25-01-14.10 Relevant stuk 1, Ambitiedocument Gemeentelijk Mobiliteitsplan Overbetuwe 018087.20241106.R1.01
Tekst van het document
Ambitiedocument Gemeentelijk Mobiliteitsplan Overbetuwe Gemeente Overbetuwe
Ambitiedocument Gemeentelijk Mobiliteitsplan Overbetuwe - 6 november 2024
1
Opdrachtgever
Gemeente Overbetuwe
Titel rapport
Ambitiedocument Gemeentelijk Mobiliteitsplan Overbetuwe
Kenmerk
018087.20241106.R1.01
Datum publicatie
6 november 2024
Projectteam Goudappel
Floris Frederix, Rosa van Gestel
Projectteam opdrachtgever
Vincent Dinnissen
Status
Concept
© Copyright Goudappel BV 6-11-24
Ambitiedocument Gemeentelijk Mobiliteitsplan Overbetuwe - 6 november 2024
2
Inhoudsopgave 3.5
1. Inleiding
4
1.1
Waarom een mobiliteitsplan?
4
1.2
Wat is de aanpak?
5
1.3
Leeswijzer
5
2. Bevindingen inventarisatie
6
2.1
Resultaten feiten en cijfers
6
2.2
Resultaten beleidsanalyse
10
2.3
Resultaten bewonersenquête
15
2.4
Resultaten belangengroepenbijeenkomst
18
3. Thema’s en doelen
Samen aan het werk
4. Tot slot
27
28
20
3.1
Transitie naar duurzame mobiliteit
21
3.2
Verkeersveiligheid
23
3.3
Voorzieningen en kernen bereikbaar houden
25
3.4
Regionale bereikbaarheid op orde
26
Ambitiedocument Gemeentelijk Mobiliteitsplan Overbetuwe - 6 november 2024
3
1. Inleiding Voor u ligt het Ambitiedocument als onderdeel van het
Gemeente Overbetuwe heeft de wens een nieuw mobiliteitsplan op te
Gemeentelijk Mobiliteitsplan Overbetuwe. Op basis van
stellen, onder de naam Gemeentelijk Mobiliteitsplan Overbetuwe
verschillende databronnen en input van belanghebbenden, worden
(GMO). Na het samenstellen van de, het Ambitiedocument (2020) en
de thema’s en doelen beschreven die bijdragen aan een duurzaam,
Actieagenda Mobiliteit Overbetuwe (2021) is er behoefte aan een
veilig en bereikbaar Overbetuwe, voor iedereen. Deze thema’s en
programma (een uitwerking van de Omgevingsvisie), waarin alle
doelen zijn gerelateerd aan en aanvullend op bestaand beleid,
vormen van mobiliteit worden behandeld en waarin de route van de
waaronder de Omgevingsvisie 2040.
huidige situatie, thema’s en doelen, tot aan maatregelen, uitvoerig worden beschreven.
In deze inleiding wordt toelichting gegeven op het Gemeentelijk Mobiliteitsplan Overbetuwe (waarvan voorliggend
Daarnaast biedt het GMO de mogelijkheid om beleid rondom thema’s
Ambitiedocument onderdeel is).
zoals parkeren, verkeersveiligheid, gezonde mobiliteit en onderhoud te integreren en actualiseren.
1.1
Waarom een mobiliteitsplan?
Een mobiliteitsplan geeft richting aan de keuzes die we in de komende jaren gaan maken ten aanzien van ons verplaatsingsgedrag en de
Het GMO wordt een programma (in de geest van de Omgevingswet) waarin een uitwerking van alle mobiliteitsthema’s en netwerken is opgenomen, inclusief een uitvoeringsagenda, en dat 2035 als tijdshorizon heeft.
inrichting van de openbare (verkeers-)ruimte. Gezien de beperkte openbare ruimte waar veel verschillende belangen samenkomen, is het essentieel om onze doelen en prioriteiten te benoemen in het mobiliteitsplan.
Ambitiedocument Gemeentelijk Mobiliteitsplan Overbetuwe - 6 november 2024
4
1.2
Wat is de aanpak?
Om tot een programma te komen, is het van belang om stapsgewijs te werk te gaan. Voor het opstellen van het GMO betekent dit dat er vier stappen worden doorlopen: Stap 1 Inventarisatie
Waar staan we nu?
Stap 2 Thema’s en doelen
Waar willen we naartoe?
Stap 3 Mobiliteitsplan
Wat is onze koers?
Stap 4 Uitvoeringsagenda
Welke acties zijn wanneer nodig?
Tijdens de inventarisatiefase in stap 1 is de huidige situatie aan de hand van verschillende bronnen geanalyseerd. Stap 2 geeft antwoord op de vraag “waar willen we naartoe?” Voorliggend document is het resultaat van deze stap. De koers richting de thema’s en doelen wordt in stap 3 uitgewerkt in een mobiliteitsplan. Ten slotte worden tijdens stap 4 alle concrete acties beschreven in de uitvoeringsagenda. Uiteindelijk worden alle stappen en resultaten samengevoegd tot één document: het Gemeentelijk Mobiliteitsplan Overbetuwe (GMO).
1.3
Leeswijzer
Voorliggend Ambitiedocument beschrijft de bevindingen van de inventarisatie, vertaald naar thema’s en doelen. Hoofdstuk 2 geeft een samenvatting van de inventarisatie. In hoofdstuk 3 worden de thema’s en doelen beschreven, en lichten we toe hoe we deze doelen gaan bereiken. Tot slot wordt in hoofdstuk 4 het vervolg van het opstellen van het GMO toegelicht.
Ambitiedocument Gemeentelijk Mobiliteitsplan Overbetuwe - 6 november 2024
5
2. Bevindingen inventarisatie De eerste stap voor het opstellen van het Gemeentelijk Mobiliteitsplan Overbetuwe is het verkennen van de huidige
antal inwoners er dor skern
situatie. In dit hoofdstuk presenteren we de resultaten uit deze fase. Het is een verzameling van kennis over alle relevante thema’s rondom mobiliteit in de gemeente Overbetuwe, en resulteert uit verschillende bronnen: feiten en cijfers, beleidsdocumenten, een enquête onder inwoners, en gesprekken met de ambtelijke brede
enk m ageningen
rnhem
Resultaten feiten en cijfers
Op 1 januari 2024 telt gemeente Overbetuwe 48.919 inwoners. De bevolking binnen de gemeente is sinds het jaar 2000 met zo’n 9.000 inwoners stabiel gegroeid. Elst is met ruim 25.000 inwoners de grootste plaats. Zetten, Heteren en Driel volgen met tussen 4.000 en 5.000 inwoners.
riel
.3
lst
.
erveld
3.
Heteren
.
osterhout
.
andwijk
.
iven
lijk wijk
Demografie en ruimtelijke structuur De gemeente Overbetuwe bestaat uit de dorpskernen Andelst, Driel, Elst, Hemmen, Herveld, Heteren, Oosterhout, Randwijk, Slijk-Ewijk, Valburg en Zetten. Het is gelegen tussen rivieren de Waal en de Nederrijn, en de steden Arnhem, Nijmegen, en Wageningen. Overbetuwe is onderdeel van de Groene Metropoolregio ArnhemNijmegen.
.
emmen
werkgroep, de gemeenteraad, en andere belanghebbenden.
2.1
ndelst
verbet eder et
e
Valburg
.
etten
.
e inge aard
e ningen i megen
Figuur 2.1: Ligging Overbetuwe en aantal inwoners per dorpskern (CBS, 2023 en *AlleCijfers, 2022)
Ambitiedocument Gemeentelijk Mobiliteitsplan Overbetuwe - 6 november 2024
6
•
Leeftijdspiramide
veel kinderen (tot 20 jaar) in Overbetuwe te wonen, en relatief weinig jongeren (20-25) en mensen tot 45 jaar.
95 jaar en ouder 90-94 jaar 85-89 jaar 80-84 jaar 75-79 jaar 70-74 jaar 65-69 jaar 60-64 jaar 55-59 jaar 50-54 jaar 45-49 jaar 40-44 jaar 35-39 jaar 30-34 jaar 25-29 jaar 20-24 jaar 15-19 jaar 10-14 jaar 5-9 jaar 4 jaar en jonger 3000
In vergelijking met het Nederlands gemiddelde, lijken er relatief
•
49,9% van de inwoners valt in de leeftijdscategorie 45 jaar of ouder. Dit is iets hoger dan het Nederlands gemiddelde van 47,1%.
•
Naar verwachting zal de bevolking in Overbetuwe de komende jaren groeien met zo’n 2.000 inwoners tot 2040. Daarna is de verwachting dat het inwonertal stabiel blijft.
•
De verwachte bevolkingsgroei is voor Overbetuwe lager dan het Nederlands gemiddelde. Het aandeel 75+ in 2050 is echter hoger dan het Nederlands gemiddelde. Momenteel is het aandeel 75+ in verbetuwe zo’n 10%, en er zal de komende jaren sprake zijn van vergrijzing in de gemeente.
•
De meeste dorpskernen hebben een (beperkt) aanbod van dagelijkse voorzieningen zoals een supermarkt, sportvoorzieningen en een (basis)school. De grotere kernen zoals Elst en Zetten hebben een volwaardig voorzieningenniveau. Kleinere kernen zoals Randwijk en Slijk-Ewijk zijn hiervoor afhankelijk van de naastliggende plaatsen (die zich op fietsafstand (binnen 5 km) bevinden). Middelbare scholen bevinden zich in Elst en Zetten. Dit vraagt om goede verbindingen tussen de kernen voor actieve
2000
1000
Vrouw
0
1000
2000
3000
vormen van mobiliteit (lopen en fietsen). •
Man
Voor bovenlokale voorzieningen zoals hoger onderwijs en grotere OV-knooppunten zijn Arnhem en Nijmegen belangrijke bestemmingen.
Figuur 2.2: Leeftijdspiramide (CBS, 2024, via Overbetuwe.incijfers.nl)
•
Op de bedrijventerreinen in Overbetuwe werken ruim 12.500 mensen. De drie grootste bedrijventerreinen zijn De Aam (ca. 4.400 arbeidsplaatsen), Poort van Midden-Gelderland Noord (ca. 2.300 arbeidsplaatsen) en Park15 (ca. 2.300 arbeidsplaatsen).
Ambitiedocument Gemeentelijk Mobiliteitsplan Overbetuwe - 6 november 2024
7
•
De ruimtelijke ontwikkelingen (groei aantal woningen en
Ver laatsingen naar vervoerswijzen
bedrijventerreinen) zorgen voor nieuwe verkeersbewegingen. Mobiliteitsdata •
Trein
Hoewel vergelijkbaar met omliggende gemeentes, is het autobezit in Overbetuwe hoger dan het Nederlands gemiddelde. Dit is ook
o en
terug te zien in het gebruik van de diverse vervoerswijzen. Het aandeel verplaatsingen per auto ligt hoger dan het gemiddelde in Nederland. Het aandeel verplaatsingen per fiets of te voet is daarentegen lager dan het Nederlands gemiddelde. •
uto
assagier
Het elektrisch autobezit is vergelijkbaar met het Nederlands gemiddelde. Het aantal laadpalen ligt echter iets lager. Beiden laten
uto bestuurder
de afgelopen jaren een groei zien. •
Het aanbod van deelmobiliteit beperkt zich tot alleen Elst. Daar is
verig
een aantal deelauto’s en –fietsen (OV-fietsen) beschikbaar.
ietsen
us tram metro 0%
10%
20%
0%
ederland
verbetuwe
40%
0%
Figuur 2.3 Verplaatsingen naar vervoerswijzen (ODiN 2022-2023, via het ODiN Dashboard)
Ambitiedocument Gemeentelijk Mobiliteitsplan Overbetuwe - 6 november 2024
8
emiddeld aantal ersonenauto s er huishouden
•
In Overbetuwe is ook een recreatief wandel- en fietsnetwerk.
•
Het huidige OV-netwerk bestaat uit een noord-zuid treinverbinding, hoofdzakelijk oost-west busverbindingen, en
verbetuwe
beperkte OV-mogelijkheden tussen de kernen onderling.
ederland
-
Vanuit Elst is er een frequente en snelle treinverbinding naar Arnhem (ca 6 min) en Nijmegen (ca 8 min). De mix van Intercity’s,
ederbetuwe
rinters en to treinen tussen de steden leidt tot
een frequentie van maximaal 6 keer per uur. Daarnaast zijn Elst
euningen
en Zetten-Andelst met een Stoptrein verbonden met Tiel.
ijmegen
-
ingewaard
De grotere kernen zijn bereikbaar met de bus vanaf Elst, Arnhem of Nijmegen, maar niet onderling.
Duiven
-
estervoort
Kleinere kernen zoals Randwijk en Slijk-Ewijk zijn niet bereikbaar met het OV.
rnhem
•
enkum
Er is geen directe OV-verbinding met Wageningen.
In Overbetuwe zijn relatief veel autosnelwegen aanwezig. Er lopen twee verbindingen van noord naar zuid (A50 en A325), en één van
ageningen 0
0,2
0,4
0,
0,
1
1,2
1,4
oost naar west (A15). In totaal zijn er 4 aansluitingen. Dit maakt dat
1,
ook voor verbindingen binnen de gemeente het gebruik van de autosnelweg mogelijk is. De A15 wordt de komende jaren
Figuur 2.4: Autobezit per huishouden (CBS, 2023)
doorgetrokken naar de A12.
Bereikbaarheid •
Vanuit Elst zijn de binnensteden van Arnhem en Nijmegen binnen 40 min (ca 10 km) met de fiets te bereiken.
•
De Nederrijn laat een barrièrewerking zien, waardoor Wageningen minder makkelijk per fiets te bereiken is.
•
Gemiddeld gezien scoort Overbetuwe lager dan Nederland op de fietsscore van de Fietsersbond. Met name de onderwerpen stedelijkheid (bestemmingen op fietsafstand) en de fietsvoorzieningen bij rotondes scoren lager.
Verkeersveiligheid •
Het aantal geregistreerde verkeersongevallen in Overbetuwe is redelijk constant. De afgelopen jaren ligt dit (op alleen gemeentelijke wegen) tussen de 130 en 160 ongevallen per jaar. Er lijkt geen afname zichtbaar, en het aantal slachtoffers per jaar wordt juist steeds hoger. In 2020 was het aantal ongevallen lager als gevolg van de coronamaatregelen.
Ambitiedocument Gemeentelijk Mobiliteitsplan Overbetuwe - 6 november 2024
9
categorieën is verkeer. In 2023 zijn er circa 490 meldingen gedaan.
antal ongevallen er jaar incl. aantal slachto ers
In 2024 zijn dat er tot en met de maand augustus al 500. Deze
1 0
meldingen gaan vaak over onveilige situaties, hardrijdend verkeer,
1 0
en overlast van parkeren.
140 120
2.2
100
Resultaten beleidsanalyse
0 0
Het lokale, regionale, provinciale en landelijke beleid vormt de basis
40
voor de thema’s en doelen van het Gemeentelijk Mobiliteitsplan
20
Overbetuwe. De hoofdpunten uit beleid met betrekking tot mobiliteit
0 201
2019
2020
ngevallen
2021
2022
202
lachto ers
worden hieronder beschreven. Waar belangrijke onderwerpen ontbreken of tegenstrijdigheden zijn, wordt hier met het GMO onderbouwd invulling aangegeven.
Figuur 2.5: Aantal ongevallen per jaar, op basis van geregistreerde
Lokaal beleid
ongevallen in 2018-2023, op alleen gemeentelijke wegen (VIA, 2024)
Het Coalitieprogramma voor 2024-2026 geeft aan te willen inzetten op verbeteren van de mobiliteit in de gemeente en daarbij heel specifiek
•
•
•
Omgerekend naar het aantal ongevallen per 1.000 inwoners, is het
duurzame vormen van mobiliteit bevorderen (fietsers en voetgangers).
aantal ongevallen in Overbetuwe iets lager dan het Nederlands
Bij woningbouw en uitbreiding van bedrijventerreinen hoort ook een
gemiddelde.
goede ontsluiting. Het registreren (en aansluitend verbeteren) van
Concentraties van ongevallen zijn zichtbaar op de volgende
verkeersonveilige situaties op basis van informatie uit de praktijk moet
locaties:
worden bezien als gelijkwaardig aan onderzoeken door externe bureaus.
-
Rijksweg-Noord en –Zuid bij Elst
-
Hoofdstraat en Stationsstraat bij Zetten
-
N836 of Wageningsestraat bij Zetten
In de Omgevingsvisie 2040 (2019) worden
-
Rondom aansluitingen op de A325
verschillende ambities met een relatie tot
De gemeente Overbetuwe maakt gebruik van het Fixi
mobiliteit beschreven. Hierbij is aandacht voor:
meldingssysteem. Inwoners van Overbetuwe kunnen hiermee
•
Bereikbaarheid van werklocaties
online een melding maken over de omgeving. Eén van de
•
Verkeer en parkeren op bedrijventerreinen
Ambitiedocument Gemeentelijk Mobiliteitsplan Overbetuwe - 6 november 2024
10
•
Stimuleren van innovatieve en duurzame vervoersvormen
In 2017 is het document Overbetuwe Fietst Verder
•
Inzet van bovenlokale verbindingen voor een robuust
opgesteld. Hierin worden verschillende typen
mobiliteitsnetwerk
fietsroutes onderscheiden (snelfietsroutes,
Lokale bereikbaarheid en verkeersveiligheid continu optimaal
hoofdfietsroute-plus, hoofdfietsnetwerk en
houden, waarbij ook gedragsverandering een rol speelt
basisstructuur). Ook ontbrekende schakels tussen
Rekening houden met demografische ontwikkelingen en alle
de kernen worden inzichtelijk gemaakt. De agenda
• •
vormen van vervoer
beschrijft onder andere maatregelen om het
•
Inzetten op knooppunten en ketenmobiliteit
netwerk uit te breiden en te verbeteren, en houdt
•
Borgen van openbaar of collectief openbaar vervoer
ook rekening met informeren en beïnvloeden. Wederom evalueren we
•
Goede verbindingen naar kernen
hier de stand van zaken en nemen openstaande acties mee in het GMO.
Met het Ambitiedocument Mobiliteit
In de Nota Parkeernormen (2016) worden
Overbetuwe 2030 (2019) worden de opgaven
uitgangspunten voor auto- en fietsparkeernormen
en ambities voor mobiliteit verder
beschreven. De gemeente wordt daarbij
uitgewerkt, met een bijbehorende
opgedeeld in verschillende typen gebieden,
Actieagenda Mobiliteit Overbetuwe (2021).
waarbij Elst en Zetten als ‘matig stedelijk’ zijn
Aan de hand van een evaluatie van de
aangeduid, de andere kernen als ‘weinig stedelijk’
huidige stand van zaken, worden
en het buitengebied als ‘niet stedelijk’. lleen in
maatregelen die nog aandacht vereisen
lst en Zetten zijn zones als ‘centrum’ aangewezen.
meegenomen in de uitwerking van het GMO.
Daarnaast is het uitgangspunt dat, met oog op het relatief hoge
De thema’s die in deze beleidsstukken
autobezit in Overbetuwe, de maximale parkeerkencijfers van het CROW
centraal staan zijn:
worden gehanteerd. Omdat het fietsgebruik (op het moment van
•
Kernen en voorzieningen bereikbaar houden
publicatie van de nota) gemiddeld is, worden de gemiddelde kencijfers
•
Transitie naar duurzame mobiliteit
voor fietsparkeren gebruikt.
•
Regionale bereikbaarheid op orde
Ambitiedocument Gemeentelijk Mobiliteitsplan Overbetuwe - 6 november 2024
11
Daarnaast is de Routekaart Duurzaam Overbetuwe
Regionaal beleid, provinciaal en landelijk beleid
(2021) opgesteld, waarin is opgenomen hoe de
De gemeente Overbetuwe en Lingewaard
gemeente werkt aan verschillende
hebben samen de Strategische agenda
duurzaamheidsvraagstukken (energietransitie,
middengebied (2021) opgesteld. Eén van de
circulaire economie en klimaatadaptatie) die de
opgaven in het middengebied is de
verschillende beleidsdomeinen overstijgen. Op het
bereikbaarheid die onder druk staat. De
gebied van mobiliteit wordt ingezet op minder
agenda benadrukt het belang van het beter
autokilometers en meer gebruik van
benutten en optimaliseren van het (multimodale) mobiliteitsnetwerk.
duurzame vervoerswijzen. Hierbij is het van
Het stimuleren van fiets- en OV-gebruik, behouden van buslijn 35, en
belang een aantrekkelijk mobiliteitsnetwerk
inzetten op optimale verkeersafwikkeling op de aansluitingen op het
aan te bieden (veilig fiets- en openbaar
hoofdwegennet worden genoemd. Belangrijk aandachtspunt is ook dat
verovernetwerk en voldoende laadpunten)
de regionale mobiliteit niet ten kosten mag gaan van de lokale
waarbij ook ketenmobiliteit mogelijk wordt
ambities.
gemaakt. De Routekaart is uitgewerkt naar het Programmaplan Duurzaamheid (2024).
Met de Ambitiebrochure Veluwewaalpad (2022) geven Overbetuwe en omliggende gemeenten aan Het Integraal Kwaliteitsplan Openbare Ruimte
samen te willen werken aan het realiseren van de
Overbetuwe uit 2020 geeft richting aan de
snelfietsroute Veluwewaalpad, dat een verbinding
keuzes die gemaakt worden voor de
vormt tussen Nijmegen, Lent, Elst, Schuytgraaf en
inrichting en het beheer van de openbare
Arnhem, en in de toekomst ook Oosterbeek.
ruimte. Omdat inwoners en bezoekers zich verplaatsen in de openbare ruimte, speelt de
De Regionale agenda 2025-2028
koppeling met mobiliteit hier ook een grote rol. Het inrichten van de
van de Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen
netwerken wordt gedaan met oog voor gezondheid, inclusiviteit,
(2024) beschrijft gezamenlijke ambities op de
klimaatadaptatie, biodiversiteit, duurzaamheid, veiligheid, en de
thema’s verbinding, roductiviteit, circulariteit,
Overbetuwse identiteit.
ontspanning, en groene groei. Om de ambitie voor verbinding te realiseren, zijn er een aantal speerpunten geformuleerd. Op het gebied van duurzaamheid en gedrag gaat het om het programma Slim & Schoon
Ambitiedocument Gemeentelijk Mobiliteitsplan Overbetuwe - 6 november 2024
12
Onderweg, efficiënt gebruik van beschikbare infrastructuur, en
gekeken naar het vergroten van de capaciteit. Voor de oost-
duurzame logistiek. Op het gebied van voorzieningen en infrastructuur
westverbinding is het van belang om de verbindingen met alle
gaat het om het uitwerken van mobiliteitsafspraken met het Rijk,
modaliteiten te versterken. Het optimaliseren van openbaar vervoer is
investeringen in spoor, gebiedsaanpakken, agenderen van
belangrijk om kleinere kernen bereikbaar te houden. Omdat de potentie
mobiliteitsprojecten op en rondom rijkswegen. Ook actieve mobiliteit is
van een nieuw station in Valburg als beperkt wordt gezien, zijn inzet op
een speerpunt, net als een regionaal mobiliteitsnetwerk, belangen-
deelmobiliteit, slimme parkeernormen en de fietsagenda extra
behartiging voor openbaar vervoer en verkeersveiligheids-beleid.
belangrijk.
Vanuit de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen wordt momenteel
De Visie voor een bereikbaar Gelderland (2020)
het Koersdocument Regionaal Mobiliteitsprogramma (RMP) 2030
geeft, met oog op de bevolkingsgroei en
opgesteld (2024). Het koersdocument geeft de hoofddoelen voor het
woningbouwopgave, aandacht aan de opgaven
later op te stellen RMP aan: duurzaamheid, toegang voor iedereen,
voor bereikbaarheid, klimaat, en verkeersveiligheid.
verkeersveiligheid, meer actieve mobiltieit en een fijnere leefomgeving,
Hierbij wordt er een balans gezocht tussen het
vergroten bereikbaarheid.
investeren in infrastructuur en het inzetten op slim gebruik, gebruikers verleiden om slimme en schone
De Opgavenbeschrijvingen
keuzes te maken, en het realiseren van hubs. De focus in deze visie ligt
Verstedelijkingsstrategie van de regio
met name op de stedelijke netwerken.
Arnhem-Nijmegen en Foodvalley (2022) beschrijft voor acht deelgebieden, waaronder
De Omgevingsvisie Gaaf Gelderland (2018)
het Middengebied waar Overbetuwe
benoemd het belang voor schoner, gezonder
onderdeel van is, hoe de gezamenlijke
en duurzamer verkeer en vervoer. Eén van de
doelen en ambities gerealiseerd kunnen worden en wat daarvoor nodig
ambities voor mobiliteit is dat verplaatsingen
is. Over mobiliteit wordt genoemd dat een versnelde en duurzame
in 2050 in Gelderland veilig, snel, betaalbaar,
mobiliteitstransitie van belang is voor de lokale en regionale
en klimaatneutraal zijn. In 2030 betekent dit
bereikbaarheid. Investeringen in verschillende modaliteiten zijn nodig,
dat het busvervoer zonder emissievrij is en dat 35% van het totaal
waaronder gedragsbeïnvloeding, het benutten van het spoor en
aantal verplaatsingen met de fiets worden gedaan. Daarnaast worden
versterken hoogwaardig openbaar vervoer (HOV), hubs en
knelpunten en missing links aangepakt, bestaande mogelijkheden
knooppunten, directe fietsverbindingen en het oplossen van missing
benut, en duurzame en alternatieve vormen van vervoer gestimuleerd.
links in het fietsnetwerk. Op de noord-zuidverbinding wordt met name
Ambitiedocument Gemeentelijk Mobiliteitsplan Overbetuwe - 6 november 2024
13
Het beheer en onderhoud wordt op een duurzame manier ingevuld, en
risicogroepen en kwetsbare modaliteiten, en individuele
er wordt geïnvesteerd in innovatieve duurzame oplossingen.
verkeersdeelnemers en gedrag.
De Gebiedsaanpak A325/N325 (2022)
In het Klimaatakkoord (2019) zijn ambitieuze
geeft een advies over hoe mobiliteit in
doelen en afspraken vastgelegd om onder
goede banen geleid kan worden met
andere de mobiliteit te verschonen. Dit
oog op de verstedelijkingsopgave
betekent dat duurzaamheid een belangrijk
rondom deze corridor. Het dempen
onderwerp is om samen met inwoners,
van de groei van autoverkeer staat hierbij centraal. Een aantal
bedrijven en andere overheden invulling aan te
bouwstenen zijn hiervoor geformuleerd, waaronder het maximaal
geven. Daarnaast wordt in het Nationaal
multimodaal verbinden van nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen.
Toekomstbeeld Fiets (2022) een toename van
Daarnaast moeten de vanzelfsprekendheid van en investeringen in de
20% meer fietskilometers in 2027 als
fiets worden vergroot, en de voetganger en fiets worden gezien als
doelstelling geformuleerd. Inzetten op de fiets
hoofdgebruiker van de straten en wegen. Het gemotoriseerd verkeer
is een belangrijke randvoorwaarde voor verschillende doelen; niet alleen
wordt gedoseerd op de stadsranden waar ook hubs aanwezig zijn, en
voor bereikbaarheid, maar ook voor thema’s zoals klimaat, stikstof,
voorrang voor HOV. Lagere parkeernormen en deelmobiliteit in buurten
inclusie, en fysieke en mentale gezondheid. Daarom is het van belang
en wijken dragen bij aan de mobiliteitstransitie. Daarnaast is één van de
om het fietsnetwerk en -stallingsmogelijkheden te verbeteren, en
bouwstenen om strategische keuzes te maken met betrekking op een
fietsgebruik te stimuleren.
andere rol en functie van de A325/N325.
Hoofdthema’s in beleid
In landelijk mobiliteitsbeleid zijn belangrijke
Thema’s die veel terugkomen in het lokale, regionale, provinciale en
documenten onder andere het Strategisch Plan
landelijke beleid en daarom extra aandacht verdienen in het
Verkeersveiligheid (SVP) (2018), het Klimaatakkoord
Gemeentelijk Mobiliteitsplan Overbetuwe, zijn:
(2019), en het Nationaal Toekomstbeeld Fiets (2022).
Duurzaamheid
Het SVP heeft als uitgangspunt dat elk
Lokale en regionale bereikbaarheid
verkeersslachtoffer er één te veel is. Om de verkeersveiligheid te verbeteren is niet alleen aandacht nodig voor verkeerskundige aspecten, maar ook voor
Verkeersveiligheid Toegankelijkheid
Ambitiedocument Gemeentelijk Mobiliteitsplan Overbetuwe - 6 november 2024
14
% 1% 1%
1%
%
ndelst
Driel
% onger dan 2 jaar
1 % 19%
2
jaar
4%
erveld eteren
4%
4 jaar 4
jaar
osterhout
10% %
jaar
2 %
lst
10%
%
1%
jaar 2 %
uder dan
jaar
andwijk lijk wijk Valburg
1 % %
omoet
Zetten erkend in de gemeente
ezoeker van de gemeente
het daadwerkelijke inwonertal per woonplaats in de gemeente
2.3
Resultaten bewonersenquête
Van 21 juni 2024 t/m 17 juli 2024 was het mogelijk voor inwoners (of regelmatige bezoekers) van Overbetuwe om een enquête in te vullen over mobiliteit. In totaal zijn 401 reacties ingestuurd.
Overbetuwe. Daarnaast is er een klein aandeel respondenten dat niet in Overbetuwe woont, maar wel binnen de gemeente werkt of regelmatig bezoekt. at zi n de belangri kste mobiliteitsthema’s? es ondenten werden gevraagd om verschillende mobiliteitsthema’s te
Wie vulde de enquête in?
beoordelen op zowel het belang (hoe belangrijk is dit thema?) en de
De meeste respondenten zijn tussen de 46-65 jaar oud. Vergeleken met
kwaliteit hoe scoort dit thema nu? . Thema’s waarbij een groot verschil
de daadwerkelijke leeftijdsopbouw in Overbetuwe, zijn mensen tussen de 46 en 65 jaar oververtegenwoordigd, en zijn mensen onder de 26
zichtbaar is tussen de kwaliteit en het belang, hebben hoge prioriteit. De figuur op de volgende pagina laat zien dat, volgens de
jaar ondervertegenwoordigd.
respondenten, de hoogste prioriteit ligt bij verkeersveiligheid, de
Veel van de respondenten wonen in Elst. Ook hebben Heteren,
vergelijkbaar met andere gemeenten; met name verkeersveiligheid
Oosterhout, en Driel een hoog aandeel. Dit is redelijk vergelijkbaar met
voorzieningen voor voetgangers en fietsers, en de leefbaarheid. Dit is wordt over het algemeen vaak als hoogste prioriteit gezien. Hoewel de
Ambitiedocument Gemeentelijk Mobiliteitsplan Overbetuwe - 6 november 2024
15
autobereikbaarheid ook als belangrijk wordt gezien, wordt de kwaliteit
verkeerssituatie. In de enquête zijn 106 positieve punten aangewezen;
door de respondenten ook hoog beoordeeld, waardoor hier minder
de concentraties hiervan zijn zichtbaar op de volgende pagina.
prioriteit lijkt te liggen. Respondenten lijken ook minder prioriteit te geven aan nieuwe mobiliteitsvormen en parkeervoorzieningen voor de
Uit de reacties kwam naar voren dat inwoners met name tevreden zijn
auto.
met de nieuwe inrichting van het centrum in Heteren. In Elst wordt positief gesproken over het aanbod van openbaar vervoer en de fietsvoorzieningen bij het station. De pontjes over de Nederrijn worden gezien als fijne en belangrijke schakels voor fietsers en wandelaars. Ook over de wandel- en fietspaden die langs de rivier lopen zijn respondenten positief. De vrijliggende fietsvoorzieningen die tussen de kernen liggen zijn belangrijke positieve punten. Respondenten uitten daarnaast blij te zijn met de aanwezigheid en de kwaliteit van de snelfietsroute Rijnwaalpad. Op welke locaties kan het beter? Aandachtspunten die zijn aangegeven op de kaart hebben met name betrekking op de situatie voor fietsers, verkeersveiligheid, en voetgangers. In de enquête zijn 686 aandachtspunten aangewezen; de concentraties hiervan zijn zichtbaar op de volgende pagina. Belangrijke locaties waar een onveilig gevoel wordt ervaren door onduidelijke voorrangssituaties, onoverzichtelijke oversteekplaatsen en/of hardrijdend autoverkeer zijn de Flessestraat in Heteren, de stationsomgevingen in zowel Zetten en Elst, de Dorpsstraat in Elst, en
Op welke locaties gaat het goed?
de Stationsstraat in Oosterhout.
In de enquête was het mogelijk om reacties te geven op specifieke locaties binnen de gemeente. Hiervoor konden respondenten met punten op een kaart aangeven waar ze tevredenheid ervaren over de
Ambitiedocument Gemeentelijk Mobiliteitsplan Overbetuwe - 6 november 2024
16
ositieve
nten
aanda hts
nten
Figuur 2.6: Visualisatie van de concentraties van positieve punten en aandachtspunten
Ambitiedocument Gemeentelijk Mobiliteitsplan Overbetuwe - 6 november 2024
17
2.4
Resultaten belangengroepenbijeenkomst
Zijn dit de juiste doelen? •
vervoer ook een plek moeten krijgen.
Op 8 oktober 2024 heeft een belangengroepenbijeenkomst plaatsgevonden in de gemeente Overbetuwe in het kader van het
ij het thema ‘Transitie naar duurzame mobiliteit’ zou o enbaar
•
Bij verkeersveiligheid gaat het doel met name over de objectieve verkeersveiligheid (aantallen), maar ook het verbeteren van de
Gemeentelijk Mobiliteitsplan Overbetuwe (GMO).
subjectieve veiligheid is hierbij van belang. Gestart werd met een presentatie van de inventarisatiefase, waarbij het
•
De bereikbaarheid van voorzieningen hangt nauw samen met het
doel was om de resultaten te toetsen aan het beeld van de aanwezigen
aanbod. Het is belangrijk dat er genoeg voorzieningen aanwezig
en eventuele vragen hierover te beantwoorden. Vervolgens werd een
zijn in de kernen, zodat de afstanden korter worden en inwoners
eerste opzet van de thema’s en doelen gepresenteerd. Deze volgen uit
niet afhankelijk zijn van vervoer. Naast goede verbindingen, moet
de inventarisatie en geven richting aan het GMO. Deze eerste opzet
er dus ook worden ingezet op nabijheid van voorzieningen. Daarbij
werd in twee groepen besproken aan de hand van een aantal vragen.
is goede samenhang met andere beleidsdomeinen ook van belang;
De aanwezigen konden hun input op geeltjes schrijven en op posters
we moeten werken richting dezelfde doelen.
met deze vragen plakken. Hieronder wordt per vraag de input samengevat. i n dit de •
Hoe gaan we deze doelen bereiken? •
prioriteit krijgen. De auto is hieraan ondergeschikt.
iste thema’s?
Recreatie komt veel voor in Overbetuwe, op verschillende
• •
toegankelijkheid, openbaarvervoer en parkeervoorzieningen.
verplaatsingen gaat. et is niet duidelijk waar ‘bedrijven’ voorkomen in de thema’s. r is
•
Het dempen van autogebruik kan alleen als er goede alternatieven
bezorgdheid over dat er alleen naar inwoners wordt gekeken, en te
zijn (zoals goed openbaar vervoer, betere nabijheid van
weinig naar de impact van mobiliteitsbeleid op de bedrijvigheid en
voorzieningen en goede loop- en fietsroutes).
economie. •
Bij nieuwbouw (zowel woonwijken als nieuwe bedrijventerreinen) is bij de aanleg van infrastructuur aandacht nodig voor veiligheid,
functioneel, en roept vragen op of dit ook over recreatieve •
In nieuwe woonwijken moet goede loop- en fietsverbindingen het uitgangspunt zijn.
manieren. Het is belangrijk dat hier aandacht aan wordt geschonken binnen deze thema’s. ctieve mobiliteit klinkt meer
In woonwijken is het belangrijk dat voetgangers en fietsers
et verschil tussen het thema ‘Voorzieningen en kernen bereikbaar houden’ en ‘ egionale bereikbaarheid o orde’ is niet duidelijk.
•
De impact van het dempen van autogebruik op bedrijvigheid en economie verdient extra aandacht. Veel werknemers of bezoekers van centra gebruiken momenteel de auto. Voor de economie is het
Ambitiedocument Gemeentelijk Mobiliteitsplan Overbetuwe - 6 november 2024
18
van belang dat deze mensen nog altijd gemakkelijk naar hun •
•
bestemming kunnen komen.
GMO een duidelijke richting geeft, maar ook ruimte biedt voor
Bij verkeersveiligheid moet er aandacht zijn voor voorlichting om
maatwerk in de verkeersplannen voor de dorpskernen.
veilig gedrag van weggebruikers te stimuleren. Met name de relatie
•
tussen automobilisten en de (steeds grotere en snellere) fietsers verdient hierbij aandacht. Dit zou eigenlijk landelijk georganiseerd • •
Maatwerk per dorpskern is van belang. Het is belangrijk dat het
Er is behoefte aan goede en snelle busverbindingen tussen Heteren en Arnhem-Centraal, en tussen Heteren en Ede-Wageningen.
•
Locaties die extra aandacht verdienen zijn bijvoorbeeld:
moeten worden.
-
Vredesplein in Oosterhout
Ook lagere snelheden voor de auto moet aandacht krijgen om de
-
Dorpsstraat in Oosterhout
verkeersveiligheid te verbeteren.
-
Fietsroutes Achterstraat en Polderstraat in Heteren
Toegankelijkheid is belangrijk voor het openbaar vervoer, met name met oog op kwetsbare verkeersdeelnemers die daar gebruik
Hoe wordt de input gebruikt in het GMO?
van willen maken. Buurtbussen moeten rolstoeltoegankelijk zijn en
De input die is opgehaald tijdens de bijeenkomst helpt om een
de stationsomgevingen ook. Aandacht voor alle typen
completer beeld te krijgen van de huidige situatie op het gebied van
verkeersdeelnemers (inclusief een mobiliteitsbeperking) is
mobiliteit in Overbetuwe, en waar behoefte aan is vanuit verschillende
belangrijk.
belangen. Deze informatie wordt gebruikt bij het opstellen van de thema’s en doelen. Zo krijgt bijvoorbeeld het belang van goede
Wilt u ons tot slot nog iets meegeven? •
bereikbaarheid van bedrijvigheid in Overbetuwe een plek, net als de
Het is belangrijk dat mensen zich op verschillende manieren
behoefte aan goede busverbindingen, veilig gedrag van weggebruikers,
kunnen verplaatsen, met name voor sociale interactie
en prioriteit voor voetgangers en fietsers.
“eenzaamheid komt voort uit niet de deur uit kunnen” . •
Het belang van ondernemers mag niet onderbelicht worden in het nieuwe mobiliteitsbeleid, denk aan: autobereikbaarheid, parkeerplaatsen en de kwaliteit van het verblijfsgebied.
•
Er is veel behoefte naar actie, zodat de thema’s en doelen ook daadwerkelijk kunnen worden gehaald.
•
Ruimtegebruik in de woonwijken: meer leefruimte, minder parkeerruimte.
Ambitiedocument Gemeentelijk Mobiliteitsplan Overbetuwe - 6 november 2024
19
3. Thema’s en doelen Transitie naar duurzame mobiliteit
Voor de mobiliteit in Overbetuwe zetten we de mens centraal en maken we slimme keuzes voor een duurzame en leefbare omgeving.
Verkeersveiligheid
Als samenleving stellen we steeds hogere eisen aan de kwaliteit en duurzaamheid van onze leefomgeving. Mobiliteit speelt hierin een sleutelrol. Hoewel in het verleden mobiliteitsbeleid vaak gericht was op
Voorzieningen en kernen bereikbaar houden
doorstroming (zo snel mogelijk van A naar B verplaatsen), kijken we tegenwoordig vanuit een bredere blik naar mobiliteit. Onze ambitie voor 2035 is om mobiliteit op een integrale manier te bekijken en alle modaliteiten in samenhang te zien. Hierbij staat de auto niet langer centraal, maar de mens. Slimme mobiliteitskeuzes zorgen ervoor dat er openbare ruimte overblijft voor zaken die bijdragen aan
egionale bereikbaarheid o orde
een kwalitatieve en duurzame leefomgeving. Denk aan ruimte voor groen, ontmoeting, sporten, en veilig lopen en fietsen. Daarom maken we keuzes in ons mobiliteitsbeleid die zorgen voor een bereikbare en verbonden gemeente. Tegelijkertijd dragen we bij aan een gezonde
zijn weergegeven. Op basis van de inventarisatie is ook per thema een
fysieke leefomgeving, verkeersveiligheid, toegankelijkheid,
doel geformuleerd en beschrijven we in de navolgende paragrafen hoe
duurzaamheid, en slimmer en efficiënter ruimtegebruik.
we dit doel willen bereiken. In het hierna op te stellen mobiliteitsplan wordt hier verder invulling aan gegeven. De thema’s en doelen staan
Op basis van de resultaten van de inventarisatiefase (zie voorgaande
centraal bij alles wat we in de gemeente ondernemen op het gebied
hoofdstuk) hebben we dit vertaald naar de vier thema’s die hiernaast
van mobiliteit. Zo blijft Overbetuwe een duurzame, gezonde en bereikbare gemeente.
Ambitiedocument Gemeentelijk Mobiliteitsplan Overbetuwe - 6 november 2024
20
3.1
Transitie naar duurzame mobiliteit
•
fiets en te voet (actieve mobiliteit) en het dempen van het autogebruik. Met ‘dem en’ bedoelen we het a remmen van de groei van de automobiliteit Lopen en fietsen zijn actieve modaliteiten. Deze vormen van beweging zijn goed voor de gezondheid én duurzaam, omdat ze weinig vervuilende stoffen uitstoten en minder ruimte in beslag nemen. Uit de inventarisatie blijkt dat er in Overbetuwe relatief weinig gelopen en gefietst wordt. Daarnaast is het autogebruik en -bezit juist relatief hoog. We zien daarom veel potentie om te werken aan de transitie waarbij er minder verplaatsingen met de auto worden gemaakt, en meer te voet of per fiets. Deze potentie wordt ook door de respondenten van de enquête benadrukt: zij geven onder andere prioriteit aan een betere bereikbaarheid en voorzieningen voor voetgangers en fietsers. Ook tijdens de belangengroepenbijeenkomst werd het belang van de transitie naar duurzame mobiliteit bevestigd, waarbij bij het dempen van autogebruik essentieel is om goede alternatieven (loop- en fietsroutes, en openbaar vervoer) te hebben. Om het doel te bereiken zetten we in op: •
Stimuleren gezonde, veilige en groene mobiliteit. -
Tussen alle kernen een veiligere fietsverbinding realiseren.
-
Aantrekkelijker en toegankelijker voetgangersnetwerk realiseren.
-
OV-gebruik stimuleren en in elke kern een mobiliteitshub.
-
Voldoende laadinfrastructuur.
Meer ruimte voor fiets en voetganger bij herinrichtingen. -
Doel: een stijgende trend in het aantal verplaatsingen per •
Gedragsaanpak. STOMP-principe.
Verlagen parkeernormen. -
Parkeerbeleid en parkeernormen vernieuwen.
Stimuleren gezonde, veilige en groene mobiliteit Het Uitvoeringsprogramma 2022-2026 benadrukt het bereikbaar houden van Overbetuwe door middel van gezonde, veilige en groene mobiliteit. Het stimuleren van actieve mobiliteit (fiets, wandelen), het gebruik van openbaar vervoer, en innovatieve en duurzame vervoersvormen (zoals elektrische voertuigen, deelmobiliteit) is hier onderdeel van. Ook het ambitiedocument mobiliteit besteedt hier aandacht aan. Uit de inventarisatie blijkt dat er in Overbetuwe relatief veel verplaatsingen met de personenauto worden gemaakt, en relatief weinig met actieve mobiliteit, wat de potentie van gezonde, veilige en groene mobiliteit stimuleren benadrukt. Het stimuleren van de transitie naar duurzame mobiliteit gaat hand in hand met het geven van een goed voorbeeld vanuit de gemeente: zoals beschreven in het ambitiedocument mobiliteit, inspireren we inwoners door het mobiliteitsgedrag van de gemeente te verduurzamen. Fietsgebruik stimuleren Om het gebruik van de fiets te stimuleren is het noodzaak dat de fietsinfrastructuur op orde is en dat bij belangrijke voorzieningen (zoals scholen, winkelgebieden, werklocaties en mobiliteitshubs) het parkeren
Ambitiedocument Gemeentelijk Mobiliteitsplan Overbetuwe - 6 november 2024
21
van de fiets gemakkelijk en veilig kan. Een concrete vertaling daarvan is
optie voor bewoners en bezoekers om zich comfortabel en veilig te
tussen alle kernen een veilige fietsverbinding.
verplaatsen door de gemeente.
OV-gebruik stimuleren en in elke kern een mobiliteitshub Om gebruik van openbaar vervoer te stimuleren, is het van belang om het huidige netwerk goed te analyseren en kansen optimaal te benutten. Wat ligt er al, en waar is écht behoefte aan? Hierbij denken aan in elke kern een mobiliteitshub. We beschrijven onze plannen voor het openbaar vervoer in het GMO. Voldoende laadinfrastructuur Omdat voor het merendeel van de ritten in de gemeente de auto wordt gebruikt, is veel winst te behalen door de auto te verduurzamen. Daarom plaatsen we proactief laadpalen in de publieke ruimte om te anticiperen op de groeiende vraag. Gedragsaanpak Voor een groot deel zijn de weggebruikers zelf verantwoordelijk voor de keuzes die ze maken op het gebied van mobiliteit. We willen door middel van gedragsmaatregelen gebruikers stimuleren om duurzame keuzes te maken.
Figuur 3.1: Visualisatie van het STOMP-principe Verlagen parkeernormen Zoals blijkt uit de inventarisatie, ligt met gemiddeld 1,4 ersonenauto’s per huishouden het autobezit in Overbetuwe hoger dan het Nederlands gemiddelde. Het verkleinen van de hoge autoafhankelijkheid is
Meer ruimte voor fiets en voetganger bij herinrichtingen
onlosmakelijk verbonden met het thema parkeren. De parkeernorm in
Een manier om een gezond, veilig en groen mobiliteitsprofiel te
Overbetuwe is hoog en zorgt voor lege parkeerplaatsen waarbij
bereiken, is het benaderen van mobiliteitsvraagstukken vanuit het STOMP-principe. Hiermee wordt er meer prioriteit gegeven aan Stappen (voetganger), Trappen (fietser), Openbaar vervoer, en Mobility as a Service (mobiliteitsdiensten), en minder aan de Privéauto (zie
achteraf wordt geconstateerd dat er een overschot is. De parkeernorm gaat daarom naar beneden, ook om kostbare openbare ruimte vrij te maken voor bijvoorbeeld groen, of het parkeren van gezondere, duurzamere vervoersmiddelen zoals de fiets.
Figuur 3.1). Dit betekent niet dat er geen plek is voor de auto, maar wel dat de hoge autoafhankelijkheid wordt verkleind: het is niet de enige
Ambitiedocument Gemeentelijk Mobiliteitsplan Overbetuwe - 6 november 2024
22
3.2
Verkeersveiligheid
Doel: samen zorgen voor een dalende trend in het aantal ongevallen en ongevalsslachtoffers.
belangrijk en dat is de samenleving zelf. Dus is de verkeersveiligheid een gezamenlijke opgave van weggebruiker en wegbeheerder. Om het doel te bereiken zetten we in op: •
Een veiliger mobiliteitsnetwerk, door:
Veilig kunnen verplaatsen door de gemeente is van groot belang. Uit de
-
meer wegen in te richten als 30 km/h wegen;
inventarisatie is gebleken dat het aantal verkeersongevallen (door de
-
het verkeer in het buitengebied te bundelen op de hoofdwegen en lokale wegen te ontlasten;
politie geregistreerd in 2018-2023, op gemeentelijke wegen) de -
afgelopen jaren niet is gedaald. Het aantal slachtoffers lijkt juist iets toe
(wegencategorisering), waarbij we ook rekening van met
te nemen. Bovendien is het aantal ongevallen en slachtoffers hoger dan
landbouwverkeer;
gemiddeld in Nederland (bron: SWOV). Daarnaast zorgt de toenemende -
vergrijzing voor meer kwetsbare verkeersdeelnemers, wat het belang van veilige verkeerssituaties nog meer versterkt. Structurele aandacht
•
inwoners die de enquête hebben ingevuld en tijdens de belangengroepenbijeenkomst. Ongevallen ontstaan door een combinatie van factoren en hebben verschillende oorzaken. Een te hoge snelheid, afleiding, rijden onder invloed van alcohol en/of drugs en vermoeidheid spelen bijvoorbeeld een rol bij het ontstaan en/of de afloop van ongevallen. Ook de voertuigkenmerken en weginrichting kunnen bijdragen aan het ontstaan van een ongeval. Ongevallen voorkomen is een samenspel van goede infrastructuur en verkeersgedrag. Goede infrastructuur zorgen we voor, maar is maar een van de verschillende ongevalsoorzaken. Het verkeersgedrag is
elke school in te richten met een schoolzone.
Gedragsaanpak met educatie en campagnes om alle doelgroepen aan te spreken op hun verkeersgedrag.
voor verkeersveiligheid is noodzakelijk. Dit wordt ook benadrukt door het Rijk (in het Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030, door de
heldere en herkenbare functies van wegen
•
Maatregelen bij klachten of een gevoel van verkeersonveiligheid (objectief en subjectief met realistische en passende maatregelen).
Objectieve en subjectieve verkeersveiligheid vergroten Verkeersveiligheid wordt niet alleen beoordeeld aan de hand van aantallen, maar ook op basis van beleving. De mate waarin mensen een route of modaliteit als veilig ervaren, heeft namelijk ook invloed op het reisgedrag. Er wordt daarom ingezet op het vergroten van zowel de objectieve als de subjectieve verkeersveiligheid om het aantal verkeersveiligheidsknelpunten en verkeersslachtoffers te verminderen. Concrete voorbeelden hiervan zijn: de maximumsnelheden op wegen binnen de bebouwde kom verlagen van 50 km/h naar 30 km/h, het bundelen van de verkeersstromen in het buitengebied over de hoofdwegen, schoolomgevingen veilig en herkenbaar inrichten.
Ambitiedocument Gemeentelijk Mobiliteitsplan Overbetuwe - 6 november 2024
23
Educatie voor alle doelgroepen Daarnaast wordt er aandacht geschonken aan preventie van ongevallen bij alle doelgroepen, zoals jonge bestuurders, ouderen en fietsers. We zien dat de afgelopen jaren het aantal ongevallen redelijk constant is tussen de 130 en 160. Veel van de betrokken partijen bij deze ongevallen zijn ersonenauto’s en daarnaast veel kwetsbare verkeersdeelnemers (voetgangers, (e-)fietsers, bromfietsers). Deze cijfers benadrukken het belang van zorgvuldige weginrichting en preventie van ongevallen bij alle doelgroepen. Maatregelen bij klachten of een gevoel van verkeersonveiligheid Het vergroten van zowel de objectieve als subjectieve verkeersveiligheid betekent tegelijkertijd dat een duidelijk handelingskader cruciaal is. Hiermee kan op een consistente manier de aanpak van verkeersveiligheidsknelpunten worden gecommuniceerd met bewoners en bezoekers van Overbetuwe.
Ambitiedocument Gemeentelijk Mobiliteitsplan Overbetuwe - 6 november 2024
24
3.3 Voorzieningen en kernen bereikbaar
Om het doel te bereiken zetten we in op:
houden
•
Goede verbindingen tussen de kernen.
•
De bereikbaarheid van voorzieningen en winkels.
•
Een toegankelijk en inclusief mobiliteitssysteem.
•
Heldere netwerkkaarten voor fiets, openbaar vervoer, auto en
Doel: de interne bereikbaarheid (binnen de gemeente) verbeteren en vervoersongelijkheid verminderen. In Overbetuwe liggen verschillende kernen verspreid door de
vrachtauto met verbeterpunten, waarbij we ruimte bieden aan de verkeersplannen per kern.
gemeente. Hoewel in de grotere kernen dagelijkse voorzieningen
Helderen netwerken voor alle modaliteiten
aanwezig zijn, is in kleinere kernen het voorzieningenniveau beperkt.
De ambitie is om de verbindingen tussen de kernen en de
Wanneer inwoners zich verplaatsen om bijvoorbeeld naar een
oostwestverbinding te verbeteren, evenals de bereikbaarheid van
supermarkt, school, sportvoorziening of winkels te gaan, is het van
voorzieningen en winkels binnen gemeente Overbetuwe. Hierbij wordt
belang dat iedereen dit op een manier kan doen dat bij hen past. Er zijn namelijk verschillende mobiliteitsbehoeften. Zo wordt de vraag naar
aandacht geschonken aan de netwerken van alle modaliteiten, en in het bijzonder de fiets.
veilige en toegankelijke vormen van vervoer steeds groter wanneer de vergrijzing (en dus de groep kwetsbare verkeersdeelnemers) toeneemt.
Een toegankelijk en inclusief mobiliteitssysteem
We willen voorkomen dat mensen afhankelijk zijn van de één
Ook opgaven als het verminderen van vervoersongelijkheid worden
vervoersmiddel, om zo de vervoersarmoede en -ongelijkheid te
behandeld. Uit landelijke onderzoek weten we dat supermarkten,
verminderen.
basisscholen en huisartsen als belangrijkste voorzieningen worden beschouwd.
Bereikbaarheid is niet alleen belangrijk om verplaatsingen van A naar B op verschillende manieren mogelijk te maken. Tijdens de
Verkeersplannen per kern
belangengroepenbijeenkomst wordt benadrukt dat wanneer het
Per kern stellen we verkeersplannen op, omdat de opgaven per gebied
gemakkelijk is om je vanuit huis ergens naartoe te verplaatsen, dit de
en doelgroep verschillen.
sociale interactie ten goede komt (en daarmee opgaven zoals eenzaamheid vermindert). Ook voor de bedrijvigheid is het essentieel om goede verbindingen van en naar winkelcentra en bedrijventerreinen te hebben.
Ambitiedocument Gemeentelijk Mobiliteitsplan Overbetuwe - 6 november 2024
25
3.4 Regionale bereikbaarheid op orde
Aansluiten op regionale mobiliteitssystemen Verbondenheid met de regio is van groot belang voor onze inwoners
Doel: de externe (regionale) bereikbaarheid verbeteren
en ondernemers. Daarvoor zijn de regionale mobiliteitssystemen. Denk
door de mobiliteitsketen te optimaliseren.
hierbij aan veerpontjes over de rivieren, regionale fietsroutes en goede
De mobiliteitsketen is het geheel van verschillende
overstappen in het openbaar vervoer en de aansluitingen op de
vervoersmiddelen die samen een reis van begin tot eind
autosnelwegen.
mogelijk maken. Naast de bereikbaarheid binnen de gemeente Overbetuwe, willen we ook inzetten op een goede regionale bereikbaarheid. Door de woningbouwopgave in de regio worden er meer verplaatsingen in, van en naar Overbetuwe verwacht. Dit maakt het extra belangrijk om de bereikbaarheid met verschillende modaliteiten te versterken, zodat men niet afhankelijk is van het (steeds drukker wordende) wegennet. Toegankelijk openbaar vervoer speelt een grote rol in het op orde houden van de regionale bereikbaarheid. De behoefte aan goede en snelle busverbindingen tussen Overbetuwe en plekken in de regio werd genoemd tijdens de belangengroepenbijeenkomst. Daar werd ook benadrukt dat regionale bereikbaarheid van bedrijven, werklocaties en voorzieningen essentieel is voor het ondernemersklimaat en de kwaliteit van de werkomgeving. Om het doel te bereiken zetten we in op: •
Aansluiten op regionale mobiliteitssystemen.
•
Optimaliseren van de mobiliteitsketen (waaronder deelmobiliteit).
•
De bereikbaarheid van bedrijven en omliggende steden.
Het optimaliseren van de mobiliteitsketen Het wordt voor bewoners en bezoekers makkelijker om vervoersmiddelen te combineren. Mobiliteitshubs verbinden de verschillende modaliteiten (waaronder deelmobiliteit) aan elkaar en worden aantrekkelijke knooppunten om soepel over te stappen. Met name het aanbieden van HOV-punten (hoogwaardig openbaar vervoer) op fietsafstand is een belangrijk uitgangspunt om het combineren van gezonde en duurzame vormen van vervoer mogelijk te maken. Het optimaliseren draagt daarmee niet alleen bij aan de regionale bereikbaarheid, maar ook de transitie naar duurzame mobiliteit. De bereikbaarheid van bedrijven en omliggende steden Met het behouden en versterken van de bereikbaarheid van bedrijven, werklocaties en voorzieningen in de gemeente en de regio, blijft het ondernemersklimaat en de kwaliteit van de werkomgeving in Overbetuwe optimaal. Het bieden van alternatieven voor de auto en benutten van bestaande (OV-)netwerken is hierbij essentieel. Hierbij moet ook aandacht zijn voor het vrachtverkeer.
Ambitiedocument Gemeentelijk Mobiliteitsplan Overbetuwe - 6 november 2024
26
3.5
Samen aan het werk
Mobiliteit raakt iedereen. Uiteindelijk zijn het de inwoners, bedrijven en
de buurgemeenten, de provincie Gelderland en de vervoerders, via bijvoorbeeld de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen en de Strategische Agenda Middengebied.
bezoekers van de gemeente Overbetuwe die gebruik maken van het mobiliteitssysteem en de effecten hiervan op hun bereikbaarheid en leefomgeving ervaren. We hechten daarom veel waarde aan de behoeften en lokale kennis van deze groepen. Omdat het mobiliteitssysteem de gemeentegrenzen overstijgt, is het daarnaast van belang om samen met de regio toe te werken naar onze gezamenlijke doelen. Adviserende rol van inwoners en bedrijven Overbetuwe bestaat uit verschillende kernen met ieder een eigen behoefte. Het is daarom belangrijk om maatwerk toe te passen. De input van inwoners van de gemeente en de bedrijven binnen de gemeente is hierbij cruciaal: wat zijn de opgaven en is behoefte aan? Hierbij kijken we ook naar de op het gebied van mobiliteit opgehaalde input in eerdere trajecten. Ruimte bieden voor lokale ideeën De waarde van input vanuit de samenleving wordt ook benadrukt door het bieden van ruimte voor lokale ideeën. Waar inwoners van of bedrijven in Overbetuwe met waardevolle en duurzame ideeën komen, wordt er daarom meegedacht. Regionale samenwerking Om de doelen op het gebied van mobiliteitstransitie, verkeersveiligheid en bereikbaarheid in Overbetuwe waar te maken, is het van belang om opgaven ook regionaal te benaderen. Daarvoor werken we samen met
Ambitiedocument Gemeentelijk Mobiliteitsplan Overbetuwe - 6 november 2024
27
4. Tot slot Met dit Ambitiedocument Gemeentelijk Mobiliteitsplan Overbetuwe wordt benadrukt dat de keuzes die worden gemaakt ten aanzien van het verplaatsingsgedrag en de inrichting van de openbare (verkeers-)ruimte, bijdragen aan een duurzaam,
Transitie naar duurzame mobiliteit
verkeersveilig, en bereikbaar Overbetuwe.
Vervolgstappen In het hierna op te stellen programma Gemeentelijk Mobiliteitsplan
Verkeersveiligheid
Overbetuwe, wordt er verdere invulling gegeven aan deze thema’s en doelen. Hierbij kijken we naar de toekomstige netwerken voor verschillende modaliteiten (voetganger, fiets, openbaar vervoer, en de auto). Als onderdeel van het programma worden daarin ook de concrete acties beschreven die nodig zijn om het gewenste mobiliteitsbeeld voor Overbetuwe te realiseren (uitvoeringsagenda).
Voorzieningen en kernen bereikbaar houden
egionale bereikbaarheid o orde
Ambitiedocument Gemeentelijk Mobiliteitsplan Overbetuwe - 6 november 2024
28
Goudappel BV werkt vanuit Amsterdam, Den Haag, Deventer, Eindhoven en Leeuwarden en via onze partners in het buitenland Snipperlingsdijk 4
Postbus 161
+31(0) 570 666 222
BTW
NL 0072 11 879 B01
7417 BJ Deventer
7400 AD Deventer
info@goudappel.nl
KVK
3801 7479
Nederland
Nederland
www.goudappel.nl
IBAN
NL09 INGB 0001 2746 32
Ambitiedocument Gemeentelijk Mobiliteitsplan Overbetuwe - 6 november 2024
29