Document · PDF

24-07-02.05 Jaarstukken 2023 versie definitief

Gemeenteraadsvergadering 2 juli 2024, gemeente OverBetuweBij agendapunt: Jaarstukken 202333.821 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Jaarstukken 2023

2 5 Registratienummer: 2024-022071

Foto: Walter Sietinga

INHOUDSOPGAVE Jaarstukken 2023 .................................................................................................................................... 1 Inhoudsopgave ........................................................................................................................................ 2 Inleiding/Jaarrekening in één oogopslag ................................................................................................. 4 Analyse rekeningresultaat 2023 en structurele doorwerking naar 2024 ................................................. 7 Bestemming rekeningresultaat ................................................................................................................ 9 Programma 1. Duurzame en gezonde samenleving ............................................................................ 11 Programma 2. Leefbare en bereikbare samenleving ............................................................................ 17 Programma 3. Interactie met de samenleving....................................................................................... 23 Programma 4. Inclusieve en participatiesamenleving ........................................................................... 27 Programma 5. Werkende en lerende samenleving ............................................................................... 33 Programma 6.

Informatie en kennissamenleving .................................................................................. 38 Programma 7. Financiën en bedrijfsvoering .......................................................................................... 40 Programma 8. Algemeen bestuur ......................................................................................................... 43 Algemene dekkingsmiddelen, VPB, onvoorzien en mutaties reserves ................................................. 45 Paragrafen ............................................................................................................................................. 49 I. Lokale lasten .................................................................................................................................. 49 II. Weerstandsvermogen ................................................................................................................... 56 III. Onderhoud kapitaalgoederen ....................................................................................................... 64 IV. Financiering .................................................................................................................................. 70 V. Bedrijfsvoering ..............................................................................................................................

73 VI. Verbonden partijen ....................................................................................................................... 79 VII. Grondbeleid ................................................................................................................................. 87 VIII Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid (Woo) .................................................................. 90 B. JAARREKENING .............................................................................................................................. 91 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ......................................................................... 91 Overzicht van baten en lasten ........................................................................................................... 95 Toelichting overzicht van baten en lasten ......................................................................................... 96 Rechtmatigheidsverantwoording ....................................................................................................... 99 Analyse begrotingsrechtsmatigheid ................................................................................................ 100 Overzicht aanwending onvoorzien ..................................................................................................

101 Overzicht incidentele baten en lasten ............................................................................................. 102 Overzicht structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves ............................................... 103 WNT................................................................................................................................................. 104 Balans .............................................................................................................................................. 105 Toelichting op de balans.................................................................................................................. 107 Gebeurtenissen na balansdatum .................................................................................................... 116 C. BIJLAGEN ....................................................................................................................................... 117 I. Lijst met gebruikte afkortingen ..................................................................................................... 117

II. Specificatie onttrekkingen Algemene Reserve ............................................................................ 118 III. Voortgang onderzoeken Rekenkamercommissie (RKC) ........................................................... 120 IV. Overzicht SISA ........................................................................................................................... 121 V. Controleverklaring ....................................................................................................................... 137

INLEIDING/JAARREKENING IN ÉÉN OOGOPSLAG Hierbij bieden wij u de jaarstukken 2023 aan. In de jaarstukken leggen we verantwoording af over de uitvoering van het in de begroting vastgestelde beleid. Algemeen Ook het jaar 2023 kenmerkt zich door belangrijke internationale ontwikkelingen die ook in onze gemeente zichtbaar zijn. De gemeente Overbetuwe heeft zich ingespannen voor de realisatie van een tijdelijke huisvesting. De forse stijging van de energieprijzen en de daarmee oplopende inflatie, heeft zijn weerslag op de financiële situatie van onze inwoners en op onze uitgaven. Ook in 2023 hebben we ondersteuning geboden onder andere door het uitkeren van de energietoeslag aan minima. We geven in 2023 een rechtmatigheidsverklaring af. Dit betekent dat onze uitgaven en inkomsten voldoen aan de externe en interne spelregels, zoals die met de raad zijn afgesproken. Resultaat We sluiten het jaar 2023 af met een overschot van € 7.202.000. In de 2e Bestuursrapportage 2023 werd uitgegaan van een verwacht positief saldo van € 171.000. Op basis van de positieve financiële consequenties van de septembercirculaire 2023 werd het verwachte voordeel bijgesteld naar een nadeel van € 99.000. Per saldo is het positieve verschil met de tussentijdse resultaten € 7.301.000.

Belangrijke oorzaken zijn lagere uitgaven dan het ontvangen normbedrag opvang Oekraïners (€ 2.220.000), de niet ingezette financiële middelen voor de beheerplannen Openbare Ruimte (€ 1.100.000) en de nog niet uitgegeven middelen energietoeslag (€ 610.000) die pas zijn ontvangen in de decembercirculaire 2023. Voor een specifieke toelichting op het resultaat 2023 verwijzen we naar het hoofdstuk “Analyse rekeningresultaat” op pagina 7 en 8. Algemene Reserve Op grond van deze jaarrekening bedraagt de omvang van de Algemene Reserve op 31 december 2023 € 18,8 miljoen. Bij de bestemming van het resultaat 2023 wordt voorgesteld om een bedrag van € 4,9 miljoen als vrij besteedbaar toe te voegen aan de Algemene Reserve. De stand komt daarmee uit op € 23,7 miljoen. Leeswijzer De jaarstukken bestaan uit drie onderdelen; A. het jaarverslag, B. de jaarrekening en C. de bijlagen. In het jaarverslag zijn de beleidsmatige en financiële verantwoording van de programma’s en ook de voorgeschreven paragrafen opgenomen. Daarnaast is een paragraaf over WOO toegevoegd. In het onderdeel jaarrekening vindt u het overzicht van baten en lasten en ook de balans met alle bijbehorende toelichtingen.

De bijlagen bestaan naast een overzicht van de gebruikte afkortingen, uit een specificatie van de onttrekkingen aan de algemene reserve, een overzicht follow-up onderzoeken Rekenkamer Commissie en het overzicht SiSa.

Weergave van de werkelijke lasten en baten van 2023 Hieronder ziet u een weergave van de werkelijke lasten en baten 2023. WERKELIJKE UITGAVEN 2023 (bedragen x €1.000) 1. Duurzame en gezonde samenleving

17.900

2. Leefbare en bereikbare samenleving

20.600

3. Interactie met de samenleving

1.100

4. Inclusieve en participatiesamenleving

38.700

5. Werkend en lerende samenleving

29.900

6. Informatie en kennissamenleving

7. Financiën en bedrijfsvoering

17.400

8. Algemeen bestuur

2.700

Totale uitgaven programma’s en bijbehorende projecten

128.300

Diverse overige lasten (onvoorzien, inning belast., stort. reserves)

14.300

Totaal uitgaven

142.600

WERKELIJKE INKOMSTEN 2023 (bedragen x €1.000) Uitkeringen gemeentefonds

83.500

Doeluitkeringen Rijk (o.a. PW)

17.000

Onttrekkingen uit reserves

11.400

OZB

9.500

Afvalstoffenheffing

6.000

Uitkeringen sociaal domein

3.400

Leges (o.a. bouwvergunningen, APV)

2.500

Onttrekkingen/vrijval uit voorzieningen

2.500

Rioolheffing

1.800

Huuropbrengst accommodaties (o.a. De Helster)

1.300

Rente eigen en vreemd vermogen

600

Diverse overige baten

10.300

Totaal inkomsten

149.800

ANALYSE REKENINGRESULTAAT 2023 EN STRUCTURELE DOORWERKING NAAR 2024 Analyse rekeningresultaat Hieronder is een (beknopte) analyse opgenomen van het verschil tussen het werkelijke rekeningresultaat 2023 en het verwachte resultaat op basis van de 2e Bestuursrapportage 2023. Analyse rekeningresultaat (bedragen x €1.000) Verwacht saldo 2023 bij 2e Bestuursrapportage 2023

+ 171

Mutaties 2023 septembercirculaire 2023

- 270

Bijgesteld verwacht saldo 2023

- 99

Werkelijk saldo 2023

+ 7.202

Te verklaren voordelig saldo

+ 7.301

Budgettaire verschillen > € 100.000 t.o.v. bijgesteld verwacht saldo 2023 (bedragen x €1.000) Nadelen Kosten brand Heteren

- 1.185

Lagere doorbelastingen grondexploitatie (rente, loonkosten en overhead)

- 340

Storting in VZ verliesgevende complexen inzake Elst Centraal Oost

- 344

Afboeking kosten 2023 Land van Tap

- 158

Totaal nadelen

- 2.017

Voordelen Lagere uitgaven dan ontvangen normbedrag voor opvang Oekraïners

2.220

Overschot energietoeslag lage inkomens 2023 (decembercirculaire 2023)

610

Niet ingezette UP-posten verkeer en vervoer (wegen)

525

Niet ingezette middelen beheerplannen openbare ruimte

483

Niet geraamde ontvangst van Spuk IZA middelen via gemeente Arnhem

384

Lager bedrag aan WWB-uitkeringen, hoger BUIG-budget en hogere ontvangst krediethypotheken

380

Diverse kleinere voordelen taakveld wonen (rente Svn, woningen hoogspanningskabels)

338

Niet ingezette UP-posten Omgevingsvisie, flexwoningen en tekort grondexploitatie woonwagenlocatie

338

Vrijval Voorziening wethouders pensioenen door hogere rekenrente

328

Niet ingezette UP-posten openbaar groen

325

Onderbesteding UP-posten Informatiebeveiliging, Participatie en Wet MBEV (taakveld 0.4)

309

Lagere kapitaallasten wegen en hogere inkomsten nutsvoorzieningen derden

294

Lagere rentelasten door minder leningen en lager rentepercentage dan begroot

267

Onderbesteding ICT-projecten

260

Voordelig resultaat 2023 MGR

259

Diverse voordelen taakveld 7.4 (ODRA 81K, UP-klimaat 75K, UP-duurzaamheid 80K)

236

Onderbesteding sportaccommodaties (o.a. lagere kapitaallasten)

211

Overschot uitvoeringskosten inburgering

200

Algemene Uitkering september- en decembercirculaire 2023

182

Onderbesteding afval

180

Nog niet ingezet budget bijkomende kosten tijdelijke huisvesting Lyceum Elst

150

Hogere legesopbrengst omgevingsvergunningen

146

Lagere uitgaven bewegingsonderwijs

139

Niet ingezette stelpost vrijval kapitaallasten

133

Onderbesteding Sociaal Domein (Jeugd en WMO)

124

Extra personeelsinkomsten

105

Overschot uitvoeringskosten leefgelden Oekraïners

100

Totaal voordelen Saldo kleinere overige voor- en nadelen (per saldo voordeel) Totaal verklaard lager voordelig resultaat

9.191 127 7.301

Structurele doorwerking In de toelichtingen bij de taakvelden zijn geen structurele afwijkingen opgenomen die een doorwerking hebben naar volgende jaren. Dit betekent dat de meeste afwijkingen van incidentele aard zijn. Dit wordt mede veroorzaakt door de vele (incidentele) budgetten die we via het Rijk beschikbaar krijgen. We zien daarnaast een trend dat de onderbestedingen de afgelopen jaren oplopen. We zullen nagaan in hoeverre er een relatie is tussen de beschikbare capaciteit en de realisatiekracht van de organisatie. Daar waar nodig zullen we hier extra aandacht besteden in de planning van de beschikbare mensen en middelen.

BESTEMMING REKENINGRESULTAAT Het rekeningoverschot over 2023 bedraagt afgerond € 7.202.000. Wij stellen voor om het rekeningresultaat als volgt te bestemmen: a. € 3.258.000 voor de in onderstaande toelichting benoemde doelen vanuit het rekening resultaat beschikbaar te stellen en storten in de bestemmingsreserve overhevelingen. b. € 3.944.000 als vrij besteedbaar toe te voegen aan de Algemene Reserve.

Toelichting nader te bestemmen bedragen Niet ingezette financiële middelen voor de beheerplannen Openbare Ruimte (€ 1.083.000) Door de latere invoering van de beheerplannen Openbare Ruimte zijn de in 2023 beschikbare middelen niet ingezet. Niet (volledig) ingezette eenmalige middelen jaarschijf 2023 Uitvoeringsprogramma 2023-2027 € 125.000 - Aanvullende middelen informatiebeveiliging € 200.000 - Vastleggen en implementeren architectuurprincipes € 30.000 - Inrichting van een systeem voor samenwerking € 60.000 - Implementatie wet modern. best. Elektronisch verkeer € 25.000 - Verkenningen gebiedsaanpak A325 € 40.000 - Actieplan verkeersveiligheid € 30.000 - Wegencategoriseringsplan € 20.000 - Herziening Nota Parkeernormen € 36.000 - Inzicht toekomstbestendige en natuurinclusieve bedrijfsvoering agrarische sector € 22.000 - Begeleiding traject Vitale Sportparken Driel & Heteren € 17.000 - Onderzoek capaciteit binnensport €180.000 - Uitvoeren programma inrichting STO € 10.000 - Verlaging leges inventariseren ten behoeve van duurzaamheid € 795.000 Totaal

Niet (volledig) ingezette structurele middelen jaarschijf 2023 Uitvoeringsprogramma 2023-2027 € 30.000 - Verkeersplannen per kern € 25.000 - Sportieve ingrepen OR (Klompenpad Herveld-Andelst) € 55.000 Totaal Aanpak armoede en schulden (€ 64.000) De taakmutatie voor de aanpak van armoede en schulden uit de meicirculaire 2023 wordt ingezet ten behoeve van de collectieve zorgverzekering voor minima. Onderzoek verplaatsing HTV (€ 10.000) Ten behoeve van lopende onderzoek naar verplaatsing van de Heterense tennisvereniging. A-4 Regenbooggemeente (€ 11.000) Ten behoeve van quick scan lokale behoefte inclusiebeleid (begin 2024 afgerond). Inburgering formatie-uitbreiding (€ 145.000) Ten behoeve van aangegane verplichtingen met betrekking tot tijdelijke uitbreiding van de formatie inburgering. Koppelingen Schuldhulpverlening applicatie (€ 32.000) Ten behoeve van resterende koppelingen met de schuldhulpverlening applicatie.

POK: Inzet participatietrajecten Huiskamer van Heteren (€ 118.000) Ten behoeve van participatiemedewerkers huiskamer van Heteren. Actualisatie Nota Grondbeleid (€ 15.000) De actualisatie wordt in 2024 afgerond. Taakmutaties decembercirculaire 2023 (€ 855.000) Naar aanleiding van taakmutaties en decentralisatie-uitkeringen uit de decembercirculaire 2023 zijn vijf budgetten gereserveerd, waarvan het wenselijk is om deze over te hevelen naar 2024 in afwachting van besteding: € 458.000 - Energietoeslag € 34.000 - Gebiedsgerichte aanpak € 299.000 - Invoeringskosten Omgevingswet € 28.000 - Maatschappelijke begeleiding € 36.000 - Meerkosten Oekraïne SD € 855.000 Totaal

Klimaatadaptatie 2023 (€ 75.000) Ten behoeve van ambities kernen Randwijk en Oosterhout. Uitvoering vanaf najaar 2024.

PROGRAMMA 1. DUURZAME EN GEZONDE SAMENLEVING Toelichting Een duurzame en gezonde samenleving vraagt van ons allen dat we duurzaam en gezond gaan denken en doen. Om dat te bereiken werken we als gemeente vanuit de nieuwe contouren van het programma duurzaamheid. Daarin hebben we klimaatdoelstellingen vastgesteld. We realiseren de doelstellingen door inwoners, ondernemers, verenigingen en andere organisaties vanaf het begin bij de opgaven te betrekken. Een belangrijk uitgangspunt daarbij is dat de maatregelen betaalbaar zijn. Verder ondersteunen en stimuleren we ondernemers om duurzaam te innoveren.

Beleidsnota's Lokaal beleid: Vastgestelde contouren duurzaamheid (2023) Routekaart Duurzaamheid 2025 (2021) Preventie Akkoord Overbetuwe; Gezond Overbetuwe doen we samen! (2021) Preventie- en Handhavingsplan Alcohol 2021–2024 Verstevigen verbinding Sociaal Team en de eerstelijnszorg in de gemeente Overbetuwe (2021) Sportnota Een leven lang gezond, vitaal en actief (2021) Beleidsnotitie plan van aanpak JOGG (2021) Speelbeleid; Samenspel(en) in Overbetuwe (2021) Omgevingsvisie Overbetuwe 2040 (2020) Transitievisie Warmte (2020) Integraal Kwaliteitsplan Openbare Ruimte (2020) Lokaal Sportakkoord Overbetuwe (2020) Uitvoeringsnotitie, Publieke Gezondheid Volwassen en Ouderen Overbetuwe (2018) Visie op Vastgoed (2018) Regionaal beleid: Regionale agenda Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen (2021) Regionale Adaptatiestrategie (2021) Regionale Energie Strategie (2021) Samenwerkingsagenda Rivierengebied Klimaatbestendig (2021) Moties en amendementen: Socialiseren grondvergoeding windmolenparken Proces windpark Regionaal/landelijk: Wet publieke gezondheid (Wpg) Landelijke nota Publieke gezondheid 2020-2024 Regionale nota Publieke Gezondheid 2021 Gelderland Midden

Wat hebben we in 2023 gerealiseerd en welke activiteiten zijn daarvoor verricht? Duurzame en gezonde samenleving Een samenleving waarin we op een duurzame wijze omgaan met energie en grondstoffen en waar we de klimaatdoelstellingen centraal stellen en de omstandigheden worden gecreëerd om een gezonde leefwijze te bevorderen.

1.1 Duurzaamheid In 2023 heeft de programmatische aanpak rondom duurzaamheid verder invulling gekregen. De inhoudelijke thema’s klimaatadaptatie, biodiversiteit, energietransitie en circulariteit worden steeds meer integraal benaderd samen met andere inhoudelijke beleidsthema’s. Dit gebeurd op uitvoerend niveau zoals de pilot kabelgoot, collectieve inkoop isolatie en glas, tegelruilactie, adopteren openbaar groen, toevoegen extra bomen en hoogwaardig groen. Daarnaast is een aanpak rondom isolatie en energiebesparing uitgewerkt waarbij de verbinding is gemaakt met energiearmoede en het sociaal domein. Ook is een plan van aanpak vastgesteld voor verduurzaming van het bedrijfsleven. Om de ambities en resultaten te behalen is samenwerking met bedrijven, inwoners, maatschappelijke organisaties en partners een randvoorwaarde. Zo dragen we bij aan het faciliteren van draagvlak en verandering vanuit de samenleving. In 2023 hebben 8 initiatieven gebruik gemaakt van de subsidieregeling duurzame activiteiten. Met de duurzaamheidskrant kregen initiatieven een podium en met de duurzaamheidskeet zijn we als gemeente naar de inwoners toe gekomen. We streven ernaar dat iedereen kan deelnemen en bijdragen aan verduurzaming en nemen daar waar mogelijk drempels weg. In 2024 gaan we aan de slag met de inventarisatie van het vergroenen van de leges.

Op het thema energietransitie en gebouwde omgeving is naast een gemeentebrede ondersteuning zoals het energieloket voor bedrijven en inwoners ook nadrukkelijk de aansluiting gezocht bij initiatieven in de samenleving. Op twee plekken in de gemeente is samen met buurtinitiatieven en de woningcorporatie gestart met het proces richting een buurtwarmteplan. Hiermee krijgt de invulling van de warmtetransitie concreet vorm. In 2023 hebben we op diverse plekken te maken gehad met de gevolgen van netcongestie. Dit heeft ook invloed op de realisatie van de duurzaamheidsambities. Er is geïnvesteerd in het verkrijgen van inzicht rondom de problematiek en samenwerking met stakeholders zoals de netbeheerders. Hierdoor kunnen in de toekomst keuzes gemaakt worden, kansen benut en maatwerk per situatie geleverd worden. 1.2 Circulair Overbetuwe wil de landelijke 'Van Afval naar Grondstof' (VANG) doelstellingen volgen. Doel is om de hoeveelheid huishoudelijk restafval (fijn, grof, bouw en sloop) terug te brengen, met daarbij een evenwichtige invulling van service, kosten & milieu, maar zeker ook kennis en bewustwording. We hebben de scenario's voor de afvalinzameling zowel met het college als met de raad besproken. Uiteindelijk is hier een gezamenlijk voorkeursscenario uitgekomen en die gaan we uitwerken in een grondstoffenbeleidsplan.

Tevens gaan we samen met de gemeente Lingewaard een verkenning doen naar een Circulair Ambachtscentrum.

1.3 Sport en gezondheid In december 2022 is landelijk het Hoofdlijnen Sportakkoord II: Sport versterkt afgesloten. De eisen en speerpunten uit dit nieuwe Sportakkoord vroegen om een herijking van het lokale Sportakkoord uit 2020. Op 29 november 2023 is met dit doel een bijeenkomst georganiseerd voor alle sport- en beweegaanbieders en lokale partners vanuit zorg, onderwijs en welzijn. Door de 40 aanwezigen zijn acties geformuleerd voor het vergroten van het bereik, het creëren van een gezonde sportomgeving en het optimaliseren van clubondersteuning. Verder is een nieuw thema geïntroduceerd dat aandacht vraagt: een sociaal veilig sportklimaat. Deze input wordt verwerkt in een lokaal Sportakkoord II: 20242026. Met de activiteiten van onze uitvoeringspartner Overbetuwe Beweegt hebben we gewerkt aan het bevorderen van een actieve en gezonde leefstijl onder onze inwoners, het toegankelijk maken van sporten en bewegen en het ondersteunen van onze sportverenigingen. Succesvolle interventies als de sportbox voor basisscholen, het sportkennismakingsprogramma Sjors Sportief en de lokaal ontwikkelde leefstijlwerkboeken zijn hierbij voortgezet en uitgebreid.

Daarnaast is een actieve bijdrage geleverd aan sportevenementen, zoals de HeteRun en het Special Sports Event en zijn tijdens de Week van de Gezonde Jeugd en Nationale Sportweek een breed scala aan sport- en beweegactiviteiten georganiseerd.

In het kader van het onderzoek naar een nieuwe tarievenstructuur is op 11 juli 2023 in een rondetafelsessie met u gesproken over een aantal scenario’s om tot meer kostendekkende tarieven te komen voor het gebruik van de gemeentelijke binnen- en buitensportfaciliteiten. Aan de hand hiervan is een voorstel uitgewerkt om de tarieven voor een bepaalde periode te koppelen aan een door u vast te stellen percentage van kostendekkendheid. In het najaar van 2023 is gestart met een onderzoek naar de capaciteit van de binnensportaccommodaties. Hiermee willen we een beter beeld krijgen van de vraag (zowel vanuit sport als ook het bewegingsonderwijs) in relatie tot de beschikbare capaciteit, zowel nu als met het oog op de toekomst. We zijn in 2023 in samenwerking met bureau Sport en Ruimte gestart met het onderzoek naar de verplaatsing van de Heterense Tennisvereniging en de uitwerking naar een Vitaal Sportpark in Heteren. Er zijn hierover gesprekken gevoerd met de tennisvereniging en de voetbalvereniging en er is een eerste aanzet gemaakt tot een plan dat nog nader moet worden besproken met de verenigingen en moet worden uitgewerkt. Ten behoeve van het behoud van een zwemfaciliteit in Zetten zijn in 2023 concrete nieuwbouwscenario’s uitgewerkt. Op basis hiervan heeft u op 12 december 2023 besloten om een nieuw 25-meter trainingsbad te realiseren in Zetten.

In 2023 is tevens gestart met de uitvoering van het speelbeleid. Onder het speelbeleid streven we ernaar om in de periode 2023-2029 alle kernen van evenredig verdeelde BOSS (Bewegen, Ontmoeten, Spelen en Sporten)-faciliteiten te voorzien. In Elst-Zuid zijn in 2023 het participatietraject en planvorming afgerond. 1.4 Publieke gezondheid Gezondheid is een groot goed. Zowel voor een mens als voor de maatschappij: met de preventie van ziekten, zowel lichamelijk als mentaal, kunnen we leed besparen en de stijgende gezondheidskosten bestrijden. We zetten in op meer aandacht voor preventieve gezondheid. Met als doel, dat mensen gezond blijven door hun gezondheid te bevorderen en te beschermen. In 2023 is de uitvoering van het Preventieakkoord verder uitgerold en is er een themabijeenkomst georganiseerd over de Gezonde School. Wij geven uitvoering aan het lokaal Preventieakkoord en Sportakkoord. In februari 2023 heeft u het uitvoeringsplan Laaggeletterdheid 2023-2025 ontvangen. Met een proactieve aanpak van laaggeletterdheid en basisvaardigheden, krijgt het thema meer bekendheid en wordt er gestreefd naar minder laaggeletterden in Overbetuwe. Met de startnotitie Visie op Gezondheid heeft u richting gegeven aan het lokale gezondheidsbeleid in Overbetuwe.

Op 16 mei is er een IBC georganiseerd met informatie van onze partners als GGD, eerstelijnszorg, jongerenwerk en de preventieve schoollijn (opgezet vanuit de NPO-middelen). Op 14 juni 2023 is er een rondetafelgesprek georganiseerd er is er input opgehaald voor de verdere uitwerking van de Visie op Gezondheid. In 2024 volgt de vaststelling van het lokaal gezondheidsbeleid. In oktober 2023 heeft u kennis kunnen nemen van subsidieaanvraag met plan van aanpak Gezondheid in Overbetuwe. Deze Brede SPUK/GALA regeling bundelt bestaande en nieuwe geldstromen voor de jaren 2023-2026, die zich richten op het stimuleren van gezondheid, sport en bewegen, preventie en het versterken van de sociale basis. Daarmee worden afspraken gefinancierd die zijn gemaakt in het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Met dit plan van aanpak bouwen we voort op bestaand beleid als het gaat om sport, bewegen en cultuur. We versterken de sociale basis met Kansrijke Start, preventieve schoollijn, jongerenwerk, gezonde voedselomgeving, overgewicht, ontmoeting in elke kern, welzijn-op-recept, mantelzorg en valpreventie.

Wat heeft het programma Duurzame en gezonde samenleving gekost? Bedragen x €1.000

Exploitatie

Actuele Begroting 2023

Realisatie 2023

Saldo 2023

5.1 Sportbeleid en activering. Lasten

551

573

-21

Baten

-336

-373

Totaal 5.1 Sportbeleid en activering.

215

200

Lasten

3.613

3.545

Baten

-1.348

-1.491

144

Totaal 5.2 Sportaccommodaties.

2.265

2.054

211

Lasten

2.196

2.077

119

Baten

-276

-257

-19

Totaal 7.1 Volksgezondheid.

1.919

1.819

100

5.2 Sportaccommodaties.

7.1 Volksgezondheid.

7.2 Riolering. Lasten

2.723

2.498

224

Baten

-4.083

-3.815

-268

Totaal 7.2 Riolering.

-1.360

-1.316

-44

7.3 Afval. Lasten

5.202

5.172

Baten

-6.865

-7.016

151

Totaal 7.3 Afval.

-1.664

-1.844

180

Lasten

3.477

3.817

-340

Baten

-909

-598

-311

Totaal 7.4 Milieubeheer.

2.568

3.220

-652

Lasten

103

143

-40

Baten

-82

-91

Totaal 7.5 Begraafplaatsen.

-31

3.965

4.184

-220

7.4 Milieubeheer.

7.5 Begraafplaatsen.

Gerealiseerd resultaat

Nadere toelichting van taakvelden met afwijkingen groter dan € 100.000. 5.2 Sportaccommodaties - In 2023 is (verder) gewerkt aan een aantal eenmalige projecten, maar die zijn nog niet afgerond. Dit leidt tot een voordeel op dit taakveld. Het eerste project wordt gedekt uit de Algemene Reserve. De lagere mutatie in deze reserve zijn verantwoord op het taakveld "mutaties reserves". Het gaat om de volgende projecten: # onderzoek ontwikkeling De Kruisakkers (amendement 2022) € 43.000 # begeleiding traject Vitale Sportparken Driel & Heteren (UP2023-2026) € 22.000 # sportieve ingrepen openbare ruimte (Klompenpad Herveld-Andelst) (UP 2023-2026) € 25.000 € 90.000

Voordelen Nadelen I/S 90

- Lagere kapitaallasten door wat vertraging in de uitvoering van projecten en door de verplichte renteaanpassing (1,25% i.p.v. 1,5%). Tegenover het voordeel op de rentelasten staat echter een nadeel op het taakveld 0.5 Treasury (zie uitgebreidere toelichting bij TV 0.5).

103

Saldo diverse overige voor- en nadelen

211

Totaal

7.3 Afval

Voordelen

Nadelen

I/S

- Saldo milieustraat door met name lagere verwerkingskosten

141

- Hogere inkomsten uit de afvalstoffenheffing door meer aanbieden containers restafval

106

- Minder kosten voor onderhoud en hulpmiddelen milieustraat

- Eenmalig ombouwen paslezers ondergrondse containers Totaal

7.4 Milieubeheer

105

285

105

Voordelen

Nadelen

I/S

1.185

- We hebben in 2023 € 1,2 miljoen uitgegeven als gevolg van gemaakte kosten door het toepassen van spoedeisende bestuursdwang bij de grote asbestbrand in Heteren. In aansluiting op de verslaggevingsvoorschriften brengen we deze uitgaven ten laste van 2023. We zetten ons er mede met behulp van externe juridische adviseurs voor in, om de uitgaven te verhalen. Eventuele opbrengsten uit deze verhaalsacties verantwoorden we in het jaar dat deze worden toegekend. - De middelen uit de meicirculaire 2022 voor de uitvoering van het Klimaatakkoord zijn in 2023 nog niet besteed aangezien het programmaplan Duurzaamheid in Q1 2024 is vastgesteld. In 2023 ontstaat er een voordeel op dit taakveld, echter valt dit voordeel weg tegen een lagere onttrekking aan de algemene reserve op taakveld "mutatie reserves".

305

- In 2023 is het project opgestart om uitvoering te geven aan de realisatie van de ambities van het Integraal Kwaliteitsplan Openbare Ruimte. De daadwerkelijke planvorming is naar verwachting in Q2 2024 afgerond waardoor de uitgaven grotendeels niet in 2023 hebben plaatsgevonden. Dit voordeel valt deels weg tegen een lagere onttrekking aan de algemene reserve op taakveld "mutatie reserves".

113

- Lagere kosten voor de Omgevingsdienst Regio Arnhem (ODRA). In 2023 heeft de ODRA haar werkprogramma voor wat betreft de reguliere VTH-taken nagenoeg in zijn geheel gerealiseerd. Per saldo is uiteindelijk zo'n 90% van het begrote bedrag gerealiseerd.

- In 2023 zijn via het Uitvoeringsprogramma 2023-2026 eenmalige middelen beschikbaar gesteld voor een aantal projecten. Door vertraging in de realisatie zijn deze middelen nog niet ingezet. Het betreft de projecten: - verlaging leges t.b.v. duurzaamheid € 10.000 - welstandsbeleid opstellen € 65.000 - gezondheid windturbineparken € 15.000

- Hogere onderhoudskosten hondenuitlaatgebieden - Niet geraamde ontvangsten aan verbeurde dwangsommen.

64 60

Saldo diverse overige voor- en nadelen Totaal

I 52

649

1.301

Verbonden partijen De volgende verbonden partijen dragen bij aan de realisatie van de doelstellingen van dit programma: - Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland Midden (VGGM) - Omgevingsdienst Regio Arnhem (ODRA) - Groene Metropool Regio (GMR)

Beleidsindicatoren Indicator * % Niet-sporters

2019 2020 2021 2022 2023 - 47,1

- 42,3

NL (meest Bron actuele)

46,4 Gezondheidsmonitor volwassenen (en ouderen), GGD'en, CBS en RIVM

Omvang huishoudelijk restafval: kg per inwoner

148 CBS - Statistiek Huishoudelijk Afval

% Hernieuwbare elektriciteit

6,2 11,8

33,1 CBS - Berekening

*Gebaseerd op de actuele gegevens van waarstaatjegemeente.nl maart 2024, ontbrekende gegevens zijn niet beschikbaar

PROGRAMMA 2. LEEFBARE EN BEREIKBARE SAMENLEVING Toelichting Een leefbare samenleving betekent: passende en betaalbare huisvesting, goede voorzieningen en een duurzame en leefomgeving. We verhogen de objectieve en subjectieve veiligheid voor álle inwoners, ondernemers, bezoekers en organisaties van gemeente Overbetuwe om op die manier de kwaliteit van de leef-, woon- en werkomgeving te verbeteren. Overbetuwe ontwikkelt door als een onderscheidende, krachtige gemeente met een aangenaam woon-, leef- en vestigingsklimaat. We werken integraal en zetten in op het verbinden van mensen, bedrijven, netwerken, beleidsvelden én op identiteit en beleving. Ook de nieuwe Omgevingswet heeft als essentie om in de fysieke leefomgeving tot een integrale visie en planontwikkeling te komen. Via zes samenhangende bouwstenen in de fysieke leefomgeving (wonen, mobiliteit, economie, veiligheid, openbare ruimte en recreatie en toerisme) werken we daaraan.

Beleidsnota's Lokaal beleid: Kerkenvisie (2023) Woonagenda 2025 (2021) Actieagenda 2022 sociale, slimme en schone mobiliteit (2021) Cultuurvisie gemeente Overbetuwe 2022-2025 – ‘Op Waarde Geschat’ (2021) Routekaart Duurzaam Overbetuwe (2021) Integraal Kwaliteitsplan Openbare Ruimte (2021) Economisch Uitvoeringsprogramma gemeente Overbetuwe 2021 – 2022 Nota Integrale Veiligheid 2021 – 2022 Beleidsplan Sociaal Domein Overbetuwe 2020-2025 ‘Een sterke sociale basis in Overbetuwe Marktverordening en standplaatsenbeleid (2020) Ambitiedocument Overbetuwe 2030 sociale, slimme en schone mobiliteit (2020) Transitie Visie Warmte (2020) Omgevingsvisie Overbetuwe 2040 (2019) Visie op Grondzaken (2018) Nota Bovenwijks (2018) Fietsnota Overbetuwe fiets verder, Naar een optimaal fietsnetwerk tussen de kernen (2018) Nota Recreatie en Toerisme (2017) Erfgoedverordening (2017) Uitvoeringsbeleid evenementen (2016) (incl. evaluatie) Welstandsnota (2016) Monumentenlijst (2014) Nota Toeristische bewegwijzering (2013) Landschapsontwikkelingsplan (2010) Startnota archeologische monumentenzorg Overbetuwe (2009) Functieveranderingsbeleid buitengebied (2008) Nota kampeerbeleid (2008)

Regionaal beleid: Streekgids Overbetuwe (2022) Regionaal Programma Werklocaties regio Arnhem Nijmegen 2021-2024 Regionale agenda Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen (2021) Strategische agenda middengebied Overbetuwe en Lingewaard (2021) Verstedelijkingsstrategie regio Arnhem Nijmegen en Foodvalley (2021) Visie voor een bereikbaar Gelderland (2020)

Moties en amendementen: Functieverandering buitengebied Burgerparticipatie bij afwijken bestemmingsplan Diverse onderwerpen uitwerken in Woonagenda 17

Woningsplitsing Doorpakken voor Driel (vervolg op ontwikkelvisie Driel Zuid-Oost (In de Biezenkamp)) Circulair bouwen in Driel Zuid-Oost Groene en sociale invulling Vriezenenck Bouwpercelen buurtschap Reeth Park Tergouw Ontwikkelvisie Land van Tap Rondweg Driel Onderzoek verkeersveiligheid rondom scholen en sportaccommodaties Veilig Verkeer(d) Verkeersveilig maken Peperstraat Omgeving A325 veilig en bereikbaar Voorbereiding realisatie Railterminal

Regionaal/intergemeentelijk beleid: Meerjarenbeleidsplan Politie Oost-Nederland 2019-2022 Veiligheidsstrategie 2019-2022 Oost-Nederland Meerjarenteamplan 2019-2022 Basisteam Rivierenland West

Wat hebben we in 2023 gerealiseerd en welke activiteiten zijn daarvoor verricht? Leefbare en bereikbare samenleving 2.1 Wonen In 2023 hebben we gewerkt aan verschillende nieuwbouwprojecten die ervoor moeten zorgen dat de woningbehoefte tot 2030 ingevuld kan worden. Dit heeft tot resultaat gehad dat in 2023 verschillende plannen in procedure gebracht zijn. Ook is er gewerkt aan diverse projecten beoogd voor specifieke doelgroepen, zoals de woonwagenbewoners. We hebben de Huisvestingsverordening 2024 en de Doelgroepenverordening uitgewerkt en zijn vastgesteld door de raad. Daarnaast hebben we ook ingezet op financiële stimulans voor projecten: de inzet van subsidies (o.a. RHA en Startbouwimpuls). In 2024 continueren we de zoektocht naar de aanvullende instrumenten om voldoende betaalbare woningen te realiseren en te behouden. We hebben een aanpak collectieve woonvormen uitgewerkt, die in 2024 geïmplementeerd gaat worden. Hiermee gaan we collectieve woonvormen, zoals CPO, stimuleren. We hebben in 2023 een woonzorgvisie opgesteld. In 2023 zijn we gestart met de woonadviseur voor de gehele gemeente, met het doel om de toegankelijkheid van bestaande woningen voor senioren te vergroten of senioren te helpen om door te stromen naar een passende woning. Dit doen we in samenwerking met Forte Welzijn.

2.2 Mobiliteit Bij de voorbereidingen van het actieplan verkeersveiligheid, actualisatie Nota parkeernormen en het Wegencategoriseringsplan ontstond de behoefte aan een integrale aanpak van alle mobiliteitsthema’s. Daarom brengen wij deze samen in het zogenaamde Gemeentelijk Mobiliteitsplan Overbetuwe (GMO). In dit plan, dat we in 2024 afronden, nemen we bestaand en nieuw beleid op. Wij werkten het verkeersplan Oosterhout uit. Dit plan ronden wij medio 2024 af. Voorafgaand aan de uitvoering van de herinrichting stationsomgeving Zetten-Andelst stellen wij eerst een ontwikkelstrategie op. Deze is in 2024 gereed. Samen met de gemeente Nijmegen is het ontwerp uitgewerkt voor Knoop 38 (wegvak Rijksweg Zuid/Griftdijk tussen Olympiasingel en Keizer Hendrik VI singel). Er zijn meerdere varianten in beeld waarin de fietsverbinding aan de oost- en westzijde van het tracé ligt. De ambities voor het Veluwewaalpad als comfortabele, snelle en veilige fietsroute zijn opgesteld en gereed voor verdere uitwerking. Besluitvorming over dit proces volgt in 2024. De Gebiedsaanpak A325 met een actieplan van de provincie werkten wij verder uit. Voor de Uitvoeringsagenda Lingevisie zie programma openbare ruimte. 18

2.3 Economie In het Economisch Uitvoeringsprogramma 2023-2024 zijn drie speerpunten uitgewerkt. Hieronder staan een aantal behaalde resultaten per speerpunt. Ondernemersvriendelijke gemeente - Accountmanagement en bedrijvenloket (voor snelle en directe dienstverlening voor ondernemers). - Mede organisator Betuwe Onderneemt Beter (voor het eerst na corona). Samenwerking Er zijn diverse acties uitgevoerd om bedrijven te ondersteunen in hun verduurzamingsopgave: - Opstellen actieplan duurzaamheid en ondernemers. - Zakelijk energieloket. - Subsidieregeling voor energiekosten voor dorpshuizen en kleine ondernemers. Sterke en vitale werklocaties - Start traject Boeren en tuinders aan het woord. - € 500.000 subsidie voor de uitvoering van de Herinrichting Poort van Midden Gelderland vanuit het provinciale programma toekomstbestendige bedrijventerreinen. - Samenwerking met ondernemers op bedrijventerrein Andelst-Oost om te werken aan een toekomstbestendig bedrijventerrein. 2.4 Veiligheid In 2023 is het huidige Integrale Veiligheidsbeleid geëvalueerd. Voor het opstellen van de concept-nota IV 2024-2027 is een themabijeenkomst op 5 september 2023 georganiseerd. Vervolgens is op 31 oktober 2023 een prioriteringssessie met de Raad georganiseerd. In maart 2024 is het Integrale Veiligheidsbeleid ter vaststelling voorgelegd aan de Raad.

2.5 Openbare ruimte Als gemeente hebben we de Linge op de kaart gezet. In het plan Vervlochten Regio, Groenblauwe Raamwerk Metropoolregio Arnhem-Nijmegen is de Boven-Linge opgenomen als landschapszone. In het ambtelijk concept – ontwerp programma VLGG van de provincie heeft de Boven-Linge de aandacht vanwege de kansen voor waterberging en natuurontwikkeling. In december 2023 is door het bestuurlijk overleg Boven Linge een Strategische Agenda vastgesteld waarin uitvoeringsprojecten zijn opgenomen. De beheerplannen worden in 2024 opgesteld en door college vastgesteld.

2.6 Recreatie en toerisme De Nota recreatie en toerisme “De Betuwe in verbinding: een dijk van een landschap” is door uw raad vastgesteld op 30 mei 2023. In juli heeft uw raad besloten om verblijfsbelasting te gaan heffen vanaf januari 2025. Dit moet nog verder worden geconcretiseerd. Het verder vereenduidigen van de bewegwijzering van het Wandelroutenetwerk; in 2023 is gestart met het routeontwerp en de voorbereiding van realisatie - inclusief aanbesteding (realisatie 2024). Zeven samenwerkende Betuwegemeenten hebben een onafhankelijk bureau opdracht gegeven voor onderzoek naar promotie van de Betuwe en de rol hierin van de bureaus voor toerisme. Als onderdeel van de Nota recreatie en toerisme is i.s.m. Lingewaard opdracht gegeven voor de het maken van de belevingskaart voor de Over-Betuwe, inclusief participatieproces, in 2024. In 2023 zijn twee nieuwe klompenpaden geopend in Park Lingezegen. Ook is gestart met het proces voor een nieuw klompenpad in de omgeving van Herveld - Andelst op initiatief van inwoners en in cofinanciering met de provincie Gelderland.

Wat heeft het programma Leefbare en bereikbare samenleving Bedragen x €1.000

Exploitatie

Actuele Begroting 2023

Realisatie 2023

Saldo 2023

1.1 Crisisbeheersing en brandweer. Lasten Baten Totaal 1.1 Crisisbeheersing en brandweer.

3.284

3.281

-37

3.284

3.244

1.773

1.689

1.2 Openbare orde en veiligheid. Lasten Baten

-126

-95

-30

Totaal 1.2 Openbare orde en veiligheid.

1.648

1.594

6.627

5.974

653

2.1 Verkeer en vervoer. Lasten Baten

-26

-158

132

6.602

5.816

785

Lasten

198

218

-20

Totaal 2.2 Parkeren.

198

218

-20

Lasten

116

188

-71

Baten

-53

116

135

-18

Lasten

503

423

Totaal 3.1 Economische ontwikkeling.

503

423

Lasten

216

439

-223

Baten

-115

-88

-27

Totaal 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur.

101

351

-251

Totaal 2.1 Verkeer en vervoer. 2.2 Parkeren.

2.5 Openbaar vervoer.

Totaal 2.5 Openbaar vervoer. 3.1 Economische ontwikkeling.

3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur.

3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Lasten

230

236

-6

Baten

-198

-196

-2

-8

4.767

4.051

716

Totaal 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 5.7 Openb. groen & (openlucht) recreatie Lasten Baten

-187

-194

Totaal 5.7 Openb. groen & (openlucht) recreatie

4.580

3.857

723

1.222

1.385

-163

8.1 Ruimtelijke ordening. Lasten Baten

-190

-199

Totaal 8.1 Ruimtelijke ordening.

1.032

1.186

-154

Exploitatie

Actuele Begroting 2023

Realisatie 2023

Saldo 2023

8.2 Grondexploitatie (niet bedr.terr.). Lasten

893

880

Baten

-927

-596

-330

Totaal 8.2 Grondexploitatie (niet bedr.terr.).

-34

284

-318

8.3 Wonen en bouwen. Lasten

2.533

1.840

692

Baten

-1.611

-1.918

307

Totaal 8.3 Wonen en bouwen. Gerealiseerd resultaat

921

-78

999

18.984

17.070

1.913

Toelichting op afwijkingen groter dan € 100.000. 2.1 Verkeer en vervoer

Voordelen

Nadelen

I/S

- Bij de begroting 2023 zijn diverse middelen beschikbaar gesteld vanuit het uitvoeringsprogramma 2022 - 2026 waarvoor in 2023 nog geen uitgaven geweest zijn. Onderstaand een overzicht van deze middelen: - Beheerplannen € 400.000 (Dit betreft deel wegen, totaal € 600.000 zie ook taakveld 5.7) - Actieplan verkeersveiligheid € 40.000 - Verkeersplannen per kern € 30.000 - Wegencategoriseringsplan € 30.000 - Verkenningen gebiedsaanpak A325 € 25.000

525

- Een aantal projecten heeft vertraging in de uitvoering opgelopen, onder andere herinrichting buitenruimte MFC Valburg, Bloemenbuurt Heteren en Mozartstraat Elst. De kapitaallasten van deze projecten schuiven door naar 2024.

194

- Er heeft een inhaalslag plaatsgevonden voor het innen van de vergoedingen voor de aanleg van nutsvoorzieningen op onze gemeentelijke grond.

140

- In 2023 is (verder) gewerkt aan een aantal eenmalige projecten, waarvoor nog geen uitgaven zijn gerealiseerd. - Stationsomgeving Zetten-Andelst € 50.000 - Integraal beheersplan openbare ruimte € 35.000 - Studie verkeersafwikkeling en circulariteit € 29.000 In 2023 ontstaat er een voordeel op dit taakveld, echter valt dit voordeel weg tegen een lagere onttrekking aan de algemene reserve op taakveld "mutatie reserves".

114

- Hogere kosten voor beheer verkeersmaatregelen in het kader van verkeersveiligheid.

- Hogere kosten aanslagoplegging Belastingsamenwerking Rivierenland.

- De werkelijke rente is lager dan begroot (1,25 % i.p.v. 1,5 %). Dit leidt tot een voordeel op de rentelasten. Hier staat echter een nadeel tegenover op het taakveld 0.5 Treasury (zie uitgebreidere toelichting bij TV 0.5).

- Hogere kosten voor gladheidsbestrijding.

Saldo diverse overige voor- en nadelen

Totaal

1.014

229

3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur.

Voordelen

- Bij het actualiseren van de exploitatieopzet per 1 januari 2024 is het verwachte saldi van het bedrijvencomplex Elst Centraal Oost meer negatief als gevolg van kostenstijgingen. Dit leidt tot een aanvullende storting in de voorziening verliesgevende complexen.

- Lagere werkelijke uitgaven inzake RTG. Aangezien deze uitgaven gedekt worden uit de algemene reserve, wordt dit voordeel gecompenseerd door een lagere onttrekking aan deze reserve op het taakveld "mutaties reserves".

Nadelen

I/S

334

Saldi diverse overige voor- en nadelen Totaal

5.7 Openbaar groen & (openlucht) recreatie

334

Voordelen

Nadelen

I/S

- Bij de begroting 2023 zijn diverse middelen beschikbaar gesteld vanuit het uitvoeringsprogramma 2022 - 2026 waarvoor in 2023 nog geen uitgaven geweest zijn. Onderstaand een overzicht van deze middelen: - Beheerplannen € 200.000 (Dit betreft deel groen, totaal € 600.000 zie ook taakveld 2.1) - Ambities en actualisatie IKP OR € 75.000 - Uitvoeringsagenda Lingevisie € 50.000

325

- De kosten voor de afvoer van de uitkomende bagger zoals aangegeven bij BMR2-2023 komen ten laste van 2024. De kosten worden gedekt uit de voorziening riolering, daardoor valt dit voordeel weg tegen een lagere onttrekking aan de voorziening riolering op taakveld 7.2

150

- Door vertraging in de uitvoering van een aantal projecten zoals landschapspark de Danenberg en een lagere werkelijke rente is er een voordeel op de kapitaallasten voor dit jaar.

- Hogere opbrengsten grondverkoop

- Door het niet doorgaan van kermissen is er sprake van een lager energieverbruik door de kermisexploitanten.

Saldi diverse overige voor- en nadelen

Totaal

723

Voordelen

Nadelen

I/S

158

- De start van de uitvoering van de nieuwe nota Recreatie en Toerisme vindt grotendeels in 2024 plaats. Dit geldt onder andere voor het opstellen van de belevingskaart. In 2023 ontstaat er een voordeel op dit taakveld, echter valt dit voordeel deels weg tegen een lagere onttrekking aan de algemene reserve op taakveld "mutatie reserves".

8.1 Ruimtelijke ordening - Voor het complex Land van Tap is in 2023 nog geen grondexploitatie vastgesteld. Op grond van de geldende BBV-voorschriften mag de boekwaarde in dat geval niet hoger zijn dan de marktwaarde . Dit betekende een noodzakelijke afboeking van plankosten 2023. Saldo diverse overige voor- en nadelen

Totaal

I 158

8.2 Grondexploitatie (excl. bedrijventerreinen)

Nadelen

I/S

- Ten opzichte van de begroting zijn er minder uren besteed aan de woningbouwcomplexen. De loon- en overheadkosten werden derhalve niet gedekt door de betreffende grondexploitaties. Ook kon door een lager rentepercentage minder rente worden doorbelast aan de complexen.

340

- Aanvullende storting in de voorziening verliesgevende complexen voor de complexen Elst Centraal West (18K) en Heteren Centrum (20K) naar aanleiding van de actualisatie van de exploitatieopzetten per 1 januari 2024.

- Bij de 1e Bestuursrapportage 2023 is de raming voor de opbrengst grondverkopen verhoogd met € 145.000 tot € 200.000. Uiteindelijk zijn de werkelijke opbrengsten nog wat hoger uitgevallen.

Voordelen

I I

Saldo diverse overige voor- en nadelen Totaal

8.3 Wonen en bouwen

5 65

383

Voordelen

Nadelen

I/S

- Bij de 1e Bestuursrapportage 2023 is de raming voor de opbrengsten leges omgevingsvergunningen verhoogd met € 400.000 tot € 1.511.000. Uiteindelijk zijn de werkelijke opbrengsten nog wat hoger uitgevallen.

146

- In 2023 zijn via het Uitvoeringsprogramma 2023-2026 eenmalige middelen beschikbaar gesteld voor een aantal projecten. Door vertraging in de realisatie zijn deze middelen nog niet ingezet. Het betreft de projecten: - dekking exploitatietekort grondexploitatie woonwagenstandplaatsen € 168.000 - onderzoek realisatie flexwoningen € 70.000 - actualiseren Omgevingsvisie € 100.000

338

- Onderbesteding van het budget voor invoering van de Omgevingswet Aangezien deze uitgaven gedekt worden uit de algemene reserve, wordt dit voordeel gecompenseerd door een lagere onttrekking aan deze reserve op het taakveld "mutaties reserves".

177

- Hogere dan geraamde ontvangen creditrente van Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten (Svn) inzake nog niet uitgezette middelen voor startersleningen ed.

- Voordelig exploitatiesaldo uit verhuur van uitgekochte woningen onder hoogspanningskabels (€ 55K) en nog geen kapitaallasten inzake investeringen voor het ondergronds brengen van hoogspanningskabels (€ 80K).

135

- Lagere presentiegelden en advieskosten bouw- en woningtoezicht.

- Onderbesteding budget woonvisie.

Saldo diverse overige voor- en nadelen

Totaal

999

I 0

Beleidsindicatoren Indicator *

2019

2020

2021

2022

2023

NL (meest Bron actuele)

Winkeldiefstal: aantal per 1.000 inwoners

0,7

0,9

0,8

1,1

2,3 CBS - Criminaliteit CBS Diefstallen

Diefstal uit woning: aantal per 1.000 inwoners

1,8

1,5

1,2

0,7

1,4 CBS - Criminaliteit CBS Diefstallen

Misdrijven: aantal per 1.000 inwoners

3,0

2,9

3,4

2,5

4,5 CBS - Criminaliteit CBS Diefstallen

Vernielingen: aantal per 1.000 inwoners

3,9

3,4

3,5

4,4

6,0 CBS - Criminaliteit CBS Diefstallen

Verwijzingen Halt: aantal per 1.000 inwoners van 12-17 jaar

Banen: aantal per 1.000 inwoners 15-74 jaar

735,8 736,8 725,6 812,9

825,4 CBS Bevolkingsstatistiek/ LISA bewerking ABF Research

Vestigingen: aantal per 1.000 inwoners 15-65 jaar

150,0 155,3 162,5 172,3

174,1 LISA

% Functiemenging

52,9 52,8 52,3 54,8

53,8 CBS BAG / LISA - bewerking ABF Research

Woonlasten éénpersoonshuishouden:

520

545

613

693

705

860,0 COELO, Groningen

Woonlasten meerpersoonshuishouden:

555

595

660

747

756

942,0 COELO, Groningen

WOZ-waarde woningen:

248

265

287

327

382

Nieuwbouw woningen: aantal per 1.000 woningen

10,8

8,6

8,8

7,1

% Demografische druk

77,8 77,4 78,0 78,1

77,9

*Gebaseerd op de actuele gegevens van waarstaatjegemeente.nl maart 2024, ontbrekende gegevens zijn niet beschikbaar

8 Stichting Halt

368 CBS - Statistiek Waarde Onroerende Zaken 9,3 BAG - bewerking ABF Research 70,3 CBS - Bevolkingsstatistiek

PROGRAMMA 3. INTERACTIE MET DE SAMENLEVING Toelichting De interactievisie ‘Gemeente Overbetuwe: samenlevingsgericht, communicatief en betrouwbaar!’ geeft richting aan ons handelen in interactie met de samenleving. Dit doen we door de behoefte van inwoners en de kracht van gemeenschappen centraal te stellen. En inwoners het vertrouwen en de mogelijkheid te geven om samen oplossingen te bedenken. Op deze manier geven we richting aan de participatiecultuur, waarbij de gemeente zich bewust is van haar eigen rol, investeert in professioneel handelen en zo een dienstbare overheid is.

Beleidsnota's Lokaal beleid: Participatiebeleid Overbetuwe (2021) Interactievisie: Gemeente Overbetuwe: samenlevingsgericht, communicatief en betrouwbaar! (2020) Interactiewijzer (2020) Dienstverleningsconcept 2017-2021

Wat hebben we in 2023 gerealiseerd en welke activiteiten zijn daarvoor verricht? Interactie met de samenleving De inwoners van Overbetuwe zijn er voor elkaar en vormen hechte gemeenschappen. Waar inwoners verantwoordelijkheid nemen over hun eigen ontwikkeling, een dorpsagenda opstellen in samenwerking met de gemeente en daarmee zelf richting en invulling geven aan de eigen leefomgeving. Met de gemeente als betrouwbare partner. Een partner die verantwoordelijkheid neemt waar hij zelf aan zet is, coöpereert waar gezamenlijkheid gevraagd is en loslaat waar inwoners zelf aan zet kunnen en willen zijn. Dat is onze ambitie. Realiseren van deze ambitie stelt eisen aan de Gemeente Overbetuwe. We zijn samenlevingsgericht, communicatief en betrouwbaar. Dit zijn de leidende principes van de interactievisie. Deze visie geeft richting aan ons handelen in interactie met de samenleving. Dit doen we door de behoefte van inwoners en de kracht van gemeenschappen centraal te stellen. En inwoners het vertrouwen en de mogelijkheid te bieden om samen oplossingen te bedenken. Op deze manier geven we richting aan de participatiecultuur, waarbij de gemeente zich bewust is van de eigen rol, investeert in professioneel handelen en zo een dienstbare overheid is.

Doelstelling Overbetuwe kent een sterke sociale basis waar mensen zich thuis voelen, elkaar kennen en helpen in het nemen en realiseren van initiatieven. We dragen eraan bij om dit mogelijk te maken door samenlevingsgericht, communicatief en betrouwbaar handelen. We vinden het van belang dat iedereen de gelegenheid heeft mee te praten of mee te doen. We willen als gemeente beter aansluiten bij de behoeften en ervaringen die er in onze samenleving zijn en zo een groter draagvlak voor beleid en besluiten creëren. 3.1 Participatiecultuur Vanuit het programma Participatiecultuur werkten wij aan het versterken van de kwalitatieve en kwantitatieve inzet op communicatie en participatie. Dit deden wij onder andere door het opzetten van een gereedschapskist voor participatie en het ontwikkelen van een veranderaanpak voor kennis, vaardigheden, houding en gedrag. We ontwikkelden een voorstel om meer in te zetten op Jongerenparticipatie, de aanschaf van een online participatieplatform, het werken met betrokkenheidsprofielen en het versterken van projectondersteuning en communicatie.

3.2 Interactie met de samenleving In de Uitgangspuntennotitie Dorpsprofielen en participatie stelden we vast hoe we willen samenwerken met dorpen. Herveld-Andelst, Heteren en Valburg ondersteunden we bij het opstarten van dorpsgesprekken over wat komende tijd belangrijk is voor het dorp. Met Slijk-Ewijk evalueerden we de samenwerkingsafspraken rondom het Toekomstplan om deze te verbeteren. In Zetten versterkten we de inwonersgroep rondom de Wanmolen en de onderlinge samenwerking. We intensiveerden de ondersteuning aan actieve inwonersgroepen door extra inzet van dorpscontactpersonen, subsidies voor het ontwikkelen of uitvoeren van dorpsagenda’s en intensievere samenwerking op thema’s als duurzaamheid en mobiliteit en vastgoed. Ook is de samenwerking tussen dorpscontactpersonen en het opbouwwerk geïntensiveerd, wat resulteert in het gezamenlijk volgen van een leertraject in 2024.

3.3 Dienstbare overheid In 2023 is gewerkt aan de uitwerking van een ombudspersoon die bijdraagt aan een meer dienstbare overheid. De uitwerking van het dienstverleningsconcept vraagt meer tijd, omdat we een inwonersbelevingsonderzoek uitvoeren naar dienstverlening op onze kanalen. De resultaten daarvan worden gebruikt voor de uitwerking en vaststelling van het dienstverleningsconcept in 2024.

Wat heeft het programma Interactie met de samenleving Bedragen x €1.000

Exploitatie

Actuele Begroting 2023

Realisatie 2023

Saldo 2023

0.2 Burgerzaken. Lasten

1.150

1.140

Baten

-500

-589

Totaal 0.2 Burgerzaken.

650

551

Gerealiseerd resultaat

650

551

Toelichting op afwijkingen groter dan € 100.000. Er zijn geen taakvelden met een afwijking groter dan € 100.000.

Verbonden partijen Geen.

PROGRAMMA 4. INCLUSIEVE EN PARTICIPATIESAMENLEVING Toelichting Een inclusieve en participatieve samenleving is een samenleving waarin iedereen meedoet. We creëren in Overbetuwe een sterke sociale basis waarin de mogelijkheden, talenten en eigen regie van inwoners centraal staan. We streven naar een inclusieve cultuur waarin wij verschillen erkennen, respecteren en benutten. Zorg voor elkaar is in essentie de verantwoordelijkheid van onze inwoners zelf. De ondersteuning aan mensen die een steuntje nodig hebben, maken we laagdrempelig beschikbaar. Ondersteuning en hulp vindt bij voorkeur dichtbij en in het eigen netwerk plaats. Daarbij staat voorop dat iedereen die dat kan, de regie over zijn/haar eigen ondersteuningsvraag houdt. Voor het bereiken van onze ambitie van een sterke sociale basis en om onze wettelijke taken effectief, integraal en efficiënt uit te voeren, zetten we vanuit het Sociaal Team Overbetuwe (STO) in op een integrale dienstverlening. In 2023 hebben we extern advies gevraagd over de (optimale) inrichting van de dienstverlening van het sociaal domein. Afhankelijk van het te ontvangen advies, zal op basis van wenselijkheid en haalbaarheid een besluit worden genomen over implementatie in 2024.

Het beleidsplan sociaal domein 2020-2025 is gericht op de transformatie in het sociaal domein zodat inwoners die ondersteuning nodig hebben, dit ook in de toekomst kunnen blijven ontvangen. In 2024 zullen de eerste contouren worden opgesteld voor een nieuw meerjarig beleidsplan voor het sociaal domein, als opvolger van het huidige beleidsplan 'Een sterke sociale basis in Overbetuwe’. Hierin nemen wij ook een meerjarig (inhoudelijk en financieel) perspectief mee.

Wat hebben we in 2023 gerealiseerd en welke activiteiten zijn daarvoor verricht? Inclusieve en participatiesamenleving Het beleidsplan sociaal domein 2020-2025 is gericht op het realiseren van; de werkelijke transformatie. Zodat zij die ondersteuning nodig hebben, dit ook in de toekomst kunnen blijven ontvangen. Het beleid is gericht op: -

Inwoners van Overbetuwe hebben zorg voor elkaar. Inwoners voelen zich vitaal, iedereen telt en doet mee. Ondersteuning is passend en nabij, voor jong en oud. Inwoners hebben mogelijkheden zichzelf te ontwikkelen (m.n. jeugd). Inwoners zijn tevreden met hun leefomgeving. Voorzieningen en ondersteuning zijn betaalbaar, toegankelijk en kwalitatief goed.

4.1 WMO Beschermd wonen. In 2023 is gewerkt aan het uitvoeringsplan Beschermd Wonen. 1. Huiskamers en algemene voorziening dagbesteding. In 2023 is het concept van de Huiskamer door alle dorpen omarmd. In de Huiskamer van Heteren is gewerkt aan de inrichting van een algemene voorziening met de aanstelling van 2 participatiemedewerkers. In dit verband is eveneens geïnvesteerd in de samenwerking met de 1e lijnszorg (casemanager dementie en wijkverpleging). 2. Visie Wonen en zorg. 2023 is gebruikt om de visie samen met stakeholders tijdens diverse sessies vorm te geven. 3. Uitvoering valpreventie-aanbod. In 2023 is door betrokkenen (fysiotherapeuten, beleidsmedewerkers en 1e lijnszorg) gewerkt aan een plan van aanpak 'ketenaanpak valpreventie' voor inwoners van 65 jaar en ouder.

4.2 Jeugdzorg 1. Plan versterken sociale basis Jeugd: Het plan versterken sociale basis Jeugd is in december 2023 door het college aan uw raad aangeboden. Dit plan beschrijft de inzet die er in het jaar 2023 is gedaan door het jongerenwerk, het schoolmaatschappelijk werk en de praktijkondersteuners jeugd. 2. Kansrijke Start: Vanuit het landelijk actieprogramma heeft de gemeente handvatten gekregen om mee aan de slag te gaan. Dit heeft zij gedaan in samenwerking met de GGD en de verloskundige praktijken in de gemeente. 3. 18-/18+: In 2023 is een verkenning uitgevoerd naar het bestaande beleid rondom de jongvolwassen jeugd. In de loop van 2024 willen we deze verkenning toetsen door hierover met jongeren zelf in gesprek te gaan. In 2024 formuleren we wat er beleidsmatig nodig is voor een soepele overgang van jeugd naar volwassenheid. Dit toetsen we aan het bestaande beleid en voor zover dit hier nog niet in voorziet zullen we aanvullend beleid opstellen. 4. Regionaal Uitvoeringsplan Jeugd: In 2023 is er door de regio Centraal Gelderland (MGR) een Uitvoeringsplan Jeugd opgesteld. In dit plan beschrijft de regio op hoofdlijnen hoe gemeenten samen met elkaar gebouwd bouwen aan een goed functionerend zorglandschap. Het college heeft in 2023 ingestemd met dit plan en de bijbehorende regionale begroting.

4.3 Schuldhulpverlening Uw raad heeft in maart 2023 het beleidsplan vastgesteld. Per juni 2023 voeren de consulenten schuldhulpverlening vroegsignalering zelf uit. De eerste resultaten zijn positief. We hebben met meer inwoners contact gelegd en een groter percentage inwoners heeft onze hulp geaccepteerd. De bedoeling was om per 1 januari 2024 de meer complexe schuldhulpverlening (fase 2, schuldregelingen) in eigen beheer uit te kunnen voeren. De implementatie van deze fase heeft vertraging opgelopen. We zagen dat er meer tijd nodig is voor de coaching en opleiding van medewerkers, het ontwerpen van bedrijfsprocessen en de werkinstructies en de inrichting van de applicatie schuldhulpverlening. In december 2023 hebben we een (externe) projectleider aangetrokken die samen met een projectteam zorgt voor een implementatieplan en invulling geeft aan de daadwerkelijke start van deze fase, uiterlijk 1 december 2024.

4.4 Armoedebeleid Het armoedebeleid is in 2023 voortgezet op basis van het huidige beleid. In navolging van voorgaande jaren zien we een lichte toename in het gebruik van het Persoonlijk Minimabudget en de Meedoenregeling. We zien daarnaast een lichte daling in het gebruik van de gemeentepolis. Dat komt waarschijnlijk doordat een polis bij een andere verzekeraar iets voordeliger is ondanks de zeer ruime dekking en onze ruimhartige bijdrage in de premies. De subsidies aan de Stichting Leergeld en de Voedselbank zijn gecontinueerd. De toekenning van de Energietoeslag is opnieuw van start gegaan. Bij inwoners die bij ons bekend zijn wordt deze ambtshalve verstrekt. Inwoners die niet automatisch de toeslag krijgen kunnen nu ook op een laagdrempelige wijze de aanvraag digitaal indienen. Naar het gebruik van het armoedebeleid is door de Hogeschool Arnhem Nijmegen in 2023 onderzoek gedaan. De resultaten en aanbevelingen van dit onderzoek worden meegenomen in de herijking van het armoedebeleid dat in 2024 voorligt. 4.5 Sterke sociale basis sociaal domein De Coronapandemie heeft veel impact gehad op het dagelijks leven, de gezondheid en het welbevinden van inwoners. Ook in Overbetuwe zagen we als gevolg hiervan een toegenomen vraag om ondersteuning en zorg voor inwoners.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=OverBetuwe&id=e225974e-449a-44df-b582-dba105ec5a3d