23-06-14.03 Startnotitie Visie op Gezondheid

Startnotitie Visie op Gezondheid Gemeente Overbetuwe

Maart 2023

Startnotitie Visie op Gezondheid

1

Inhoud

1.

Aanleiding..........................................................................................................................2

2.

Inleiding .............................................................................................................................4

3.

Onze ambitie .....................................................................................................................7

4.

Speerpunten van Overbetuwe...........................................................................................9 1.

Gezondheid in fysieke en sociale leefomgeving. ...........................................................9

2.

Verkleinen gezondheidsachterstanden..........................................................................9

3.

Versterking van de mentale weerbaarheid en mentale gezondheid. ...........................10

4.

Versterken van (de verbinding met) de sociale basis. .................................................11

5.

Een gezonde leefstijl....................................................................................................12

6.

Vitaal ouder worden. ....................................................................................................12

7.

Regionale Preventie infrastructuur...............................................................................13

5.

Strategische partners ......................................................................................................15

6.

Financiële kaders ............................................................................................................17

7.

Planning...........................................................................................................................18

Bijlage 1; Gezondheidsprofiel Overbetuwe.............................................................................19 Bijlage 2; We bouwen voort op wat er al is…………………....................................................21 Bijlage 3; Begrippenlijst ..........................................................................................................23

1

Startnotitie Visie op Gezondheid

2

1. Aanleiding Voor u ligt de startnotitie Visie op Gezondheid Overbetuwe om u de handvatten te geven om de kaders te stellen voor het lokale gezondheidsbeleid in Overbetuwe. Samen met u willen wij alle inwoners van Overbetuwe de kans geven om gezond op te groeien en gezond ouder te worden in Overbetuwe. Samenspel In het kader van het samenspel tussen college en raad, onder de noemer Samen aan Zet willen college en raad op een andere manier invulling geven aan de kaderstellende rol van de raad. De raad heeft vooraf de ‘Visievorming over ‘opgroeien en ouder worden in de gemeente Overbetuwe’ hiervoor geselecteerd en als onderdeel hiervan de lokale nota Gezondheid Overbetuwe. De raad kan in een rondetafelgesprek mede richting geven aan het gezondheidsbeleid. Achtergrond Publieke Gezondheid is een verantwoordelijkheid van de gemeente. De Wet publieke gezondheid (Wpg) stelt dat de gemeenteraad bij het vaststellen van de nota gemeentelijk gezondheidsbeleid in ieder geval de landelijke prioriteiten in acht neemt, zoals opgenomen in de landelijke nota gezondheidsbeleid. In de landelijke nota gezondheidsbeleid 2020-2024; Gezondheid breed op de agenda, staan vier thema’s gespecificeerd: - Gezondheid in de fysieke en sociale omgeving - Gezondheidsachterstanden verkleinen - Druk op het dagelijks leven bij jeugd en jongvolwassenen - Vitaal ouder worden.

De regionale visie op de publieke gezondheidszorg Midden-Gelderland 2021-2025 legt een stevige basis onder het werk aan de opgaven waar de gemeente voor staat. De vier landelijke thema’s vormen de focus met handvatten voor de lokale inrichting. Hierbij bieden wij u de herijking aan van het huidige lokale gezondheidsbeleid 2018. Het rijk stimuleert de ingezette beweging van ‘zorg naar gezondheid’. In september 2022 zijn voor deze beweging het Integraal Zorgakkoord (IZA) en in februari 2023 het Gezond Leven Akkoord (GALA) ondertekend. Met de ondertekening van het IZA tekenen we voor de gemeentelijke inzet en verantwoordelijkheid voor preventie, het opzetten van een regionale preventie-infrastructuur en het verbeteren van de samenwerking tussen de eerstelijnszorg en het sociaal domein. Het GALA creëert de randvoorwaarden waarbinnen gemeenten een integraal preventief gezondheidsbeleid kunnen voeren. In de huidige aanpak zijn beleid en financiering versnipperd en wordt te weinig rekening gehouden met aanpalende domeinen die van grote invloed zijn op de gezondheid.

2

Startnotitie Visie op Gezondheid

3

Het GALA beoogt een lokale aanpak om de volgende doelen te realiseren: 1. Het terugdringen van gezondheidsachterstanden, waaronder Kansrijke Start; 2. Een gezonde fysieke leefomgeving die uitnodigt tot bewegen en ontmoeten; 3. Het versterken van (de verbinding met) de sociale basis; 4. Een gezonde leefstijl; 5. Een versterking van de mentale weerbaarheid en mentale gezondheid; 6. Een streven naar vitaal ouder worden; 7. Een domein overstijgende inzet vanuit een regionale preventie-infrastructuur, waarbij ook wordt gekeken naar de interactie met andere beleidsterreinen.

3

Startnotitie Visie op Gezondheid

4

2. Inleiding Gezondheid is niet vanzelfsprekend. Door goede preventieve maatregelen, creëren we gelijke kansen voor onze jongeren om gezond en gelukkig op te groeien en vergroten we de kans op gezonde ouderdom. Gezondheid is meer dan niet ziek zijn. De nadruk ligt op veerkracht, eigen regie en welbevinden. Niet de ziekte, het life-event of de beperking staan centraal, maar het vermogen van mensen om ermee om te gaan en mee te kunnen blijven doen. Corona en gezondheidsverschillen De coronapandemie heeft veel impact gehad op het dagelijks leven, de gezondheid en het welbevinden van inwoners. Ook in Overbetuwe zien we hiervan de gevolgen, onder meer door een toegenomen vraag om ondersteuning en zorg voor inwoners. Corona legde bloot dat de sommige groepen mensen harder door de gevolgen van het virus en/of de maatregelen werd getroffen dan anderen. Gezondheidsverschillen en achterstanden, in gezondheid, maar ook in inkomen, opleiding, sociaal netwerk en zelfredzaamheid1, speelden hierin een rol. Digitalisering en technische vernieuwing brengen nieuwe oplossingen, ook binnen welzijn en zorg. Onderzoek laat zien dat meer aandacht voor preventie betekent dat we later minder zorg nodig hebben. De coronaepidemie bewijst hoe kwetsbaar gezondheid is en hoe de zorgcapaciteit in een mum van tijd onder enorme druk kan komen te staan. Deze ontwikkelingen gaan ook Overbetuwe niet voorbij.

We bouwen voort op wat er al is… In Overbetuwe ondernemen we al het nodige om gezondheidsproblemen te voorkomen. In bijlage 2 staat een gedetailleerd overzicht van de preventieve maatregelen die de gemeente Overbetuwe nu al inzet. We bouwen voort op Uitvoeringsnotitie Publieke Gezondheid Volwassenen en Ouderen Overbetuwe 2018 en het Beleidsplan Sociaal Domein: Een sterke Sociale Basis. We willen nóg meer aandacht en inzet op preventie en een gezonde levensstijl van jongs af aan. Positieve gezondheid2 is daarbij ons uitgangspunt. Nationale en regionale gezondheidsbeleid De doelen uit het nationale, regionale gezondheidsbeleid en het GALA vertalen wij door naar lokaal beleid en prioriteren wij op basis van onze situatie in Overbetuwe. De Minister heeft de opgaven uit de Volksgezondheid Toekomst Verkenning (VTV) in 2020 vertaald naar de volgende landelijke ambities: 1. Gezondheid in fysieke en sociale leefomgeving die uitnodigt tot bewegen en ontmoeten 2. Verkleinen gezondheidsachterstanden (waaronder Kansrijke Start) 3. Versterking van de mentale weerbaarheid en mentale gezondheid Met aandacht voor druk op het dagelijks leven van jongvolwassen 4. Versterken van (de verbinding met) de sociale basis 5. Een gezonde leefstijl 6. Vitaal ouder worden.

1 Regiovisie publieke gezondheidszorg Gelderland-Midden 2021-2025. 2 Theoretisch kader beleidsplan Sociaal Domein 2020-2025.

4

Startnotitie Visie op Gezondheid

5

Dit vraag een brede integrale aanpak (health in all policies). Denk aan een domein overstijgende inzet vanuit een regionale preventie-infrastructuur3, waarbij ook wordt gekeken naar de interactie met andere beleidsterreinen.

Figuur 14

Randvoorwaarden Alle onderzoeken laten zien dat bestaansonzekerheid een verwoestend effect heeft op de gezondheid. Armoede, schulden, problemen met huisvesting, eenzaamheid is de achterliggende problematiek die aanpak behoeft en daarmee een grote invloed kunnen hebben op de gezondheid van onze inwoners. Positieve Gezondheid Bij de methode van Positieve Gezondheid ligt het accent niet (alleen) op ziekte, maar op mensen zelf, op hun veerkracht en op wat hun leven betekenisvol maakt. Positieve gezondheid biedt niet alleen kansen voor patiënten, cliënten en inwoners, maar ook voor professionals in zorg, welzijn en wonen. De focus op Positieve gezondheid stimuleert een betere samenwerking tussen mensen en een goede samenhang tussen verschillende diensten rondom gezondheid en gezond leven. Samenwerking Gezondheidsvraagstukken zijn complex en vragen een breed perspectief en de aanpak overstijgt de verschillende domeinen (Health in all policies). De verbindingen met het maatschappelijk organisaties, huisartsen, welzijn, zorgpartijen en vrijwilligers(organisaties) zijn van groot belang. Overbetuwe hecht er veel waarde aan om deze samenwerking te versterken. We sluiten aan bij wat al is, bouwen dit uit en we benutten bestaande structuren en netwerken. Onze maatschappelijke partners hebben veelal hun zaken op orde.

Uit de contacten en gesprekken met veel van onze partners blijkt dat vooral de verbinding tussen

3 Regionale preventie-infrastructuur betreft een IZA-afspraak. Bij domein overstijgende inzet is samenwerking

nodig. Zowel lokaal als ook regionaal. En niet alleen binnen het gemeentelijk domein en het zorgdomein (zoals huisarts, wijkverpleegkundige) op lokaal niveau, maar ook tussen gemeenten en met het zorgdomein op regionaal niveau (zoals met zorgverzekeraars). 4 Regiovisie publieke gezondheidszorg Gelderland-Midden 2021-2025.

5

Startnotitie Visie op Gezondheid

6

organisaties en hun activiteiten wordt gemist. Kortom: Er gebeurt veel in Overbetuwe, maar dat weten we niet altijd van elkaar. Beleidskaders Lokaal: • Coalitieprogramma op hoofdlijnen Gemeente Overbetuwe 2022 - 2026 Samen aan zet! • Uitvoeringsprogramma 2022-2026. • Beleidsplan Sociaal Domein Overbetuwe 2020-2025; ‘Een sterke sociale basis in Overbetuwe’. • Visie en ontwikkeling Armoedebeleid Overbetuwe 2019-2022. • Uitvoeringsnotitie, Publieke Gezondheid Volwassen en Ouderen Overbetuwe (2018). • Sportakkoord Overbetuwe (2020). • Sport- en beweegnota (2021-2025) • Preventieakkoord Overbetuwe; Gezond Overbetuwe doen we samen! (2021). • Preventie- en Handhavingsplan Alcohol 2021–2024. • Verstevigen verbinding Sociaal Team en de eerstelijnszorg in de gemeente Overbetuwe (2021). Regionaal/landelijk: • Wet publieke gezondheid (Wpg). • Nationaal Preventieakkoord (2018). • Landelijke nota Publieke gezondheid 2020-2024. • Regionale nota Publieke Gezondheid 2021- 2025 Gelderland Midden. • Gelderssportakkoord 2.0 (2022). • Integraal Zorg Akkoord, IZA (2022). • Gezond en Actief Leven akkoord, GALA (2023). Uitdagingen De uitdagingen5 en risico’s6 op basis van het inzicht in de ziektelast voor de komende jaren zijn: - Blijvend hoge ziektelast door hart en vaatziekten en kanker; - Een grotere zorgvraag door een vergrijzende populatie met meer chronische aandoeningen.

- De groeiende groep zelfstandig wonende ouderen met dementie en andere complexe problemen. - De toenemende mentale druk op jongeren en jongvolwassenen. - Een krimpend aantal zorgverleners, waarbij ook de informele zorg driegt af te nemen. - Samenwerking tussen zorgaanbieders, gemeenten en zorgverzekeraars (onderling en als totaal) is onvoldoende. - Relatief hoog zorggebruik c.q. hoge zorgkosten.

5 Menzis; Regiobeeld Arnhem 2019 -2030.

6 Volksgezondheid Toekomst Verkenning (VTV) van het RIVM.

6

Startnotitie Visie op Gezondheid

7

3. Onze ambitie Voordat we als gemeente speerpunten bepalen, willen we eerst weten wat voor gemeente wij, op het gebied van gezondheid, willen zijn. We vinden het belangrijk om lokaal op te pakken wat lokaal kan en uit te gaan van ieders mogelijkheden, met oog voor eventuele beperkingen. Visie: Gemeente Overbetuwe is een samenlevingsgerichte, communicatieve en betrouwbare gemeente. Ons streven is dan ook om een betrouwbare organisatie te zijn, gericht op mens en werk, die bewust een bijdrage levert aan de Overbetuwse samenleving. Inwoners voelen zich vitaal, iedereen telt en doet mee. Een organisatie om trots op te zijn7. De gemeente staat voor een sterke sociale basis, kwaliteit van leven van onze inwoners, voldoende mogelijkheden om talenten te ontwikkelen en een leefbare en inclusieve samenleving. We organiseren dit ‘dichtbij de samenleving’. Gezonde generatie 2040 De stip op de horizon is een gezonde generatie in 20408, met weerbare, gezonde mensen die kunnen opgroeien, leven, werken en wonen in een gezonde leefomgeving, en waarin sprake is van een sterke sociale basis. Waarin de fysieke en mentale gezondheid vanaf het prille begin, de eerste 1.000 dagen, wordt bevorderd en behouden en waar speciale aandacht uitgaat naar mensen in kwetsbare situaties.

Hiermee dragen we ook bij aan het betaalbaar houden van het zorgstelsel, zodat mensen die dat nodig hebben kunnen blijven rekenen op zorg. In eerste instantie geven mensen zelf invulling aan een zo gezond mogelijk leven. Preventie is nodig om te zorgen dat mensen langer gezond blijven9. We geven aandacht aan de langetermijneffecten van de coronapandemie. Samen met verbonden partijen als VGGM/GGD Gelderland-Midden en lokale organisaties uit zorg, welzijn, sport en cultuur slaan we de handen ineen om te werken aan een gezonde leefomgeving voor onze inwoners. Waarin onze kinderen gezond kunnen opgroeien en onze volwassenen gezond en zo lang als mogelijk zelfstandig ouder worden. De ambitie voor publieke gezondheid vertalen we zo: Ambitie Publieke Gezondheid:

Alle inwoners van Overbetuwe krijgen dezelfde mogelijkheden om veerkrachtig en zo gezond als mogelijk op te groeien, te leven en vitaal ouder te worden.

7 Beleidsplan Sociaal Domein 2020-2025.

8 GALA -Gezond en Actief Leven Akkoord | Rapport | Rijksoverheid.nl 9 Uitvoeringsprogramma 2022-2026.

7

Startnotitie Visie op Gezondheid

8

Om onze ambitie te bereiken passend bij de uitdagingen, kaders en het gezondheidsprofiel van Overbetuwe10 zetten we in op de volgende speerpunten: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Gezondheid in fysieke en sociale leefomgeving. Verkleinen gezondheidsachterstanden; Gezonde en kansrijke start. Versterking van de mentale weerbaarheid en mentale gezondheid. Versterken van de sociale basis. Gezonde leefstijl. Vitaal ouder worden. Regionale Preventie structuur.

In het volgende hoofdstuk worden deze speerpunten verder uitgewerkt.

10 Zie bijlage 1; Gezondheidsprofiel Overbetuwe.

8

Startnotitie Visie op Gezondheid

9

4. Speerpunten van Overbetuwe 1. Gezondheid in fysieke en sociale leefomgeving. De Wet Publieke Gezondheid en de nieuwe Omgevingswet zijn van belang voor het beschermen en bevorderen van gezondheid via leefomgeving. Deze kaders regelen dat we gezondheidsaspecten bewaken bij het nemen van bestuurlijke besluiten. De inrichting en vormgeving van de buurt heeft invloed op de gezondheid en leefstijl van de bewoners. Het bepaalt mede in hoeverre mensen bewegen, elkaar ontmoeten, naar voorzieningen als de arts en supermarkt kunnen, en activiteiten kunnen ondernemen. We bouwen voort op: - De inzet van gezondheidskundige kennis bij besluitvorming over de fysieke leefomgeving en omgevingsplannen. - De Omgevingswet die opgaven op het gebied van gezondheid, ruimte en het leefmilieu aan elkaar verbindt. - Het stimuleren van beweging en toegankelijkheid in de openbare ruimte bij de (her)inrichting van de leefomgeving. - Het lokale Hitteplan11.

2. Verkleinen gezondheidsachterstanden. Gezondheidsachterstanden hebben een negatieve impact op de kwaliteit van leven en de mogelijkheden voor inwoners om te participeren in het economisch en maatschappelijk leven. We willen alle inwoners van Overbetuwe een gelijke kans geven om gezond op te groeien, te leven en vitaal oud te worden. De omstandigheden die maken dan mensen een kleinere kans hebben om gezond op te groeien en gezond ouder te worden in Overbetuwe pakken we zoveel als mogelijk integraal aan via het Sociaal Team Overbetuwe (zoals laaggeletterdheid en armoede). Dit begint bij al bij een Kansrijke Start. We bouwen voort op: - Investeren in gezondheid voor iedereen in Overbetuwe. - Het verkleinen van gezondheidsverschillen. Onze focus ligt hierbij op de eerste levensfase. o Inzetten op prenatale voorlichting de preconceptievoorlichting met mogelijkheden voor preconceptiezorg.

11 Lokaal hitteplan Overbetuwe 2022-2025.

9

Startnotitie Visie op Gezondheid

De ketenaanpak Kansrijke Start, die gericht is op de eerste 1.000 dagen van elk kind dat in een kwetsbare situatie zit, verder ontwikkelen. JOGG-gemeente verder versterken. o

-

3. Versterking van de mentale weerbaarheid en mentale gezondheid. Mentale gezondheid en weerbaarheid zijn belangrijke voorwaarden om gezond op te groeien. Mensen met een goede mentale gezondheid hebben een 15 tot 20 jaar langere levensverwachting en herstellen sneller van lichamelijke ziekten. Mensen die mentaal gezond zijn, voelen zich niet alleen beter, maar voelen zich ook vaker verbonden met elkaar en zorgen over het algemeen goed voor hun kinderen. Verder zijn zij productief en zijn ze van betekenis voor hun directe omgeving en de maatschappij. Mentale gezondheid van jong(volwassenen) behoeft extra aandacht. Er spelen verschillende maatschappelijke ontwikkelingen een rol. De mentale gezondheid van jongeren in Nederland staat onder druk. Uit onderzoek blijkt onder meer dat 1 op de 7 jongeren depressieve klachten heeft, 1 op de 3 prestatiedruk ervaart en dat het stigma omtrent mentale problemen ook onder jongeren nog groot is. Ook blijkt dat 75% van de psychische problemen ontstaat vóór het 25e levensjaar. We leggen onze focus daarom op jeugd en jongvolwassenen (en hun ouders). Vanuit de NPO-middelen is een plan gemaakt voor de ondersteuning van jongeren die ten gevolge van de coronamaatregelen knelpunten ervaren. Dit plan behelst ‘preventielijnen’ in de middelbare schoolstructuren.

Deze preventielijnen richten zich op vijf thema’s, namelijk middelen gebruik, mentale weerbaarheid, sociaal klimaat, online problematiek en leerlingen met extra zorg. Dit gebeurt in samenspraak met andere partners binnen onze lokale structuur. We bouwen voort op: - Het vergroten van kennis en inzicht van en over mentale problemen. - Het toegankelijk maken van laagdrempelig aanbod voor onze inwoners. - Mentale gezondheid vormt een vast onderdeel tijdens de overleggen met onze partners, o.a. scholen. - Suïcide preventie ontwikkelen.

10

10

Startnotitie Visie op Gezondheid

4. Versterken van (de verbinding met) de sociale basis. Om de gewenste beweging naar de voorkant goed te kunnen maken, is het nodig de sociale basis te versterken. Met meer oog voor de menselijke maat en de nabijheid van ondersteuning en zorg, vanuit de leefwereld of de situatie van de inwoner, gebiedsgericht en domein overstijgend. De sociale basis kan bestaan dankzij de onmisbare inzet van bij de samenleving betrokken inwoners, vrijwilligers en mantelzorgers. Het is nodig de informele zorg te versterken, te ondersteunen en te waarderen. Dit vraagt om erkenning van de mantelzorger en ondersteuning op maat (zoals respijtzorg). In een wijk waar veel sociale samenhang is, is het makkelijker elkaar te ontmoeten en hulp te vragen en te bieden.

We bouwen voort op: - Ontmoeting faciliteren als versterking van een positieve sociale leefomgeving (Huiskamers, dorpsagenda’s). - Het stimuleren van laagdrempelige ondersteuningsvormen als lotgenoten contact of zelfhulpgroepen. - Het ondersteunen van mantelzorgers met aandacht voor: o Versterken toegang van de ondersteuning. o Door-ontwikkelen respijtzorgaanbod. o Stimuleren regionale samenwerking met het Netwerk Dementie (NDAO). - Lokale aanpak eenzaamheid blijvend versterken: o Deelname Eén tegen eenzaamheid door-ontwikkelen. o Inzetten op huisbezoeken bij de inwoners die 75 zijn geworden. - Verdere uitwerking Welzijn-op-Recept12 in samenwerking 1e-lijnszorg (o.a. huisartsen).

12 Landelijke netwerk Welzijn-op-Recept.

11

11

Startnotitie Visie op Gezondheid

5. Een gezonde leefstijl. Ongezond gedrag (in een ongezonde leefomgeving) is verantwoordelijk voor bijna 20 procent van de ziektelast. Daarom is het van belang om gezond gedrag en gezonde keuzes te stimuleren vanuit een integrale aanpak. In het lokale Preventieakkoord zijn afspraken gemaakt gericht op het stoppen met roken, terugdringen van problematisch alcoholgebruik, tegengaan van overgewicht en mentale gezondheid. In het sportakkoord zijn afspraken gemaakt om sport zo leuk en toegankelijk mogelijk te maken voor álle Nederlanders, in álle levensfasen. We bouwen voort op: - De doelen in het Preventieakkoord. - De doelen in het Sportakkoord. - Coördinatie en integraliteit versterken van Sportakkoord en Preventieakkoord. - Het voorkomen van het gebruik van alcohol, tabak en drugs door jongeren13. -

6. Vitaal ouder worden. Iedereen wil oud worden, maar niemand wil oud zijn. Een op de vijf Nederlanders is nu boven de 65 jaar. Dat gaat in 2040 naar één op de vier Nederlanders. Vanwege het groeiend aantal ouderen met een zorgvraag, staat de zorg onder druk. Belangrijk is dat mensen ook bij het vorderen van de leeftijd zo lang mogelijk vitaal blijven. Vitaal ouder worden gaat over lichamelijke vitaliteit, waar voldoende bewegen en goede voeding aan bijdragen. Maar ook over vitaal blijven op sociaal en mentaal gebied, met een sociaal netwerk waar je deel van uitmaakt en door activiteiten te ondernemen waardoor je je zinvol voelt. Het gaat erom dat mensen, samen met hun naasten, in regie blijven over hun eigen leven. Tegelijkertijd hebben wij de komende jaren in Overbetuwe te maken met een grotere vergrijzing dan gemiddeld in Nederland door onze bevolkingsopbouw. Een belangrijke opgave is dan ook om deze groep vitaal te houden. De speerpunten ‘Vitaal ouder worden’ en ‘Versterken Sociale Basis’ zijn aanvullend op elkaar als het gaat om mantelzorg en eenzaamheid.

13 Het Preventie- en Handhavingsplan Alcohol 2021-2024 geeft hiervoor handvatten.

12

12

Startnotitie Visie op Gezondheid

We bouwen voort op: ‘Samen Vitaal Ouder Worden’ als eerste actielijn en belangrijke pijler van het Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen (WOZO) programma. - Aandacht vragen voor gezonde voeding en ondervoeding bij onze lokale en regionale zorgpartners. - Investeren in een passend en toegankelijk beweegaanbod voor ouderen. - Het aanbod voor valpreventie verbreden om de gevolgen van vallen tegen te gaan en stimuleren zo dat ouderen ook zo lang als mogelijk is zelfstandig (delen) van het huishouden te blijven doen en actief te blijven.

7. Regionale Preventie infrastructuur Een van de IZA-doelen is domein overstijgende samenwerking. Zowel lokaal als ook regionaal. En niet alleen binnen het gemeentelijk domein en het zorgdomein (zoals huisarts, wijkverpleegkundige) op lokaal niveau, maar ook tussen gemeenten en met het zorgdomein op regionaal niveau (zoals met zorgverzekeraars). We bouwen voort op: - Opzetten van een regionale preventie-infrastructuur in samenwerking met lokale en regionale zorgpartijen, Menzis en Rijnstate verder uit. - We ondersteunen de regionale samenwerkingsnetwerken, zoals OnzeHuisartsen, GEZ (Geïntegreerde EerstelijnsZorg) Midden-Betuwe, Netwerk Dementie Arnhem en Omstreken14 en Samen in de Wijkzorg15. - Regionale functie GGD om meer in te zetten als regionale samenwerkingspartner en als regionale schakel in de kennisinfrastructuur op het gebied van gezondheidsbevordering en preventie. - De OZO-verbindzorg als communicatietool op verzoek van de inwoner om de reguliere zorg en (in)formele zorg met elkaar te laten communiceren.

14 https://www.netwerkdementiearnhemeo.nl/ 15 https://www.samenindewijkzorg.nl/

13

13

Startnotitie Visie op Gezondheid

Overbetuwe is een ambitieuze gemeente. We bouwen voort op onze lokale behoeften en bestaande lokale infrastructuur en sluiten aan bij de nieuwste landelijke ontwikkelingen. Gezondheid is niet vanzelfsprekend. Preventie is een proces van lange adem. De samenleving en (zorg)partners en gemeente pakken dit samen op. Ieder in zijn eigen rol en verantwoordelijkheid. In het volgende hoofdstuk gaan we in op de belangrijkste strategische partners.

14

14

Startnotitie Visie op Gezondheid

5. Strategische partners In de genoemde speerpunten wordt al duidelijk dat een preventief gezondheidsbeleid ontwikkeld en uitgevoerd wordt in samenwerking met anderen. Gezondheid raakt ons allemaal. We doen het samen in Overbetuwe en daarom ook dat onze gesprekspartners de afgelopen maanden al actief betrokken zijn geweest bij het bepalen van de richting die we met het nieuwe gezondheidsbeleid opgaan. In de volgende paragrafen staan de strategische partners genoemd. Rol gemeente Het gesprek met de samenleving is voor ons vanzelfsprekend. De ingezette beweging van ‘zorg naar gezondheid’ is een maatschappelijke beweging. Met het Preventieakkoord en het sportakkoord is deze beweging ingezet. De toegevoegde waarde van de gemeente is de regierol op lokaal niveau. De gemeente is dé partij om lokaal verbindingen om in de lokale context met partners een langdurige beweging te creëren. De gemeente is verantwoordelijk voor de sociale en fysieke infrastructuur in de dorpen. We hebben zicht op bestaande relevante samenwerkingsverbanden op lokaal en regionaal niveau. Het gaat bij deze regie om een verbindende rol, het verkrijgen van commitment, gezamenlijke ambitie en facilitairen van het proces. Rol GGD (Gemeentelijke Gezondheids Dienst) De Wet publieke gezondheid (Wpg) geeft gemeenten de opdracht de gezondheid te bewaken, beschermen en bevorderen.

Elke gemeente moet een GGD in stand houden en bepaalde taken uit de Wpg laten uitvoeren, waaronder het basistakenpakket jeugdgezondheidszorg. De professionals die dit doen zijn een belangrijke speler in het verbinden en versterken van de jeugdpreventieketen. De GGD heeft de taak voor het monitoren van de gezondheidssituatie van onze inwoners via de (vierjaarlijkse) gezondheidsmonitors. De rol van GGD als regionale kennispartner en adviseur op gezondheidsbeleid wordt niet overal voldoende benut. Het goed vormgeven van preventiebeleid is echter complex, vraagt deskundigheid en vereist goede samenwerking tussen veel verschillende spelers uit verschillende beleidsdomeinen (de gemeente vanuit de Wmo en de jeugdwet, zorgverzekeraars vanuit de zorgverzekeringswet, het zorgkantoor vanuit de Wlz) en vergt een lange adem. Betrokkenheid van externe partners Verschillende externe partners zijn nu al betrokken bij het ontwikkelen van een nieuw, integraal gezondheidsbeleid en de borging in de lokale infrastructuur. Op deze manier worden de partners actief bij het proces betrokken en dragen we zorg voor een duurzame samenwerking bij het gezondheidsbeleid.

Denk aan de volgende partners: Sociaal Team Overbetuwe (STO), GEZ Midden-Betuwe, OnzeHuisartsen, Forte Welzijn, Santé partners (maatschappelijk werk), Thuiszorg, Netwerk Dementie, Mantelzorg Overbetuwe, JOGG-regisseur, GGD, jeugdartsen, Fysiotherapeuten, Onderwijs, kinderopvang, peuterspeelzalen, OverbetuweBeweegt, Huiskamers Overbetuwe.

15

15

Startnotitie Visie op Gezondheid

Kennisnetwerk Al in een vroeg stadium zijn onze gesprekspartners uitgenodigd om deel te nemen in een klankbordgroep. Hier is enthousiast gehoor aan gegeven. Dit kennisnetwerk komt drie keer bijeen tijdens het proces en bespreekt de conceptnotities. Op deze manier worden de partners actief bij het proces betrokken en dragen we zorg voor een duurzame samenwerking bij de verbinding zorg en welzijn. Samenleving We zijn er trots op dat veel geïnteresseerde maatschappelijke partijen zich hebben aangesloten bij het lokale Preventieakkoord en het lokale sportakkoord. Hiermee zijn we een maatschappelijke beweging gestart die Overbetuwe nog gezonder en vitaler maakt en die aansluit bij de energie in de samenleving. Het zal de nodige inspanning van iedereen vragen om deze afspraken uit te voeren. We koesteren deze organisaties en streven naar uitbreiding en verbinding met en voor elkaar. Participatieraad De Participatieraad is een adviesraad en werkt volledig onafhankelijk van het gemeentebestuur en de gemeenteambtenaren. Zij geven namens de inwoners van de gemeente Overbetuwe gevraagd en ongevraagd advies. De Participatieraad wordt op tijd en actief geïnformeerd en betrokken, zodat zij gevraagd advies kunnen geven.

16

16

Startnotitie Visie op Gezondheid

6. Financiële kaders In dit hoofdstuk geven we inzicht en overzicht in de huidige financiële stromen rondom jeugd en publieke gezondheid. Structureel is in de gemeentelijke begroting 2023 opgenomen: Bijdrage GGD € 1.891.639 (Inwonersbijdragen, JGZ, Rijksvaccinatie)

Gezondheidsbeleid16

€

15.000

Incidenteel is het volgende budget beschikbaar: Coördinatie uitvoering lokaal sportakkoord en Preventieakkoord

€ 50.000

(incidenteel voor 2023/202417)

Vanuit GALA/SPUK zijn de incidenteel gelden aangevraagd voor 2023 - 2026

n.t.b.

(plan van aanpak is in de maak)

Met deze startnotitie zetten we stappen naar een integrale visie en samenhang met het beleidsplan Sociaal Domein 2020-2025 en verschillende uitvoeringsplannen. Deze startnotitie Visie op Gezondheid vertalen we verder in een integraal beleidsplan Gezondheid waarin de samenhang met andere beleidsterreinen en uitvoering van de speerpunten verder uitwerken. De planning van dit proces vindt u in het volgende hoofdstuk.

16 Uitvoeringsprogramma 2022-2026. 17 Uitvoeringsprogramma 2022-2026.

17

17

Startnotitie Visie op Gezondheid

7. Planning Deze startnotitie geeft een overzicht van het afgelopen proces en een doorkijk naar de planning voor het komend jaar 2023. Periode September 2022 November 2022 November 2022 Januari – juni 2023 Mei Mei Mei Mei/juni Mei/juni Maart/september April / december Juni / oktober 21 juni 12 september September Oktober Oktober November 13 december 19 december 6 januari 2024 20 januari 2024 Maart 2024

Actie Bijeenkomst Zorg en Welzijn; Hoe verder na corona. Netnetwerkbijeenkomst voor welzijn-en zorgmedewerkers 1ste lijn die werken met kwetsbare ouderen. Komt 2x per jaar bijeen. Organisatie door STO. Overleg met huisartsen i.v.m. jeugdproblematiek. Start verkenningen Welzijn-op-recept met onze partners. IBC met de gemeenteraad: informatie over Gezondheid in Overbetuwe. RTG met de gemeenteraad: Startnotitie Visie op gezondheid. Netwerkbijeenkomst voor welzijn-en zorgmedewerkers 1ste lijn die werken met kwetsbare ouderen. Komt 2x per jaar bijeen. Organisatie door STO. Verwerken aanvullingen gemeenteraad op Startnotitie Visie op gezondheid. Opzetten Kennisnetwerk. Uitwerken Gezond en Actief Leven Akkoord GALA en Spuk aanvraag. Uitwerken Integraal Zorg Akkoord met zorgpartners (IZA ) Interne afstemming beleidsterreinen voor de Beleidsnotitie Gezondheid Aanleveren aangepaste Startnotitie Visie op gezondheid. Besluitvorming gemeenteraad Startnotitie Visie op gezondheid. Plan van aanpak GALA/SPUK inleveren. Concept Beleidsnotitie Gezondheid bespreken met Kennisnetwerk. Concept Beleidsnotitie Gezondheid bespreken met Participatieraad. Netwerkbijeenkomst voor welzijn-en zorgmedewerkers 1ste lijn die werken met kwetsbare ouderen. Komt 2x per jaar bijeen. Organisatie door STO. Beleidsnotitie Gezondheid aanleveren voor B&W. College vergadering. Voorronde raad.

Besluitvorming Beleidsnotitie Gezondheid op Politieke avond. Evaluatieproces met alle betrokkenen en implementatie van de uitvoeringsplannen.

Zo bouwen we de komende jaren voort om alle inwoners van Overbetuwe een gelijke kans op gezond op te groeien, te leven en vitaal oud te worden.

18

18

Startnotitie Visie op Gezondheid

Bijlage 1; Gezondheidsprofiel Overbetuwe Gezonde inwoners dragen bij aan de vitaliteit van de samenleving. Het doel van preventie is te zorgen dat mensen gezond blijven door hun gezondheid te bevorderen en te beschermen. Het hebben van een sociaal netwerk en zelfredzaamheid zijn van belang voor een goede gezondheid. Het terugdringen van de zorgvraag is voor de gemeente belangrijk omdat veel zorg door de gemeente betaald wordt. Daarnaast stijgen de zorgkosten landelijk. Het is belangrijk om zicht te hebben op de gezondheid en de factoren die samenhangen met een goede gezondheid. In dit profiel worden de bij de GGD bekende gegevens gebundeld tot een gezondheidsprofiel Overbetuwe18. Algemeen In het algemeen zien we dat de gezondheid vooruit gaat. We worden ouder en we leven gezonder. De gemiddelde levensverwachting bij de geboorte in Nederland is 81,3 jaar; in de gemeente Overbetuwe 83,0 jaar. In Overbetuwe is het goed leven. Het gezondheidsprofiel komt overeen met het regionale en of landelijke beeld van de GGD, RIVM, CBS. Het gezondheidsgedrag in de regio Arnhem is overeenkomstig het gemiddelde van Nederland19. 1. Jeugd en jongeren Kinderen in Overbetuwe zijn over het algemeen gezond. 97% van de ouders geeft aan dat hun kind een (zeer) goede gezondheid heeft. Toch zijn er ook verbeterkansen.

Het aantal jongeren dat Jeugdzorg ontvangt in de gemeenten in de regio is meestal hoger dan gemiddeld in Nederland20. In gezinnen die moeite hebben met rondkomen of die moeten letten op hun uitgaven zijn de nodige gevolgen van geldgebrek merkbaar. Die gevolgen kunnen een negatieve uitwerking op de gezondheid van de kinderen hebben. In 17% van deze gezinnen komen spanningen voor. Een kwetsbare groep zijn de kinderen die wonen in een eenoudergezin. Daar komen armoede en gezondheidsproblemen vaker samen. Het advies voor kinderen is om elke dag minimaal een uur te bewegen. Dit kan op allerlei manieren, zoals sporten, fietsen of lopen naar school, buiten spelen of gymmen. Van de 4-12 jarigen in Overbetuwe beweegt 30% iedere dag minimaal één uur. De impact van corona is groter voor jongeren die al kwetsbaar waren voor de crisis. Meisjes en vierdeklassers lijken een groter risico te lopen op problemen met de mentale gezondheid. Aandacht en preventie zijn nodig om mentale gezondheidsproblemen te voorkomen en de jeugd veerkrachtig te maken en te houden 2. Gezondheid in de fysieke en sociale leefomgeving. De fysieke en sociale leefomgeving hebben grote invloed op de gezondheid van mensen en bieden aanknopingspunten voor zowel het bevorderen als het beschermen ervan. Denk bijvoorbeeld aan de aanpak van overgewicht, het stimuleren van beweging en een rookvrije omgeving.

Maar denk ook aan geluidshinder, groen in de buurt en hitte. In Overbetuwe heeft

18 Bronnen: Gemeenterapportage Overbetuwe Corona Gezondheidsmonitor Jeugd 2021 en Gezond opgroeien

in Overbetuwe Kindermonitor 2021 en Gezondheidsmonitor volwassen en ouderen 2020-2021 GGD Gelderland-Midden. 19 Menzis; Regiobeeld Arnhem 2019 -2030. 20 Menzis; Regiobeeld Arnhem 2019 -2030.

19

19

Startnotitie Visie op Gezondheid

50% van de inwoners van 18 jaar en ouder overgewicht en 17% rookt. Daarnaast beweegt 46% van de bevolking te weinig. 3. Verkleinen gezondheidsachterstanden. Gezondheid is niet gelijk verdeeld. We zien vaker gezondheidsproblemen bij mensen met een lage opleiding en ook bij mensen die een (zeer) laag inkomen hebben. In Overbetuwe heeft 19% van de 18-64- jarigen en 56% van de 65-plussers een lage opleiding. In 2020 had 8% van de inwoners (18+) van Overbetuwe moeite met rondkomen. In 2016 was dit nog 15%. Deze dalende trend zien we in de gehele regio. Mogelijk is dit een gevolg van de coronacrisis. In de regio neemt het aantal inwoners met chronische aandoeningen sterk toe21. Kinderen uit gezinnen met een minder goede sociaaleconomische positie blijken minder gezond te zijn. In deze gezinnen wordt minder vaak groente en fruit gegeten. Meer kinderen hebben gaatjes in hun gebit en poetsen minder vaak hun tanden. Ook zijn er grotere risico’s op psychosociale problemen. In deze gezinnen zijn kinderen minder vaak lid van een sportvereniging. 4. Druk op het dagelijks leven van jongvolwassenen. 1 op de 10 jongvolwassenen (18-34 jaar) in Overbetuwe heeft een hoog risico op angst en depressie. Daarnaast heeft 24% (heel) veel stress ervaren, vaak over werk en geldzaken. De maatregelen van de coronacrisis hebben grote impact gehad op veel jongvolwassenen.

Gemiddelde wachttijden voor GBGGZ en SGGZ tezamen is hoog22. 5. Vitaal ouder worden. Ruim 70% van de 65-plussers in Overbetuwe ervaart zijn/haar gezondheid als (zeer) goed en 86% voelt zich gelukkig. Toch gaat ouder worden vaak gepaard met meer gezondheidsproblemen. Zo is 1 op de 6 ouderen in de drie maanden voorafgaand aan de vragenlijst gevallen. Ook worden de huishoudelijke taken lastiger: 21% van de ouderen in Overbetuwe kan 1 of meer bepaalde dagelijkse (huishoudelijke) activiteiten niet geheel zelfstandig uitvoeren. De top twee van dagelijkse activiteiten waarmee 65+ moeite met hebben of niet zonder hulp kunnen uitvoeren zijn 1. Zwaar huishoudelijk werk doen en 2. Bedden verschonen of opmaken. De toename van het aantal ouderen vertaalt zich in een toename van het aantal inwoners met dementie met 54%; in de regio ligt de verwachte stijging iets hoger dan gemiddeld in Nederland23. Mantelzorgers potentieel1in de regio neemt af met 26% waardoor er minder informele hulp beschikbaar is; de verschillen tussen gemeenten zijn groot24.

21 Menzis; Regiobeeld Arnhem 2019 -2030 22 Menzis; Regiobeeld Arnhem 2019 -2030

23 Menzis; Regiobeeld Arnhem 2019 -2030. 24 Menzis; Regiobeeld Arnhem 2019 -2030

20

20

Startnotitie Visie op Gezondheid

Bijlage 2; We bouwen voort op wat er al is…………………. Het Preventie aanbod in Overbetuwe: Sport & Bewegen Sport & Bewegen 4-99 jaar

Inzet buurtsportcoaches

Gezondheid & Preventie

OverbetuweBeweegt: platform met partners over sporten, bewegen en gezonde levensstijl Gezondheid & Preventie

Prenataal – 4 jaar

Nu Niet Zwanger Kansrijke Start Stevig Ouderschap JGZ Voorzorg JGZ (extra zorg naast zorg verloskundige) Prenatale huisbezoeken Opvoeding en Ondersteuning Gezonde kinderopvang

4-12 jaar

GO! (Gezond Onderweg) JOGG-aanpak Gezonde school

12-18 jaar

Daily mile op basisonderwijs; dagelijkse beweging Gezonde Kantine Jongerenwerk (specifiek gericht op mentale gezondheid) Praktijkondersteuner Jeugd Gezonde School Rookvrije Generatie Iriszorg Preventie ProPersona Preventie

Volwassen / 18+

Nieuw lesmateriaal: jij en de maatschappij (JOGG en preventieakkoord) Theater Playback (voorlichting middelengebruik en verslaving jongeren en ouders) ProPersona Preventie Sportexpedities nieuwkomers Gezonde Kantine Lotgenoten contactgroepen Kennis en doelgroepencafés Gezonde werkvloer GLI; leefstijl interventie Special Sports evenement; inclusief sporten

21

21

Startnotitie Visie op Gezondheid

Diabetes challenge Senioren

Beweegprogramma’s bij partners OverbetuweBeweegt Valpreventie (in Balans) Senioren huisbezoeken (langer thuiswonen) Forte fit voor senioren Lokaal Hitteplan

Sociale Basis

Sociale Basis Sociale Team Overbetuwe (STO) multidisciplinair netwerk met MEE, Forte Welzijn, Santé Partners en gemeente. Mantelzorg spreekpunt, Respijtzorg Huiskamers (laagdrempelige ontmoeting) Opstart Welzijn-Op-Recept Project Eén tegen eenzaamheid Laaggeletterdheid Armoede aanpak (Meedoen-regeling) Schuldhulpverlening en vroegsignalering van schulden

22

22

Startnotitie Visie op Gezondheid

Bijlage 3; Begrippenlijst Wet publieke gezondheid (Wpg): De Wet publieke gezondheid regelt de organisatie van de openbare gezondheidszorg, de bestrijding van infectieziektecrises en de isolatie van personen/vervoermiddelen die internationaal gezondheidsgevaren kunnen opleveren. Ook regelt de wet de jeugd- en ouderengezondheidszorg. Integraal Zorg Akkoord (IZA): Is samen werken aan gezonde zorg. In het akkoord van september 2022 zijn afspraken gemaakt met de zorgpartijen over passende zorg en het behouden van de kwaliteit, de toegankelijkheid en betaalbaarheid van de zorg in Nederland. Passende zorg houdt onder andere in doelmatige inzet van mensen, geld en materialen en verlening van de juiste zorg op de juiste plek, met en rond de patiënt. Om dit bereiken moeten volgens het IZAzorgaanbieders en zorgverleners meer samenwerken, (boven)regionaal en lokaal, en ook over grenzen tussen disciplines heen. Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA): Gezond en Actief Leven Akkoord van februari 2023 is het fundament onder preventiebeleid. De ondertekenaars zijn VNG, GGD en GHOR-Nederland. Het doel is meer aandacht, meer geld en slimme samenwerking voor een gezondere samenleving. Het GALA creëert de randvoorwaarden waarbinnen gemeenten een integraal preventief gezondheidsbeleid kunnen voeren.

In de huidige aanpak zijn beleid en financiering versnipperd en wordt te weinig rekening gehouden met aanpalende domeinen die van grote invloed zijn op de gezondheid. Voor de periode 2023-2026 zijn de afspraken in het GALA erop gericht om lopende activiteiten in preventief gezondheidsbeleid te continueren en deels nieuwe thema’s te kunnen starten. Het betreft de volgende programma’s: 1. Sport en bewegen: uitvoering van het lokaal Sportakkoord; Brede Regeling Combinatiefunctionarissen (BRC); 2. Gezondheid en preventie: Terugdringen gezondheidsachterstanden (voorheen GIDS – Gezond in de Stad); Kansrijke Start; Mentale Gezondheid; Aanpak Overgewicht en Obesitas; Valpreventie; Leefomgeving; Opgroeien in een kansrijke omgeving/Vroegsignalering Alcoholproblematiek; 3. Sociale basis en versterken wijkinfrastructuur: Versterken Sociale Basis; Mantelzorg; Eén tegen Eenzaamheid; Welzijn op Recept. 4. Ondersteunende onderdelen: Versterking adviesfunctie GGD; coördinatie regionale aanpak en preventie. SPUK Voor de financiering van de GALA-activiteiten komt er met ingang van 2023 één brede SPUK (specifieke uitkering), waarin de genoemde programma’s worden gebundeld. In de huidige aanpak loopt de financiering vooral via losse subsidies of arrangementen en zijn de programma’s sterk verkokerd.

Via een SPUK is het de bedoeling om tot een meer integrale aanpak te komen GGD: De gemeente is de opdrachtgever voor de activiteiten van GGD in de eigen gemeente. De Gemeentelijke Gezondheidsdienst is de gemeenschappelijke dienst voor publieke gezondheid. Het overgrote deel van de taken die de GGD uitvoert is door de Wet publieke 23

23

Startnotitie Visie op Gezondheid

gezondheid (Wpg) ingekaderd. In artikel 2 van de Wpg zijn de volgende wettelijke taken opgenomen: • Gezondheidsbevordering; • Gezondheidsbescherming: infectieziektebestrijding en gezondheid & milieu; • Ziektepreventie: Jeugdgezondheidszorg en ouderengezondheidszorg; • Epidemiologie en monitoring. Preventie: Preventie is het uitvoeren van activiteiten of treffen van maatregelen om schade te voorkomen en uitbreiding van ontstane schade te beperken. Het doel van preventie is te zorgen dat mensen gezond blijven door hun gezondheid te bevorderen en te beschermen. Ook heeft preventie tot doel ziekten en complicaties van ziekten te voorkomen of in een zo vroeg mogelijk stadium op te sporen. Preventieve maatregelen worden op verschillende locaties (settings) uitgevoerd, vooral in de zorg, op school, in de wijk en op de werkplek. Bij een integrale benadering richten preventiemaatregelen zich zowel op het gedrag van de personen als op de fysieke en sociale omgeving. Een effectieve strategie in het verbeteren van gezondheid biedt activiteiten op al deze niveaus van preventie. Door te investeren op preventie voor grotere groepen in de samenleving kan de duurdere, meer specifieke hulp en zorg worden beperkt.

Health in all policies (Hiap): Betekent gezondheid in alle beleidsdomeinen. Gezondheid staat niet op zichzelf. Het volstaat daarom niet om het beleidsterrein los te zien van de thema’s in het fysieke domein zoals, duurzaamheid, milieu, langer thuis wonen en omgevingsvisie. De inrichting van de buiten ruimte in Overbetuwe kan het voor onze inwoners makkelijker maken om te bewegen. Denk aan fiets- en voetpaden, speelplekken, recreatiemogelijkheden, groen in de wijk en een brede stoep in de straat. Afstemming tussen sociaal domein met het fysieke domein is cruciaal.

24

24

Startnotitie Visie op Gezondheid

Positieve Gezondheid: Machteld Huber introduceerde het concept positieve gezondheid in Nederland in 2012. In dit concept wordt gezondheid niet meer gezien als de af- of aanwezigheid van ziekte, maar als het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale levensuitdagingen om te gaan en zoveel mogelijk eigen regie te voeren.

In Beleidsplan Sociaal Domein Overbetuwe 2020-2025; ‘Een sterke sociale basis in Overbetuwe’ is de theoretische kader gebaseerd op dit concept van Positieve Gezondheid. Sportakkoord: De basis voor een lokaal sportakkoord is het Nationaal Sportakkoord. Het Sportakkoord is erop gericht om sport zo leuk en toegankelijk mogelijk te maken voor álle Nederlanders, in álle levensfasen. De gemeente Overbetuwe heeft sinds 2020 een Sportakkoord als uitvoeringsplan passend bij het sportbeleid. Preventieakkoord: In het Nationaal Preventieakkoord staan afspraken om Nederlanders gezonder te maken door roken, problematisch alcoholgebruik, mentale gezondheid en overgewicht terug te dringen. Gemeente Overbetuwe heeft sinds 2022 een lokaal Preventieakkoord als uitvoeringsplan. Volksgezondheid Toekomst Verkenning (VTV): Met de Volksgezondheid Toekomst Verkenning (VTV) rapporteert het RIVM elke vier jaar over de ontwikkeling van de volksgezondheid in Nederland geeft het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) elke vier jaar een vooruitblik op ontwikkelingen op het gebied van gezondheid en zorg. Dit rapport is een basis voor landelijk en lokaal gezondheidsbeleid. De VTV schetst het brede beeld van de toekomst van gezondheid en zorg. Ze kijken niet alleen naar de cijfers, maar ook naar de betekenis daarachter.

Ook vragen ze aan Nederlanders hoe zij aankijken tegen zorg en gezondheid in de toekomst. Omgevingswet De Omgevingswet biedt kansen om de publieke gezondheid integraal en effectief te beschermen en te bevorderen door: • Gezondheid in een vroeg stadium mee te nemen bij planvorming op de beleidsterreinen Milieu, Veiligheid, Ruimtelijke ordening en Leefomgeving. • Verbinding te zoeken met andere wetten als de Wpg (Wet publieke gezondheid) en de Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning). Zo nodigt groen uit tot bewegen en ontmoeten en heeft het invloed op welbevinden. • Verbinding te zoeken met positieve gezondheid. Zelfredzaamheid, veerkracht en aanpassingsvermogen passen bij de doelstellingen van de Omgevingswet. 25

25