24-06-27.15 Raadsvoorstel jaarstukken regionale agenda en begroting 2025 2028

Onderwerp: Jaarstukken 2023, Regionale Agenda 2025-2028 en begroting 2025-2028 Groene Metropool Regio (GMR) Ons kenmerk: 2024-024845 Nummer. Elst, 22 april 2024 AAN DE RAAD 1. Voorstel 1. Kennis te nemen van de jaarstukken 2023; 2. In te stemmen om het overschot op de jaarrekening van € 289.316 naar rato terug te laten vloeien naar de deelnemende gemeenten; 3. Kennis te nemen van de Regionale Agenda 2025-2028 en begroting 2025-2028; 4. In te stemmen met de verhoging van de inwonerbijdrage volgens de indexering van het Centraal Plan Bureau; 5. Deze structurele verhoging van de inwonerbijdrage op basis van de indexering van het CPB ter grootte van € 18.600 te verwerken in het meerjarenperspectief van de Kadernota 2025 bij het onderdeel bijdragen aan verbonden partijen; 6. Een zienswijze in te dienen op de Jaarstukken, Regionale Agenda 2025-2028 en begroting 2025-2028. 2. Inleiding Het algemeen bestuur van de GMR heeft op 10 april jl. de jaarstukken 2023, de Regionale agenda 2025-2028 en begroting 2025-2028 in concept vastgesteld. Het college wordt gevraagd kennis te nemen van de jaarstukken 2023 en de raad de voorgestelde besteding van het overschot voor te leggen. Daarnaast wordt het college en raad gevraagd kennis te nemen van de Regionale agenda 2025-2028 en begroting 2025-2028 en akkoord te gaan met de verhoging van de inwonerbijdrage voor 2025 van € 8,55 naar € 9,01. 3.

Doel en beoogd effect Door de financiële en beleidsontwikkelingen ontwikkelingen van de GMR te volgen, kunnen we tijdig constateren of er een zienswijze ingebracht moet worden voordat de jaarstukken en ontwerpbegroting door het Algemeen Bestuur worden vastgesteld. 4. Argumenten 1.1+6.1 De jaarstukken geven aanleiding voor het indienen van een zienswijze In de jaarrekening wordt op een heldere en juiste wijze de voortgang van de regionale samenwerking en de besteding van de budgetten in de GMR verantwoord. Er is echter één punt dat we graag benoemd willen hebben in de zienswijze: In paragraaf 1.3.5 van de Jaarstukken is niet verklaard welke resultaten er geboekt zijn bij het maken van het maken van het ‘Interactief dashboard integrale ruimtelijke ontwikkeling’ In de agenda voor 2023-2024 is immers opgenomen dat “Het dashboard Integrale ruimtelijke

ontwikkeling (…) wordt in de periode 2023-2025 (…) ingezet als voortgangsmonitor en het verbeelden van de verbindende ruimtelijke aspecten, de progressie van de verstedelijkingsopgave en de vraagstukken die de opgaven in de regio oproept. “ Wij zaten hierop wél te wachten. Met name het (vanuit kaartbeelden) doorgroeien naar een voortgangsmonitor en progressie van verstedelijkingsopgave (en verwante vraagstukken) vinden wij potentievol. Daarom vragen wij de GMR de in 2023 gemaakte stappen op te nemen in de Jaarstukken. Zodat dit verbonden kan worden met de voornemens rondom monitoring in de agenda voor 2025-2028. 2.1 Het overschot vloeit terug naar de deelnemende gemeenten De jaarrekening 2023 kent een overschot van de ontvangen inwonersbijdrage van € 364.316. Volgens artikel 31 lid 8 van de Gemeenschappelijke Regeling vloeit een positief saldo naar rato terug naar de deelnemende gemeenten. Doordat een klein deel van de geplande projecten uit de regionale agenda 2023 niet volledig of goedkoper is uitgevoerd, dan wel externen middelen zijn ontvangen, resteert € 166.634 inwonerbijdrage bij de 5 opgaven. Het regiobureau kent een positief rekeningresultaat van €197.682. Voorgesteld wordt van dit bedrag € 75.000 te gebruiken voor de dekking van de kosten van projectmanagement Regio Deal voor 2024. Daarmee vloeit niet het hele bedrag terug naar de gemeenten.

Zoals bekend is tussen de 3 partijen afgesproken dat de GMR dit verzorgt. De bijdrage uit de VAT Regio Deal is onvoldoende om dit te bekostigen. De kosten voor 2025 en 2026 zijn opgenomen in de begroting 2025-2028. Na aftrek van voornoemde € 75.000 resteert een overschot van € 289.316 dat terug kan vloeien naar de deelnemende gemeenten. Op basis van het inwonersaantal per 1 januari 2023 betekent dit voor Overbetuwe een restitutie van afgerond € 18.000. 4.1+5.1 De GMR hanteert een andere indexeringspercentage dan gewenst Voorgesteld wordt de inwonerbijdrage per 1-1-2025 van €8,55 naar €9,01 op te hogen. Oorzaken zijn o.a. de inflatie en de stijging van de cao-lonen. De GMR hanteert een indexatie van 6,54%, conform de Begrotingsrichtlijnen Regio Nijmegen 2024 (BRN, zie bijlage). We verzoeken de GMR als uitgangspunt voor de indexatie voor 2025 exact aan te sluiten bij de loon-prijsontwikkelingen die gemeenten via het accres gecompenseerd krijgen. Op basis van de Macro Economische Verkenning (MEV) van het Centraal Plan Bureau (CPB) komt dit voor 2025 neer op 4,18%. Indien de GMR een indexering van 4,18% berekend, betekent dit een verhoging van de inwonerbijdrage met ca € 0,36 per inwoner i.p.v. € 0,46 per inwoner. Dit betekent een structurele verhoging van €18.600 i.p.v. een verhoging van €22.500.

3.1+ 6.1 Gemeenten bevinden zich in een periode van financiële uitdagingen Dit impliceert dat we zorgvuldig moeten overwegen welke financiële impact onze acties hebben, we kritisch zijn en niet zondermeer instemmen met financiële verhogingen.

onskenmerk

2/5

We stellen een zienswijze op waarin we de GMR verzoeken om rekening te houden met de financiële situatie van gemeenten en om samen met de colleges serieus te blijven kijken naar de gestelde ambities en bijbehorende kosten. Daarnaast willen we in de zienswijze de volgende onderwerpen benoemen: Indexatie inwonerbijdrage: zie argument 4.1; Indexering bijdrage aan The Economic Board (TEB): Naast de gemeentelijke bijdrage voor de kosten van het regiobureau, betalen de gemeenten een bijdrage voor TEB. De regio heeft op grond van de gemeenschappelijke regeling de bevoegdheid om namens de colleges TEB te subsidiëren. Voor 2025 is begroot dat veertien gemeenten TEB subsidiëren, waaronder de gemeente Montferland. Ook voor deze bijdrage hanteert de GMR het inwoneraantal per 1 januari 2024. In de begroting is de voorgestelde verhoogde inwonerbijdrage van € 1,04 per inwoner reeds meegenomen. De afspraak over de bijdrage aan TEB loopt tot en met 2025. Echter 14 gemeenten hebben in 2020 het voornemen uitgesproken jaarlijks voor een periode van vijf jaar (2021-2025) een bijdrage te leveren van €1,- per inwoner aan de TEB.

We verzoeken TEB voor 2025 zich hieraan te houden en voor de nieuwe periode (2025-2029) deze indexering mee te nemen; Financiering HCA: De afgelopen jaren heeft de GMR samen met provincie en The Economic Board (TEB) hard gewerkt aan een regionale Human Capital Agenda en een Human Capital Akkoord. Op 13 april 2023 hebben Provincie Gelderland, TEB en GMR, ondernemers en kennisinstellingen het Human Capital Akkoord (HCA) regio ArnhemNijmegen 2023-2026 ondertekend. Vanaf 1 januari 2024 is de coördinatie hiervan belegd bij TEB. Voor het ontwikkelen van integrale programma’s met (bestaande) projecten en initiatieven en het verbinden en opschalen in de regio heeft TEB aan de GMR/het Bestuurlijk Platform Productieve regio (BPPR) een jaarlijkse financiële bijdrage gevraagd van 158k tot en met 2026. Voor 2024 zijn voor het HCA al financiële afspraken gemaakt die zijn verwerkt in de huidige begroting van de Productieve regio en die zijn ook terug te vinden in het dekkingsoverzicht van TEB. We willen het bestuur de volgende punten meegeven: o Human Capital Agenda is geen speerpunt meer van de Productieve Regio. Desalniettemin heeft de Gemeenschappelijke Regionale Organisatie (GMR) zich verbonden om gedurende de periode 2024-2026 jaarlijks € 158.000 toe te wijzen aan dit initiatief. Dit bedrag vertegenwoordigt in 2025 meer dan 20% van het totale budget van de Productieve Regio.

Daarom verdient dit onderwerp meer prominentie in de regionale agenda van de GMR; o In de conceptmemo die op 10 april is besproken in het Algemeen Bestuur (AB), ontbreekt voldoende aandacht voor het ontbreken van een volledig sluitende begroting. Bovendien streven wij ernaar een voorwaarde toe te voegen aan de toekenning van middelen vanuit de Gemeenschappelijke Regionale Organisatie (GMR) voor de periode 2024-2026. Deze voorwaarde luidt als volgt: alvorens de uitvoering van de Human Capital Agenda (HCA) van start gaat, moet er een sluitende begroting zijn, waarbij een evenwichtige bijdrage vanuit de triple helix gegarandeerd is. - Resultaten Interactief dashboard integrale ruimtelijke ontwikkeling: zie argument 1.1.

onskenmerk

3/5

5. Kanttekeningen en risico’s N.v.t. 6. Financiën De begroting van de GMR is opgebouwd uit twee delen: • Het regiobureau • De vijf opgaven De begroting is opgesteld voor de jaren 2025-2028 en materieel sluitend. Het benodigde budget voor het regiobureau wordt gefinancierd uit een bijdrage van alle zeventien deelnemende gemeenten. Om deze bijdrage te berekenen, wordt het inwoneraantal per 1 januari 2024 als verdeelsleutel gehanteerd (bijlage 3 van de begroting). Naast de gemeentelijke bijdrage voor de kosten van het regiobureau, betalen de gemeenten een bijdrage voor TEB. In de begroting is de voorgestelde verhoogde inwonerbijdrage van € 1,04 per inwoner reeds meegenomen. De afspraak over de bijdrage aan TEB loopt tot en met 2025. De middelen voor de vijf opgaven worden gevormd door gemeenten die intekenen op die opgave en subsidies van bijvoorbeeld provincie of Rijk en partners (zoals koepelorganisaties, onderwijsinstellingen of bedrijven). Samengevat zijn voor 2025 de bijdragen per inwoner in onderstaande tabel opgenomen. (deze tabel is gebaseerd op de primaire begroting): Bijdrage per inwoner

2024

2025

Regiobureau

2,71

2, 77

Groene Groei regio Productieve regio Verbonden regio Ontspannen regio Circulaire regio 8,55

0,99 1,05 1,58 0,66 1,56+ 5,84

1,18 0,92 1,59 0,92 1,63+ 6,24 9,01

De totale bijdrage neemt ten opzichte van 2024 met € 0,46 toe (exclusief TEB) op basis van de indexering die de GMR hanteert. Oorzaken zijn o.a. de inflatie en de stijging van de caolonen. De stijging van € 0,46 per inwoner betekent een structurele verhoging van de gemeentelijke bijdrage van afgerond € 22.500. Onder beslispunt 3 wordt de raad gevraagd in te stemmen met een verhoging van de inwonerbijdrage volgens de indexering van het Centraal Plan Bureau (CPB). Dit betekent een stijging van de inwonerbijdrage met € 0,36 hetgeen leidt tot een structurele verhoging van € 18.600. Voorgesteld wordt om dit bedrag te verwerken in het meerjarenperspectief van de Kadernota 2025. Mocht de GMR toch vasthouden aan de andere wijze van indexeren dan zal de aanvullende structurele verhoging van € 3.900 alsnog worden verwerkt in de Programmabegroting 2025. Het terug te ontvangen bedrag van afgerond € 18.000 (na positieve besluitvorming hierover) zal als eenmalig voordeel worden meegenomen in de 2e Bestuursrapportage 2024.

onskenmerk

4/5

De onzekerheid rondom cofinanciering beïnvloedt de hoogte van de inwonerbijdrage. Door het veranderende politieke landschap is de GMR voorzichtig met het opnemen van gelden van derden, zoals Rijk en provincie. Voor RES- en Woondeal-gelden kan een uitzondering gemaakt worden op het voorzichtigheidsprincipe, omdat deze gelden meerjarig zijn toegekend. 7. Duurzaamheid De Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen wil toonaangevend worden in circulair denken en duurzaam handelen, in Nederland én Europa. Die ambitie vraagt om inzet van bedrijven, inwoners, maatschappelijke organisaties, de gemeenten en vele andere overheidsorganisaties. We bouwen voort op de eerdere verkiezing tot ‘circulaire topregio’, tot ‘Green Capital of Europe’ en op de ambities verwoord in ons bod voor de Nationale Omgevingsvisie ‘Naar een Groene Metropoolregio’ 8. Vervolg Planning Dit voorstel wordt in de raad van 27 juni behandeld. Na deze raadsvergadering, wordt het bestuur van de GMR van het besluit op de hoogte gesteld. Communicatie De communicatie wordt door de GMR verzorgd. Initiatiefnemer, interactievorm en rol gemeente We maken deel uit van een Gemeenschappelijke Regeling. Het is aan de gemeenteraden een zienswijze in te dienen op de jaarstukken en ontwerpbegroting. Evaluatie N.v.t. HET COLLEGE VAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS, de gemeentesecretaris de burgemeester P.J.E. Breukers

R.P. Hoytink-Roubos

9. Relevante stukken 1. Aanbiedingsbrief GMR Jaarstukken 2. Jaarstukken 2023 (inclusief jaarstukken TEB) 3. Aanbiedingsbrief GMR Regionale Agenda en begroting 2025-2028 4. Regionale Agenda en begroting 2025-2028 5. BRN 2025 6. Concept raadsbesluit Portefeuillehouder: Wethouder Rik van den Dam. De behandelend ambtenaar is Saskia van Eldik. Technische vragen dienen uiterlijk donderdagmorgen om 08:00 uur voor de betreffende politieke avond te worden gesteld via griffie@overbetuwe.nl onskenmerk

5/5