrum. Met de levering van de grond is het complex afgesloten. Aan investeringen is in 2024 € 0,3 miljoen uitgegeven. In totaal zijn er nog € 5,4 miljoen aan opbrengsten te realiseren
pagina | 26
4. Belangrijkste bevindingen Sociaal Domein
Jeugdwet Zorg in natura en Wmo - Zorg in natura
De gemeente Overbetuwe voert diverse regelingen uit in het sociaal domein
De uitvoering van deze taken vindt plaats binnen de gemeente in regionale
waarbij taken veelal zijn ondergebracht bij derde partijen. Hieronder hebben
samenwerking. Hiervoor zijn zorgleveranciers gecontracteerd, die in
wij een overzicht opgenomen van de belangrijkste onderdelen en door wie
opdracht van de gemeente zorg leveren aan cliënten. De verantwoording van
deze werkzaamheden uitgevoerd worden:
de daaruit voortkomende lasten vindt plaats in de jaarrekening van de
Onderdeel
Uitvoerder
Bepaling last boekjaar
Uitkeringen (Participatiewet)
Zelfstandig
n.v.t.
Jeugdwet Zin
Zelfstandig
n.v.t.
Wmo Zin
Zelfstandig
n.v.t.
PGB’s
Sociale verzekeringsbank
Mandatering
Uitkeringen (Participatiewet)
gemeente, waardoor ook de eindverantwoordelijkheid voor de controle van de prestatielevering uiteindelijk bij de gemeente berust. De gemeente is echter niet de prestatieafnemer.
Met de (grote) zorgaanbieders is daarom afgesproken dat zij op basis van het
controleprotocol
van
Ketenbureau
i-Sociaal
Domein
(iSD)
een
controleverklaring verstrekken over de juistheid en volledigheid van de geleverde en gedeclareerde zorg in natura (hierna: ZIN) in het boekjaar.
De taken rondom de Participatiewet voert uw gemeente in eigen beheer uit. Om vast te stellen of de uitkeringen in overeenstemming met de geldende
Deze (goedkeurende) controleverklaringen heeft de gemeente nodig om
wet- en regelgeving zijn verantwoord hebben wij dossiercontroles uitgevoerd.
zekerheid te krijgen dat alle gefactureerde zorg conform indicatie is geleverd
Wij hebben vastgesteld dat de uitkeringen in overeenstemming met de van
en gefactureerd, voor de juiste prijs is gefactureerd en aan een inwoner van
geldende wet- en regelgeving zijn verantwoord.
de gemeente is verstrekt.
pagina | 27
4. Belangrijkste bevindingen Ondanks de tijdige uitvraag van de controleverklaringen heeft uw gemeente
volledigheid van de eigen bijdragen als geheel te kunnen vaststellen. Dit
nog niet van alle zorgaanbieders een controleverklaring ontvangen.
betekent dat door de gemeenten geen zekerheden omtrent omvang en
Eveneens
wel
hoogte van de eigen bijdragen kunnen worden verkregen. De gemeente
geen
Overbetuwe heeft deze onzekerheid in de jaarrekening 2024 toereikend
beschikbaar
is
niet
bekend
zijn
voor
uw
wanneer
deze
gemeente.
controleverklaringen
Daarbij
komt
dat
controleverklaringen worden ontvangen van aanbieders met minder dan €
toegelicht.
125.000 omzet in de regio (MGR). Het voorgaande zorgt voor onzekerheden op het gebied
van de juistheid
en volledigheid
(getrouwheid en
PGB’s
rechtmatigheid) van de kosten inzake de levering van de ZIN – jeugd en ZIN
De Sociale Verzekeringsbank (hierna: SVB) heeft over 2024 een verklaring
– Wmo van € 1.067.000 respectievelijk € 272.000. Deze onzekerheden
met beperking bij de verantwoording PGB-stromen inzake de Jeugdwet. Met
wegen wij mee in ons oordeel bij de jaarrekening van de gemeente.
betrekking tot de Wmo is voor het eerst een goedkeurende controleverklaring ontvangen. Evenwel ziet de controleverklaring niet toe op de daadwerkelijke
Eigen bijdrage Wmo
levering van zorg.
Een aanvrager van een voorziening, hulp in de huishouding, zorg in natura of een financiële tegemoetkoming (persoonsgebonden budget) is op grond van
Aangezien het de verantwoordelijkheid van de gemeente zelf blijft om de
de Wmo een eigen bijdrage verschuldigd. De wetgever heeft bepaald dat de
prestatielevering ten aanzien van de PGB-bestedingen vast te stellen heeft
berekening, oplegging en incasso van deze eigen bijdrage wordt uitgevoerd
de gemeente aanvullend c.q. zelfstandig onderzocht heeft of de kosten
door het CAK. De informatie van het CAK (om privacy redenen beperkt) is
nauwkeurig verantwoord zijn. Uit dit onderzoek blijken verder geen
ontoereikend om als gemeente de juistheid op persoonsniveau en
afwijkingen. Eventuele onzekerheden zijn daarmee afdoende ondervangen
pagina | 28
4. Belangrijkste bevindingen Element jaarverslag
Jaarverslag In het jaarverslag worden de beleidsuitgangspunten en beleidsevaluaties zichtbaar. De paragrafen maken deel uit van het jaarverslag en vallen dus
Onze waarneming Uw jaarverslag bevat in materiële zin de vereiste
Vereisten BBV
niet onder de controle van de jaarrekening. Primair object van de
informatie op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en 26 BBV.
accountantscontrole (op grond van Artikel 213 van de Gemeentewet) is de jaarrekening, waaronder de staat van baten en lasten met toelichting en de
Verenigbaar
balans met toelichting, zoals in de jaarstukken 2024 is opgenomen. Paragrafen Voor de accountantscontrole onderzoeken wij het jaarverslag om vast te stellen of het jaarverslag verenigbaar is met de jaarrekening en geen materiële afwijkingen bevat en of het jaarverslag alle informatie bevat die op
werkzaamheden
hebben
niet
dezelfde
diepgang
als
onze
controlewerkzaamheden bij de jaarrekening.
Alle verplichte paragrafen zijn opgenomen en zijn kwalitatief van voldoende niveau. De toelichtingen zijn goed leesbaar en geven een
Informatiewaarde
adequate analyse tussen het uitgevoerde beleid en de financiële gevolgen.
grond van de Gemeentewet en de Nederlandse Standaard 720 is vereist. Deze
Uw jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening.
Incidentele baten en
De toelichting op de incidentele baten en lasten
lasten
voldoet aan de eisen vanuit het BBV. Fraude en de frauderisicoanalyse is een steeds
Wij hebben geen strijdigheden geconstateerd tussen de in het jaarverslag opgenomen informatie en het beeld van de jaarrekening en geen materiele afwijkingen gesignaleerd.
Fraude
belangrijker thema. In de paragraaf bedrijfsvoering besteed u aandacht aan deze onderdelen. Wij zien dit als een zeer positieve toevoeging.
pagina | 29
4. Belangrijkste bevindingen SiSa
elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Door middel van een
Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening genoemde specifieke
voorgeschreven tabel dienen wij te rapporteren over onze bevindingen ten
uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachtingen
aanzien
accountantscontrole
2024.
De
hierbij
geconstateerde
fouten
van
de
in
de
jaarrekening
opgenomen
SiSa-bijlage.
en
onzekerheden dienen op grond van het Bado in het verslag van bevindingen
In bijlage A bij dit rapport zijn deze bevindingen in de voorgeschreven tabel
te worden opgenomen indien de navolgende rapporteringstolerantie per
opgenomen. U kunt deze tabel hanteren ten behoeve van verzending naar
specifieke uitkering wordt overschreden:
het CBS.
• € 12.500 indien de omvangbasis kleiner dan of gelijk aan € 125.000 is. • 10% indien de omvangbasis groter dan € 125.000 en kleiner dan of gelijk aan € 1.000.000 is.
• € 125.000 indien de omvangbasis groter dan € 1.000.000 is. Op grond van ons onderzoek hebben wij bij de specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden.
De SiSa-bijlage dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli aanstaande
pagina | 30
4. Belangrijkste bevindingen WNT verantwoording
overschrijdt.
Als onderdeel van onze controle hebben wij de naleving van de Wet normering topinkomens (WNT) gecontroleerd. Op basis van deze wet zijn de
Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2024 niet strijdig zijn met
bezoldiging van topfunctionarissen in de publieke en semipublieke sector en
de WNT en dat de jaarrekening voldoet aan de publicatieverplichtingen van
de uitkeringen wegens beëindiging dienstverband aan topfunctionarissen
de WNT.
wettelijk gemaximeerd. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. In 2024 is de
Wij willen benadrukken dat de naleving van de anticumulatiebepaling (het
gemeentesecretaris vertrokken. Deze positie is vervolgens tijdelijk vervuld in
nagaan of topfunctionarissen van uw gemeente betrokken zijn bij andere
interim basis en vanaf 1 december is de nieuwe gemeentesecretaris in dienst
organisatie c.q. nevenactiviteiten hebben die onder de WNT vallen)
getreden. Wij hebben vastgesteld dat deze wijzigingen juist en volledig zijn
overigens geen onderdeel uitmaakt van de controle van de accountant. De
verantwoord in de jaarstukken.
WNT-toezichthouders kunnen hier wel zelfstandig onderzoek naar doen en zo nodig handhavend optreden.
Voor topfunctionarissen geldt naast de maximering van de bezoldiging en eventuele uitkering wegens beëindiging van het dienstverband een publicatieverplichting in de jaarrekening. Deze publicatieverplichting geldt eveneens
voor
dienstbetrekking,
bezoldiging
van
niet-topfunctionarissen
met
indien
hun
bezoldiging
algemene
het
een
bezoldigingsmaximum (naar rato van de omvang van het dienstverband)
pagina | 31
5
Bevindingen interne beheersing
pagina | 32
5. Interne beheersing Algemeen
nieuwe bevinding.
Naar aanleiding van onze tussentijdse controle over 2024 hebben wij op 8 november 2024 een management letter uitgebracht. Onze doelstelling van
Met ingang van boekjaar 2024 is de gemeente Overbetuwe overgestapt naar
deze controle is om een beeld te krijgen of de interne beheersingsomgeving
een nieuwe financiële applicatie. Dit heeft veel inzet gevraagd van de
en de daarin opgenomen maatregelen van interne controle toereikend zijn in
betrokken medewerkers. In lijn met voorgaande jaren constateren we dat de
het kader van onze opdracht tot de controle van de jaarrekening van uw
organisatie aandacht heeft voor het verbeteren van de inrichting van de
gemeente. Dit beeld is in belangrijke mate bepalend voor onze risico-
interne beheersing. We zien dat afgelopen periode weer belangrijke stappen
inschatting
onze
zijn gezet. Dit is vooral zichtbaar binnen het sociaal domein, binnen deze
werkzaamheden die wij bij de jaarrekeningcontrole moeten uitvoeren
afdeling is geïnvesteerd in drie kwaliteitsmedewerkers die vanuit een
teneinde de gewenste zekerheid te verkrijgen dat de jaarrekening géén
duidelijke visie samenwerken.
en
hiermee
voor
de
omvang
en
diepgang
van
materiële fouten bevat. Uit onze risico-inschatting komen een aantal risicogebieden naar voren die een verhoogd risico met zich meebrengen op
Daarnaast zien we ook dat voor het proces inkopen duidelijke verbeteringen
een materiële fout in uw jaarrekening.
zijn
ingezet,
zoals
bijvoorbeeld
de
implementatie
van
de
verplichtingenadministratie en de blijvende aandacht voor (de onderbouwing Wij hebben in onze management letter gerapporteerd dat geen significante
van de controle op) prestatielevering. Voor deze beide onderdelen is het van
tekortkomingen in de AO/IC zijn geconstateerd. Er zijn, ten opzichte van de
belang dat alle gebruikers op een eenduidige en consequente wijze gebruik
management letter 2023 drie bevindingen afgerond en er is sprake van één
maken van de opgezette structuur, met name hieraan valt nog aan waarde te winnen.
pagina | 33
5. Interne beheersing Geautomatiseerde gegevensverwerking
jaarrekening-controle.
Wij rapporteren onze bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en
Uit onze IT-audit komt naar voren dat op de door ons geïdentificeerde
continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking in dit verslag.
aandachtsgebieden van automatisering het netwerk voldoende waarborgen
Hierbij dient opgemerkt te worden dat de accountantscontrole van de
bevat, maar dat voor alle applicaties nog verbeteringen mogelijk c.q.
jaarrekening niet specifiek is gericht op de betrouwbaarheid en continuïteit
noodzakelijk zijn op de onderdelen autorisatie en wijzigingsbeheer. Uit de
van de geautomatiseerde gegevensverwerking. U maakt voor één applicatie
derden verklaring bij de financiële applicatie over 2023 blijken diverse
gebruik van diensten van derden als het gaat om continuïteit, in de externe
tekortkomingen. Deze hebben, indien de rapportage voor 2024 deze ook
assurance-verklaring vanuit deze partij hebben we vastgesteld dat de
vermeldt, ook gevolgen voor de jaarrekeningcontrole en dan specifiek op de
beheersingsdoelstelling ten aanzien van continuïteit niet behaald is. Over het
betrouwbaarheid van het standaardlijstwerk.
jaar 2024 heeft u hiervan geen impact ondervonden. De jaarrekeningcontrole
bevindingen uit de derden verklaring de gemeente Overbetuwe ook
heeft geen verdere tekortkomingen in de continuïteit en betrouwbaarheid van
kwetsbaar op het gebied van dataveiligheid. Wij adviseren het college
de geautomatiseerde gegevensverwerking aan het licht gebracht.
prioriteit te geven aan het versterken van de interne beheersing rondom de
Daarnaast maken de
IT omgeving. Zowel met betrekking tot genoemde bevindingen met Onze controle was en is niet primair gericht op het doen van een uitspraak
betrekking tot autorisatie en wijzigingsbeheer alsook met betrekking tot
omtrent
diensten van derden.
de
continuïteit
en
betrouwbaarheid
van
(delen
van)
de
geautomatiseerde gegevensverwerking en wij hebben daartoe ook geen specifieke opdracht van het management ontvangen. Evenwel wordt IT een
Tot slot hebben wij een cybersecuritycheck uitgevoerd. Hiervoor scoort u op
steeds belangrijker onderdeel van de bedrijfsvoering en daarmee ook van de
de onderdelen Response en Protect hoger dan de gestelde best practice terwijl op de onderdelen Detect en Recovery nog ruimte is voor verbetering
pagina | 34
6
Overige onderwerpen
pagina | 35
6. Overige onderwerpen Bevestiging onafhankelijkheid
er sprake is van mogelijk conflicterende diensten
Wij zijn van mening dat wij onafhankelijk hebben gefunctioneerd en dat de
•
In- en extern kwaliteitsonderzoek
objectiviteit van onze oordeelsvorming niet is aangetast, in overeenstemming
•
Twee registeraccountants betrokken bij wettelijke controleopdrachten
met de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij
•
Reviews door partners die niet betrokken zijn bij de opdracht ter
assurance-opdrachten
(ViO)
en
artikel
24a
van
de
Wet
toezicht
waarborging van een deugdelijk / deskundig oordeel
accountantsorganisaties (Wta). Op deze controleopdracht zijn geen specifieke maatregelen getroffen om Hierbij bevestigen wij dat wij geen geschenk en/of een persoonlijke uiting
onze onafhankelijkheid te waarborgen.
van gastvrijheid van uw gemeente hebben ontvangen met een waarde van meer dan honderd euro.
Schriftelijke bevestigingen Wij hebben aan het management schriftelijke bevestigingen gevraagd in het
Kwaliteitsborging Baker Tilly heeft diverse organisatorische maatregelen getroffen om haar onafhankelijkheid en die van haar medewerkers te waarborgen. Deze maatregelen omvatten onder meer:
•
verantwoordelijkheid van het management voor het opstellen van de jaarrekening, voor het volledig verantwoorden van transacties en voor het aan ons verschaffen van alle relevante informatie.
Jaarlijkse bevestiging van onafhankelijkheid door partners, professionals en ondersteunende stafdiensten
•
kader van onze controle. Deze bevestigingen hebben betrekking op de
Wij hebben de schriftelijke bevestigingen van het management verkregen.
Cliënt- en opdrachtacceptatieprocedures, waaronder de beoordeling of
pagina | 36
6. Overige onderwerpen Aanpassing BADO en BBV
grondslag voor de goedkeuringstolerantie van lasten inclusief toevoegingen
Op 16 april jl. is de aanpassing van Besluit begroting en verantwoording (BBV) en het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) gepubliceerd
aan de reserves naar lasten exclusief toevoegingen aan de reserves. De lat komt daarmee voor uw organisatie dus hoger te liggen.
in de Staatscourant. Daarmee komt er een einde aan de imperfecte wet- en regelgeving, die ontstond met het aanpassen van de Gemeentewet. Met die aanpassing werd geen rechtmatigheidsoordeel meer van de accountant gevraagd. Ter vervanging zou in de jaarrekening van de decentrale overheden op grond van aangepaste wet- en regelgeving met ingang van 2023 een rechtmatigheidsverantwoording
worden
opgenomen.
De
Voor de rechtmatigheidsverantwoording geldt dat deze met ingang van 2025 maximaal 2% van de lasten exclusief toevoegingen aan de reserves mag bedragen, waar dat in 2023 en 2024 nog maximaal 3% van de lasten inclusief toevoegingen aan de reserves mocht zijn.
gedelegeerde
regelgeving die relevant is voor het opstellen van de jaarrekening en voor de uitvoering van de accountantscontrole 2024 en oordeelsvorming in de controleverklaring (BADO en BBV) was hierop echter nog niet aangepast.
Om deze wijzigingen goed in de organisatie in te bedden adviseren wij u om te kijken of aanpassing van de financiële verordening, de controleverordening, het controleprotocol en het interne controleplan aan de orde is.
In de aanpassing van BADO is echter nog een belangrijke wijziging opgenomen: de maximale goedkeuringstolerantie van 1% voor fouten en 3% voor onzekerheden (dus samen 4%) wijzigt met ingang van boekjaar 2025 in een maximale goedkeuringstolerantie van 2% voor afwijkingen. Met afwijkingen worden zowel fouten als onzekerheden bedoeld. Daarnaast wijzigt ook de
pagina | 37
6. Overige onderwerpen Duurzaamheidsverslaggeving: last of must have?
Onlangs hebben wij een webinar gehouden voor de publieke sector.
De eisen rondom duurzaamheidsverslaggeving (Corporate Sustainability
Duurzaamheidsverslaggeving kwam hierin ook aan de orde. In dit webinar
Reporting Directive) voor bedrijven zijn de afgelopen jaren zeer actueel
spraken Michiel Ellens, business developer decentrale overheid van de BNG,
geworden. Hoewel op dit moment ter discussie staat welke bedrijven wanneer
en David Zijlmans, partner Business Advisory van Baker Tilly, over dit
verplicht moeten gaan rapporteren, is de ontwikkeling echt ingezet.
onderwerp. Bij een poll onder de deelnemers aan het webinar blijkt dat van de populatie van gemeenten, waterschappen en provincies, 40% een zelfstandig
Ongeacht de precieze kaders van de wettelijke verplichting onderkennen
programma duurzaamheid heeft opgenomen in de P&C documenten. In 26%
bedrijven dat rapporteren over hun prestaties rondom milieu (Environment),
van de aanwezige populatie wordt gebruik gemaakt van een paragraaf
mensen (Social) en governance (G) ook aanzienlijke voordelen kan opleveren,
duurzaamheid. De overige 34% heeft geen specifiek onderdeel in begroting en
zeker daar waar eindgebruikers of andere belanghebbenden hier grote waarde
jaarrekening opgenomen.
aan hechten. Voor de publieke sector gelden er nog zeker geen verplichtingen en de verwachting dat die er snel gaan komen is er ook niet. Tegelijkertijd
Michiel Ellens gaf aan dat de BNG, als belangrijke financier van de decentrale
vinden we het begrip ‘duurzaamheid’ terug in vrijwel elk coalitieakkoord,
overheid, te maken heeft met de verplichtingen vanuit de EU om zorg te dragen
programmabegroting of jaarstukken. Ook zaken als de Regionale Energie
voor sustainable finance/duurzame financiering. Dat betekent dat de bank ook
Strategie (RES), Brede Welvaart en de relatie tussen inwoners en publiek
inzicht moet hebben en inzicht moet verstrekken in haar jaarverslag of het geld
bestuur ontbreken niet, stuk voor stuk onderdelen van ESG (Environment,
dat als financiering beschikbaar wordt gesteld ook bijdraagt aan de
Social, Governance). Het rapporteren ten aanzien van duurzaamheid is dus
doelstellingen van het verdrag van Parijs (zoals halvering van de CO2-uitstoot
niet iets wat bij nul begint. De gemeente heeft in de jaarstukken 2024 hier ook
in 2030 ten opzichte van 1990). Het zou zelfs zo kunnen zijn dat financiering
al heel proactief op voorgesorteerd.
van duurzame initiatieven goedkoper wordt en financiering van niet-duurzame initiatieven duurder wordt voor de decentrale overheid.
pagina | 38
6. Overige onderwerpen Kortom op korte of iets langere termijn zal de BNG (en dit geldt ook voor andere
handreiking aangeboden aan de commissie BBV, de commissie BADO en het
banken) inzicht willen krijgen in de duurzaamheidsprestaties van gemeenten,
Ministerie van BZK. Wij hebben als Baker Tilly zelf een ESG Overheidskompas
provincies, waterschappen en gemeenschappelijke regelingen.
ontwikkeld, waarin wij onze expertise vanuit de rapporteringsverplichtingen voor het bedrijfsleven hebben ingezet om tot een overheidsvariant te komen. In dit ESG Overheidskompas komen ook de welbekende 3W-vragen aan de orde: •Wat willen we bereiken? •Wat gaan we daarvoor doen? •Wat mag het kosten? Zo sluit dit ESG Overheidskompas naadloos aan op de richtlijnen voor de
David Zijlmans ging in op mogelijke instrumenten die kunnen worden ingezet
programmabegroting en -verantwoording.
om de duurzaamheidsprestaties in kaart te brengen. Hij riep daarbij op om selectief te zijn, zeker in het begin, start bij zaken die al meetbaar zijn en dus
En
ook kunnen worden gerapporteerd. Maak ook gebruik van bronnen en data die
duurzaamheidsverslaggeving een last of een must have? – In onze overtuiging
al beschikbaar zijn. Wees daarbij alert dat een publieke organisatie enerzijds te
een must have voor de publieke sector. Daarbij uitdrukkelijk de kanttekening:
maken heeft met de prestaties van de eigen organisatie, maar anderzijds ook
stel alleen doelstellingen daar waar je ook significante invloed op kan
de
uitoefenen, draag dan ook zorg voor de juiste brondata en stuur op basis van
prestaties van
beleidsvorming.
het eigen
Landelijk
zijn
areaal er
kan
beïnvloeden
meerdere
door gerichte
initiatieven
rondom
dan
wilt
u
natuurlijk
nog
het
antwoord
op
de
vraag:
de uitkomsten. Dan is het een must have voor beleidsontwikkeling.
duurzaamheidsverslaggeving door de decentrale overheid. Zo is er een
pagina | 39
6. Overige onderwerpen Grip op grote projecten Grote projecten komen vooral voor bij (lokale) overheden: waterschappen, gemeenten, provincies. In een snel veranderende wereld beïnvloeden interne en externe factoren de uitvoering van grote projecten. Budgetoverschrijdingen en vertragingen liggen op de loer, maar met een sterke voorbereiding en strategische sturing zet je risico’s om in kansen. Transparantie over je projectdoelen en (samen)werkprocessen geven je grip. De juiste strategische aanpak maakt grote projecten succesvol en toekomstbestendig.
In het kader van natuurlijk advies delen wij praktische inzichten met u om te zien hoe dit er in de praktijk uitziet. In dit praktijkverhaal vertellen we over het omvangrijke Zeeuwse project ‘Dijkversterking Hansweert’, dat binnen tijd én budget wordt uitgevoerd.
pagina | 40
6. Overige onderwerpen Audit Wet politiegegevens (Wpg) Zet uw organisatie opsporingsambtenaren in? Heeft u als gemeente boa's in
Hoe ziet de cyclus eruit?
dienst? In dat geval zijn de Wet politiegegevens (Wpg) en Besluit
Interne audit
politiegegevens
buitengewoon
opsporingsambtenaren
(Bpg
boa)
(jaarlijks)
Doorvoeren verbeteringen
(jaarlijks; indien nodig)
waarschijnlijk voor uw organisatie van toepassing. Wij informeren u graag over de auditplicht.
Verschil Wpg en AVG? Bij specifieke taken op het gebied van opsporing is voor de beveiliging van
Rapporteren aan AP (voor 1 maart 2026)
Externe audit
(één keer in de vier jaar; nu over 2024)
persoonsgegevens de Wet politiegegevens van toepassing, niet de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). De Wpg komt in grote lijnen overeen met de AVG. Toch zijn er ook belangrijke verschillen. Het
Wpg-audit 2024
meest in het oog springende verschil is de auditplicht op de gegevens-
In 2025 dient de externe Wpg audit over 2024 te worden uitgevoerd. Uiterlijk
verwerking bij opsporingstaken. Jaarlijks bent u verplicht om een interne
1 maart 2026 dienen Boa-werkgevers de Wpg assurance rapportage over
Wpg audit uit te voeren. Eenmaal in de vier jaar dient uw organisatie een
2024 in te leveren bij de Autoriteit Persoonsgegevens (AP). Het is van
externe Wpg audit uit te laten voeren. De diepgang van de externe Wpg
belang dat uw organisatie tijdig de Wpg audit laat uitvoeren. Baker Tilly voert
audit betreft opzet, bestaan en werking.
bij een groot aantal organisaties in de publieke sector de Wpg audit uit. Graag gaan wij met uw organisatie in gesprek over de Wpg audit en op welke wijze Baker Tilly u hierbij kan ondersteunen.
pagina | 41
7
Bijlagen
pagina | 42
Bijlage A: SiSa-bijlage Het is volgens de Nota verwachtingen accountantscontrole 2024 voorgeschreven dat wij de geconstateerde fouten en onzekerheden per regeling rapporteren door middel van onderstaande verplichte tabel. Deze tabel dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli 2025 elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Nummer B2
Specifieke uitkering
C62
Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek Specifieke uitkering aan gemeenten voor de bekostiging van de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen van gedupeerden door de toeslagen affaire
C92
Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid
D8
Onderwijsachterstandenbeleid (2023- 2026 (OAB)
D14
Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen
E20
Regeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2020-2021
E26
Spoorse doorsnijdingen, tranche 1
E44B
Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021 – 2027 (SiSa tussen medeoverheden)
E84
Regeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2022 – 2023
Fout of onzekerheid
Rechtmatigheidsoordeel specifieke uitkeringen (zoals blijkt uit de controleverklaring):
Goedkeurend
Strekking controleverklaring getrouwheid gehele jaarrekening:
Goedkeurend
Financiële omvang in euro’s
Toelichting fout/onzekerheid
pagina | 43
Bijlage A: SiSa-bijlage Nummer G2 G2 G3 G3 G3