21-11-07.06 Relevant stuk 1, Programmabegroting 2024 DEFINITIEF
Tekst van het document
Programmabegroting
2024
2
5
Registratienummer: 2023-053684
9
1 3
INHOUDSOPGAVE Inleiding .................................................................................................................................... 2 Financiële positie ...................................................................................................................... 5 Programma 1. Duurzame en gezonde samenleving .............................................................. 13 Programma 2. Leefbare en bereikbare samenleving ............................................................. 17 Programma 3. Interactie met de samenleving........................................................................ 23 Programma 4. Inclusieve en participatiesamenleving ............................................................ 25 Programma 5. Werkende en lerende samenleving ................................................................ 31 Programma 6. Informatie en kennissamenleving ................................................................... 36 Programma 7. Financiën en bedrijfsvoering ........................................................................... 38 Programma 8. Algemeen bestuur .......................................................................................... 41 Algemene dekkingsmiddelen, VPB, onvoorzien en mutaties reserves ..................................
43 Paragrafen .............................................................................................................................. 45 I. Lokale lasten ................................................................................................................... 45 II. Weerstandsvermogen en risicomanagement ................................................................. 58 III. Onderhoud kapitaalgoederen ........................................................................................ 67 IV. Financiering ................................................................................................................... 73 V. Bedrijfsvoering ............................................................................................................... 77 VI. Verbonden partijen ........................................................................................................ 82 VII. Grondbeleid .................................................................................................................. 92 VIII. Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid (WOO) ................................................ 96 Financiële begroting ............................................................................................................... 97 I.
Financiële gevolgen bestaand en nieuw beleid............................................................... 97 II. Overzicht baten en lasten 2024 ...................................................................................... 98 III. Structureel begrotingssaldo ........................................................................................... 99 IV. Incidentele baten en lasten ......................................................................................... 100 V. Vergelijking met voorgaande begrotingsjaren.............................................................. 103 VI. Reserves en Voorzieningen ........................................................................................ 106 VII. Arbeidskosten gerelateerde verplichtingen ................................................................ 109 VIII. Geprognosticeerde balans ........................................................................................ 110 IX. EMU-saldo................................................................................................................... 111 X. Nieuwe investeringen 2024-2027 ................................................................................ 112 XI. Baten en lasten per taakveld ...................................................................................... 113
2
INLEIDING Met gepaste trots presenteren wij de begroting voor 2024. In deze begroting delen we graag wat we van plan zijn voor het komende jaar en hoe we de gemeente Overbetuwe nog mooier en beter willen maken. Wat we doen is gebaseerd op ons plan "Samen aan zet". In deze begroting hebben we onze plannen voor 2024 opgenomen, samen met de financiële gevolgen voor de komende jaren. Daarbij hebben we te maken met een snel veranderende samenleving. Veel uitdagingen vragen gelijktijdig om een aanpak. Denk bijvoorbeeld aan de energiecrisis en de fors stijgende inflatie. We weten niet hoe lang dit zal aanhouden, maar het raakt mensen nu al hard in de portemonnee. Juist hierom hebben we in Overbetuwe reeds een voorschot op de energiesubsidie uitgekeerd, vooruitlopend op het besluit over het nieuwe wetsvoorstel. En er zijn meer structurele uitdagingen, zoals de klimaatverandering, de stikstofaanpak, woningtekort, vluchtelingenopvang, toenemende kansenongelijkheid, de vergrijzing, en meer. Uitdagingen die wij niet alleen kunnen oplossen, maar waarin de hele samenleving een verantwoordelijkheid heeft. We willen graag samenwerken met de gemeenteraad, inwoners, bedrijven en organisaties om ervoor te zorgen dat de plannen goed aansluiten bij wat er in onze gemeente gebeurt en wat onze lokale gemeenschap nodig heeft.
Ambities De ambities uit het coalitieakkoord zijn, conform de eerder vastgestelde kadernota, vertaald in deze begroting. Zo wil het college volgend jaar onder andere voor twee wijken concrete plannen maken om ‘van het gas’ af te gaan, waarbij gekeken wordt naar de mogelijkheden van geothermie. Ook wil de gemeente aan de slag met een nieuw grondstoffenbeleid dat mede de basis vormt voor een betere huis-aan-huisinzameling. Zoals al eerder bekend is gemaakt, start volgend jaar de bouw van het multifunctionele sportcentrum in Elst en starten ook de sloop en nieuwbouw van de Wanmolen in Zetten. Het bedrijventerrein Poort van Midden Gelderland Noord wordt in 2024 heringericht. Bijzondere aandacht heeft het college voor de versnelling van de woningbouw, waarbij we zo’n 1.000 kwalitatieve en duurzame woningen willen realiseren in deze raadsperiode. Daarbij ligt de nadruk op starterswoningen, sociale huur en seniorenwoningen. Tot 2040 willen we, aansluitend op de omgevingsvisie en verstedelijkingsstrategie, nog eens 3.000 extra woningen bouwen. Om dit te realiseren willen we onder andere initiatiefnemers stimuleren en helpen bij het vinden van geschikte woningbouwlocaties. Ook bieden we meer ruimte aan bijzondere woonconcepten zoals tiny houses, eco-wonen en initiatieven waarbij particulieren samenwerken aan een gezamenlijk woningbouwproject.
Op het gebied van mobiliteit investeren we in een optimaal fietsnetwerk tussen kernen en gaan we verder met het maken van verkeersplannen voor de kernen. Ook komt er een Integraal Veiligheidsplan voor vier jaar om zo zaken als criminaliteit en overlast nog beter te bestrijden en het veiligheidsgevoel van onze inwoners te vergroten. We werken daarnaast verder aan een coalitie 'Kansrijke Start'; een samenwerking met partners uit het sociaal en medisch domein om tot een gezamenlijke aanpak te komen voor de eerste duizend dagen van een kind. Voor de ‘oudere jongeren’ gaan aan de slag met een soepele overgang van jeugd naar volwassenheid, zodat de ondersteuning doorloopt wanneer dat nodig is. In de wijken ondersteunen we initiatieven om de sociale cohesie en veiligheid te bevorderen. Dit alles is slechts een greep uit de plannen in deze begroting.
3
Financiën De huidige inflatie is ook van grote invloed op de gemeentefinanciën. Hierdoor stijgen de uitgaven op verschillende gebieden meer dan verwacht. Deze begroting laat zien dat er genoeg geld is voor 2024 en 2025, maar dat er in 2026 en 2027 aanzienlijke tekorten zullen zijn. Geen enkele gemeente weet hoeveel geld zij na 2026 ontvangt van het Rijk, waardoor het lastig is al concrete plannen voor die jaren te maken. De Rijksoverheid moet hier eerst duidelijkheid over geven. Ondanks dat de economische en maatschappelijke ontwikkelingen grote invloed hebben op onze financiën, zijn we toch in staat de lastenstijging voor onze inwoners te beperken én blijven we, samen met u, werken aan onze gezamenlijke ambities voor Overbetuwe. Leeswijzer Deze begroting bestaat uit de programmabegroting en de financiële begroting. Het programmadeel is opgebouwd uit programma’s en paragrafen. De opzet hiervoor is gebaseerd op de Gemeentewet, het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) en de gemeentelijke financiële verordening. We kennen in Overbetuwe acht programma’s aangevuld met een overzicht “Algemene dekkingsmiddelen, Vennootschapsbelasting, Onvoorzien en Mutatie reserves”. Tijdens de behandeling van de Kadernota 2023 heeft uw Raad ingestemd met deze indeling. In deze programma’s komen de doelstellingen, de acties en de beschikbare middelen bij elkaar.
De beschikbare middelen zijn toegekend aan de programma’s op basis van de taakvelden zoals die door de BBV zijn gedefinieerd. Eén taakveld kan middelen bevatten die op meerdere programma’s betrekking hebben. In dat geval zijn de middelen ondergebracht bij het programma dat de meeste uitgaven van het desbetreffende taakveld vertegenwoordigd. Dit verklaart bijvoorbeeld waarom aan Programma 6 geen middelen zijn toegekend. Deze middelen zijn ondergebracht bij Programma 7. Op basis van uw budgetrecht machtigt u het college om de begroting binnen deze kaders uit te voeren. Een samenvatting van de beschikbaar te stellen lasten en baten is opgenomen in de “Financiële begroting, onderdeel II “Overzicht baten en lasten 2024”. In de paragrafen vindt u verdiepende informatie over de thema’s die betrekking hebben op meerdere programma’s. De eerste acht paragrafen zijn wettelijk voorgeschreven. De financiële begroting bevat vooral wettelijk voorgeschreven overzichten. Deze zijn gericht op het inzicht van onder andere de structurele en incidentele baten en lasten en de reservepositie.
4
FINANCIËLE POSITIE Uiteenzetting financiële positie Algemeen In dit hoofdstuk schetsen wij het financiële beeld voor de periode 2024-2027. Wij informeren u over de omvang van het begrotingsresultaat, het structurele begrotingsresultaat en over de verschillen ten opzichte van de Kadernota. Vervolgens gaan we in op de vermogenspositie van Overbetuwe, hoe deze zich verhoudt tot het geactualiseerde risicoprofiel en de BBV-indicator solvabiliteit (volgt na def. besluiten). Het hoofdstuk wordt afgesloten met de gehanteerde uitgangspunten en een recapitulatie van de lasten en baten 2024.
Begrotingsresultaat 2024-2027 Het begrotingsresultaat voor periode 2024- 2027 geven we in onderstaande tabel weer.
Het begrotingssaldo over 2024 is sluitend en 2025 kent een positief saldo. De jaarschijven 2026 en 2027 kennen een structureel tekort van rond de € 8,0 miljoen. Dit tekort wordt veroorzaakt doordat vanaf 2026 gemeenten zelf meer belasting mogen heffen. De Rijksoverheid heeft hierop vooruitlopend alvast een korting opgenomen in het gemeentefonds. Op welke wijze de gemeente vervolgens haar inkomsten mag verhogen, is nog niet duidelijk. Op advies van onze toezichthouder, de Provincie Gelderland, laten we het tekort nu zichtbaar zien.
Ten opzichte van de Kadernota hebben zich een aantal wijzigingen voorgedaan die in onderstaande tabel zijn opgenomen. De belangrijkste afwijkingen lichten we onderstaand toe.
5
Toelichting op de belangrijkste afwijkingen Dekking incidentele posten uit de Algemene Reserve In de begroting dekken we de incidentele uitgaven 2024 uit de Algemene Reserve. Formatie Sociaal Domein Binnen het Sociaal Domein zijn een aantal functies de afgelopen jaren incidenteel gefinancierd. De taken die bij deze functies horen zijn van structurele aard en zijn daarom nu opgenomen binnen de structurele personeelsformatie. Dekking Formatie Sociaal Domein De formatieaanpassing Sociaal Domein is enerzijds gedekt binnen de huidige personeelsbudgetten en anderzijds door aanpassing van overige budgetten. OZB areaaluitbreiding De opbrengsten uit de onroerendzaakbelasting (OZB) stijgen doordat we meer opbrengsten krijgen als gevolg van de uitbreiding van ons areaal (nieuwe woningen en bedrijventerreinen). Meicirculaire 2023 De meicirculaire 2023 heeft een per saldo een negatief effect op met name op de jaren 2026 en 2027 als gevolg van de effecten van de nieuw afgesloten CAO. Kapitaallasten In de Kadernota 2024 is als dekking opgenomen de jaarlijkse vrijval van de kapitaallasten. De toezichthouder (Provincie) heeft aangegeven dat deze dekking niet als structureel is te beschouwen. Derhalve is deze dekking nu incidenteel opgenomen in 2024 en 2025.
Herdenking Operatie Market Garden In 2024 en 2025 staan we in Gelderland stil bij 80 jaar herdenking Operatie Market Garden en 80 jaar vrijheid. Om hier invulling aan te geven heeft provincie Gelderland het programma Vrijheid 2024-2025 opgezet waarmee lokale en regionale initiatieven kunnen worden ondersteund in de periode januari 2024 – augustus 2025. Hiervoor is wel cofinanciering nodig van initiatiefnemers en deelnemende gemeenten. Voor cofinanciering is vanuit de gemeente Overbetuwe is een budget benodigd van € 120.000. Dit zal ingezet worden voor cofinanciering van: • The Island 2024 • het rivierengebied brede project ‘Keuze Vrijheid’ • Projecten ter ondersteuning van de 80e Polenherdenking • Bijdrage aan het regionale project Tour de Waal 2024 en 2025 Meerjarenplannen groot onderhoud wegen en groen Naast bovengenoemde mutaties hebben we ook nog een (budgetneutrale) mutaties doorgevoerd ten aanzien van de Meerjarenplannen groot onderhoud wegen en groen. In de begroting 2024 zijn middelen beschikbaar voor de Meerjarenplannen groot onderhoud wegen en groen. Voor een bedrag van € 600.000 in de jaarschijf 2024 stellen we voor om een krediet te openen ten behoeve van het wegwerken van achterstallig onderhoud van wegen. De middelen worden toegevoegd aan de reserve Kapitaalasten Meerjarenplannen groot onderhoud wegen en groen.
De beheerplannen stellen we vast nadat het beleidsplan openbare verlichting is geactualiseerd in 2024. De invoering van het planmatig ramen van onderhoud staat daarom gepland voor 2025.
6
Duiding begrotingsresultaat en financiële positie Voor een goede duiding van het begrotingsresultaat is het inzicht in de structurele lasten en baten, het verloop van het eigen vermogen (algemene reserve) en het risicoprofiel van belang. Structureel begrotingsresultaat Het saldo van de begroting bestaat uit incidentele en structurele lasten en baten. Wanneer we de incidentele lasten en baten buiten beschouwing laten resteert het structurele begrotingsresultaat. Op deze manier wordt inzichtelijk of de structurele lasten gedekt kunnen worden door de structurele baten.
De incidentele lasten van 2024 bedragen rond de € 1 miljoen. Hiertegenover staat een incidentele dekking uit de algemene reserve van een vergelijkbaar bedrag, waardoor het saldo nihil is. We lichten de mutaties toe in onderdeel IV incidentele baten en lasten. Ten opzichte van de kadernota is het structurele begrotingssaldo niet materieel gewijzigd in 2024 en 2025. In 2026 en 2027 is het negatieve saldo opgelopen met name als gevolg van de effecten van de nieuwe afgesloten CAO.
Algemene Reserve De omvang van de algemene reserve is als gevolg van het jaarrekeningresultaat van 2021 en 2022 toegenomen. De noodzakelijke omvang van een algemene reserve is afhankelijk van de kwaliteit van het risicomanagement, de begrotingsdiscipline en de ruimte om binnen de begroting onverwachte risico’s op te kunnen vangen. Op 1 januari 2024 is de verwachte omvang van de algemene reserve € 16,9 miljoen, deze neemt in 2024 af in verband met een begrote onttrekking van per saldo € 1.210.000. In onderstaande grafiek blijkt dat wanneer het verwachte begrotingsresultaat van 2025 gerealiseerd wordt, de algemene reserve weer groeit naar zo’n € 16,6 miljoen. In 2026 en 2027 zien we vooralsnog een fors begrotingstekort, hierdoor zakt de verwachte omvang van de algemene reserve terug naar € 619.000. De verwachting is echter dat dit begrotingstekort nog opgelost zal worden zodra duidelijk is hoe de nieuwe financieringssystematiek vanaf 2026 vorm gegeven zal worden.
7
Risicoprofiel Het risicoprofiel is geactualiseerd en gebaseerd op de nota Risicomanagement 2023. Deze actualisatie leidt tot een risicoprofiel dat aanmerkelijk hoger is dan in de begroting 2023 (zie voor een toelichting de paragraaf weerstandsvermogen). Dit risicoprofiel (€ 8,7 miljoen) afgezet tegen de algemene reserve van € 16,9 miljoen levert een weerstandsratio van 1.9. Bij deze ratio hoort de kwalificatie ‘ruim voldoende’, deze kwalificatie zit aan de bovenkant van de na te streven bandbreedte van 1,4 tot 2,0. Solvabiliteit De solvabiliteitsratio geeft een beeld van de verhouding tussen het eigen vermogen en het totale vermogen. Zo wordt zichtbaar of een gemeente voldoende eigen vermogen heeft om aan alle financiële verplichtingen te kunnen voldoen. In de hieronder geplaatste grafiek is deze ratio voor de komende vier jaar in beeld gebracht. In de berekening van deze ratio wordt rekening gehouden met de verwachte begrotingssaldi in 2024-2027.
2. Solvabiliteitsratio 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20%
26%
10% 0%
2022
19%
19%
16%
13%
9%
2023
2024
2025
2026
2027
Categorie C
8
Categorie B
Categorie A
Wat betekent dit voor de algemene reserve? Met het jaarrekeningresultaten 2021 en 2022 is de algemene reserve fors gegroeid. In de jaren na 2024 neemt de algemene reserve echter steeds verder af. Dit komt door de inzet als dekking voor incidentele uitgaven in 2024 en de verwachte grote nadelige begrotingstekorten in 2026 en 2027. Dit komt ook tot uiting in de weerstandsratio en de solvabiliteitsratio. De benodigde omvang van de algemene reserve hangt van verschillende factoren af, deze factoren hebben ook nog een onderlinge samenhang. De factoren waar het om gaat zijn de ontwikkeling van de risico’s (risicoprofiel), de ontwikkeling van de financieringsbehoefte (vreemd vermogen) en het vermogen om op rekeningbasis daadwerkelijk het positieve resultaat te realiseren (begrotings-discipline).
Een stijging van de weerstandsratio wordt in gang gezet door te sturen op een groei van de algemene reserve en/of een daling van het risicoprofiel. Bij de solvabiliteit ligt de relatie tussen het eigen vermogen, dat is inclusief de bestemmingsreserves, en het vreemd vermogen. De sturingsmogelijkheden op dit kengetal zitten dus niet alleen in de omvang van de algemene reserve. Daling van de bestemmingsreserves of een groei van de investeringsbehoefte als gevolg van bijvoorbeeld nieuwe investeringen hebben een negatief effect op deze ratio.
Uitgangspunten van deze begroting In deze begroting hanteren we de onderstaande uitgangspunten, die onder andere zijn ontleend aan de eerder door de Raad vastgestelde kadernota. Ter toelichting op deze uitgangspunten, merken wij op dat we voor de prijsinflatie uitgegaan zijn van de Index Materiële Overheidsconsumptie 2024 van 3,9% (per maart 2023). In het perspectief van de huidige ontwikkelingen, waarin de inflatie sterk is gestegen, is de verwachting dat deze Index ook mee zal stijgen. Dit zou ook aanvullende consequenties kunnen hebben voor de Algemene Uitkering en voor onderdelen van onze begroting. Zodra de effecten van de septembercirculaire 2023 bekend zijn, zullen we de Raad informeren, zodat deze uitkomsten meegenomen kunnen worden in de beschouwingen bij de behandeling van de begroting 2024.
9
Beleidsmatige uitgangspunten 1 Ramingen zijn realistisch en volledig 2 Structurele lasten worden met structurele baten gedekt 3 Nieuwe uitgaven worden getemperd en zijn alleen mogelijk als bestaand beleid in gelijke mate wordt ingeperkt Financiële uitgangspunten
Voorstel
Waarde
1 De algemene uitkering is gebaseerd op de meicirculaire 2023 2 De meerjarenramingen zijn gebaseerd op constante lonen en prijzen 3 Aantal inwoners op 01- Werkelijk aantal op 01-01-2023 plus inschatting groei 01-2024 in 2023 op basis van woningbouwprogramma
49.141
4 Rente - Investeringen
Conform BBV
1,5%*
- Grondexploitaties
Conform BBV
1,01%
- Kortlopende leningen Inschatting gebaseerd op de actuele marktrente
4,5%
- Nieuwe langlopende leningen
Inschatting gebaseerd op de actuele marktrente
4,0%
- Formatie
Gelijk aan 2022 (d.w.z. incl. de besparingen in dat jaar)
0
- Salarissen - Sociale lasten
Verwachte cao ontwikkeling incl. de verwachte stijging sociale lasten
3,0%
6 Prijsinflatie
Index Materiële Overheidsconsumptie (IMOC)
3,9%
7 Bijdrage verbonden partijen
Op basis van conceptbegroting verbonden partij. Indien de begroting ontbreekt geldt de prijsinflatie
3,9%
Verhogen met Amendement A9 Begroting 2022 + prijsinflatie
2,0% + 3,9% 3,9% 3,9%
5 Formatie en salarissen
9 Belastingen - Onroerende Zaak Belasting - Hondenbelasting - Precariobelasting
Verhogen met prijsinflatie Verhogen met prijsinflatie
10 Heffingen - Marktgelden - Begraafrechten - Leges - Rioolrecht - Afvalstoffenheffing 11 Huuropbrengsten
Verhogen met prijsinflatie Verhogen met prijsinflatie Verhogen met prijsinflatie 100% kostendekkend 100% kostendekkend Conform opdracht Vastgoedvisie 2018
* Zie toelichting paragraaf Financiering
10
3,9% 3,9% 3,9% 3,9% 3,9%
Recapitulatie lasten en baten Hieronder is een recapitulatie opgenomen met de uitgaven per programma en de belangrijkste inkomsten voor de gemeente in 2024. Per saldo is er dus sprake van een sluitende begroting (saldo inkomsten en uitgaven is nul). In 2024 wordt ruim € 131 miljoen uitgegeven aan de programma’s en bijbehorende projecten. In onderstaande tabel ziet u hoe dat bedrag over de verschillende programma’s is verdeeld. UITGAVEN 2024 (bedragen x € 1.000 en afgerond op € 100.000) 1. Duurzame en gezonde samenleving
16.100
2. Leefbare en bereikbare samenleving
19.800
3. Interactie met de samenleving
1.400
4. Inclusieve en participatiesamenleving
38.300
5. Werkende en lerende samenleving
28.900
6. Informatie en kennissamenleving
0
7. Financiën en bedrijfsvoering
19.500
8. Algemeen bestuur
2.600
Totale uitgaven programma’s en bijbehorende projecten
126.200
Diverse overige lasten (onvoorz., inning belast., stort. reserves)
4.900
Totaal uitgaven
131.500
11
Tegenover bovenstaande uitgaven staan uiteraard ook inkomsten. In onderstaande tabel is een specificatie opgenomen van de belangrijkste inkomstenbronnen in 2024. INKOMSTEN 2024 (bedragen x € 1.000 en afgerond op € 100.000) Gemeentefonds
87.600
OZB
10.000
Afvalstoffenheffing
6.300
Rioolheffing
2.300
Leges (o.a. bouwvergunningen, APV)
2.400
Doeluitkeringen Rijk (o.a. WWB)
11.500
Huuropbrengst accommodaties (o.a. De Helster)
1.300
Rente eigen en vreemd vermogen
500
Onttrekkingen uit reserves
2.100
Diverse overige baten
7.500
Totaal inkomsten
12
131.500
PROGRAMMA 1. DUURZAME EN GEZONDE SAMENLEVING Toelichting Een duurzame en gezonde samenleving vraagt van ons allen dat we duurzaam en gezond gaan denken en doen. Om dat te bereiken werken we als gemeente vanuit de nieuwe contouren van het programma duurzaamheid. Daarin hebben we klimaatdoelstellingen vastgesteld. We realiseren de doelstellingen door inwoners, ondernemers, verenigingen en andere organisaties vanaf het begin bij de opgaven te betrekken. Een belangrijk uitgangspunt daarbij is dat de maatregelen betaalbaar zijn. Verder ondersteunen en stimuleren we ondernemers om duurzaam te innoveren.
Beleidskader Lokaal beleid: Vastgestelde contouren duurzaamheid (2023) Routekaart Duurzaamheid 2025 (2021) Preventie Akkoord Overbetuwe; Gezond Overbetuwe doen we samen! (2021) Preventie- en Handhavingsplan Alcohol 2021–2024 Verstevigen verbinding Sociaal Team en de eerstelijnszorg in de gemeente Overbetuwe (2021) Sportnota Een leven lang gezond, vitaal en actief (2021) Beleidsnotitie plan van aanpak JOGG (2021) Speelbeleid; Samenspel(en) in Overbetuwe (2021) Omgevingsvisie Overbetuwe 2040 (2020) Transitievisie Warmte (2020) Integraal Kwaliteitsplan Openbare Ruimte (2020) Lokaal Sportakkoord Overbetuwe (2020) Uitvoeringsnotitie, Publieke Gezondheid Volwassen en Ouderen Overbetuwe (2018) Visie op Vastgoed (2018) Regionaal beleid: Regionale agenda Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen (2021) Regionale Adaptatiestrategie (2021) Regionale Energie Strategie (2021) Samenwerkingsagenda Rivierengebied Klimaatbestendig (2021) Moties en amendementen: Socialiseren grondvergoeding windmolenparken Proces windpark Regionaal/landelijk: Wet publieke gezondheid (Wpg) Landelijke nota Publieke gezondheid 2020-2024 Regionale nota Publieke Gezondheid 2021 Gelderland Midden
Wat willen we bereiken? Duurzame en gezonde samenleving Een samenleving waarin we op een duurzame wijze omgaan met energie en grondstoffen en waar we de klimaatdoelstellingen centraal stellen en de omstandigheden worden gecreëerd om een gezonde leefwijze te bevorderen.
13
Doelstelling(en)/Wat gaan we er voor doen? 1.1 Duurzaamheid Overbetuwe streeft ernaar in 2050 energieneutraal te zijn. Door middel van de vastgestelde contouren van het programma duurzaamheid geven wij in 2024 vorm aan onderstaande resultaten. De omgevingsvisie is breder dan alleen duurzaamheid en raakt meerdere beleidsthema's. Resultaat 2024 Programma duurzaamheid opstellen vanuit vastgestelde contouren Blijvend uitvoering geven aan programma Steenbreek Lokale adaptatiestrategie opstellen (zie openbare ruimte) Wet kwaliteitsborging Impact en gevolgen voor financiën, organisatie en personeel in kaart brengen wanneer de kwaliteitstoets vervalt vanwege de invoering van de omgevingswet Actualisatie omgevingsvisie Uitvoering geven aan de doelstellingen van de warmtetransitie en het op te stellen warmteplan 1.2 Circulair Een circulaire economie is een economisch systeem waarin wij geen eindige grondstofvoorraden uitputten waarin wij reststoffen en afvalstoffen volledig opnieuw inzetten in het systeem als grondstoffen. Voor de grondstoffen is het doel om de kwaliteit van de afvalstromen te verhogen. Dit gaan wij doen door onderstaande resultaten te realiseren.
Resultaat 2024 Grondstoffenbeleidsplan opstellen en vaststellen Scenario’s voor circulair ambachtscentrum nader onderzoeken (in de vorm van een businesscase) en een servicepunt behouden in het westen van de gemeente 1.3 Sport en gezondheid Wij geven uitvoering aan de Sport- en beweegnota 2021-2025. Hierbij werken wij samen met de partners die het lokale sportakkoord ondertekenden. Sportverenigingen, onderwijs-, zorgen welzijnsorganisaties werken vanuit dit akkoord aan activiteiten om zoveel mogelijke mensen aan het sporten of bewegen te krijgen. In 2024 realiseren wij daarom sportieve ingrepen in de openbare ruimte bijvoorbeeld calisthenicsvelden en beweeg- en wandelroutes. Dit doen wij ook in samenspraak met onze inwoners. In 2024 werken wij verder aan één van de door de raad in 2023 gekozen scenario’s voor een zwemfaciliteit in Zetten, starten wij met de bouw van het multifunctionele sportcentrum in Elst en met de sloop en nieuwbouw van de Wanmolen in Zetten. Afhankelijk van de keuzes die de raad in 2023 maakt, werken wij ook aan de vernieuwing van sportaccommodatie De Kruisakkers in Elst.
14
1.4 Publieke gezondheid Preventie is nodig om te zorgen dat mensen langer gezond blijven. Doelstelling is een gezonde generatie 2040. De thema's die terugkomen bij de integrale aanpak zijn: gezonde jeugd en vitaal ouder worden, mentale gezondheid, fysiek en sociale leefomgeving, verkleinen gezondheidsachterstanden, bewegen, voeding en gewicht, roken, alcohol- en drugsgebruik, stress, eenzaamheid, langer thuiswonen, schulden en laaggeletterdheid. Resultaat 2024 Vertaling van de Startnotitie Visie op Gezondheid met speerpunten naar een beleidsnotitie Integrale aanpak en uitvoering Gezond en Actief Leven Akkoord en Preventie- en Sportakkoord
Wat mag het kosten? Saldi programma Bedragen x €1.000
Exploitatie
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
5.1 Sportbeleid en activering. Lasten
167
167
167
167
Totaal 5.1 Sportbeleid en activering.
167
167
167
167
Lasten
2.925
2.876
3.648
3.652
Baten
-1.170
-1.170
-1.170
-1.170
Totaal 5.2 Sportaccommodaties.
1.755
1.706
2.478
2.482
Lasten
2.303
2.126
2.155
2.184
Totaal 7.1 Volksgezondheid.
2.303
2.126
2.155
2.184
Lasten
2.486
2.499
2.512
2.526
Baten
-3.732
-3.732
-3.732
-3.732
Totaal 7.2 Riolering.
-1.245
-1.233
-1.219
-1.205
Lasten
5.279
5.280
5.281
5.283
Baten
-7.181
-7.181
-7.181
-7.181
Totaal 7.3 Afval.
-1.902
-1.901
-1.900
-1.898
Lasten
2.827
2.730
2.730
2.731
Baten
-886
-893
-893
-893
Totaal 7.4 Milieubeheer.
1.941
1.836
1.837
1.837
Lasten
76
76
76
76
Baten
-85
-85
-85
-85
Totaal 7.5 Begraafplaatsen.
-9
-9
-9
-9
3.009
2.692
3.510
3.558
5.2 Sportaccommodaties.
7.1 Volksgezondheid.
7.2 Riolering.
7.3 Afval.
7.4 Milieubeheer.
7.5 Begraafplaatsen.
Gerealiseerd resultaat
15
Verbonden partijen De volgende verbonden partijen dragen bij aan de realisatie van de doelstellingen van dit programma: - Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland Midden (VGGM) - Omgevingsdienst Regio Arnhem (ODRA) - Groene Metropool Regio (GMR)
Beleidsindicatoren Indicator * % Niet-sporters
2019 2020 2021 2022 2023 - 47,1
82
NL (meest Bron actuele)
-
-
-
49,2 Gezondheidsmonitor volwassenen (en ouderen), GGD'en, CBS en RIVM
Omvang huishoudelijk restafval: kg per inwoner
88
77
-
-
169 CBS - Statistiek Huishoudelijk Afval
% Hernieuwbare elektriciteit
6,2 11,8 16,1
-
-
33,2 CBS - Berekening
*Gebaseerd op de actuele gegevens van waarstaatjegemeente.nl september 2023, ontbrekende gegevens zijn niet beschikbaar
16
PROGRAMMA 2. LEEFBARE EN BEREIKBARE SAMENLEVING Toelichting Een leefbare samenleving betekent: passende en betaalbare huisvesting, goede voorzieningen en een duurzame en leefomgeving. We verhogen de objectieve en subjectieve veiligheid voor álle inwoners, ondernemers, bezoekers en organisaties van gemeente Overbetuwe om op die manier de kwaliteit van de leef-, woon- en werkomgeving te verbeteren. Overbetuwe ontwikkelt door als een onderscheidende, krachtige gemeente met een aangenaam woon-, leef- en vestigingsklimaat. We werken integraal en zetten in op het verbinden van mensen, bedrijven, netwerken, beleidsvelden én op identiteit en beleving. Ook de nieuwe Omgevingswet heeft als essentie om in de fysieke leefomgeving tot een integrale visie en planontwikkeling te komen. Via zes samenhangende bouwstenen in de fysieke leefomgeving (wonen, mobiliteit, economie, veiligheid, openbare ruimte en recreatie en toerisme) werken we daaraan.
Beleidskader Lokaal beleid: Kerkenvisie (2023) Woonagenda 2025 (2021) Actieagenda 2022 sociale, slimme en schone mobiliteit (2021) Cultuurvisie gemeente Overbetuwe 2022-2025 – ‘Op Waarde Geschat’ (2021) Routekaart Duurzaam Overbetuwe (2021) Integraal Kwaliteitsplan Openbare Ruimte (2021) Economisch Uitvoeringsprogramma gemeente Overbetuwe 2021 – 2022 Nota Integrale Veiligheid 2021 – 2022 Beleidsplan Sociaal Domein Overbetuwe 2020-2025 ‘Een sterke sociale basis in Overbetuwe Marktverordening en standplaatsenbeleid (2020) Ambitiedocument Overbetuwe 2030 sociale, slimme en schone mobiliteit (2020) Transitie Visie Warmte (2020) Omgevingsvisie Overbetuwe 2040 (2019) Visie op Grondzaken (2018) Nota Bovenwijks (2018) Fietsnota Overbetuwe fiets verder, Naar een optimaal fietsnetwerk tussen de kernen (2018) Nota Recreatie en Toerisme (2017) Erfgoedverordening (2017) Uitvoeringsbeleid evenementen (2016) (incl.
evaluatie) Welstandsnota (2016) Monumentenlijst (2014) Nota Toeristische bewegwijzering (2013) Landschapsontwikkelingsplan (2010) Startnota archeologische monumentenzorg Overbetuwe (2009) Functieveranderingsbeleid buitengebied (2008) Nota kampeerbeleid (2008) Regionaal beleid: Streekgids Overbetuwe (2022) Regionaal Programma Werklocaties regio Arnhem Nijmegen 2021-2024 Regionale agenda Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen (2021) Strategische agenda middengebied Overbetuwe en Lingewaard (2021) Verstedelijkingsstrategie regio Arnhem Nijmegen en Foodvalley (2021) Visie voor een bereikbaar Gelderland (2020) Moties en amendementen: Functieverandering buitengebied Burgerparticipatie bij afwijken bestemmingsplan Diverse onderwerpen uitwerken in Woonagenda Woningsplitsing Doorpakken voor Driel (vervolg op ontwikkelvisie Driel Zuid-Oost (In de Biezenkamp))
17
Circulair bouwen in Driel Zuid-Oost Groene en sociale invulling Vriezenenck Bouwpercelen buurtschap Reeth Park Tergouw Ontwikkelvisie Land van Tap Rondweg Driel Onderzoek verkeersveiligheid rondom scholen en sportaccommodaties Veilig Verkeer(d) Verkeersveilig maken Peperstraat Omgeving A325 veilig en bereikbaar Voorbereiding realisatie Railterminal Regionaal/intergemeentelijk beleid: Meerjarenbeleidsplan Politie Oost-Nederland 2019-2022 Veiligheidsstrategie 2019-2022 Oost-Nederland Meerjarenteamplan 2019-2022 Basisteam Rivierenland West
Wat willen we bereiken? Leefbare en bereikbare samenleving Een samenleving waarin de behoefte aan wonen, werken en recreëren in balans is en waar we zo optimaal mogelijk bereikbaar zijn in een veilige en gezonde leefomgeving. We bieden voldoende ruimte om de toekomstige woonbehoefte te faciliteren binnen een dorpse omgeving waar voldoende voorzieningen aanwezig zijn.
Doelstelling(en)/Wat gaan we er voor doen? 2.1 Wonen Ook in 2024 werken wij aan de uitvoering van de opgaven uit de Woonagenda 2025. Deze zijn onderverdeeld in de thema's: voorraadstrategie, verduurzaming en koppelkansen, bijzondere doelgroepen/woonvormen en wonen & zorg. In 2024 gaan we ook weer aan de slag met de (meerjaren)prestatieafspraken met de corporaties en huurdersorganisaties, welke eind 2023 gemaakt worden. Daarnaast realiseren wij onderstaande resultaten. Resultaat 2024 Uitvoering geven aan de maatregelen van de Woonagenda 2025 Het realiseren van flex-woningen Het realiseren van woonwagenstandplaatsen Woonzorg: visie + afwegingskader Hoogspanning verkabelen, onderzoek en planvorming 2.2 Mobiliteit We zetten in op een compleet, samenhangend en veilig verkeers- en vervoersnetwerk waar iedereen in Overbetuwe zich van A naar B kan verplaatsen, op een manier die past bij zijn of haar reisbehoefte. In 2024 gaan wij verder met het opstellen van verkeersplannen voor onze kernen. In het op te stellen Mobiliteitsplan integreren wij de verkeersplannen van de dorpen, de fietsagenda en de grote infraprojecten. In dit plan komen ook de thema's parkeren, veiligheid en sociale schone en slimme mobiliteit. Het plan geeft uitgangspunten voor het groot onderhoud en vervanging van wegen.
Uiteraard houden wij rekening met het nog op te stellen regionale mobiliteitsplan en landelijk beleid en ambities.
18
Resultaat 2024 Herinrichting o.a. Peperstraat, Mozartstraat en Zeegstraat Opstellen Gemeentelijk Mobiliteitsplan Verkeersplannen voor onze kernen opstellen Optimale verbindingen tussen de kernen realiseren Fietsagenda uitvoeren 2.3 Economie Wij zetten in op een sterk vestigingsklimaat en ondernemersvriendelijke dienstverlening. Daarnaast stimuleren wij ondernemers in de energietransitie en bij duurzaam innoveren. Resultaat 2024 Opstellen van de Economische Agenda Overbetuwe voor de periode 2024-2026. De Economisch Agenda is een actualisatie van het Economisch Uitvoeringsprogramma 20232024 en wordt opgesteld samen met het Overbetuwse bedrijfsleven. Het opleveren van het inzicht in toekomstbestendige- en natuurinclusieve bedrijfsvoering van de agrarische sector. Het opstellen van het functieveranderingsbeleid buitengebied. Beleid huisvesting arbeidsmigranten op basis van het afwegingskader grootschalige huisvesting arbeidsmigranten (pilot) en beleidskeuzes vanuit de regio Arnhem Nijmegen (GMR). 2.4 Veiligheid Verhoging van de objectieve en subjectieve veiligheid voor álle inwoners, ondernemers, bezoekers en organisaties van gemeente Overbetuwe om op die manier de kwaliteit van de leef-, woon- en werkomgeving te verbeteren. Door middel van onderstaande resultaten geven wij hier uitvoering aan.
Resultaat 2024 Vaststellen van het Integraal Veiligheidsplan 2024-2027 Uitvoeren van het IVP 2024-2027. Hierbij gaat het niet alleen om de geprioriteerde veiligheidsopgaven maar ook om de zogenaamde overige veiligheidsthema’s. Deze laatsten zijn in sterke mate ‘going concern’ en maken dus continue onderdeel uit van de uitvoering het integraal veiligheidsbeleid.
2.5 Openbare ruimte De openbare ruimte is alle openbare toegankelijke buitenruimte die in eigendom is van gemeente Overbetuwe. De openbare ruimte heeft een waarde voor de gebruikers en is een bindmiddel van de gemeenschap. Het is de plek waar mensen zich 'voort'bewegen, verplaatsen, ontspannen, buiten kunnen zijn en elkaar kunnen ontmoeten. Het doel is het creëren van een schoon, heel en veilige leefomgeving. Resultaat 2024 Landschapsontwikkelingsplan actualiseren Water- en rioleringsplan (inclusief Lokale Adaptatie Strategie) opstellen Het evalueren en actualiseren van het Integraal Kwaliteitsplan Openbare Ruimte (IKP OR) Opstellen uitvoeringsplannen ten behoeve van de ambities uit het IKP OR
19
Realisatie Gastvrije Waaldijk als onderdeel van de Dijkversterking Waal Het vaststellen van de Integrale Beheerplannen Openbare Ruimte Gevolg geven aan de aanbevelingen van de Dierenbescherming 2.6 Recreatie en toerisme Onder de noemer 'Verbinden' luidt de ambitie voor de komende jaren om toerisme en recreatie vanuit economisch motief verder te ontwikkelen met respect voor de leefbaarheid, natuur en landschap. In 2024 geven wij uitvoering aan de geactualiseerde beleidsnota "De Betuwe in verbinding: een dijk van een landschap". Resultaat 2024 Het verder vereenduidigen van de bewegwijzering van het Wandelroutenetwerk Het actualiseren van het beleid voor verblijfsaccommodaties Het evenementenbeleid actualiseren en evalueren Vanaf 2026 gaan wij toeristenbelasting heffen. In 2024 gaan wij hiervoor de acties opstarten met de sector
Wat mag het kosten? Saldi programma Bedragen x €1.000
Exploitatie
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
1.1 Crisisbeheersing en brandweer. Lasten
3.665
3.702
3.718
3.754
Totaal 1.1 Crisisbeheersing en brandweer.
3.665
3.702
3.718
3.754
1.252
1.252
1.252
1.252
1.2 Openbare orde en veiligheid. Lasten Baten
-128
-128
-128
-128
Totaal 1.2 Openbare orde en veiligheid.
1.124
1.124
1.124
1.124
Lasten
5.909
6.469
6.558
6.566
Baten
-26
-26
-26
-26
5.883
6.443
6.533
6.540
Lasten
169
170
171
171
Totaal 2.2 Parkeren.
169
170
171
171
82
82
82
82
2.1 Verkeer en vervoer.
Totaal 2.1 Verkeer en vervoer. 2.2 Parkeren.
2.5 Openbaar vervoer. Lasten
20
Exploitatie Totaal 2.5 Openbaar vervoer.
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
82
82
82
82
Lasten
441
421
421
421
Totaal 3.1 Economische ontwikkeling.
441
421
421
421
Lasten
86
86
95
95
Baten
-80
-80
-80
-80
7
7
16
16
Lasten
205
205
205
205
Baten
-199
-199
-199
-199
6
6
6
6
Lasten
4.492
4.814
4.942
4.953
Baten
-197
-197
-197
-197
Totaal 5.7 Openb. groen & (openlucht) recreatie
4.295
4.617
4.745
4.756
Lasten
1.133
1.134
1.135
1.136
Baten
-197
-197
-197
-197
Totaal 8.1 Ruimtelijke ordening.
936
937
938
939
3.1 Economische ontwikkeling.
3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur.
Totaal 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur. 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
Totaal 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 5.7 Openb. groen & (openlucht) recreatie
8.1 Ruimtelijke ordening.
8.2 Grondexploitatie (niet bedr.terr.). Lasten
454
454
466
467
Baten
-803
-783
-773
-773
Totaal 8.2 Grondexploitatie (niet bedr.terr.).
-349
-328
-306
-306
Lasten
1.886
1.887
1.887
1.888
Baten
-1.195
-1.195
-1.195
-1.195
691
692
692
693
16.950
17.871
18.139
18.196
8.3 Wonen en bouwen.
Totaal 8.3 Wonen en bouwen. Gerealiseerd resultaat
Verbonden partijen De volgende verbonden partijen dragen bij aan de realisatie van de doelstellingen van dit programma: - Veiligheids- en gezondheidsregio Gelderland Midden (VGGM) - Park Lingezegen - Recreatieschap Overbetuwe
21
Beleidsindicatoren Indicator *
2019 2020 2021 2022 2023
NL Bron (meest actuele)
Winkeldiefstal: aantal per 1.000 inwoners
0,7
0,9
0,8
1,1
-
2,3 CBS - Criminaliteit CBS - Diefstallen
Diefstal uit woning: aantal per 1.000 inwoners
1,8
1,5
1,2
0,7
-
1,4 CBS - Criminaliteit CBS - Diefstallen
Misdrijven: aantal per 1.000 inwoners
3,0
4,6
3,4
2,5
-
4,6 CBS - Criminaliteit CBS - Diefstallen
Vernielingen: aantal per 1.000 inwoners
3,9
3,4
3,5
4,4
-
6,0 CBS - Criminaliteit CBS - Diefstallen
Verwijzingen Halt: aantal per 1.000 inwoners van 12-17 jaar
10
8
8
6
-
Banen: aantal per 1.000 inwoners 15-74 jaar
735,8 736,8 725,6 812,9
-
825,4 CBS Bevolkingsstatistiek/ LISA - bewerking ABF Research
Vestigingen: aantal per 1.000 inwoners 15-65 jaar
150,0 155,3 162,5 172,3
-
174,1 LISA
% Functiemenging
52,9 52,8 52,3 54,8
-
53,8 CBS BAG / LISA bewerking ABF Research
Woonlasten éénpersoonshuishouden:
520
545
613
693 705
860,0 COELO, Groningen
Woonlasten meerpersoonshuishouden:
555
595
660
747 756
942,0 COELO, Groningen
WOZ-waarde woningen:
248
265
287
327 383
369 CBS - Statistiek Waarde Onroerende Zaken
Nieuwbouw woningen: aantal per 1.000 woningen
10,8
8,6
8,8
7,2
9,3 BAG - bewerking ABF Research
% Demografische druk
77,8 77,4 78,0 78,1 77,9
*Gebaseerd op de actuele gegevens van waarstaatjegemeente.nl september 2023, ontbrekende gegevens zijn niet beschikbaar
22
-
8 Stichting Halt
70,3 CBS Bevolkingsstatistiek
PROGRAMMA 3. INTERACTIE MET DE SAMENLEVING Toelichting De interactievisie ‘Gemeente Overbetuwe: samenlevingsgericht, communicatief en betrouwbaar!’ geeft richting aan ons handelen in interactie met de samenleving. Dit doen we door de behoefte van inwoners en de kracht van gemeenschappen centraal te stellen. En inwoners het vertrouwen en de mogelijkheid te geven om samen oplossingen te bedenken. Op deze manier geven we richting aan de participatiecultuur, waarbij de gemeente zich bewust is van haar eigen rol, investeert in professioneel handelen en zo een dienstbare overheid is.
Beleidskader Lokaal beleid: Participatiebeleid Overbetuwe (2021) Interactievisie: Gemeente Overbetuwe: samenlevingsgericht, communicatief en betrouwbaar! (2020) Interactiewijzer (2020) Dienstverleningsconcept 2017-2021
Wat willen we bereiken? Interactie met de samenleving De inwoners van Overbetuwe zijn er voor elkaar en vormen hechte gemeenschappen. Waar inwoners verantwoordelijkheid nemen over hun eigen ontwikkeling, een dorpsagenda opstellen in samenwerking met de gemeente en daarmee zelf richting en invulling geven aan de eigen leefomgeving. Met de gemeente als betrouwbare partner. Een partner die verantwoordelijkheid neemt waar hij zelf aan zet is, coöpereert waar gezamenlijkheid gevraagd is en loslaat waar inwoners zelf aan zet kunnen en willen zijn. Dat is onze ambitie. Realiseren van deze ambitie stelt eisen aan de Gemeente Overbetuwe. We zijn samenlevingsgericht, communicatief en betrouwbaar. Dit zijn de leidende principes van de interactievisie. Deze visie geeft richting aan ons handelen in interactie met de samenleving. Dit doen we door de behoefte van inwoners en de kracht van gemeenschappen centraal te stellen. En inwoners het vertrouwen en de mogelijkheid te bieden om samen oplossingen te bedenken. Op deze manier geven we richting aan de participatiecultuur, waarbij de gemeente zich bewust is van de eigen rol, investeert in professioneel handelen en zo een dienstbare overheid is. Doelstelling Overbetuwe kent een sterke sociale basis waar mensen zich thuis voelen, elkaar kennen en helpen in het nemen en realiseren van initiatieven.
We dragen eraan bij om dit mogelijk te maken door samenlevingsgericht, communicatief en betrouwbaar handelen. We vinden het van belang dat iedereen de gelegenheid heeft mee te praten of mee te doen. We willen als gemeente beter aansluiten bij de behoeften en ervaringen die er in onze samenleving zijn en zo een groter draagvlak voor beleid en besluiten creëren.
Doelstelling(en)/Wat gaan we er voor doen? 3.1 Participatiecultuur Vanuit de evaluatie van de afspraken over samenwerking met de raad bepalen wij samen hoe wij de raad ook in 2024 in de gelegenheid stellen om vroeg in het proces de raad te consulteren over een te nemen besluit. Daarbij houden wij voor ogen dat de raad heeft verzocht focus aan te brengen in het aantal projecten/trajecten om zo effectiever te kunnen vergaderen. Om doelstellingen uit het Uitvoeringsprogramma te realiseren werken wij in 2024 verder aan het vergroten van kennis, vaardigheden, houding en gedrag om medewerkers te begeleiden bij nieuwe werkwijzen en het toepassen van nieuwe instrumenten voor participatie en communicatie. Zo zijn wij beter in staat om beleid met onze inwoners en ondernemers te maken. Daarbij houden wij altijd het algemeen belang voor ogen.
23
Resultaat 2024 Realiseren uitvoeringsplan Participatiecultuur
3.2 Interactie met de samenleving Aansluitend op tempo van dorp of wijk leveren we input (data en kaders) voor dorpsgesprekken, maken we samenwerkingsafspraken op basis van dorpsagenda's en geven uitvoering aan reeds gemaakte afspraken. Daarin experimenteren en leren we samen met betreffende inwonersgroepen. We starten met de voorbereiding van dashboards met actuele data per dorp/ wijk (gereed 2025). 3.3 Dienstbare overheid In 2024 werken we aan de implementatie en uitvoering van het vastgestelde dienstverleningsconcept. Dit heeft naar verwachting betrekking op de keuze en inrichting van onze dienstverleningskanalen, maar ook op een trainings- en leeraanbod gericht op de benodigde kennis, houding, gedrag en vaardigheden van onze medewerkers. Wat mag het kosten? Saldi programma Bedragen x €1.000
Exploitatie
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
0.2 Burgerzaken. Lasten
1.450
1.460
1.460
1.460
Baten
-983
-983
-983
-983
Totaal 0.2 Burgerzaken.
467
477
477
477
Gerealiseerd resultaat
467
477
477
477
24
PROGRAMMA 4. INCLUSIEVE EN PARTICIPATIESAMENLEVING Toelichting Een inclusieve en participatieve samenleving is een samenleving waarin iedereen meedoet. We creëren in Overbetuwe een sterke sociale basis waarin de mogelijkheden, talenten en eigen regie van inwoners centraal staan. We streven naar een inclusieve cultuur waarin wij verschillen erkennen, respecteren en benutten. Zorg voor elkaar is in essentie de verantwoordelijkheid van onze inwoners zelf. De ondersteuning aan mensen die een steuntje nodig hebben, maken we laagdrempelig beschikbaar. Ondersteuning en hulp vindt bij voorkeur dichtbij en in het eigen netwerk plaats. Daarbij staat voorop dat iedereen die dat kan, de regie over zijn/haar eigen ondersteuningsvraag houdt. Voor het bereiken van onze ambitie van een sterke sociale basis en om onze wettelijke taken effectief, integraal en efficiënt uit te voeren, zetten we vanuit het Sociaal Team Overbetuwe (STO) in op een integrale dienstverlening. In 2023 hebben we extern advies gevraagd over de (optimale) inrichting van de dienstverlening van het sociaal domein. Afhankelijk van het te ontvangen advies, zal op basis van wenselijkheid en haalbaarheid een besluit worden genomen over implementatie in 2024.
Het beleidsplan sociaal domein 2020-2025 is gericht op de transformatie in het sociaal domein zodat inwoners die ondersteuning nodig hebben, dit ook in de toekomst kunnen blijven ontvangen. In 2024 zullen de eerste contouren worden opgesteld voor een nieuw meerjarig beleidsplan voor het sociaal domein, als opvolger van het huidige beleidsplan 'Een sterke sociale basis in Overbetuwe’. Hierin nemen wij ook een meerjarig (inhoudelijk en financieel) perspectief mee.
Beleidskader Lokaal beleid: Beleidsplan Sociaal Domein Overbetuwe. 2020-2025 ‘Een sterke sociale basis in Overbetuwe’ Beleidsmonitor Sociaal Domein 2022 Interactievisie: Gemeente Overbetuwe: samenlevingsgericht, communicatief en betrouwbaar, september 2020 Visie op schuldhulpverlening 2022-2025: “Op weg naar een vitale financiële huishouding” Uitvoeringsplan integraal armoedebeleid 2019-2022. Integraal armoedebeleid 2019-2022: “Samen zorgen voor perspectief”. Woonagenda 2025, inclusief uitvoeringsplan. Regionaal beleid: Regionale Kadernota Samen aan Zet 2022 e.v. (beschermd wonen) Gelderse Verbeteragenda Moties en amendementen: Motie hogere structurele bijdrage initiatieven voor ontmoeting Amendement regenbooggemeente Motie betere dienstverlening lagere kosten medisch afval Motie maatschappelijk vastgoed Motie jongerenparticipatie #mijnstemstelt Regionaal/landelijk: Wmo 2015 Jeugdwet 2015 Participatiewet 2015 Wet Inburgering 2021 Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs), gewijzigd per 1 januari 2021. Wet vereenvoudiging beslagvrije voet (Wvbvv) Hervormingsagenda Jeugd 2023 – 2028
25
Wat willen we bereiken? Inclusieve en participatiesamenleving Het beleidsplan sociaal domein 2020-2025 is gericht op het realiseren van; de werkelijke transformatie. Zodat zij die ondersteuning nodig hebben, dit ook in de toekomst kunnen blijven ontvangen. Het beleid is gericht op: - Inwoners van Overbetuwe hebben zorg voor elkaar. - Inwoners voelen zich vitaal, iedereen telt en doet mee. - Ondersteuning is passend en nabij, voor jong en oud. - Inwoners hebben mogelijkheden zichzelf te ontwikkelen (m.n. jeugd). - Inwoners zijn tevreden met hun leefomgeving. - Voorzieningen en ondersteuning zijn betaalbaar, toegankelijk en kwalitatief goed.
Doelstelling(en)/Wat gaan we er voor doen? 4.1 WMO De toegang tot ondersteuning willen we vergemakkelijken door meer algemene voorzieningen te creëren. De nadruk zal meer en meer liggen op preventie. Daartoe organiseren we verbanden met de eerstelijnszorg en het welzijnswerk, en onderzoeken we hoe we onze doelen met hen kunnen realiseren. Steeds meer inwoners zullen langer thuis blijven wonen. De komende jaren groeit de vraag naar levensloopgeschikte woningen en passende woonruimte, in combinatie met goede zorg en ondersteuning. Om hieraan het hoofd te bieden, wordt samen met onze partners gewerkt aan een woonzorgvisie en een lokale nota gezondheidsbeleid. Resultaat 2024 We willen meerdere locaties voor ontmoeting en verbinding in gebruik nemen, waarbij ook gewerkt wordt met het concept dagbesteding als algemene voorziening. Een eerste dergelijke locatie is eind 2022 geopend in Heteren. In 2024 onderzoeken wij welke andere locaties hiervoor geschikt zijn. Woonzorgvisie en Lokale nota gezondheidsbeleid. Concrete acties vanuit het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), waaronder aanbod voor trainingen valpreventie uitvoeren en netwerk opzetten voor een duurzame toeleiding en doorverwijzing naar een aanbod beweegcursussen.
4.2 Jeugdzorg In 2023 hebben we een plan voor het versterken van de sociale basis voor jeugd uitgewerkt, onder het motto 'veilig en gezond opgroeien in Overbetuwe'. Dit plan is mede op basis van een aantal evaluaties van het beleid van de afgelopen jaren opgemaakt. Tevens hebben we in 2023 het projectplan kansrijke start opgesteld. Ook werken wij in 2024 aan een beleidsnota 18-/18+ voor een soepele overgang van jeugd naar volwassenheid en de daarvoor randvoorwaardelijke optimale ketensamenwerking met betrokken partners. De financiële effecten uit de beleidsnota maken we dan inzichtelijk. De afspraken over de hervormingsagenda Jeugd zijn in juni 2023 geformaliseerd. We gaan er van uit dat tot concrete uitvoering in 2024 gaat leiden. Resultaat 2024 Implementatie plan versterking sociale basis jeugd Implementatie Projectplan Kansrijke Start Beleidsplan 18- 18+
26
4.3 Schuldhulpverlening Het Beleidsplan schulddienstverlening gemeente Overbetuwe 2023-2026 ‘Op weg naar een vitale financiële huishouding’ is in maart 2023 vastgesteld. Hierna is direct gestart met de uitvoering van vroegsignalering in eigen beheer. Op die manier hebben we direct en persoonlijk contact met de inwoner, in de vorm van extra huisbezoeken en telefonisch contact. We zijn dus in gesprek met inwoners met beginnende schulden om erger te voorkomen. Vanaf de 2e helft van 2024 voeren we de schuldregelingen zelf uit (door de eigen schuldhulpverleners). We geven vorm aan preventie, het taboe rondom het doorbreken van schulden en hoe we het netwerk van de inwoner willen gebruiken als signaleringsfunctie. Resultaat 2024 Implementatie beleidsplan schulddienstverlening 4.4 Armoedebeleid In 2024 wordt een herijkt beleidsplan Armoede aan u voorgelegd. Het bereiken van meer inwoners is daarbij een belangrijke doelstelling. Om een integrale aanpak voor ondersteuning aan inwoners met inkomensproblematiek te realiseren wordt het beleidsplan Armoede afgestemd op ons beleid op Schulddienstverlening, Inkomen en andere problemen op het gebied van zorg en welzijn. Vanuit het Armoedebeleid ondersteunen we inwoners met inkomensproblematiek, tijdelijk bij de gestegen energiekosten door het aanbrengen van energiebesparende maatregelen. Het aanbrengen van deze maatregelen is gestart in 2023.
Op basis van een evaluatie in augustus 2023 wordt een vervolgtraject vastgesteld dat mogelijk doorloopt in 2024. Verder zijn inwoners met inkomensproblematiek een belangrijke doelgroep bij de energietransitie. In dit verband heeft afstemming plaatsgevonden met het programma Duurzaamheid om in het plan Energiebesparing en Isolatie, gemeente Overbetuwe, aandacht voor energiearmoede op te nemen bij huishoudens met lage inkomens en mensen in schulden. Implementatie van dit plan zal grotendeels in 2024 plaatsvinden. In 2024 wordt met de al hiervoor beschikbaar gestelde middelen extra beleidscapaciteit ingezet voor de herijking en uitvoering van het armoedebeleid. Resultaat 2024 Herijkt beleidsplan Armoede Structurele energiebesparende maatregelen in kwetsbare huishoudens stimuleren 4.5 Sterke sociale basis sociaal domein Vanuit het Sociaal Team Overbetuwe (STO) zetten we in op een integrale dienstverlening. Dit doen we om onze wettelijke taken effectief, integraal en efficiënt uit te voeren. En om onze ambitie van een sterke sociale basis en een inclusieve samenleving te bereiken. Daarbij streven we naar een begrijpelijke, inclusieve, betrouwbare en transparante dienstverlening en het vergroten van ons professioneel handelen. In 2023 hebben we extern advies gevraagd over de (optimale) inrichting van de dienstverlening van het sociaal domein.
Dit advies betreft in ieder geval de volgende onderdelen: toegang tot en toegankelijkheid van de dienstverlening; kwaliteit van de dienstverlening (inclusief ICT en communicatie); juridisch kader; financieel kader; kwaliteit en kwantiteit personele inzet; positionering dienstverlening sociaal domein ten opzichte van de gemeentelijke organisatie, samenwerking met de partners in het huidige STO, mandaat en governance, sturing en monitoring. Afhankelijk van het te ontvangen advies, zal op basis van wenselijkheid en haalbaarheid een besluit worden genomen over implementatie in 2024. Resultaat 2024 Afhankelijk van advies inrichting dienstverlening sociaal domein waar mogelijk en gewenst procesverbetering, digitalisering van de dienstverlening, de toegang, communicatie, monitoring, organisatieontwikkeling en personele ontwikkeling.
27
Wat mag het kosten? Saldi programma Bedragen x €1.000
Exploitatie
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Lasten
6.100
6.013
6.274
6.353
Baten
-1.573
-1.573
-1.473
-1.473
Totaal 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie.
4.527
4.440
4.800
4.880
Lasten
3.010
3.034
3.072
3.122
Baten
-84
-84
-84
-84
2.926
2.950
2.988
3.038
Lasten
187
187
187
187
Totaal 6.81a Beschermd wonen (WMO)
187
187
187
187
Lasten
38
38
38
38
Totaal 6.81b Maatsch.- en vrouwenopvang (WMO)
38
38
38
38
Lasten
958
953
953
953
Totaal 6.82a Jeugdbescherming
958
953
953
953
Lasten
98
98
98
98
Totaal 6.82b Jeugdreclassering
98
98
98
98
Lasten
4.405
3.948
3.738
3.738
Totaal 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
4.405
3.948
3.738
3.738
Lasten
4.555
4.797
5.100
5.100
Baten
-280
-262
-667
-667
Totaal 6.71a Huishoudelijke hulp (WMO)
4.275
4.535
4.433
4.433
Lasten
3.561
3.687
3.839
3.839
Totaal 6.71b Begeleiding (WMO)
3.561
3.687
3.839
3.839
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie.
6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO).
Totaal 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO). 6.81a Beschermd wonen (WMO)
6.81b Maatsch.- en vrouwenopvang (WMO)
6.82a Jeugdbescherming
6.82b Jeugdreclassering
6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
6.71a Huishoudelijke hulp (WMO)
6.71b Begeleiding (WMO)
6.71c Dagbesteding (WMO)
28
Exploitatie
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Lasten
575
597
624
624
Totaal 6.71c Dagbesteding (WMO)
575
597
624
624
Lasten
239
239
239
239
Totaal 6.71d Overige maatw.arrangementen (WMO)
239
239
239
239
Lasten
3.429
3.412
3.412
3.412
Totaal 6.72a Jeugdhulp begeleiding
3.429
3.412
3.412
3.412
Lasten
3.722
2.413
2.413
1.913
Totaal 6.72b Jeugdhulp behandeling
3.722
2.413
2.413
1.913
Lasten
375
150
155
162
Totaal 6.72c Jeugdhulp dagbesteding
375
150
155
162
Lasten
109
109
109
109
Totaal 6.72d Jeugdhulp zonder verblijf overig
109
109
109
109
Lasten
369
349
349
349
Totaal 6.73a Pleegzorg
369
349
349
349
Lasten
1.087
1.087
1.087
1.087
Totaal 6.73b Gezinsgericht
1.087
1.087
1.087
1.087
Lasten
1.862
1.678
1.678
1.678
Totaal 6.73c Jeugdhulp met verblijf overig
1.862
1.678
1.678
1.678
Lasten
2.970
2.882
2.882
2.882
Totaal 6.74a Jeugd behandeling GGZ zonder verbl
2.970
2.882
2.882
2.882
Lasten
318
299
299
299
Totaal 6.74b Jeugdhulp crisisLTAGGZ-verblijf
318
299
299
299
Lasten
287
287
287
287
Totaal 6.74c Gesloten plaatsing
287
287
287
287
36.318
34.339
34.610
34.247
6.71d Overige maatw.arrangementen (WMO)
6.72a Jeugdhulp begeleiding
6.72b Jeugdhulp behandeling
6.72c Jeugdhulp dagbesteding
6.72d Jeugdhulp zonder verblijf overig
6.73a Pleegzorg
6.73b Gezinsgericht
6.73c Jeugdhulp met verblijf overig
6.74a Jeugd behandeling GGZ zonder verbl
6.74b Jeugdhulp crisisLTAGGZverblijf
6.74c Gesloten plaatsing
Gerealiseerd resultaat
29
Verbonden partijen De volgende verbonden partijen dragen bij aan de realisatie van de doelstellingen van dit programma: - Modulaire Gemeenschappelijke Regeling Sociaal Domein (MGR) - BVO Doelgroepenvervoer Regio Arnhem Nijmegen (BVO DRAN) - Veilig Thuis - Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden (VGGM/GGD)
Beleidsindicatoren Indicator *
2019 2020 2021 2022 2023 NL (meest Bron actuele)
Wmo-cliënten met een 450,0 480,0 490,0 530,0 maatwerkarrangement: aantal per 10.000 inwoners
-
700,0 CBS - Gemeentelijke Monitor Sociaal Domein WMO
Jongeren met jeugdhulp: % van alle jongeren tot 18 jaar
14,5 12,4 13,0 12,8
-
13,2 CBS - Jeugd
Jongeren met jeugdreclassering: % van alle jongeren tot 18 jaar
0,4
0,4
0,4
0,2
-
0,3 CBS - Jeugd
Jongeren met jeugdbescherming: % van alle jongeren tot 18 jaar
1,2
1,2
1,3
1,0
-
1,2 CBS - Jeugd
*Gebaseerd op de actuele gegevens van waarstaatjegemeente.nl september 2023, ontbrekende gegevens zijn niet beschikbaar
30
PROGRAMMA 5. WERKENDE EN LERENDE SAMENLEVING Toelichting Inwoners die zonder werk dreigen te raken ondersteunen we om hen van werk naar werk te begeleiden. Soms is daar een inzet van een opleiding bij nodig. Op die manier ondersteunen we ook de ook de lokale economie in hun zoektocht naar personeel. Samen met de bibliotheken zorgen we ervoor dat informatie snel en gemakkelijk toegankelijk is voor onze inwoners. Met onze cultuurvisie zorgen we ervoor dat we de lokale culturele voorzieningen laagdrempelig maken en houden en deze “beleefbaar” maken.
Beleidskader Lokaal beleid: Cultuurvisie 2022- 2025 ‘Op waarde geschat’. Overbetuwe Werkt! Visie op re-integratie. Strategisch meerjaren huisvestingsplan onderwijs (SHP) Beleidsplan Sociaal Domein Overbetuwe. 2020-2025 ‘Een sterke sociale basis in Overbetuwe’ Visie op Vastgoed 2018 Visie op bibliotheekfuncties Overbetuwe 2016 Erfgoedplan Overbetuwe 2004 Regionaal/landelijk: Participatiewet Wet Inburgering Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs), gewijzigd per 1 januari 2021. Wet vereenvoudiging beslagvrije voet (Wvbvv)
Wat willen we bereiken? Werkende en lerende samenleving In een werkende samenleving staat het meedoen naar vermogen centraal. Uitgangspunt is dat inwoners die kunnen werken, het beste af zijn als ze in hun eigen levensonderhoud kunnen voorzien. Als zij daarbij ondersteuning nodig hebben, geeft de gemeente die. We richten ons in het bijzonder op onze inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt: we kunnen met dezelfde middelen meer inwoners een werkplek bieden. Onze ondernemers staan daar veelal voor open; onze eigen slagkracht hierin moet vooral omhoog. Dat kan door een breder palet aan te bieden aan dienstverlening, ook –en vooral- aan werkgevers. We zetten daartoe in op ketensamenwerking met onze regionale partners, zodat we gebruik maken van hun diensten. Daartoe richten we ons meer op regie en gaan we minder zelf doen. Met Overbetuwe Werkt! maken we het verschil. In een lerende samenleving staat onderwijs centraal. We zorgen ervoor dat iedere leerplichtige naar school gaat. Waar Corona heeft geleid tot achterstanden zetten we erop in deze weg te werken. Doelstelling We streven ernaar dat iedereen meedoet: met betaald werk, met vrijwilligerswerk, met dagbesteding. We zorgen ervoor dat iedereen toegerust is om mee te doen. We zorgen ervoor dat iedere leerplichtige passend onderwijs geniet.