Document · PDF

24-03-19.04 Relevant stuk 14, Bijlage 11 Bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek Archeologie

Gemeenteraadsvergadering 19 maart 2024, gemeente OverBetuweBij agendapunt: Bestemmingsplan Elst, industrieweg Politielocatie10.699 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Spoorallee-Luxanterrein, Elst rapport 3474

Spoorallee – Luxanterrein te Elst, (gemeente Overbetuwe) Een Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek in de vorm van een karterend booronderzoek

H. Kremer

Colofon ADC Rapport 3474 Spoorallee – Luxanterrein te Elst (gemeente Overbetuwe) Een Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek in de vorm van een karterend booronderzoek Auteur: H. Kremer In opdracht van: Gemeente Overbetuwe © ADC ArcheoProjecten, Amersfoort, 7 februari 2014 Foto’s en tekeningen: ADC ArcheoProjecten, tenzij anders vermeld Status onderzoek: definitief Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgevers. ADC ArcheoProjecten aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade voortvloeiend uit de toepassing van de adviezen of het gebruik van de resultaten van dit onderzoek.

Autorisatie: R.M. van der Zee

ISSN 1875-1067

ADC ArcheoProjecten Postbus 1513 3800 BM Amersfoort Tel 033-299 81 81 Fax 033-299 81 80 Email info@archeologie.nl

Inhoudsopgave Samenvatting 1 Inleiding en administratieve gegevens 2 Bureauonderzoek 2.1 Doelstelling en vraagstelling 2.2 Methodiek 2.3 Resultaten 2.4 Gespecificeerde verwachting en conclusie 3 Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O) 3.1 Plan van Aanpak 3.2 Resultaten Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O) 3.3 Conclusies 4 Aanbeveling Literatuur Geraadpleegde websites Lijst van afbeeldingen en tabellen Bijlage 1 Boorgegevens

5 7 8 8 8 9 13 14 14 15 16 16 17 17 17 24

Samenvatting In opdracht van de gemeente Overbetuwe heeft ADC ArcheoProjecten in juli, augustus en september 2013 ten behoeve van de herontwikkeling van voormalig industrieterrein een bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek uitgevoerd op de locatie Spoorallee – Luxanterrein te Elst. Op basis van het bureauonderzoek bestond een lage verwachting voor de periode LaatPaleolithicum tot en met de Midden-IJzertijd. Vanaf de Late IJzertijd tot en met de Vroege Middeleeuwen gold een hoge verwachting voor een archeologische vindplaats in de top van de oeverafzettingen van de Ressense stroomgordel. Eventuele bewoning zal zich manifesteren in de aanwezigheid van een archeologische laag bestaande uit een vermenging van onder meer kleine fragmenten aardewerk, houtskool en bot met het oorspronkelijke substraat. In de Late Middeleeuwen bleef de bewoning in de omgeving van Elst zich concentreren op de hoger gelegen delen van het landschap. De omringende gebieden werden benut voor agrarische doeleinden. In de omgeving van het plangebied waren hoger gelegen gebieden aanwezig die geschiktere locaties voor bewoning vormden. Op het geraadpleegde historisch kaartmateriaal is tot het begin van de tweede helft van de 20ste eeuw geen bebouwing aanwezig. Aan het plangebied wordt een lage verwachting toegekend voor bewoningsresten uit de periode Late Middeleeuwen tot en met de Nieuwe tijd.

Indien er toch nog resten uit deze periode aanwezig zijn, zullen deze als gevolg van de bouw van de fabriek en aanleg van ondergrondse infrastructuur, slechts zeer fragmentarische bewaard zijn gebleven. Teneinde deze verwachting te toetsen en aan te vullen werd in het plangebied een karterend booronderzoek uitgevoerd. In de komafzettingen van de Waal en/of Nederrijn zouden archeologische resten vanaf de Late Middeleeuwen kunnen voorkomen. In deze afzettingen zijn tijdens het veldwerk geen aanwijzingen voor een archeologische vindplaats aangetroffen, waardoor de kans dat een vindplaats uit deze perioden in het plangebied aanwezig is klein wordt geacht. In de oeverafzettingen werden archeologische resten vanaf de Late IJzertijd verwacht. Tijdens het veldwerk zijn geen archeologische indicatoren aangetroffen in de afzettingen van de stroomgordel van Ressen, de kans op de aanwezigheid van een archeologische vindplaats op deze afzettingen wordt klein geacht. Bovendien bleek dat de bovengrond is verstoord door de aanleg van bedrijfsopstallen. In enkele delen zijn de aanwezige kom- en oeverafzettingen geheel afgegraven tot op het beddingzand en is het maaiveld opgehoogd en verstevigd met een zandpakket. ADC ArcheoProjecten adviseert om het terrein vrij te geven voor de voorgenomen ontwikkeling.

Het is echter niet volledig uit te sluiten dat binnen het onderzochte gebied toch nog archeologische resten voorkomen. Het verdient daarom aanbeveling om de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht archeologische vondsten te melden bij de bevoegde overheid, zoals aangegeven in artikel 53 van de Monumentenwet. Wij wijzen u erop dat de bevoegde overheid op basis van dit rapport een selectiebesluit neemt. De mogelijkheid bestaat dat dit selectiebesluit afwijkt van het door ons opgestelde advies.

Tabel 1. Overzicht van de verschillende (pre)historische perioden. Periode

Afkorting

Tijd in jaren

Nieuwe tijd

1500 - heden

Middeleeuwen:

XME

450 – 1500 na Chr.

Late Middeleeuwen

LME

Vroege Middeleeuwen

VME

Romeinse tijd:

ROM

1050 - 1500 na Chr. 450 - 1050 na Chr. 12 voor Chr. – 450 na Chr.

Laat-Romeinse tijd

ROML

270 - 450 na Chr.

Midden-Romeinse tijd

ROMM

70 - 270 na Chr.

Vroeg-Romeinse tijd

ROMV

12 voor Chr. - 70 na Chr.

IJzertijd:

IJZ

Late IJzertijd

IJZL

250 - 12 voor Chr.

Midden-IJzertijd

IJZM

500 - 250 voor Chr.

Vroege IJzertijd

IJZV

Bronstijd:

BRONS

Late Bronstijd

BRONSL

800 – 12 voor Chr.

800 - 500 voor Chr. 2000 - 800 voor Chr. 1100 - 800 voor Chr.

Midden-Bronstijd

BRONSM

1800 - 1100 voor Chr.

Vroege Bronstijd

BRONSV

2000 - 1800 voor Chr.

Neolithicum (Jonge Steentijd):

NEO

Laat-Neolithicum

NEOL

5300 – 2000 voor Chr. 2850 - 2000 voor Chr.

Midden-Neolithicum

NEOM

4200 - 2850 voor Chr.

Vroeg-Neolithicum

NEOV

Mesolithicum (Midden-Steentijd):

MESO

5300 - 4200 voor Chr. 8800 – 4900 voor Chr.

Laat-Mesolithicum

MESOL

6450 - 4900 voor Chr.

Midden-Mesolithicum

MESOM

7100 - 6450 voor Chr.

Vroeg-Mesolithicum

MESOV

8800 - 7100 voor Chr.

Paleolithicum (Oude Steentijd):

PALEO

Laat-Paleolithicum

PALEOL

35.000 - 8800 voor Chr.

Midden-Paleolithicum

PALEOM

300.000 – 35.000 voor Chr.

Vroeg-Paleolithicum

PALEOV

tot 300.000 voor Chr.

Bron: Archeologisch Basis Register 1992

tot 8800 voor Chr.

Inleiding en administratieve gegevens In het voorliggende rapport wordt een onderzoek beschreven waarvoor de volgende administratieve gegevens gelden: Opdrachtgever: Soort onderzoek:

Gemeente Overbetuwe Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek in de vorm van een karterend booronderzoek

Aanleiding:

Herinirchting voormalig industireterrein

Locatie:

Industrieweg 2

Plaats:

Elst

Gemeente:

Overbetuwe

Provincie:

Gelderland

Kadastrale gegevens:

Gemeente Elst, sectie N perceel 578 en 4951 (gedeeltelijk)

Kaartblad:

40C (1:25.000)

Oppervlakte plangebied

7 ha

Coördinaten:

NW: 187.384 / 436.128 NO: 187.534 / 436.129 ZO 187.534 / 435880 ZW: 187.303 / 435.752

Bevoegde overheid:

Gemeente Overbetuwe

Deskundige namens de bevoegde overheid:

dhr. drs. P.F.J. Franzen (regio Nijmegen)

ARCHIS-onderzoeksmeldingsnummer (CIS-code):

57.527

ADC-projectcode:

4150539

Auteur:

H. Kremer (Synthegra Archeologie)

Projectmedewerkers:

R. Roth Ma archeoloog (Synthegra Archeologie) en R.M. van

Autorisatie:

R.M. van der Zee

der Zee (senior prospector, fysisch geograaf) Periode van uitvoering:

juli, augustus en september 2013

Beheer en plaats documentatie:

ADC ArcheoProjecten bv, Amersfoort

Beheer en plaats digitale documentatie (e-depot):

http://persistent-identifier.nl/?identifier=urn:nbn:nl:ui:13-5v1b-4v

Het plangebied ligt in een gebied waar een gemeentelijk archeologisch beleid is vastgesteld. Op grond van dit beleid valt het plangebied in een zone met een hoge archeologische verwachting.1 Om in deze zone een omgevingsvergunning te kunnen verkrijgen, dient de initiatiefnemer een rapport te overleggen waarin naar oordeel van de bevoegde overheid de archeologische waarde van het plangebied voldoende is vastgesteld. In het kader van dit proces heeft het in dit rapport beschreven onderzoek plaatsgevonden. In Nederland dient het vaststellen van de archeologische waarde van een plangebied te gebeuren op grond van de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA versie 3.2).2 Gemeenten kunnen hierop aanvullende uitvoeringskaders vaststellen. Dit onderzoek is dus gebaseerd op de algemene criteria die in de KNA staan geformuleerd. Tijdens het milieukundig bodemonderzoek is in het plangebied bodemverontreiniging vastgesteld3. De vervuiling is ingedeeld in klasse 3T/1F. Aan de uitvoering van het onderhavige onderzoek lag een Veiligheids-, Gezondheids- en Milieuplan (VGM-plan) ten grondslag, specifiek opgesteld voor dit onderzoek.4

Willemse 2009.

SIKB 2010.

Hage 2012.

Jacobs 2013.

Bureauonderzoek 2.1

Doelstelling en vraagstelling

Het bureauonderzoek vormt de eerste stap in het vaststellen van de archeologische waarde van het gebied. Het doel van bureauonderzoek is het aan de hand van schriftelijke bronnen verwerven van informatie over bekende en/of verwachte archeologische waarden in het plangebied, om daarmee te komen tot een gespecificeerde, archeologische verwachting. Voor het bureauonderzoek zijn de volgende onderzoeksvragen opgesteld: • Zijn mogelijk archeologische waarden in het plangebied aanwezig, en zo ja, wat is de specifieke archeologische verwachting? • Is het plangebied voldoende onderzocht? o Zo nee, welke vorm van nader archeologisch onderzoek is nodig om te komen tot een selectiebesluit? o Zo ja, welk selectiebesluit kan worden genomen (vrijgeven, opgraven, begeleiden)?

2.2

Methodiek

Het onderzoek is uitgevoerd conform de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA), versie 3.2 Landbodems, protocol 4002 Bureauonderzoek. Het bureauonderzoek bestaat uit de volgende elf processtappen: 1. Afbakenen plan- en onderzoeksgebied en vaststellen consequenties van mogelijk toekomstig gebruik; 2. Aanmelden onderzoek bij Archis; 3. Vermelden (en toepassen) overheidsbeleid; 4. Beschrijven huidig gebruik; 5. Beschrijven historische situatie en mogelijke verstoringen; 6. Beschrijven mogelijke aanwezigheid bouwhistorische waarden in de ondergrond; 7. Beschrijven bekende archeologische en aardwetenschappelijke waarden; 8. Opstellen gespecificeerde verwachting; 9. Opstellen standaardrapport bureauonderzoek; 10. Afmelden onderzoek bij Archis: overdracht onderzoeksgegevens; 11. Aanleveren digitale gegevens bij e-Depot. De processtappen 1 tot en met 7 leveren gegevens op basis waarvan processtap 8, de gespecificeerde verwachting wordt opgesteld. De gespecificeerde verwachting kan worden beschouwd als een belangrijke conclusie van het bureauonderzoek, omdat hierin wordt aangegeven of, en zo ja, welke archeologische waarden worden verwacht, indien relevant weergegeven op een kaart. De resultaten van processtappen 1 tot en met 8 worden behandeld in de paragrafen 3.1 tot en met 3.5. Processtap 9 resulteert in het voorliggende rapport.

De processtappen 10 en 11 hebben betrekking op het voor derden openbaar maken van de resultaten van het bureauonderzoek bij onder meer Archis en het e-Depot. De beschrijving van de historische en aardwetenschappelijke informatie is gebaseerd op het volgende bronmateriaal: • Hottinger-Atlas van Noord- en Oost-Nederland 1773-1794 • Kadastrale minuut uit 1811-1832 • Grote historische atlas van Nederland, 1:50.000, deel 3 Oost-Nederland 1830-1855 • Bonnekaart uit 1871, 1890, 1900, 1907, 1920 en 1931 • Topografische kaart uit 1957, 1966, 1972, 1977, 1985, 1990 en 1995 • Geologische overzichtskaart van Nederland 1:600.000 • Geomorfologische kaart van Nederland 1:50.000 • Bodemkaart van Nederland 1:50.000 • Stroomgordelkaart • Recente luchtfoto’s (Google Earth)

• • • •

2.3

AHN-beelden Indicatieve Kaart van Archeologische Waarden (IKAW) Archeologisch Informatiesysteem (ARCHIS) Archeologische Beleidsadvieskaart van de Gemeente Overbetuwe

Resultaten

2.3.1 Afbakening plan- en onderzoeksgebied en vaststellen van de consequenties van het mogelijk toekomstige gebruik De exacte locatie van het plangebied is weergegeven op de afbeeldingen 1 en 2. Van het plangebied zelf zijn onvoldoende archeologische en aardkundige gegevens beschikbaar om een uitspraak te kunnen doen over de archeologische verwachting. Daarom zijn tevens gegevens betrokken uit de directe omgeving, waarmee het onderzoeksgebied kan worden gedefinieerd als het gebied binnen een straal van circa 250 m rondom het plangebied. Binnen dit gebied zijn voldoende gegevens voorhanden om een gespecificeerde verwachting voor het plangebied op te stellen. Het plangebied zal worden herontwikkeld. Bij de herontwikkeling is de geconstateerde bodemverontreiniging als uitgangspunt gehanteerd.5 De volgende ingrepen zijn gepland: - bestaande bebouwing en funderingen worden gesloopt; - bestaande verhardingen worden verwijderd. Na het verwijderen van funderingen bevindt het maaiveld zich op circa 0,3 m minus het huidige niveau. Het maaiveld wordt vervolgens tot het oorspronkelijk niveau aangevuld met de vrijkomende (verontreinigde) grond afkomstig van de locatie.

Vervolgens wordt het maaiveld opgehoogd met een (leef)laag van 0,5 m met grond van geschikte kwaliteit; - het toekomstig maaiveld komt daarmee 0,5 m hoger te liggen dan in de huidige situatie; - er worden schone tracés aangelegd voor kabels en leidingen op de kavels en onder de toekomstigeweg; - grond die vrijkomt bij aanleg kabel- en leidingentracés, wegcunet, etcetera, wordt zoveel mogelijk toegepast op locatie (zie kader ‘herschikken op locatie’); - alle vrijkomende grond is verontreinigd. De consequentie van de voorgenomen ingreep kan zijn dat eventuele aanwezige waardevolle archeologische resten in de ondergrond mogelijk worden aangetast. Dit risico zal met name bestaan tijdens de aanleg van de schone tracés. 2.3.2 Beschrijving van de aardwetenschappelijke waarden De volgende aardwetenschappelijke informatie is bekend van het plangebied: Bron

Informatie

Geologische kaart van Nederland 1:600.000

Geomorfologische kaart van Nederland 1:50.000 Bodemkaart van Nederland 1:50.000

Formatie van Echteld 7

Rivierkom – en oeverwalachtige vlakte (code 2M22) Kalkhoudende ooivaaggronden in zwak zandige en sterk siltige klei, grondwatertrap VII

Meandergordelkaart Zanddiepte

meandergordel van Ressen 2600 tot 2220 jaar geleden10.

Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN)

Hage 2012.

TNO 2008.

Stiboka 1980.

Stiboka 1975

Berendsen & Stouthamer 2001.

8,5 m + NAP 12

Jaartaellen gecalibreerd met Oxcal 4.1 en afgerond

http://www.academia.edu/3864349

9,0 m + NAP

Geologie/geomorfologie Het onderzoeksgebied bevindt zich in de Over-Betuwe, onderdeel van het midden-Nederlands rivierengebied. De ondergond bestaat uit rivierafzettingen die in het Holoceen, het huidige geologische tijdperk dat na de laatste ijstijd ca. 10.000 jaar geleden is begonnen, zijn gevormd (zie kadertekst). De rivierafzettingen uit deze periode worden tot de Formatie van Echteld gerekend.

Het plangebied ligt op de stroomgordel van Ressen.13 Deze stroomgordel is complex en bestaat uit ten minste 4 afzonderlijke stroomgordels, die in verschillende tijden actief waren en waarvan de zandige afzettingen op verschillende dieptes liggen. Het plangebied ligt op de jongste van deze vier stroomgordels, die actief was vanaf circa 2.600 tot circa 2.220 jaar geleden (Midden-IJzertijd).14 Het plangebied ligt op circa 9,0 +NAP.15 De zandhoogte is geschat op circa 8,5 m +NAP.16 Derhalve

http://www.ahn.nl/viewer

Berendsen & Stouthamer 2001

Jaartallen gecalibreerd met Oxcal 4.1 en afgerond.

http:// www.ahn.nl

Berendsen & Stouthamer, 2001.

bevinden de zandige stroomgordelafzettingen zich op ongeveer 0,5 m beneden maaiveld. Volgens de Geomorfologische Kaart van Nederland schaal 1:50.000 ligt het plangebied in een rivierkom- en oeverwalachtige vlakte (kaartcode 2M22). Ten noorden van het plangebied is een oeverwal aangegeven (kaartcode 3K25). De oeverwal op de geomorfologische kaart volgt hetzelfde traject als als de stroomgordel van Ressen op de stroomgordelkaart . Vermoedelijk is stroomgordel van Ressen bedekt met een dunne laag jongere komafzettingen van de Waal, die circa 6 km ten zuiden van Elst stroomt en de Nederrijn, die ten noorden van Elst stroomt. bodem Op basis van de bodemkaart van Nederland schaal 1:50.000 worden in het plangebied kalkhoudende ooivaaggronden in zwak zandige en sterk siltige klei verwacht (code Rd90A).17 Ooivaaggronden komen wijdverbreid voor in het rivierengebied. Deze bodems zijn te vinden op de hogere rivierkleigronden zoals stroomruggen, oeverwallen, maar ook in uiterwaarden. Dit zijn minerale gronden, meestal relatief jong, zonder duidelijke ontwikkeling van horizonten. Geologisch niveau

Gemiddelde diepte top

Omschrijving

Ouderdom / periode

niveau (m t.o.v. NAP) oeverafzettingen

8,5 m + NAP

Ressense stroomgordel

Midden-IJzertijd

komafzettingen

Vanaf maaiveld

Waal / Nederrijn

450 na Chr. tot bedijking

2.3.3 Beschrijving van bekende archeologische waarden Op de Indicatieve Kaart van Archeologische Waarden (IKAW) ligt het plangebied in een zone met een hoge trefkans, gebaseerd op de ligging op de rivierstroomgordel (afb. 3). Op de archeologische waarden- en verwachtingskaart van de gemeente Overbetuwe, die een verfijnder beeld geeft, ligt het plangebied eveneens in een zone met een hoge archeologische verwachting (afb. 4).18 Op deze kaart is te zien dat in de zuidwestelijke punt van het plangebied een noordwest – zuidoost georiënteerde restgeul loopt.Ter plaatse van deze restgeul geldt op de gemeentelijke kaart een een lage archeologische verwachting, met uitzondering van water gerelateerde archeologische objecten waarvoor een verhoogde kans geldt. Op basisvan de ouderdom van de rivierstroomgordel kunnen resten vanaf de Late-IJzertijd aanwezig zijn. Verwacht wordt dat archeologische resten door afdekking met een kleilaag goed geconserveerd zijn.In het onderzoeksgebied zijn de volgende archeologische (indicatieve) waarden en ondergrondse bouwhistorische waarden vastgesteld (zie afbeelding 3): Op de Archeologische Monumentenkaart (AMK) maakt het plangebied geen deel uit van een AMKterrein. Ook voor het onderzoeksgebied zijn geen AMK-terrein geregistreerd. Voor het plangebied zijn geen onderzoeksmeldingen, waarnemingen en vondstmeldingen geregistreerd.

Voor het onderzoeksgebied zijn echter wel onderzoeksmeldingen en waarnemingen geregistreerd. Deze worden in het onderstaande besproken. Onderzoeksmeldingen 16.880 en 23.919 Direct ten oosten van het plangebied, deels overlappend met het huidige plangebied, is in 2006 door Vestigia een bureauonderzoek uitgevoerd voor een wegtracé (onderzoeksmelding 16.880). Uit dit onderzoek kwam naar voren dat het terrein archeologisch begeleid dient te worden indien graafwerkzaamheden gaan plaatsvinden. Een deel van het gebied is in 2007 door het ADC door middel van boringen onderzocht (onderzoeksmelding 23.919). In het plangebied werden echter geen archeologische indicatoren aangetroffen. Onderzoeksmeldingen 31.396 en 36.398 en waarneming 413.645 In 2008 is door het ARC een booronderzoek uitgevoerd op een terrein dat op een afstand van 120 m ten oosten van het plangebied ligt. Op basis van de resultaten van het bureauonderzoek en het inventariserend veldonderzoek werd de aanbeveling gedaan dat een archeologisch vervolgonderzoek op de onderzoekslocatie noodzakelijk is. Geadviseerd werd dit vervolgonderzoek uit te voeren in de vorm van een proefsleuvenonderzoek (onderzoeksmelding 31.396). Dit advies werd overgenomen, 17

Stichting voor Bodemkartering 1975.

Willemsen 2009.

zodat het ARC in 2009 een proefsleuvenonderzoek uit kon voeren in de noordelijke helft van het eerder onderzochte terrein (onderzoeksmelding 36.398). Er zijn zeven greppels en twee sloten gevonden. Op basis van het vondstmateriaal en aan de hand van het kadastrale minuutplan uit circa 1832 is het zeer aannemelijk dat deze dateren uit de Nieuwe tijd. De greppels zijn wellicht het resultaat van de aanleg van afwateringsgeultjes (‘pijpen’) die noodzakelijk waren bij gebruik van het land als akkerland. Ook zijn diverse sporen van recente activiteiten en verstoringen waargenomen. De vondsten die zijn gedaan betreffen keramiek, glas, metaal, bot, bouwmateriaal, natuursteen en vuursteen. Al het metaal betreft subrecent materiaal. De overige vondsten, behalve sommige aardewerkfragmenten, dateren uit de Nieuwe tijd. Oudere aardewerkfragmenten dateren uit de Romeinse tijd en Late Middeleeuwen. De fragmenten verkeerden in slechte conserveringsstaat en waren afgerond, hetgeen tot de conclusie leidde dat ze waarschijnlijk verspoeld zijn. Onderzoeksmelding 42.376 In 2010 is door Oranjewoud op een afstand van circa 55 meter ten zuiden van het plangebied een booronderzoek uitgevoerd.Tijdens het booronderzoek zijn oever- en beddingafzettingen aangetroffen. De top van de oeverafzettingen is echter verstoord en er zijn geen archeologische indicatoren aangetroffen.

Geadviseerd is om het terrein vrij te geven. Onderzoeksmelding 35.192 betreft een booronderzoek uitgevoerd door Raap op een afstand van 70 meter ten westen van het plangebied. Tijdens het onderzoek zijn zeven boringen gezet met een gemiddelde diepte van 3 meter. Er bestond geen aanleiding voor vervolgonderzoek. Onderzoeksmelding 15.851 betreft een booronderzoek uitgevoerd door ARC op een locatie circa 130 meter ten westen van het huidige plangebied gelegen. Tijdens het onderzoek zijn zes boringen gezet. Geconcludeerd kan worden dat onder de bouwvoor zich een mogelijke cultuurlaag bevindt. De archeologische indicatoren die hieruit zijn geborgen, zijn echter niet direct dateerbaar. Het glas en de baksteen suggereren een postmiddeleeuwse datering, de ouderdom van de ijzerslakken en onverbrand bot kan zonder nadere context niet worden vastgesteld. Het is niet ondenkbaar dat onder deze mogelijke cultuurlaag zich grondsporen bevinden, waaraan het vondstmateriaal kan worden gerelateerd. Er werd vervolgonderzoek geadviseerd bij bodemverstoringen dieper dan 50 cm. De historische vereniging te Elst, “Marithaime” is via e-mail benaderd met de vraag of bij hen archeologische informatie uit het plangebied bekend is (die niet bij de RCE is gemeld). Ten tijde van het opstellen van deze rapportage is nog niet geantwoord.

2.3.4 Beschrijving van de historische situatie, mogelijke verstoringen en bouwhistorische waarden De historische situatie is op verschillende kaarten als volgt: Jaartal

Historische situatie

1773

Niet bebouwd, wel verkaveld. De zuidwest punt ligt aan de weg van

Kadastrale minuut20

1811-

Niet bebouwd, wel verkaveld. De weg van Arnhem naar Bemmel loopt

1832

op deze kaart door het plangebied (afb. 6)

Grote Historische Atlas

1830-

Niet bebouwd, wel verkaveld. De zuidwest punt van het plangebied

1:50.000

1855

grenst aan de weg van Arnhem naar Bemmel. Door de westzijde van

Bron Hottinger Atlas

Arnhem naar Bemmel (afb. 5)

het plangebied loopt nu een noordzuid georiënteerd smal pad (afb. 7) Bonnekaart21

Ca. 1900

De situatie is niet gewijzigd het smalle pad staat aangegeven als” Bemmelsche pijp”

Topografische kaart

1957

Het gebied is nog in gebruik als landbouwgrond. In 1966 zie je gebouwen afgebeeld, waarschijnlijk de Luxanfabriek. De

1966

Versfelt 2003.

www.watwaswaar.nl

http://archis2.archis.nl

zuidwesthoek is in gebruik als rangeer terrein.

Uit de geraadpleegde oude kaarten blijkt dat het plangebied tot in de jaren ‘50 van de 20ste eeuw onbebouwd was en een agrarisch grondgebruik had. Met uitzondering van de zuidwesthoek, dat onderdeel was van een spoorwegemplacement van station Elst. De topografische kaart van 1966 en latere kaarten geven een gewijzigd beeld. Het plangebied is bebouwd. De bebouwing betreft de huidige Luxanfabriek. Bekend is dat deze in de jaren 50 is gebouwd. 2.3.5 Beschrijving huidig gebruik Het plangebied betreft een voormalig industrieterrein.Het plangebied is momenteel hoofdzakelijk bebouwd en verhard. De bebouwing bestaat uit (leegstaande) fabriekshallen. De verharding bestaat uit deels uit klinkers, deels uit asfalt en deels uit stelconplaten. Op basis van de opgevraagde gegevens met betrekking tot de milieuhygiënische situatie in het plangebied kan worden geconcludeerd dat de bodem in het plangebied zwaar veontreinigd is, klasse 3T/1F.22 Door de diffuse aanwezigheid van verontreiniging is het niet mogelijk om een duidelijk onderscheid te maken tussen ‘schone’ stukken en (sterk) verontreinigde stukken. In het kader van het onderzoek zijn gegevens met betrekking tot de aanwezigheid van ondergrondse kabels en leidingen opgevraagd bij het KLIC.23

2.4

Gespecificeerde verwachting en conclusie

De eerste, voor het bureauonderzoek opgestelde onderzoeksvraag “Zijn mogelijk archeologische waarden in het plangebied aanwezig, en zo ja, wat is de specifieke archeologische verwachting?” kan als volgt worden beantwoord: In de ondiepe ondergrond komen beddingafzettingen van de stroomgordel van Ressen voor. Deze stroomgordel was in het plangebied actief vanaf circa 2.600 jaar geleden tot circa 2.200 jaar geleden (Midden-IJzertijd). Deze stroomgordel heeft zich ingesneden in de pleistocene ondergrond. Hierdoor zijn alle eventueel aanwezige archeologische resten uit de voorgaande perioden verdwenen. Daarom wordt aan het plangebied een lage verwachting voor de periode LaatPaleolithicum tot en met de Midden-IJzertijd toegekend. Vanaf de Late IJzertijd is de stroomgordel van Ressen niet meer actief binnnen het plangebied en is bewoning mogelijk. De hoog gelegen oeverafzettingen vormen een gunstige locatie voor nederzettingen. Daarom wordt aan het plangebied een hoge verwachting voor de periode Late IJzertijd tot en met de Vroege Middeleeuwen toegekend. Eventuele bewoning zal zich manifesteren in de aanwezigheid van een archeologische laag bestaande uit een vermenging van onder meer kleine fragmenten aardewerk, houtskool en bot met het oorspronkelijke substraat. De meeste archeologische resten zullen door de natte en zuurstofloze condities goed zijn geconserveerd.

Ze zijn bovendien afgedekt door recentere kleiafzettingen en naar verwachting buiten het bereik van recente verstoringen gebleven. Organische resten en bot zullen zullen door de boven het hoogste grondwaterpeil heersende relatief droge en zure bodemomstandigheden slecht zijn geconserveerd. In de Late Middeleeuwen bleef de bewoning in de omgeving van Elst zich concentreren op de hoger gelegen delen van het landschap. De omringende gebieden werden benut voor agrarische doeleinden. In de omgeving van het plangebied waren hoger gelegen gebieden aanwezig die geschiktere locaties voor bewoning vormden. Op het geraadpleegde historisch kaartmateriaal is tot het begin van de tweede helft van de 20ste eeuw geen bebouwing aanwezig. Aan het plangebied wordt een lage verwachting toegekend voor bewoningsresten uit de periode Late Middeleeuwen tot en met de Nieuwe tijd. Indien er toch nog resten uit deze periode aanwezig zijn, zullen deze als gevolg van de bouw van de fabriek en aanleg van ondergrondse infrastructuur, slechts zeer fragmentarische bewaard zijn gebleven.

Hage 2012.

Meldingsnummer 13G218463

De beantwoording van de overige onderzoeksvragen is als volgt: • Is het plangebied voldoende onderzocht? Nee, het plangebied is niet voldoende onderzocht.

•

Zo nee, welke vorm van nader archeologisch onderzoek is nodig om te komen tot een selectiebesluit? Geadviseerd wordt een inventariserend veldonderzoek in de vorm van een karterend booronderzoek uit te voeren.

•

Zo ja, welk selectiebesluit kan worden genomen (vrijgeven, opgraven, begeleiden)? De vraag kan in dit stadium van onderzoek niet beantwoord worden.

Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O) 3.1

Plan van Aanpak

3.1.1 Inleiding Het doel van het inventariserende veldonderzoek is het aanvullen en toetsen van de op basis van het bureauonderzoek opgestelde gespecificeerde verwachting, zoals deze is geformuleerd in par. 2.4. Het inventariserend veldonderzoek vond plaats door middel van een karterend booronderzoek. Op 11 juli 2013 werd een Plan van Aanpak opgesteld, waarin de werkwijze van het onderzoek werd vastgelegd. Omdat in het plangebied de specifieke archeologische verwachting breed is en omdat het volledig toetsen van deze verwachting met gangbare onderzoeksmethodes niet goed mogelijk is, moet daarin een keuze worden gemaakt. Het maken van deze keuzes kan worden gebaseerd op een onderzoeksagenda - deze is voor het gebied echter niet beschikbaar, noch heeft de gemeente hierover een beleid geformuleerd. Op grond van de in Nederland en tevens in dit gebied gangbare onderzoekspraktijk, stellen wij voor enkele onderdelen van de specifieke archeologische verwachting te toetsen aan de hand van de volgende hypothese: 1. 2.

In de top van de oeverafzettingen bevindt zich een archeologisch niveau, een donkere laag met vonstmateriaal. De natuurlijke ondergrond in het plangebied bestaat uit beddingafzettingen van de Ressense stroomgordel, afgedekt door oeverafzettingen. De bovengrond is naar verwachting verstoord door de aanleg van bedrijfsopstallen.

De volgende onderzoeksvragen zijn opgesteld: • Zijn de hierboven genoemde hypothesen juist? • Moet de specifieke archeologische verwachting worden aangepast? Zo ja, op welke wijze? • Is het plangebied voldoende onderzocht? • Zo nee, welke vorm van nader archeologisch onderzoek is nodig om te komen tot een selectiebesluit? • Zo ja, welk selectiebesluit kan worden genomen (vrijgeven, opgraven, begeleiden)? 3.1.2 Uitvoeringsplan veldwerkzaamheden Voor het vaststellen van de juistheid van de in par. 3.1.2 genoemde hypotheses is de volgende onderzoeksmethode het meest geschikt: Aantal boringen:

Boorgrid:

in raaien met onderlinge boorafstand van 25 m, afstand tussen de raaien is 20 m

Diepte boringen:

200 cm -mv

Boormethode:

Edelman met diameter 7 cm en guts met diameter 3 cm (handmatig)

Bemonstering:

versnijden en/of verbrokkelen

Deze methode is gebaseerd op de Leidraad inventariserend veldonderzoek, deel karterend booronderzoek van de SIKB, en heeft een betrouwbaarheid van 100% voor het opsporen van huisplaatsen uit de periode Bronstijd-Middeleeuwen met een omvang van 500 – 2.000 m2 en een archeologische laag. Vindplaatsen met een lage vondstdichtheid, een kleinere omvang, alsmede lineaire vindplaatsen en puntelementen kunnen hiermee niet worden gekarteerd.24 De bodemtextuur en archeologische indicatoren worden beschreven volgens SBB 5.1 van het NITG-TNO waarin ondermeer de standaard classificatie van bodemmonsters volgens NEN5104 wordt gehanteerd.25 De X- en Y-coördinaten worden ingemeten met een GPS met een nauwkeurigheid van 2 m. De hoogte van het maaiveld ter plaatse van de boringen is bepaald aan de hand van AHN-beelden. 3.1.3 Monsternameplan Relevante archeologische indicatoren en/of bodemlagen worden bemonsterd.

3.2

Resultaten Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O)

3.2.1 Veldinspectie en uitvoering plan van aanpak De boringen zijn overwegend gezet volgens het plan van aanpak. Door de aanwezige bebouwing is een aantal boringen verplaatst, zodat ze buiten de bebouwing geplaatst konden worden. Zestien boringen konden niet geplaatst worden. Het betreft de boringen 1, 2, 5, 7, 10, 21, 22, 26, 31, 33, 35, 43, 54, 60, 62 en 65. De boringen 6, 29, 30, 34, 37, 38, 50, 66 en 76 konden niet doorgezet worden tot de beoogde einddiepte. Zij zijn vroegtijdig gestuit op ondoordringbare (puin)verharding of ingegraven leidingen. 3.2.2 Lithologische beschrijving De locatie van de boringen is weergeven in afb. 9. De boorgegevens worden gepresenteerd in Bijlage 1. In het voormalige industrieterrein is praktisch de hele bodem afgedekt door bestrating (klinkers en asfalt) en betonverharding. Onder de verharding is in alle boringen een pakket opgebrachte grond aangetoffen. De opgebrachte grond bestaat overwegend uit humusarm, matig grof zand. De dikte van het pakket opgebrachte grond varieert van circa 20 cm tot circa 180 cm. Onder het ophoogpakket is de natuurlijke bodem aangetroffen. Uit de boringen blijkt een grote uniformiteit in de bodemopbouw. Aan de basis van de boringen is op een diepte variërend van 85 cm tot 2,9 m beneden maaiveld zwak siltig, matig tot uiterst grof, grind bevattend zand aangetroffen.

Dit zand is geïnterpreteerd als beddingafzetting van de stroomgordel van Ressen. Deze zandlaag is bedekt met een laag matig tot sterk siltige klei met zandlagen of sterk siltig zand. Dit materiaal is geïnterpreteerd als oeverafzettingen. De oeverafzettingen worden bedekt door lagen matig siltige klei deels mangaanconcreties en roestvlekken bevattend. Deze kleilagen zijn geinterpreteerd als komafzettingen van de Waal en/of de Nederrijn. Een uitzondering hierop vormen de boringen 52 en 55. In deze beide boringen is onder het pakket oeverafzettingen op een diepte van 2,6 m respectievelijk 1,5 m beneden maaiveld sterk siltige tot zwak zandige, humeuze, grijze klei aangetroffen. In boring 55 is onder dit pakket kleiig veen aangetroffen met een dikte van 40 cm. Hieronder bevinden zich beddingafzettingen. De humeuze klei met het veen is geinterpreteerd als restgeulopvulling van de stroomgordel van Ressen. Al het opgeboorde materiaal met uitzondering van het opgebrachte materiaal, wordt gerekend tot de formatie van Echteld. Onder de ophoging zijn geen tekenen van de oorspronkelijk bovengrond, de A-horizont van de natuurlijke bodem, aangetroffen. De oorspronkelijk bodem, vermoedelijk een ooivaaggrond, is waarschijnlijk voor de inrichting van het gebied als industrieterrein afgegraven.

In enkele delen zijn de aanwezige kom- en oeverafzettingen geheel afgegraven tot op het beddingzand en is het 24

Tol, et al. 2006.

Bosch 2005; Nederlands Normalisatie-Instituut 1989.

maaiveld opgehoogd en verstevigd met een zandpakket. Ook in de top van de oeverafzettingen zijn geen indicaties voor bodemvorming waargenomen. Tijdens het booronderzoek zijn geen indicatoren aangetroffen die wijzen op archeologische resten in de bodem. 3.2.3 Interpretatie In de komafzettingen van de Waal en/of Nederrijn zouden archeologische resten vanaf de Late Middeleeuwen kunnen voorkomen. In deze afzettingen zijn tijdens het veldwerk geen aanwijzingen voor een archeologische vindplaats aangetroffen, waardoor de kans dat een vindplaats uit deze perioden in het plangebied aanwezig is klein wordt geacht. Bovendien, mocht een vindplaats uit deze perioden aanwezig zijn, dan zal dat hooguit zeer fragmentarisch zijn als gevolg van de bodemverstoring. In de oeverafzettingen werden archeologische resten vanaf de Late IJzertijd verwacht. Tijdens het veldwerk zijn geen archeologische indicatoren aangetroffen in de afzettingen van de stroomgordel van Ressen, de kans op de aanwezigheid van een archeologische vindplaats op deze afzettingen wordt klein geacht.

3.3

Conclusies

De in de Inleiding gestelde onderzoeksvragen kunnen op basis van de bereikte resultaten als volgt worden beantwoord: •

Zijn de genoemde hypotheses, zoals vermeld in de specifieke archeologische verwachting, juist? In het plangebied zijn inderdaad oeverafzettingen aangetroffen, afgedekt met komafzettingen. In de top van de komafzettingen is geen intacte oude bouwvoor aangetroffen. De bovengrond is verstoord door de aanleg van bedrijfsopstallen. • Moet de specifieke archeologische verwachting worden aangepast? Zo ja, op welke wijze? In de top van de oeverafzettingen is geen archeologische laag vastgesteld. • Is het plangebied voldoende onderzocht? Ja, het plangebied is voldoende onderzocht. •

Zo nee, welke vorm van nader archeologisch onderzoek is nodig om te komen tot een selectiebesluit? Deze vraag is niet meer van toepassing. •

Zo ja, welk selectiebesluit kan worden genomen (vrijgeven, behoud in situ, opgraven, begeleiden)? Geadviseerd wordt het plangebied vrij te geven voor de voorgenomen ontwikkeling.

Aanbeveling ADC ArcheoProjecten adviseert om het terrein vrij te geven voor de voorgenomen ontwikkeling. Het is echter niet volledig uit te sluiten dat binnen het onderzochte gebied toch nog archeologische resten voorkomen. Het verdient daarom aanbeveling om de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht archeologische vondsten te melden bij de bevoegde overheid, zoals aangegeven in artikel 53 van de Monumentenwet. Wij wijzen u erop dat de bevoegde overheid op basis van dit rapport een selectiebesluit neemt. De mogelijkheid bestaat dat dit selectiebesluit afwijkt van het door ons opgestelde advies.

Literatuur Berg, M.M. van den & E.A. Hatzmann, 2006: Water en archeologisch erfgoed. Amersfoort (Nederlandse Archeologische Rapporten 30). Bosch, J.H.A., 2005: Archeologische Standaard Boorbeschrijvingsmethode, Versie 5.2. Utrecht (TNO-rapport NITG 05-043-A). Bureau Militaire Verkenningen, 1871, 1890, 1900, 1907, 1920 en 1931: Elst, blad 511, 1:25.000. Groenewoudt, B.J., 1994: Prospectie, waardering en selectie van archeologische vindplaatsen: een beleidsgerichte verkenning van middelen en mogelijkheden. Amersfoort (Nederlandse Archeologische Rapporten 17). Hage, K. 2012: Saneringsplan Industrieweg 2 te Elst (voormalig Luxan-terrein) Deventer TTE Consultants bv rapport C11035. Heveskes Uitgevers, 2003: De Hottinger-Atlas van Noord- en Oost-Nederland 1773-1794, Groningen Jacobs, E. 2013: Veiligheid- Gezonheid- en Milieuplan (VGM-plan) Inclusief Plan van Aanpak "uitvoeringsfase" voor het werk: Booronderzoek Luxanterrein te Elst. ADC-rapport 4150539, Amersfoort. Kars, H. & A. Smit (red.), 2003: Handleiding Fysiek Behoud Archeologisch Erfgoed. Amsterdam (Geoarchaeological and Bioarchaeological Studies 1). Kadaster, 1811-1832: Oorspronkelijke aanwijzende tafel de grondeigenaren en der ongebouwde en gebouwde vaste eigendommen, Elst, Gelderland, sectie D, blad 02.

Kadaster, 1957, 1966, 1972, 1977, 1985, 1990 en 1995: Topografische kaart van Nederland schaal 1:25.000, kaartblad 40C Beuningen / Elst (Gld.r / Nijmegen / Wijchen. Emmen.NormalisatieInstituut, Nederlands, 1989: Geotechniek, classificatie van onverharde grondmonsters NEN 5104. Delft. SIKB, 2010: Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA) Landbodems. Gouda. Stichting voor Bodemkartering, 1975: Bodemkaart van Nederland schaal 1:50.000, blad 40 West (Arnhem), Wageningen. Stichting voor Bodemkartering, 1980: Geomorfologische kaart van Nederland schaal 1:50.000, blad 40 West (Arnhem), Wageningen/Haarlem. Tol, A.J., J.W.H.P. Verhagen & M. Verbruggen, 2006: Leidraad inventariserend veldonderzoek. Gouda (SIKB uitgave). Versfelt, H.J., 2003: De Hottinger-atlas van Noord- en Oost-Nederland 1773-1794. Groningen. Willemse, N.F., 2009: Archeologisch beleid van de gemeente Overbetuwe. Deel 1: Actualisatie van de archeologsiche kaarten. Deel 2: voorstel tot bijstelling wettelijk verplichte ondergrens gemeente Overbetuwe. Raap-rapport 2003. Weesp.

Geraadpleegde websites http://archis2.archis.nl http://www.ahn.nl/viewer http://www.kich.nl http://www.watwaswaar.nl http://www.academia.edu/3864349/Zand in banen zanddieptekaarten van het rivierengebied en het IJsseldal in de provincie Gelderland en Overijssel

Lijst van afbeeldingen en tabellen Afb. 1 Locatie van het plangebied Afb. 2 Detailkaart van het plangebied Afb. 3 Indicatieve Kaart van Archeologische Waarden, AMK-terreinen en ARCHIS-meldingen Afb. 4 Locatie van het plangebied op de archeologische beleidskaart van de gemeente Overbetuwe Afb. 5 Locatie van het plangebied op de Hottingerkaart 1773-1794 Afb. 6 locatie van het plangebied op de minuut, begin 19e eeuw Afb. 7 Het plangebied wordt gevormd door het voormalige terrein van de bestrijdingsmiddelenfabriek van Luxan. Afb. 8 Boorpuntenkaart Tabel 1. Overzicht van de verschillende (pre)historische perioden.

Afb. 1 Locatie van het plangebied

Afb. 2 Detailkaart van het plangebied

Afb. 3 Indicatieve Kaart van Archeologische Waarden, AMK-terreinen en ARCHIS-meldingen

Afb. 4 Locatie van het plangebied op de archeologische beleidskaart van de gemeente Overbetuwe

Afb. 5 Locatie van het plangebied op de Hottingerkaart 1773-1794

Afb. 6 locatie van het plangebied op de minuut, begin 19e eeuw

Afb. 7 Het plangebied wordt gevormd door het voormalige terrein van de bestrijdingsmiddelenfabriek van Luxan.

Afb. 8 Boorpuntenkaart

nummer

295

260

245

150

125

220

195

105

bovengrens (cm onder mv)

ondergrens (cm onder mv)

bijmenging

sterk siltig

matig siltig

sterk siltig

matig siltig

zand zwak siltig;zwak grindig

zand zwak siltig

klei

zand zwak siltig;zwak grindig

klei

zand zwak siltig;zwak grindig

grondsoort

maaiveldhoogte (cm) NAP

y coördinaat (m)

x coördinaat (m)

Bijlage 1 Boorgegevens

zandmediaan zeer grof

kalkgehalte kalkrijk

licht-grijs

licht-bruingrijs

licht-grijsbruin

grijs

licht-bruin

licht-grijs

weinig roestvlekken

kalkrijk

spoor roestvlekken

kalkloos spoor roestvlekken

kalkloos

licht-grijs-geel kalkrijk

licht-grijs

nieuwvormingen

kalkloos spoor roestvlekken

licht-geel-grijs kalkrijk

licht-bruingrijs

grijs

licht-grijs-geel kalkrijk

licht-grijs

kleur

matig grof licht-grijs

zeer grof

overig zeer grote spreiding;opgebrachte grond;ophoogzand; gestuit op ondoordringbare laag

zeer grote spreiding;bedding; loppt grotendeels uit guts

veel zandlagen;basis scherp

spoor zandlagen;oever;basis diffuus

kom;stevig;basis diffuus

stevig;kom

zeer grote spreiding;ophoogzand;opgebrach te grond;basis scherp

straatwerk (betonklinker)

zeer grote spreiding;bedding

veel zandlagen;oever;basis scherp;matig stevig

stevig;basis diffuus;kom

zeer grote spreiding;opgebrachte grond;ophoogzand;basis scherp

straatwerk (betonklinker)

Lithostratigrafie Formatie van Echteld

Formatie van Echteld

bodemhorizonten

organische bijmengingen

antropogene bijmengingen

nummer

160

200

175

150

125

100

bovengrens (cm onder mv)

ondergrens (cm onder mv)

bijmenging

grondsoort

matig siltig

sterk siltig

klei

matig siltig

zand zwak siltig;zwak grindig

zand zwak siltig;matig grindig

zand zwak siltig;zwak grindig

klei

zand zwak siltig;zwak grindig

zand zwak siltig

zand sterk siltig

klei

zand zwak siltig;zwak grindig

zandmediaan

licht-bruin

licht-bruingrijs

licht-grijs

kleur licht-grijs

licht-grijs

licht-bruin

zeer grof

licht-grijsbruin

licht-geelbruin

nieuwvormingen

kalkrijk

kalkloos spoor roestvlekken;spoor mangaanconcreties

kalkrijk

kalkgehalte

spoor roestvlekken;spoor mangaanconcreties

kalkloos spoor roestvlekken

kalkrijk

kalkloos spoor mangaanconcreties;sp oor roestvlekken

licht-grijs-geel kalkrijk

licht-grijs

uiterst grof licht-bruin

zeer grof

matig grof licht-bruingrijs

matig fijn

zeer grof

antropogene bijmengingen spoor puinresten

spoor baksteen

overig stevig;basis diffuus

zeer grote spreiding; ophoogzand;opgebrachte grond;basis scherp

zeer grote spreiding; opgebrachte grond;ophoogzand

straatwerk (beton)

zeer grote spreiding;bedding

stevig

zeer stevig;basis diffuus;kom

zeer grote spreiding;ophoogzand

straatwerk (betonklinker)

matig kleine spreiding;bedding

matig kleine spreiding;oever

zeer stevig;kom

zeer grote spreiding;opgebrachte grond;basis scherp;ophoogzand

straatwerk (betonklinker)

Lithostratigrafie Formatie van Echteld

Formatie van Echteld

bodemhorizonten

organische bijmengingen

maaiveldhoogte (cm) NAP

y coördinaat (m)

x coördinaat (m)

nummer

210

290

300

160

210

290

160

245

220

160

225

200

bovengrens (cm onder mv)

ondergrens (cm onder mv)

160

grondsoort

sterk siltig

bijmenging

sterk siltig

matig siltig

sterk siltig

matig siltig

zand zwak siltig

klei

zand zwak siltig;zwak grindig

zand zwak siltig

klei

zand zwak siltig;zwak grindig

zand zwak siltig

klei

kleur

zandmediaan

licht-grijs

grijs

licht-geelbruin

licht-grijs

matig grof licht-grijs

licht-grijs

licht-bruin

licht-grijsbruin

grijs

matig grof licht-geelbruin

licht-grijs

matig grof licht-grijs

zeer grof

matig grof licht-grijs

licht-bruingrijs

kalkgehalte

spoor roestvlekken

nieuwvormingen

kalkrijk

weinig roestvlekken

kalkloos spoor roestvlekken;spoor mangaanconcreties

kalkloos spoor roestvlekken

kalkrijk

kalkloos

kalkrijk

overig matig grote spreiding;bedding, loopt uit guts

veel zandlagen;oever

oever;spoor zandlagen

stevig;kom

zeer grote spreiding;opgebrachte grond;ophoogzane;basis scherp

straatwerk (betonklinker)

matig grote spreiding;bedding

oever;weinig zandlagen;basis scherp;matig stevig

stevig;kom;basis diffuus;spoor plantenresten

zeer grote spreiding;ophoogzand;opgebrach te grond

straatwerk (betonklinker)

matig grote spreiding;bedding

basis scherp;oever

Lithostratigrafie Formatie van Echteld

Formatie van Echteld

bodemhorizonten

organische bijmengingen

antropogene bijmengingen

maaiveldhoogte (cm) NAP

y coördinaat (m)

x coördinaat (m)

nummer

180

230

255

180

230

245

220

135

300

190

140

bovengrens (cm onder mv)

ondergrens (cm onder mv)

bijmenging

grondsoort

sterk siltig

matig siltig

sterk siltig

matig siltig

sterk siltig

zand zwak siltig

klei

zand zwak siltig;matig grindig

zand zwak siltig;zwak grindig

klei

zand zwak siltig;zwak grindig

klei

zand zwak siltig

kleur

zandmediaan

licht-bruin

licht-grijs

licht-bruingrijs

licht-bruin

licht-grijsbruin

licht-grijs

uiterst grof licht-bruingrijs

zeer grof

licht-grijs

licht-bruingrijs

grijs

matig grof licht-grijsbruin

kalkgehalte

nieuwvormingen weinig mangaanconcreties; weinig roestvlekken

kalkrijk

spoor roestvlekken; spoor mangaanconcreties

spoor mangaanconcreties; spoor roestvlekken

kalkloos spoor roestvlekken; spoor mangaanconcreties

kalkrijk

kalkloos weinig roestvlekken; spoor mangaanconcreties

kalkloos

kalkrijk

overig zeer grote spreiding;bedding

kom;weinig zandlagen

zeer grote spreiding;opgebrachte grond;ophoogzand

straatwerk (betonklinker)

zeer grote spreiding;bedding

veel zandlagen;oever;basis scherp;matig stevig

stevig;basis diffuus

zeer grote spreiding; ophoogzand;opgebrachte grond

straatwerk (stelconplaat)

veel zandlagen;matig slap

veel zandlagen;oever;matig stevig

oever

kom

zeer grote spreiding;opgebrachte grond;ophoogzand

Lithostratigrafie Formatie van Echteld

Formatie van Echteld

bodemhorizonten

organische bijmengingen

antropogene bijmengingen

maaiveldhoogte (cm) NAP

y coördinaat (m)

x coördinaat (m)

nummer

180

220

180

245

220

120

250

200

135

120

bovengrens (cm onder mv)

ondergrens (cm onder mv)

bijmenging

grondsoort

sterk siltig

matig siltig

klei

zwak zandig

zand matig siltig

klei

zand zwak siltig

klei

zand zwak siltig

zand zwak siltig;zwak grindig

klei

zand zwak siltig;zwak grindig

zandmediaan

licht-bruingrijs

grijs

licht-grijs

licht-grijsbruin

grijs

nieuwvormingen

kalkrijk

kalkloos

kalkrijk

kalkloos

spoor roestvlekken

kalkloos spoor mangaanconcreties; spoor roestvlekken

licht-grijs-geel kalkrijk

licht-bruingrijs

licht-bruin

matig grof licht-bruin

matig fijn

kalkgehalte

licht-grijs-geel kalkrijk

licht-grijs

kleur

matig grof licht-bruingrijs

matig fijn

zeer grof

overig oever;veel zandlagen

matig grote spreiding;weinig kleilagen;oever

kom

matig grote spreiding; opgebrachte grond;ophoogzand

straatwerk (betonklinker)

matig grote spreiding;bedding

matig kleine spreiding;veel kleilagen;oever

kom;stevig

matig kleine spreiding;opgebrachte grond

zeer grote spreiding;bedding

oever;basis scherp;weinig zandlagen

basis diffuus;kom

zeer grote spreiding;opgebrachte grond;ophoogzand

straatwerk (betonklinker)

Lithostratigrafie Formatie van Echteld

Formatie van Echteld

bodemhorizonten

organische bijmengingen

antropogene bijmengingen

maaiveldhoogte (cm) NAP

y coördinaat (m)

x coördinaat (m)

nummer

180

200

180

255

230

130

245

220

130

220

170

300

270

bovengrens (cm onder mv)

ondergrens (cm onder mv)

220

bijmenging

grondsoort

sterk siltig

matig siltig

sterk siltig

zand zwak siltig;sterk grindig

zand zwak siltig;zwak grindig

zand zwak siltig

klei

zand zwak siltig;zwak grindig

zand zwak siltig

klei

zand zwak siltig;matig grindig

zand zwak siltig

zand matig siltig

zandmediaan

kleur licht-grijs

kalkrijk

kalkgehalte

licht-grijsbruin

licht-grijs

licht-grijsbruin

donker-grijszwart

licht-bruingrijs

licht-bruin

licht-geelbruin

licht-grijs

uiterst grof licht-bruingrijs

zeer grof

matig fijn

zeer grof

nieuwvormingen

kalkrijk

spoor roestvlekken

kalkloos spoor mangaanconcreties; spoor roestvlekken

kalkrijk

matig grof licht-geel-grijs kalkrijk

matig fijn

antropogene bijmengingen spoor puinresten

overig zeer grote spreiding;bedding

zeer grote spreiding; ophoogzand; plastic folie aan basis;opgebrachte grond

straatwerk (stelconplaat)

matig kleine spreiding;bedding? loopt uit guts

veel zandlagen;oever

zeer grote spreiding;ophoogzand

straatwerk (asfalt)

zeer grote spreiding;bedding

oever;basis scherp

stevig;kom;basis diffuus

zeer grote spreiding; ophoogzand;opgebrachte grond

vloer (beton)

matig grote spreiding;bedding

matig grote spreiding;veel kleilagen

Lithostratigrafie Formatie van Echteld

Formatie van Echteld

bodemhorizonten

organische bijmengingen

maaiveldhoogte (cm) NAP

y coördinaat (m)

x coördinaat (m)

nummer

170

200

170

145

130

120

bovengrens (cm onder mv)

ondergrens (cm onder mv)

bijmenging

grondsoort

sterk zandig

matig siltig

sterk siltig

matig siltig

zand zwak siltig

klei

zand zwak siltig;zwak grindig

klei

zand zwak siltig;zwak grindig

licht-grijs

kleur

zandmediaan

licht-grijs

licht-geelbruin

licht-grijsbruin

donker-grijszwart

uiterst grof licht-grijsbruin

zeer grof

matig grof licht-grijsbruin

licht-bruin

matig grof licht-geelbruin

licht-grijs

matig grof licht-bruingrijs

licht-bruin

grijs

matig grof licht-geelbruin

kalkgehalte

nieuwvormingen

kalkrijk

spoor roestvlekken

kalkloos spoor roestvlekken

kalkrijk

kalkloos

kalkrijk

overig straatwerk (asfalt)

zeer grote spreiding;bedding?

matig grote spreiding; ophoogzand; kleibrokken

matig grote spreiding; opgebrachte grond;ophoogzand

straatwerk (betonklinker)

matig grote spreiding;weinig kleilagen;oever

matig stevig;oever

stevig;kom

matig grote spreiding; ophoogzand;opgebrachte grond

straatwerk (betonklinker)

zeer grote spreiding;bedding

oever;matig stevig

kom;stevig

zeer grote spreiding;opgebrachte grond;ophoogzand

straatwerk (betonklinker)

Lithostratigrafie Formatie van Echteld

Formatie van Echteld

bodemhorizonten

organische bijmengingen

antropogene bijmengingen

maaiveldhoogte (cm) NAP

y coördinaat (m)

x coördinaat (m)

nummer

165

190

120

165

120

bovengrens (cm onder mv)

ondergrens (cm onder mv)

bijmenging

grondsoort

sterk siltig

matig siltig

zand zwak siltig

zand zwak siltig;zwak grindig

zand zwak siltig

klei

zand zwak siltig;zwak grindig

zand zwak siltig;sterk grindig

zandmediaan

kleur donker-rood

donker-grijszwart

donker-rood

donker-grijszwart

bruin

kalkrijk

kalkgehalte

zeer grof

matig fijn

licht-grijs

licht-grijs-wit

licht-grijsbruin

licht-grijs

licht-bruingrijs

grijs

nieuwvormingen

kalkrijk

spoor roestvlekken

kalkloos spoor roestvlekken

uiterst grof licht-geel-grijs kalkrijk

zeer grof

antropogene bijmengingen spoor baksteen

;veel puinresten

weinig baksteen; weinig puinresten

overig

Formatie van Echteld

Lithostratigrafie

zeer grote spreiding; kleibrokken; opgebrachte grond

zeer grote spreiding;opgebrachte grond;ophoogzand

matig grote spreiding; ophoogzand; gestuit op ondoordringbaar puin?

matig kleine spreiding

Formatie van Echteld

veel zandlagen;matig stevig;basis Formatie scherp van Echteld

stevig;kom;basis diffuus

zeer grote spreiding;opgebrachte grond;ophoogzand;basis scherp

puinlaag

straatwerk (asfalt)

puinlaag

straatwerk (asfalt)

zeer grote spreiding

bodemhorizonten

organische bijmengingen

maaiveldhoogte (cm) NAP

y coördinaat (m)

x coördinaat (m)

nummer

maaiveldhoogte (cm) NAP

165

140

120

160

185

120

160

140

125

110

bovengrens (cm onder mv)

ondergrens (cm onder mv)

grondsoort

sterk siltig

matig siltig

bijmenging

sterk siltig

matig siltig

zand zwak siltig

klei

zand zwak siltig;zwak grindig

zand zwak siltig;sterk grindig

zand zwak siltig

klei

kleur

zandmediaan matig fijn

zeer grof

licht-bruingrijs

licht-grijsbruin

licht-bruin

donker-grijs

licht-bruin

licht-grijs

bruin

donker-grijszwart

matig grof licht-grijs

licht-grijs

matig grof licht-grijsbruin

licht-bruin

grijs

nieuwvormingen

kalkgehalte kalkrijk

kalkrijk

kalkloos

kalkrijk

kalkloos spoor roestvlekken

antropogene bijmengingen weinig baksteen; weinig puinresten

spoor baksteen

overig matig kleine spreiding;bedding? loopt uit guts

veel zandlagen

stevig;kom

kom;stevig

zeer grote spreiding; ophoogzand;opgebrachte grond

straatwerk (stelconplaat)

zeer grote spreiding;gestuit op ondoordringbare puinlaag

straatwerk (asfalt)

matig grote spreiding; opgebrachte grond; ophoogzand; gestuit op ondoordringbaar puin?

straatwerk (betonklinker)

matig grote spreiding;oever

spoor zandlagen;oever

stevig;kom

stevig;spoor plantenresten; omgewerkte grond

Lithostratigrafie Formatie van Echteld

Formatie van Echteld

bodemhorizonten

organische bijmengingen

y coördinaat (m)

x coördinaat (m)

nummer

130

150

165

170

130

150

165

190

165

150

300

280

150

280

170

110

bovengrens (cm onder mv)

ondergrens (cm onder mv)

bijmenging

grondsoort

sterk siltig

matig siltig

sterk siltig

matig siltig

zand zwak siltig

klei

zand zwak siltig;zwak grindig

zand zwak siltig;sterk grindig

klei

zand zwak siltig;zwak grindig

zand zwak siltig

klei

zand zwak siltig;matig grindig

zandmediaan

licht-bruin

licht-bruingrijs

licht-bruin

licht-grijs

licht-bruingrijs

licht-bruin

licht-grijs

kleur

zeer grof

matig fijn licht-grijs

licht-grijs

matig grof licht-geelbruin

licht-grijs

uiterst grof licht-grijs

zeer grof

matig fijn

zeer grof

kalkgehalte kalkrijk

kalkrijk

kalkloos

kalkrijk

kalkloos

kalkrijk

nieuwvormingen spoor roestvlekken; spoor mangaanconcreties

antropogene bijmengingen spoor baksteen

veel baksteen

overig matig grote spreiding;bedding

matig kleine spreiding;oever

oever

spoor zwarte vlekken;stevig;kom

matig grote spreiding; opgebrachte grond;ophoogzand

straatwerk (betonklinker)

zeer grote spreiding;bedding

stevig;brokken zeer grof zand;omgewerkte grond

zeer grote spreiding;opgebrachte grond

zeer grote spreiding; baksteen/ puinlagen;opgebrachte grond

matig kleine spreiding;bedding? loopt uit guts

matig slap;basis scherp

matig stevig;oever;basis diffuus

zeer grote spreiding;ophoogzand

straatwerk (stelconplaat)

Lithostratigrafie Formatie van Echteld

Formatie van Echteld

bodemhorizonten

organische bijmengingen

maaiveldhoogte (cm) NAP

y coördinaat (m)

x coördinaat (m)

nummer

maaiveldhoogte (cm) NAP

100

200

170

160

140

120

215

190

110

bovengrens (cm onder mv)

ondergrens (cm onder mv)

bijmenging

grondsoort

zwak zandig

matig siltig

uiterst siltig

zwak zandig

matig siltig

sterk zandig

klei

matig siltig

zand zwak siltig;zwak grindig

klei

zand uiterst siltig

klei

zand zwak siltig

klei

zand zwak siltig;zwak grindig

zandmediaan

licht-grijs

grijs

licht-bruin

licht-grijs

kleur

zeer grof

matig fijn

grijs

licht-geelbruin

licht-grijs

licht-bruin

grijs

matig grof geel

grijs

matig grof licht-grijs

zeer grof

kalkgehalte

nieuwvormingen

kalkloos spoor roestvlekken

kalkrijk

kalkloos

kalkrijk

kalkloos

kalkrijk

overig zeer stevig;kom

zeer grote spreiding; ophoogzand;opgebrachte grond

straatwerk (stelconplaat)

oever

matig kleine spreiding;oever

oever

kom

matig grote spreiding; opgebrachte grond;ophoogzand

straatwerk (betonklinker)

matig grote spreiding;bedding

oever

stevig;kom;basis diffuus

zeer grote spreiding;opgebrachte grond;ophoogzand

straatwerk (betonklinker)

Lithostratigrafie Formatie van Echteld

Formatie van Echteld

bodemhorizonten

organische bijmengingen

antropogene bijmengingen

y coördinaat (m)

x coördinaat (m)

nummer

150

160

175

200

150

160

175

190

165

140

250

190

140

bovengrens (cm onder mv)

ondergrens (cm onder mv)

100

grondsoort

sterk siltig

matig siltig

bijmenging

sterk siltig

matig siltig

sterk siltig

matig siltig

zand zwak siltig

klei

zand zwak siltig

grind zwak zandig

zand zwak siltig;sterk grindig

klei

zand zwak siltig;zwak grindig

zand zwak siltig

klei

zandmediaan

licht-grijs

grijs

licht-bruin

licht-grijs

matig grof licht-bruin

licht-bruin

matig grof licht-grijs

grijs

donker-grijs

uiterst grof licht-bruingrijs

zeer grof

matig fijn

kleur licht-grijsbruin

kalkgehalte

nieuwvormingen spoor roestvlekken

kalkrijk

kalkloos spoor roestvlekken

kalkrijk

kalkloos

kalkrijk

kalkloos spoor roestvlekken

kalkrijk

kalkloos

antropogene bijmengingen veel puinresten; veel baksteen

overig matig grote spreiding;spoor kleilagen;oever

matig stevig;oever

stevig;kom

matig grote spreiding; opgebrachte grond

zeer grote spreiding

zeer grote spreiding;bedding

matig stevig;oever

brokken zeer grof zand en grind;omgewerkte grond;stevig

zeer grote spreiding; ophoogzand;opgebrachte grond

straatwerk (klinker)

matig kleine spreiding;spoor kleilagen;bedding? loopt grotendeels uit guts

veel zandlagen;oever

stevig;kom

Lithostratigrafie Formatie van Echteld

Formatie van Echteld

bodemhorizonten

organische bijmengingen

maaiveldhoogte (cm) NAP

y coördinaat (m)

x coördinaat (m)

nummer

120

180

260

120

180

185

160

140

200

110

bovengrens (cm onder mv)

ondergrens (cm onder mv)

bijmenging

grondsoort

sterk siltig

matig siltig

klei

uiterst siltig

matig siltig

zand zwak siltig

klei

zand zwak siltig;matig grindig

zand zwak siltig

zand zwak siltig;zwak grindig

zandmediaan

licht-bruin

kleur grijs

grijs

licht-grijsbruin

licht-bruin

licht-grijsbruin

licht-grijs

grijs

licht-bruin

grijs

bruin

grijs

matig grof geel

matig fijn

zeer grof

matig grof grijs

matig grof licht-bruingrijs

zeer grof

kalkgehalte

nieuwvormingen

kalkrijk

kalkloos

kalkrijk

spoor roestvlekken

kalkloos spoor roestvlekken

kalkrijk

antropogene bijmengingen spoor baksteen

overig oever

oever

kom

matig grote spreiding; opgebrachte grond; ophoogzand;basis scherp

straatwerk (betonklinker)

matig kleine spreiding;oever

oever;matig stevig

stevig;kom

zeer grote spreiding;opgebrachte grond;ophoogzand

straatwerk (betonklinker)

straatwerk (asfalt)

zeer grote spreiding;ophoogzand

straatwerk (asfalt)

matig grote spreiding; opgebrachte grond; saneringslocatie?

zeer grote spreiding;opgebrachte grond

Lithostratigrafie Formatie van Echteld

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=OverBetuwe&id=2e28139e-5bb6-4eff-af28-5c742c3796e0