23-04-04.04 Relevant stuk 3 Corona Gezondheidsmonitor Jeugd.pdf

ggdgm.nl

Gemeenterapportage Overbetuwe Corona Gezondheidsmonitor Jeugd 2021

Corona Gezondheidsmonitor Jeugd 2021 Wat is de impact van corona op de gezondheid en het welzijn van jongeren? Normaliter voeren alle GGD’en in Nederland, samen met het RIVM en GGD GHOR Nederland, eens in de 4 jaar een grootschalig onderzoek uit naar de gezondheid en het welbevinden van jongeren in het regulier voortgezet onderwijs. Vanwege de coronacrisis is er in het najaar van 2021 een extra editie van dit onderzoek ingelast: de Corona Gezondheidsmonitor Jeugd 2021 (cGMJ 2021). De coronacrisis heeft impact op ieders leven, direct en/of indirect. De resultaten van de cGMJ geven inzicht in de impact van corona op de gezondheid, het welzijn en de leefstijl van jongeren. Het doel van de monitor is om beleidsmakers op lokaal, regionaal en nationaal niveau te ondersteunen bij beleidsvorming. Op basis van de resultaten kan een passend zorg- en ondersteuningsaanbod worden opgezet met als doel de negatieve gezondheidseffecten van de crisis te beperken. Met het gemeentelijk gezondheidsprofiel kunt u richting geven aan het gezondheidsbeleid van uw gemeente. Zo geven we samen de gezondheid van jongeren een boost richting de toekomst!

Netwerk GOR (Gezondheidsonderzoek bij Rampen) De GGD’en voeren de Corona Gezondheidsmonitor Jeugd 2021 uit in het kader van de Integrale (populatie-brede) Gezondheidsmonitor COVID-19. Hierbij wordt samengewerkt met GGD GHOR Nederland, het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), het Nivel en ARQ Nationaal Psychotrauma Centrum, samen het netwerk GOR. Het onderzoek is bedoeld om de fysieke en mentale gezondheidseffecten als gevolg van de coronacrisis onder de Nederlandse bevolking inzichtelijk te maken. ZonMw is namens het ministerie van VWS opdrachtgever van de monitor en faciliteert verbinding tussen lopende onderzoeken.

2

Werkwijze De corona Gezondheidsmonitor Jeugd is in het najaar van 2021 afgenomen onder jongeren in leerjaar 2 en 4 van het reguliere VO. De vragenlijst is klassikaal en digitaal afgenomen op scholen. Op de volgende pagina’s zijn de belangrijkste resultaten van uw gemeente (in groen) afgezet tegen het regionale gemiddelde (in blauw). Bij dit gemeenteprofiel hoort een uitgebreid tabellenboek waarin alle resultaten vermeld worden. Hierin staan alle uitkomsten uitgesplitst naar geslacht, leerjaar en onderwijssoort. Daarnaast worden den de totaalcijfers weergegeven voor de regio GelderlandMidden en Nederland. Vanwege de betrouwbaarheid van de resultaten en de privacy van de respondenten hanteren wij bij de rapportage een minimum van 30 respondenten die de vraag ingevuld hebben en een minimum van 5 respondenten per specifiek antwoord. Indien de aantallen lager liggen, worden de cijfers niet weergegeven. Niet voor alle gemeenten in de regio zijn gemeenteprofielen beschikbaar vanwege onvoldoende respons.

Deelnemers aan cGMJ 2021 Aantal deelnemende jongeren gemeente

Aantal deelnemende jongeren Regio Gelderland-Midden

Aantal deelnemende jongeren Nederland

Vmbo klas 2

25

818

41.462

Havo/vwo klas 2

84

848

44.991

Vmbo klas 4

24

691

35.707

Havo/vwo klas 4

70

821

44.092

Totaal

203

3.178

166.252

3

Gezinssituatie Gezinssituatie van jongeren heeft invloed op welzijn Van gezinnen die moeite hebben met rondkomen en eenoudergezinnen wordt veel veerkracht en improvisatie gevraagd. Lidmaatschap van (sport)clubs en het kopen van gezonde voeding zijn dan niet altijd vanzelfsprekend. Geldzorgen kunnen leiden tot stress binnen het hele gezin. Uit onderzoek van het NCJ blijkt dat kinderen die opgroeien in een eenoudergezin vaker emotionele en gedragsproblemen ontwikkelen dan hun leeftijdgenoten in tweeoudergezinnen.

Gezinssamenstelling

Scheiding ouders

76%

woont bij beide ouders samen

2%

15%

woont afwisselend bij beide ouders (coouderschap

Regio

Gemeente heeft thuis (enige of grote) moeite met rondkomen

4

Lichamelijke ziekte (jongere zelf)

woont bij vader of moeder en zijn/haar partner

3%

1%

Ingrijpende gebeurtenissen

7%

woont in een eenoudergezin

Ziek gezinslid

Gezondheid en geluk Ervaren gezondheid

Psychische klachten

Gezondheid is meer dan de afwezigheid van lichamelijke klachten. Jongeren kunnen zelf het beste aangeven hoe zij hun eigen gezondheid ervaren, dit is een betrouwbare indicator voor de algehele gezondheidstoestand van jongeren.

Psychische klachten worden gemeten met de ‘Mental Health Inventory 5’ (MHI-5). Het geeft een indicatie van de psychische gezondheid, waaronder bijvoorbeeld depressieve klachten. Jongens en leerlingen van klas 2 hebben over het algemeen een gunstigere score op de MHI-5 dan meisjes of leerlingen van klas 4.

76%

ervaart de gezondheid als (zeer) goed

Regio Gelderland-Midden: 82%

Voelt zich gelukkig

Gezondheidsklachten Gezondheidsklachten zoals buikpijn, hoofdpijn, hartkloppingen, maar ook moeheid, prikkelbaarheid, slaap- of concentratieproblemen, kunnen, naast andere oorzaken, het gevolg zijn van stressvolle of traumatische gebeurtenissen. In de monitor van 2021 is daarom onderzocht hoe vaak jongeren last hadden van dergelijke klachten.

5

Ervaart (zeer) vaak 5 of meer gezondheidsklachten

Jongeren en corona Impact van corona Coronamaatregelen zoals lockdowns, sluiting van scholen, digitale lessen en 1,5 meter afstand houden, grijpen diep in op het dagelijks leven van jongeren. Ook persoonlijke gebeurtenissen die jongeren hebben meegemaakt tijdens de coronaperiode, zoals in quarantaine gaan, het doormaken van corona of ziekte of overlijden van een naaste, kunnen grote impact hebben. Bijna driekwart van de jongeren heeft zo’n gebeurtenis meegemaakt. 17% van de jongeren in uw gemeente geeft aan nog steeds last te hebben van gebeurtenissen die ze hebben meegemaakt in de coronaperiode.

Wat hebben jongeren in uw gemeente meegemaakt tijdens de coronaperiode?

Impact van coronamaatregelen bij jongeren op:

80%

Gemeente Regio

80% Regio

Leven in het algemeen

kon thuis een plek voor zichzelf vinden als dat nodig was

Positief

49%

42%

Gemeente

Negatief

16%

19%

Positief

43%

40%

Vond het gemakkelijk 61% om buiten op 1,5 m Regio afstand vrienden of familie te ontmoeten Gemeente

Negatief

32%

25%

Schoolprestaties

Relatie met familie

Positief

63%

64%

Negatief

5%

8%

Relatie met vrienden

6

Tijdens de lockdown:

Positief

67%

64%

Negatief

10%

9%

54%

Zorg en hulp

De meeste jongeren in uw gemeente (86%) geven aan dat zij bij iemand terecht kunnen als ze met een probleem zitten. Wanneer jongeren behoefte hadden aan extra hulp/steun tijdens de coronaperiode ging het met name om: Hulp bij schoolwerk (28%) Hulp omdat ze niet lekker in hun vel zaten (20%) • Hulp bij ruzie of problemen met hun ouders (4%) • Hulp bij lichamelijke klachten of pijn (4%) • •

Mentaal welbevinden Stress In het najaar van 2021 geeft 46% van de jongeren in uw gemeente aan zich (zeer) vaak gestrest te voelen door een of meerdere factoren. Gebieden waarop jongeren veel stress ervaren zijn: school of huiswerk, wat anderen van hem of haar vinden en de combinatie van alles wat ze moeten doen. Meisjes en jongeren op de havo of het vwo ervaren vaker stress dan jongens en jongeren op het vmbo.

Pesten Gepest op school in laatste 3 maanden

Gepest via internet, social media of mobiele telefoon in laatste 3 maanden

Eenzaamheid

Suïcide

heeft zich in de laatste 4 weken (soms of altijd) eenzaam gevoeld

Van de jongeren in de regio Gelderland-Midden heeft 5% in de laatste 12 maanden er (heel) vaak serieus over gedacht om een eind te maken aan zijn/haar leven.

Gebieden waarop stress ervaren wordt

7

Mediawijsheid Sexting

Social media en gamen Jongeren groeien op in een digitale wereld en staan voortdurend met elkaar in contact via social media. Als de jongere het gebruik hiervan niet meer onder controle heeft, kunnen er problemen ontstaan in het dagelijks functioneren. Er is dan sprake van problematisch gebruik. Jongeren komen bijvoorbeeld slaap tekort, raffelen hun huiswerk af of voelen zich onrustig wanneer zij geen gebruik kunnen maken van social media. Ook langdurig gamen en hier niet mee kunnen stoppen, kan problematisch worden. Een rapport van het Trimbos-instituut laat zien dat problematisch gamen vaak samenhangt met problemen als sociaal isolement, eenzaamheid, verlaagde schoolprestaties, psychosomatische klachten (bijvoorbeeld slaapgebrek) en een verminderde tevredenheid over het eigen leven. De resultaten van de Gezondheidsmonitor Jeugd laten zien dat een klein deel van de jongeren een hoog risico heeft op problematisch gebruik van social media of gamen (gemeten met een vragenset van het Instituut voor Verslavingsonderzoek (IVO)). De coronacrisis heeft hier nauwelijks invloed op gehad.

3% 6%

Regio

Gemeente heeft in de afgelopen 6 maanden een naaktfoto of seksfilmpje van zichzelf aan

Problematisch social media gebruik

Problematisch gamen

iemand anders gestuurd

Sexting kan nare gevolgen hebben die jongeren niet altijd kunnen overzien. Op sense.info kunnen jongeren terecht voor hulp en ondersteuning rondom dit onderwerp.

8

Bewegen en sporten Bewegen Het advies voor jongeren is om elke dag minimaal een uur te bewegen. Niet alleen sporten bij een club, maar ook bewegen buiten clubverband, zoals skaten, kranten bezorgen of naar school fietsen, telt mee. Door de coronacrisis werden veel sportclubs tijdelijk gesloten en vonden veel activiteiten, waaronder het volgen van onderwijs, digitaal plaats. Het werd daardoor belangrijker om op eigen initiatief en in de eigen buurt mogelijkheden te vinden om te bewegen.

Tijdens de lockdown

47% 44% Regio Gemeente vond het gemakkelijk om in de buurt te sporten/bewegen.

9

20% beweegt dagelijks minstens 1 uur

93% is wekelijks actief in de vrije tijd

Regio Gelderland-Midden: 16%

Regio Gelderland-Midden: 87%

Sport wekelijks bij club, vereniging of sportschool

Fietst of loopt elke dag naar school

Alcohol, roken en drugs Alcohol

Roken Tenminste wekelijks roken

Gemeente

Regio

Heeft afgelopen 4 weken alcohol gedronken vmbo

22%

29%

havo/vwo

27%

25%

Binge drinken in afgelopen 4 weken vmbo

15%

23%

havo/vwo

18%

14%

Dronken/aangeschoten in afgelopen 4 weken

10

vmbo

8%

15%

havo/vwo

17%

11%

Laatste 4 weken wiet of hasj gebruikt

Op weg naar Nix en Rookvrije Generatie Op www.nix18 en www.rookvrijegeneratie.nl vindt u tips voor jongeren, ouders en school. Naast onderzoeken en weetjes, vindt u ook inspirerende voorbeelden, vlogs en acties. Hoe zorgt u bijvoorbeeld voor het naleven van het rookvrije schoolterrein? En hoe organiseert u een leuk FRIS (school)feest? Door gezamenlijke inspanning kunnen we de dalende trend in roken en drinken onder jongeren vasthouden en verder doorzetten!

Veerkracht Weerbaarheid Is voldoende weerbaar

63% herstelt snel na een moeilijke periode

Weerbaarheid als basis Weerbaarheid is de basis voor een goede psychische gezondheid. Weerbare jongeren hebben zelfvertrouwen en kunnen goed voor zichzelf opkomen, met respect voor anderen. Zij kunnen ook, al dan niet na een periode van experimenteren, gezonde keuzes maken ten aanzien van de eigen leefstijl. De weerbaarheid is gemeten met een vragenset van 8 vragen.

11

42% vindt het makkelijk om stressvolle gebeurtenissen te doorstaan

Regio Gelderland-Midden: 65%

Regio Gelderland-Midden: 44%

Vertrouwen in de toekomst

Positieve gezondheid Naast de aandacht voor mogelijke (mentale) gezondheidsproblemen die jongeren kunnen ervaren door de coronacrisis, is het belangrijk om samen met hen te kijken naar mogelijke oplossingen. Het concept van positieve gezondheid biedt daarvoor aanknopingspunten. Door met jongeren hierover in gesprek te gaan, wordt duidelijk waar hun kracht zit en wat hen helpt om sterker uit een stressvolle of moeilijke periode te komen. Het is belangrijk om de veerkracht van jongeren te stimuleren, op een manier die aansluit bij hun belevingswereld.

Impact van Corona op jongeren De resultaten van deze monitor (cGMJ) geven inzicht in hoe de jongeren de coronacrisis hebben ervaren. Ook als de crisis voorbij is, blijft deze informatie relevant. Ongeveer driekwart van de jongeren heeft minstens een corona-gerelateerde gebeurtenis (bijv. quarantaine, zelf corona gehad of het overlijden aan corona van iemand die belangrijk voor ze is) meegemaakt en een klein deel van de jongeren heeft daar nog last van. Bijna 40% van de jongeren gaf aan extra hulp of ondersteuning nodig te hebben. Een klein percentage daarvan kon niet bij iemand terecht voor extra hulp of ondersteuning. Om veerkracht te meten is onder andere gevraagd of jongeren na een moeilijke periode weer snel herstellen. Voor twee derde van de jongeren geldt dit. Gelukkig is ook het merendeel van de jongeren voldoende weerbaar. Iets meer dan de helft heeft veel vertrouwen in de toekomst. Daarmee zullen voor de meeste jongeren de negatieve gevolgen van de coronacrisis vanzelf voorbij gaan. De impact is groter voor jongeren die al kwetsbaar waren voor de crisis. Meisjes en vierdeklassers lijken een groter risico te lopen op problemen met de mentale gezondheid. Aandacht en preventie zijn nodig om mentale gezondheidsproblemen te voorkomen en de jeugd veerkrachtig te maken en te houden.

Contact Heeft u nog vragen over het onderzoek ? Neem dan contact op met team onderzoek via onderzoek@vggm.nl.

12

GGD Gelderland-Midden is onderdeel van de Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden

GGD Gelderland-Midden Postbus 5364 6802 EJ ARNHEM T E I

0800 8446 000 ggd@vggm.nl www.ggdgm.nl