24-06-27.28 Relevant stuk 3 - Toekomstscenario aantal leerlingen Lyceum

MEMO

Betreft: Toekomstscenario leerlingenaantal Lyceum Elst t.b.v. nieuwbouw Datum: 19 januari 2024 Vooraf Een prognose van het aantal leerlingen dat een school in de toekomst zal bedienen is onmisbaar bij het bepalen van de omvang van een nieuw schoolgebouw. Een prognose is een schatting op basis van een aantal aannames. Die aannames zijn bijvoorbeeld gelegen in het ‘voedingsgebied’ van een school, het aantal leerlingen dat daar woont en het aantal daarvan dat voor de school gaat kiezen (marktaandeel). Dit levert een aantal leerlingen per schooljaar op. De werkelijkheid blijkt vaak anders. Dat kan komen door ontwikkelingen in de woningbouw, maar ook door ontwikkelingen in het onderwijs. Van dat laatste is de drempelloze doorstroming van mavo naar havo die sinds enkele jaren bestaat een voorbeeld. Deze wetwijziging zorgt voor extra leerlingen. Bij te krap gebouwde scholen leidt dat tot problemen. Dat prognoses (flink) anders kunnen uitpakken in de werkelijkheid, blijkt al jaren in de wijk Westeraam in Elst. In het strategisch huisvestingsplan onderwijs (SHP) wordt ook de opgave benoemd die daaruit voortkomt: Er is nieuwbouw nodig, zodanig dat er in de toekomst geen tekorten meer zijn. Het volgen van de prognoses in het verleden heeft de huidige tekorten niet kunnen voorkomen. Naast dit inzicht geldt natuurlijk dat er niet gebouwd moet worden voor leegstand.

Structureel ongebruikte vierkante meters zijn voor scholen een onwenselijke kostenpost. Hieronder vindt u ons scenario voor het toekomstige aantal leerlingen voor Lyceum Els ten behoeve van nieuwbouw. Met onze kennis van het onderwijs, van Elst en omgeving en de prognoses van Pronexus (gemaakt in opdracht van de gemeente) hebben we deze opgesteld. Het is een scenario waarin we werken met een bandbreedte aan leerlingen. Het prognosticeren van een exact aantal leerlingen door Pronexus blijkt geen goed richtsnoer. In 2017 werd in de prognose van Pronexus het grootste aantal leerlingen voor Lyceum Elst voorzien in 2037: 778. Vandaag zijn het er 1058. In een omgeving waarin veel scholen ‘vol’ zijn, moet een nieuw schoolgebouw voor voortgezet onderwijs ertoe bijdragen dat leerlingen naar een school van hun keuze kunnen gaan zonder daarvoor verder te moeten reizen dan proportioneel is. Prognoses sinds 2017 In de bijlage vindt u een overzicht van de prognoses van Pronexus uit 2017, 2020, 2022 en 2023 en het daadwerkelijke aantal leerlingen. In de bijlage staat ook het toekomstscenario van Lyceum Elst zelf.

Toekomstscenario aantal leerlingen Het toekomstscenario van Lyceum Elst zoals weergegeven in de bijlage is gebaseerd op: 1. onze kennis van de interne doorstroom en uitstroom van leerlingen van onze school 2. instroom op basis van de gemiddelde instroom van de afgelopen drie schooljaren: 250 leerlingen. Dit is de instroom in leerjaar 1 en de instroom in leerjaar 2 en hoger samen. We hebben bewust niet gewerkt met de ‘piekinstroom’ uit deze jaren. Zo komen we op een aantal leerlingen van rond de 1175 vanaf schooljaar 2030-2031. Dat is het aantal dat Pronexus voorziet in de jaren 2027, 2028, 2029, 2030 en 2042 en 2043. Naast deze ervaring houden we met het oog op de toekomst rekening met de volgende ontwikkelingen: 3. De huisvestingssituatie van Lyceum Elst is suboptimaal: verschillende groepen noodlokalen (sommige zonder gangen en toiletten), een locatie in een kantoorpand op afstand, gebrek aan werkruimte voor medewerkers, geen studieruimtes voor leerlingen, pauzeruimtes in het gebouw van VMBO Het Westeraam en gymles op verschillende locaties tot 3 km van de school. Daarnaast zijn in het huidige hoofdgebouw gangen tijdelijk afgetimmerd voor extra leslokalen. Nieuwbouw en de bouw van het MFSC (Multifunctioneel sportcentrum) zullen de huisvestingssituatie normaliseren. Op basis daarvan mag een groter aantal leerlingen verwacht worden.

Een nadeel, verwerkt in de cijfers hierboven genoemd, verdwijnt en slaat om in een voordeel. Dat effect hebben we in de gemeente Overbetuwe gezien bij OBC Elst. De kwaliteit van de huisvesting is een belangrijke keuzefactor is bij leerlingen en ouders. Een grotere instroom van leerlingen zal naar onze inschatting niet leiden tot leegstand bij onze buurscholen: deze loten in verband met het overschrijden van het maximum aantal leerlingen. 4. Inclusief onderwijs is maatschappelijk van grote betekenis en past bij de missie en visie van Quadraam, het bestuur van Lyceum Elst. We willen zoveel mogelijk leerlingen een kans geven in het reguliere onderwijs zoals Lyceum Elst dat verzorgt. Voorzieningen als een trajectgroep of structuurgroep maken dat mogelijk. Die vragen echter wel om extra vierkante meters schoolgebouw, omdat dit kleinere klassen zijn. Op dit moment kunnen we deze voorzieningen niet aanbieden vanwege ruimtegebrek. In een nieuw schoolgebouw willen we dat wel kunnen. In ons toekomstscenario rekenen wij op basis van de punten 1 tot en met 4 met een bandbreedte van 1175 tot 1250 leerlingen. We werken in ons scenario niet met gemiddelde leerlingaantallen. Het gemiddelde aantal leerlingen in de prognose van Pronexus ligt voor de periode 2025-2043 op 1150 leerlingen.

Uitgaande van ons scenario betekent dat weer noodlokalen met de bijbehorende kosten en organisatie voor de gemeente in de jaren met meer leerlingen. We willen voorkomen daarvoor bij de gemeente aan te moeten kloppen. Ook in de prognose van Pronexus is er een flink aantal jaren waarin het gemiddelde van 1150 wordt overschreden, dat is niet slechts één of twee schooljaren. Ons scenario en de prognose van Pronexus laten zien dat bij bouwen op een gemiddelde toch nodig zou zijn. Een gemiddeld aantal leerlingen betekent ook het inperken van de ruimte (letterlijk) om in de toekomst in te spelen op ontwikkelingen die nu nog niet te voorzien zijn. Conclusie Een toekomstscenario maken is een vak apart. We sturen als school op basis van prognoses om daarmee de voorwaarden voor goed onderwijs te scheppen. We gebruiken prognoses ook omdat wij gedurende de gebruiksduur van een pand (doorgaans 50 jaar) de exploitatie uit onze schoolbegroting moeten halen. Dat betekent dat het voor de financiële continuïteit belangrijk is dat we niet groter bouwen dan nodig is. Voor de gemeente is een prognose vanzelfsprekend ook belangrijk, omdat de gemeente voor de nieuwbouw verantwoordelijk is. We hebben, kortom, samen de verantwoordelijkheid om een zo goed mogelijk scenario voor de toekomst te ontwikkelen.

Wij kijken daarbij ook naar de prognoses uit het verleden en relateren die aan de werkelijke leerlingaantallen uit de voorbije jaren. Daaruit leren we dat

bouwen voor 1250 leerlingen een goed evenwicht is tussen ruimte voor onderwijs en een verantwoorde exploitatie de komende 50 jaar. Dat schept voor nu en in de toekomst ruimte, zodanig dat er bijvoorbeeld plek is voor initiatieven voor meer inclusief onderwijs. Het voorkomt daarnaast dat direct na nieuwbouw weer een tekort aan ruimte ontstaat.

Bijlage