21-02-10.02 [19int03698] - Omgevingsvisie Overbetuwe 2040

OMGEVINGSVISIE OVERBETUWE

INHOUDSOPGAVE 1

INTRODUCTIE

4

2

SAMENSPEL

6

3

IDENTITEIT

10

4

ONTWIKKELING

16

4.1 Vitaal buitengebied in beweging 4.2. Innovatieruimte voor ondernemerschap 4.3. Samen werken aan energietransitie 4.4. Gevarieerde dorpse woonomgeving 4.5. Netwerk verbonden met samenleving 4.6. Voorzieningen geclusterd

17 19 20 21 22 23

VAN VISIE NAAR UITVOERING

24

CO-CREATIE

26

5

3

Anticiperen op de Omgevingswet

1 INTRODUCTIE

Er is meer inzicht en meer samenhang nodig bij de regels over onze fysieke leefomgeving. Daarom bundelt de Omgevingswet vanaf 2021 alle regels voor de leefomgeving. Van 26 ‘losse’ wetten naar één wet en van 240 nationale regelingen naar 14. Op die wijze ontstaat er een meer integrale benadering van de ruimte om ons heen. Daarom richt een Omgevingsvisie zich op de hoofdlijnen. Want het bieden van overzicht en creëren van samenhang vraagt sturen op essenties. Deze hoofdlijnen moeten uitgewerkt worden naar concrete uitvoeringsprogramma’s, ondersteund door logische regels in één samenhangend Omgevingsplan. Zie hoofdstuk 5 (‘Van visie naar uitvoering’).

D

eze omgevingsvisie is een integrale en toekomstbestendige

Wat is een Omgevingsvisie

koers voor onze leefomgeving in Overbetuwe. Een

Deze visie is een strategisch document dat de ambities bevat voor de

inspirerende visie die richting geeft, uitdaagt om initiatief

kwaliteit van onze leefomgeving. Om inzicht te bieden in datgene wat van

te nemen en aangeeft hoe mensen aan kunnen sluiten bij

belang is om samen aan te (blijven) werken. In deze visie willen we daarmee

realisatie. Een visie geschreven voor en door inwoners, bedrijven,

als gemeente, samen met u, naar de kern van de zaak.De Omgevingsvisie

verenigingen, organisaties en gemeente. Wij bedanken iedereen

is gericht op de toekomst. Daarom verbinden we in deze visie het ‘hier en

voor het meedenken en het meedoen!

nu’ met belangen die van waarde zijn voor de langere termijn en ten goede komen aan de gemeenschap. Daarmee werken we ook alvast in de lijn van de

Waarom een Omgevingsvisie

nieuwe Omgevingswet die vanaf 2021 geldt. Daarmee is het een visie [1] die

De Omgevingsvisie is erop gericht de kwaliteit van de leef­omgeving op niveau

Overbetuwe klaarstoomt voor de toekomst!

te houden en waar mogelijk (verder) te verbeteren. Immers, het is goed toeven in Overbetuwe. Veel mensen dragen zorg voor hun leefomgeving. Samen

Niet alleen verbindt de visie op duurzame wijze het heden met de toekomst.

zorgen we ervoor dat het goed wonen en werken is in Overbetuwe. Actuele

We verbinden ook ruimtelijke ordening met andere sectoren (zoals milieu,

maatschappelijke ontwikkelingen bieden hierbij kansen en vragen om

economie en bereikbaarheid). Met deze integrale blik op de brede leefom­

een nieuwe kijk op zaken. Omdat de ambities tot 2040 gelden, willen we de

geving, komen meer kansrijke denkrichtingen en oplossingen in beeld.

mogelijkheden voor toekomstige generaties niet ver­kleinen. Iedereen krijgt daarom de kans om toekomstbestendig en duurzaam te handelen. In deze

De nieuwe 'Omgevingsvisie Overbetuwe 2040' bouwt voort op het proces dat

visie bezien we ambities ook integraal. Alleen zo kunnen we de toekomst van

is ingezet in de voorheen geldende visie. Die Toekomstvisie+ ging namelijk

Overbetuwe mooier en beter maken.

ook uit van verbinden. Van mensen en functies, van diverse gebieden én van verleden, heden en toekomst.

1

Formeel is deze Omgevingsvisie nog een structuurvisie als bedoeld in de Wet ruimtelijke ordening.

4

1

Hoe gebruiken wij deze Omgevingsvisie Deze Omgevingsvisie is in drie fasen in co-creatie tot stand gekomen; deze visie leest u een uitgebreide omschrijving van het co-creatieproces

INLEIDING

betrokken mensen leverden inbreng en advies. Op de laatste pagina’s van Omgevingsvisie

waarvan deze Omgevingsvisie het eindresultaat is. Alle individuele reacties zijn teruggebracht tot de kern en vertaald naar ambities voor het collectief en de toekomst. De essenties in deze visie werken we straks samen met de samenleving uit naar concrete uitvoerings­programma’s. Daarbij leggen wij in overleg met

Opgaven

Samenspel

betrokken partijen de taakverdeling en wijze van samenwerking vast. En geven daarmee duidelijkheid over de inzet van betrokken partijen. Dit leidt vanzelfsprekend tot differentiatie in programma’s en uitvoering, omdat dit afhangt van het vraagstuk en (mensen in) het gebied. De Omgevingsvisie

Identiteit als basis

is daarmee de integrale basis voor uitvoeringsprogramma's. Waar nodig ondersteund door logische regels waarmee de kwaliteit van de fysieke leef­ omgeving wordt beschermd dan wel bereikt. De Omgevingsvisie geeft zo richting aan de programma’s en Omgevingsplannen.

Omgevingsvisie geeft richting aan opgaven met behoud van identiteit die we in samenspel uitvoeren.

De visie is een leidraad voor het handelen in de gemeente. De visie is daarbij niet vrijblijvend; de ambities zijn bedoeld om te realiseren. Als gemeente[2] werken we daar actief aan, het liefst samen met betrokkenen. Daarom bevat

Leeswijzer

deze visie geen gedetailleerde blauwdruk. Het is dus geen star document. We

In hoofdstuk 2 beschrijven wij het samenspel voor initiatief en betrokken­­heid

kiezen op deze wijze nu voor een scherpe focus op essenties en hoofdlijnen.

bij de leefomgeving. De basis voor (nieuwe) initiatieven zijn de in hoofdstuk 3

Hiermee doen we recht aan de variatie in gebieden en tussen mensen. En

beschreven identiteit en kernwaarden. Vervolgens gebruiken we dit in hoofdstuk

verbinden de energie van partijen in het 'hier en nu’ met de met de belangen

4 als vertrekpunt voor ontwikkeling, verbinden deze met trends voor de toekomst

van de gemeenschap in de toekomst.

en kiezen daar­bij focus op zes thema’s. We sluiten in hoofdstuk 5 af met het vervolg naar uitvoering; een uitno­diging aan iedereen om samen verder invulling te geven aan de ambities uit deze 'Omgevingsvisie Overbetuwe 2040'.

2

In beleidsmatige zin bindt deze visie de gemeente. De visie schept geen juridische rechten of plichten naar inwoners, ondernemers, organisaties of verenigingen.

5

2 SAMENSPEL

Samenspel

D

e leefomgeving is van ons allemaal. Iedereen heeft baat en belang bij een goede kwaliteit daarvan. Samen werken we aan het behalen van ambities uit deze Omgevingsvisie. Met ‘wij’ in deze visie wordt dan ook iedereen met een belang in Overbetuwe bedoeld. Het realiseren van deze visie doen we in samenspel. Daarbij hanteren we zes leidende principes. Graag komen wij zo gezamenlijk tot een visie met werking!

6

Ontwikkeling

Identiteit

1

Verbonden met leefomgeving Overbetuwe kent een sterke verbondenheid tussen mensen én samen­werking tussen organisaties (‘herkend’ en ‘gekend’ worden). Met deze verbondenheid als belangrijke basis dragen wij samen

zorg voor de leefomgeving. We maken onze omgeving zelf en moeten elkaar onderling aan blijven spreken op de gezamenlijke verantwoordelijkheid voor deze omgeving.

SAMENSPEL

2

7

2

Faciliteren van initiatief Bij realisatie van de ambities uit deze visie, kiest de gemeente in basis een faciliterende rol. Hierbij gaan we uit van eigen kracht van mensen. Faciliteren van initiatief wordt makkelijker als initiatieven

3

Gezamenlijke uitwerking De essenties in deze Omgevingsvisie zijn het richtsnoer voor gezamenlijke uitwerking naar concrete uitvoerings­programma’s. We maken hierbij ook gebruik van het instrument programma’s

passen binnen de in deze visie geschetste koers. Dit houdt in dat daarbij ook

dat de Omgevingswet ons gaat bieden. In programma’s leggen we de

recht wordt gedaan aan thema's die de toekomst en het collectief betreffen.

taakverdeling en wijze van samenwerking vast. Afhankelijk van het

Wanneer met deze belangen minder rekening wordt gehouden, voert de

vraagstuk en (mensen in) het gebied, zoeken we naar oplossingen. We

gemeente meer regie. Met het oog op een duurzame ontwikkeling, in de

maken daarvoor gebruik van de (aanwezige of potentiële) kracht en energie

geest van de Omgevingswet.

van partijen in de samenleving. Hierbij zien we een belangrijke rol voor de Overbetuwse uitwerking van ‘kerngericht werken’.

Verschillende rollen gemeente Een gemeente kent vele rollen. Uitgangspunt daarvoor is de positie die inwoners en ondernemers hebben bij verschillende thema’s.

4

Ruimte voor maatwerk Toepassen van de uitgangspunten en principes uit deze visie op basis van daadwerkelijke concrete situaties leidt vaker tot maatwerk. Dit vraagt transparante afwegingen om een consistente

Een recreant vraagt immers iets anders dan een inwoner die een

koers te kunnen varen en voorkomt ad-hoc beleid. De gemeente wil hierbij

nieuwe identiteitskaart wil aanvragen. Deze Omgevingsvisie gaat er

niet bij voorbaat oplossingen bieden maar juist meedenken bij het komen

van uit dat de gemeente in basis een facilitator is bij het realiseren

tot gezamenlijke kwaliteit en gedeelde oplossingen. Afhankelijk van het

van maatschappelijke doelen. Hoe minder daarbij rekening wordt

vraagstuk, zet de gemeente instrumenten en middelen in die effectief en

gehouden met het collectief en de toekomst, hoe meer de gemeente

efficiënt bijdragen aan zowel de wensen in het ‘hier en nu’ als de belangen

zal regisseren. Waar nodig kiezen gemeenten in andere rollen

voor de gemeenschap in de toekomst. In alle gevallen geeft Overbetuwe

aanvullende inzet. In sommige gevallen realiseert de gemeente zelf,

als lokale overheid het goede voorbeeld door de thema’s uit deze visie

bijvoorbeeld een weg of park. Af en toe zijn vergunningen nodig

nadrukkelijk een plek te geven in het eigen handelen.

of handhaving van de wet. Of beheert de gemeente een deel van onze leefomgeving, denk aan de openbare ruimte. Tenslotte zijn gemeenten ook vaak nog belastinginner en dienstverlener.

8

2

Bij het gezamenlijk zorg dragen voor onze leefomgeving moeten we betrouwbaar handelen. Dit vraagt transparantie en vertrouwen. Alleen zo kunnen we komen tot heldere afwegingen en keuzes.

Daarom doorlopen we altijd een zorgvuldig en interactief proces. Wanneer is zorgvuldig daadwerkelijk zorgvuldig genoeg en wanneer is het interactieve proces voldoende geweest? We kiezen ervoor om hier in basis uit te gaan van maatwerk. Iedere vraag en afweging vraagt namelijk om een eigen (beoordeling van een) interactief proces. De Overbetuwse interactiewijzer biedt hierin richting. Transparantie over het doorlopen proces is van belang om gezamenlijk te kunnen beoordelen of het ook voldoende is geweest. Bij een initiatief moet daarom duidelijk zijn hoe het proces is doorlopen en welke mate van invloed betrokkenen hebben. Op basis van deze ervaringen zullen we ervoor moeten zorgen dat interactie meer vanzelfsprekend wordt.

6

Kwaliteit in proces verankerd We kiezen er nadrukkelijk voor om inwoners en ondernemers uit de omgeving vroegtijdig bij de vorming van plannen te betrekken als ‘contextkenner’. Door deze kennis vroegtijdig te betrekken verhogen we de kwaliteit van de uiteindelijk te vormen plannen.

Hierbij is het van belang dat we niet vooraf al de antwoorden geven, maar eerst vragen stellen om tot een gezamenlijk beeld te komen. We krijgen hiermee de kwaliteiten en identiteit van de exacte plek scherp. Hierin wegen we de belangen voor de huidige generaties zorgvuldig mee, maar ook moet inzichtelijk zijn hoe de belangen van toekomstige Overbetuwse generaties in de afwegingen zijn meegenomen. Op deze manier kunnen we op duurzame wijze gezamenlijk zorg dragen voor kwaliteit van de leefomgeving.

9

SAMENSPEL

5

Betrouwbaar en transparant

3 IDENTITEIT Samenspel

I

Identiteit

n gesprekken over de Omgevingsvisie blijkt dat mensen zich zeer bewust zijn van de identiteit van Overbetuwe. Mensen waarderen het ‘Overbetuws DNA’. In dit hoofdstuk beschrijven we de identiteit van de gemeente Overbetuwe vertaald naar diverse kernwaarden. We kijken naar wat bepalend is (geweest) in de ontwikkeling van ons gebied om te kunnen verklaren waarom het is ‘zoals het is’. Deze identiteit, vertaald in kernwaarden, vormt het fundament voor de Omgevingsvisie. Voor de aantrekkelijkheid van onze leefomgeving is het immers van belang onze identiteit te kunnen behouden, optimaal te benutten en verder te ontwikkelen.

10

Ontwikkeling

Kernwaarden Overbetuwe Het cultuurhistorisch gegroeide Betuwse rivierenlandschap is een belangrijke basis voor de identiteit in Overbetuwe. We onderscheiden hierbij onderstaande kernwaarden als vertrekpunt voor ontwikkeling. Ieder plan dient daaraan bij te dragen, zonder ontwikkelingen op slot te zetten. De kernwaarden behouden we voor toekomstige generaties en stellen we niet ter discussie. De hierna genoemde kernwaarden zijn inspiratiebron en vertrekpunt van ontwikkeling.

3

IDENTITEIT

Bodem en landschap

Uiterwaarden

OPEN KOM

In de uiterwaarden is de dynamiek van de rivieren bepalend. De gras­landen

UITERWAARDEN

overstromen in de winter en worden zomers gebruikt als weiland. Karakteristiek zijn de weilanden met zomerkades, oude stroomgeulen en kolken die zijn oeverwal

Landgoed Hemmen

OPEN KOM

achtergebleven na dijkdoorbraken. De uiterwaarden langs de Nederrijn zien we als ‘parel’ met vrij zicht (ter plaatse van de pijlen) op de stuwwallen van de

OPEN KOM

OPEN KOM

Veluwe waar soms de invloed van baksteenindustrie nog steeds voelbaar is. Alle uiterwaarden kennen overwegend ook hoge natuurwaarden. Landgoed de Mellaard

OEVERWAL

Komgronden Landgoed Loenen

UITERWAARDEN

De lager gelegen komgronden zijn van oorsprong natter. In de huidige tijd zijn via ontwatering de gronden geschikt gemaakt voor agrarische productie. Deze gebieden zijn weinig bebouwd en kennen een waardevolle openheid. Ze zijn

N

vooral als grasland in gebruik.

a Bodem/landschapstypen

Oeverwallen De oeverwallen zijn hoger gelegen gronden waar het landschap kleinschalig is met akkers en boomgaarden. Langs de oude routes tussen de kernen is hier op de oeverwallen deels lintbebouwing aanwezig met waardevolle doorzichten op het achtergelegen landschap.

Water

Landschapselementen

Overbetuwe is gevormd door het rivierenlandschap, als onderdeel van de

Door de tijd heen ontstonden waardevolle landschapselementen in de drie

Nederlandse delta waar de grote rivieren in zee uitmonden. Dit heeft het

verschillende landschapstypen. Voorbeelden hiervan zijn bossen als gevolg

gebied de afgelopen eeuwen gevormd en is nog steeds van belang. Onzichtbaar

van ruilverkaveling en de meer recente parkland­schappen. Bijzondere ‘parels’

zoals grondwater en drinkwater. Zichtbaar zoals de af- en aanvoer van water

zijn de landgoederen bij Hemmen en Loenen, tevens de hoger gelegen

die overal nog duidelijk in het landschap aanwezig is. De vele watergangen zijn

gronden bij Eimeren, Homoet en Valburg (‘donk’).

karakteristiek en staan allemaal in verbinding met de Linge.

11

Occupatie

Netwerk en infrastructuur

Overgangszone

A50

Zetten A325

A15

Elst

Betuweroute

Kern Bedrijventerrein Kern met centrum met regionale functie (Elst) of subregionale functie (Zetten)

c Occupatie

b Netwerk/infrastructuur

Perspectiefgebied

Verbindingen

Occupatie

Van oudsher liggen de belangrijkste verbindingen op hoger gelegen gronden en

Mede afhankelijk van ligging in het landschap en het netwerk, hebben alle

dijken. Dit zijn vaak belangrijke lokale verbindingen tussen de kernen. In de loop

kernen hun eigen ontwikkeling doorgemaakt. De elf kernen van Overbetuwe

der tijd zijn extra verbindingen in het gebied gekomen die geen raakvlakken

kennen nu dan ook allemaal hun eigen dynamiek. Tussen Arnhem en

hebben met de landschappe­lijke ondergrond. Vooral snelwegen en spoorlijnen,

Nijmegen is ten oosten van de ‘overgangszone’ sprake van een intermedair

met de A15 en Betuweroute als onderdeel van een Europese (logistieke) corridor.

gebied dat intensiever (ook regionaal) gebruikt wordt en waar veranderingen

Naast de infr­a­structuur voor goederen- of personenvervoer lopen er ook

zich sneller opvolgen. Het westelijk deel van de gemeente is een gebied met

verschillende buisleidingen en netwerken. Tenslotte is er een meer fijnmazig

meer een landelijke functie. Dit deel is ook aan veranderingen onderhevig, zij

netwerk van fiets- en wandelroutes.

het dat deze een andere dynamiek en meer lokale schaal kennen.

12

FOODVALLEY

A12

VELUWE 3

ARNHEM

WAGENINGEN

IDENTITEIT

DUITSLAND

A325 A50

A15

ELST

ROTTERDAM

DUITSLAND Poort van Midden Gelderland

A50

A325

NIJMEGEN

A50

Zetten St. Walburg

OOIJPOLDER

Elst A325

De Schalm Andelst-Oost

De Aam

A15

EINDHOVEN

Merm A15

Betuweroute

Park15

Overbetuwe in de regio Overbetuwe is verbonden met de regio en heeft met bovenstaande kern­ waarden een duidelijk eigen en onderscheidend gezicht. Overbetuwe ligt centraal, als actieve middelgrote gemeente tussen de steden Arnhem,

d Bedrijventerreinen

Nijmegen en Wageningen. Midden in een regio waar economische kracht, stedelijke dynamiek en een mooie leefomgeving als vanzelfsprekend samen­komen. Economische kracht wordt gevoed door een positief onder­ nemersklimaat en een aantrekkelijk vestigingsklimaat. Inclusief verbindingen met de (top)sectoren Energy, Health & Hightech, Logistics

Bedrijventerreinen

Valley én Food & Health. Een vitale leefomgeving wordt gevormd door

Bij verschillende kernen liggen aantrekkelijke bedrijventerreinen, direct

bruisende centra in de steden, innovatieve kennisinstituten (o.a.

gelegen aan en bereikbaar via de snelwegen (A15, A50 en A325). Er bestaat

universiteiten, hoge­scholen en ROC’s) en een variëteit in aantrekkelijke

een grote diversiteit aan regionale en lokale bedrijventerreinen, voorname­

woon­milieus; hoog­stedelijk, suburbaan en dorps. Natuur en landschap zijn

lijk gericht op het MKB (midden- en kleinbedrijf). De variëteit uit zich in de

hierbij belangrijke kwaliteiten. Stuwwallen en bossen, rivieren en uiter­

verschillende karakteristieken, afhankelijk van grootte en leeftijd. Soms klein

waarden bieden een uiteenlopende variatie in landschapstypen. Samen met

en lokaal, zoals St. Walburg bij Zetten. Soms groot en regionaal, zoals Park15

cultuurhistorische aspecten (zoals de Limes of het rivierenlandschap) geeft

gelegen bij Knoop 38 als hotspot aan de logistieke corridor langs belangrijke

dit de regio unieke en herkenbare kenmerken. Met volop kansen voor

infrastructuur van snelweg en Betuweroute.

toerisme en recreatie (beleveniseconomie).

13

Randwijk Een ‘dijkdorp’ aan de Nederrijn met ruim 1.400 inwoners, te midden van het landschap. Actieve gemeenschap rondom voorzieningen zoals dorpshuis en voetbalvereniging.

NEDERRIJN

Zetten - Hemmen Landelijk en groen, aantrekkelijk wonen en werken, te midden van natuurlijk buitengebied. Met Hemmen als pittoreske dorpskern op het landgoed. In totaal ruim 5.000 inwoners, met relaties naar Wageningen en regio Rivierenland. Station Zetten-Andelst is hierbij een waardevolle schakel. Subregionale functie met relatief hoog voorzieningenniveau; o.a. winkels en onderwijs. De Wanmolen en Heldring Stichting als kenmerkende voorzieningen.

A50

Herveld-Andelst Eén leefgemeenschap van bijna 5.000 inwoners in drie dorpen, met daartussen als ‘parel’ het cultuur-historisch waardevolle woerdenlandschap (o.a. boerderij Den Tip en molen De Vink). Onderlinge verbinding door rijk verenigingsleven, clustering van voorzieningen in het dorpshart (Dorpsplein). Gelegen vlakbij A15 en station Zetten-Andelst, als waardevolle schakel in de bereikbaarheid.

Valburg Vriendelijk en prettig dorp van bijna 1.800 inwoners, met een hechte samenleving en rijk verenigingsleven. Belangrijkste voorzieningen zijn aanwezig. Een nieuw multifunctioneel centrum is in de maak. Kleinschalig en historisch karakter; rust en ruimte in een landelijke omgeving.

14

A15

Slijk-Ewijk N

Dorp met bijna 500 inwoners centraal gelegen in het landschap, dicht bij Waal, bos en strandpark. Met specifiek streekeigen gebouwen (kerk, boerderijen en begraafplaats), gelegen naast één van de parels van Overbetuwe: het landgoed Heerlijkheid Loenen.

WAAL

3

Heteren Driel

IDENTITEIT

Een ‘dijkdorp’ verbonden met de Rijn van circa 5.000 inwoners, met ook relaties naar Renkum en Wageningen. Veel natuur- en recreatieve mogelijkheden in de uiterwaarden. Actieve gemeenschap die zich inzet om Heteren (duurzaam) te versterken. ARNHEM

Rustig (woon)dorp van circa 4.300 inwoners met passende voorzieningen, in een groene omgeving. Saamhorigheid, verenigingsleven, elkaar helpen en sociaal veilig. Een blijvende en zichtbare cultuurhistorische band met Polen.

Elst Dynamische middelgrote kern met ruim 22.000 inwoners. Goed verbonden met omliggende steden (met station Elst hierin als belangrijke schakel). Eigen en dorps karakter, zowel ruimtelijk als sociaal. Landschappelijke overgang en groene buffer richting steden; parkachtig of meer landschappelijk en agrarisch. Regionale functie met aantrekkelijke voorzieningen (o.a. winkels, zwembad en onderwijs).

A325

Kernwaarden in de dorpen In Overbetuwe leven mensen samen in de verschillende N325

NIJMEGEN

Oosterhout Een ‘lint-dorp’ met bijna 2.400 inwoners, verbonden met de Waal en vlakbij de ‘stadse’ uitbreiding van de Waalsprong (Nijmegen). Kleinschaligheid en dorps karakter met een bloeiend verenigingsleven. Om het dorp heen zijn de uiterwaarden, het agrarisch landschap en de groene buffers naar Waalsprong en Park15 belangrijk en kenmerkend.

woonkernen en werklocaties. Met ongeveer 48.000 inwoners, circa 4.500 bedrijven en 21.500 banen werken we aan kracht en meerwaarde. Lokaal en in de regio. Alle woonkernen en werklocaties hebben hun eigen karakteristiek en waarden. Met elkaar verbonden maar tegelijkertijd met verschillende grootte en identi­teiten. Per kern gebruiken we de hier beschreven karakteristieken als leidraad.

15

4 ONTWIKKELING Samenspel

E

en vitale en aantrekkelijke leefomgeving in Overbetuwe is belangrijk, voor nu en in de toekomst. Om deze optimaal te houden, hanteren we onze identiteit als fundament. De wereld om ons heen staat echter niet stil. In onze (door) ontwikkeling als gebied, moeten we rekening houden met belangrijke trends. Deze trends dwingen ons in de verdere ontwikkeling te kiezen voor een focus op zes opgaven:

Identiteit

Ontwikkeling

4.1. Vitaal buitengebied in beweging, 4.2. Innovatieruimte voor ondernemerschap, 4.3. Samen werken aan energietransitie 4.4. Gevarieerde dorpse woonomgeving 4.5. Netwerk verbonden met samenleving 4.6. Voorzieningen geclusterd In de volgende paragrafen beschrijven we per thema de toekomstige ontwikkeling van onze leefomgeving.

16

4.1.  Vitaal buitengebied in beweging

Meer differentiatie in buitengebied We onderscheiden in Overbetuwe zeven deelgebieden met verschillende

Agrarisch gebruik is een belangrijke en karakteristieke functie in het

ontwikkelmogelijkheden. De ambities per deelgebied – die we nastreven bij

buitengebied. In de loop der jaren hebben zich soms andere functies

het samen beheren en ontwikkelen van het deelgebied – beschrijven

gevestigd in het landelijk gebied. Omgaan met trends zoals digitalisering,

we hieronder.

verstedelijking en klimaatverandering zijn uitdagingen die het buiten­ gebied in beweging brengen. Maar ook de schaalvergroting die enerzijds

Deze differentiatie werkt uiteraard ook door naar de partners met wie

leidt tot grotere agrarische bedrijven en anderzijds zorgt voor meer

wij samen verantwoordelijk zijn voor het nastreven van deze doelen. Per

stoppende boeren. Om alle belangen een plek te kunnen geven, moeten

deelgebied verfijnen we de wijze van samenwerking (met de agrarische

we meer durven te differentiëren. Op die manier werken we aan een vitaal

sector, waterschap, organisaties, et cetera).

buiten­gebied met meer en betere kansen om passende functies een plek te geven.

Om recht te doen aan de verschillende karakteristieken, zijn genoemde ambities per deelgebied leidend. Deze past de gemeente toe op concrete situaties en komt waar nodig tot maatwerk.

Landschappelijke zones We versterken de bestaande landschappelijke zones als buffer UITERWAARDEN

tegen verstedelijking. Een gebied waarin met name ruimte is

RIJNDIJK

voor recreatie, agrarisch gebruik, waterbeheer, natuur, educatie en landschapsbeleving. Dit doen we door het inrichten van een: Parklandschap (Lingezegen) met diverse deelgebieden:

PARKLANDSCHAP

De Park, Waterrijk en het weidse Landbouwland. Landgoed Hemmen

Landbouwlandschap (Knoop 38 en Danenberg):

LINGEZONE LANDBOUW OEVERWAL

het landelijk en open agrarisch gebied als buffer tussen Elst,

LANDBOUW OPEN KOM

Valburg en de Betuweroute én Landschapspark De Danenberg met daarbij Strandpark Slijk-Ewijk.

Landgoed de Mellaard

EN

ER

WAA

LDIJ

K

Landgoed Loenen

GI

EZ

ON

E

AGRARISCH PARKLANDSCHAP

UITERWAARDEN

17 N

ONTWIKKELING

4

Energiezones

Agrarische zones Agrarische zones versterken met de agrarische bedrijfsvoering als

Grootschalige duurzame opwekking van energie clusteren we in

hoofdgebruik. Hierbij maken we onderscheid in:

energiezones. Dit is een nieuwe vorm van landschap die ingericht is

Open kom. De nadruk ligt op grondgebonden agrarisch gebruik.

voor inpassing van meer grootschalige vormen van energieopwekking.

De kenmerkende openheid en grootschaligheid van de komgebieden behouden en versterken we. Wij respecteren ook de natuurwaarden in het vogelweidegebied. Oeverwal. Verdicht en kleinschalig karakter met afwisselend

Lingezone

land­gebruik dat bestaat uit akkerbouw, fruitteelt en boomteelt.

Bij de Linge verbeteren we de waterberging en waterkwaliteit. We

Vestigen of vergroten van niet-grondgebonden agrarische functies

versterken daarbij ook de zone rondom de Linge als landschappelijke,

zijn mogelijk binnen en aansluitend op het bouwblok. Aansluitend op

recreatieve en cultuurhistorische drager.

provin­ciaal beleid stimuleren we de clustering van glastuinbouw in Next Garden.

Uiterwaarden

Verbijzondering functieverandering en recreatie

In de uiterwaarden is de dynamiek van de rivier bepalend.Naast behoud van

Sommige ontwikkelingen overstijgen de verschillende deelgebieden.

de primaire waterfuncties,hebben we de ambitie om natuur hier te versterken.

Daarom geldt voor alle deelgebieden dat we:

Medegebruik voor extensieve recreatie (wandel- en struinroutes) is mogelijk.

Bij vrijkomende agrarische bebouwing waarde-creatie voorop stellen aan de hand van (verbeteren van) omgevings- en milieuwaarden, aansluitend op de ambities per deelgebied.

Landgoederen

Meer gedifferentieerd bezien van mogelijke nieuwe functies voor

Bij landgoederen blijven we werken aan het behoud en versterking

tijdelijk gebruik van vrijkomende agrarische loodsen, met respect voor de

van het karakter en de duurzame instandhouding hiervan.

ambities per deelgebied.



Toepassing van clustering en bundeling bij transformatie van (leegstaand) agrarisch vastgoed naar woonfuncties. Waar nodig

Dorpsrandzones

gebruiken we daarbij ook saldering om ‘plussen’ en ‘minnen’ op

In dorpsrandzones maken we de ruimtelijke

meerdere locaties met elkaar te verbinden en als totaal meerwaarde

en functionele relatie tussen de dorpen en het

te creëren.

omliggende landelijke gebied meer zichtbaar

Kleinschalige extensieve recreatie (nevenfuncties) vooral stimuleren nabij het netwerk van recreatieve routes dat zich door het gehele

en beleefbaar. Op die manier verbeteren we de overgang tussen kernen en het buitengebied.

18

Voorbeeld: concept dorpsrandzone

buitengebied begeeft.

4

Innovatieruimte voor ondernemerschap

ONTWIKKELING

4.2.

Flexibel en innovatief ondernemen In Overbetuwe is ondernemerschap erg belangrijk. Op bedrijfsterreinen

We omarmen bedrijvigheid en hechten daarom belang aan het

waar de werkfunctie domineert maar ook bijvoorbeeld in dorpscentra en in

generen van ruimte voor toekomstgerichtheid en innovatie.

het buitengebied. Dit belang vraagt om goed om te gaan met veranderingen.

Bedrijven moeten immers snel kunnen reageren op de snelle en

Bijvoorbeeld economische en technologische ontwikkelingen noodzaken

vele veranderingen. Innovatief handelen is hierbij gewenst. Via de

hiertoe. Ondernemers hebben steeds vaker te maken met verandering die

volgende ambities werken we aan meer wendbaarheid en flexibiliteit:

ook steeds sneller gaat. Op de twee hieronder genoemde manieren houden we hier rekening mee.

We bieden mogelijkheden voor bedrijven om zich te vestigen in of te verplaatsen binnen de gemeente. Voldoende ruimte voor nieuwe functies en doorontwikkeling of verplaatsing

Basis blijvend op orde

van bestaande functies, draagt bij aan gunstige (fysieke)

Bedrijven en gemeente werken al lang samen om hier het onder­­

randvoorwaarden voor innovatie vanuit het bedrijfsleven.

nemer­sk ­ limaat en de kwaliteit van de werkomgeving optimaal te houden. Wij zetten in op sterke, aantrekkelijke en levendige

We willen meerwaarde voor Overbetuwe genereren door

bedrijfsterreinen. Daarvoor werken we aan de volgende ambities:

‘toekomstbestendig’ de koppeling te maken met belangen die het collectief en de toekomst dienen. Als eerste denken we hierbij aan

We hebben blijvende aandacht voor de bereikbaarheid van

energietransitie. Bedrijven gebruiken de meeste energie, hier ligt

werklocaties in Overbetuwe. Maar ook voor de bereikbaarheid van

de grootste potentie voor besparing en duurzame opwekking.

voorzieningen en verbondenheid met (aanvullende) werklocaties in de regio.

We willen het aanvullende vermogen in de regio vergroten.We willen beter gebruik maken van het onderscheid in kwaliteit en potentie

Ondernemerschap stellen we centraal op de bedrijfsterreinen.

van de verschillende werklocaties (centra en bedrijventerreinen).

Dat betekent dat we de uitstraling van de (on)bebouwde ruimte

Qua functie (regionaal of lokaal), locatiekenmerken (zoals de

optimaal willen houden. Zowel qua groen en reclame-uitingen,

nabijheid van een station,snelwegen,digitale infrastructuur) en

als qua inrichting voor verkeer en (vracht­wagen)parkeren. De

omgevingswaarden in de nabije omgeving.

uitdagingen hierin verschillen per bedrijventerrein. Vanuit een gezamenlijke verant­woordelijkheid voor de kwaliteit van deze terreinen, verdient een collectieve inzet van bedrijven de voorkeur omdat dit voor het terrein als geheel meerwaarde heeft.

19

4.3.    Samen werken aan energietransitie In Overbetuwe werken we hard aan energietransitie. Zo leveren we lokaal

Vanaf 2009 hanteren we een clustering van grootschalige vormen van

een bijdrage aan de afspraken die zijn gemaakt over het omgaan met

energieopwekking. In de zone rondom de A15 en Betuweroute ontstaat

klimaatverandering. We besparen energie en verlaten de energiemix

een energielandschap waar in verschillende projecten (met windturbines

die gebaseerd is op fossiele brandstoffen. Behalen van de doelstellingen

en zonneweides) ruim 500 TJ aan duurzame stroom gaat worden

maakt het noodzakelijk dat vele partijen in Overbetuwe nauw samen

opgewekt. Meer dan de energievraag van alle gezinnen in Overbetuwe,

werken aan de opgaven. De gemeente wil bij energietransitie het goede

en in lijn met de tussendoelen voor 2020 en 2023 die we in de

voorbeeld geven, maar het echte succes wordt gemaakt door partijen in

‘Routekaart Duurzaamheid’ hanteren.

Overbetuwe.

Gelders energieakkoord als basis

We willen de collectieve opwekking en besparing stimuleren en

Voor energie besparen en duurzaam opwekken van energie is het

versterken. Wij geven daarom de voorkeur aan collectieve energie­vormen,

Gelders Energieakkoord de minimale basis. Deze doelen herkennen

gedeeld eigenaarschap en betrokkenheid. Draagvlak door zeggenschap en

en erkennen we. De doelstellingen in het Gelders Energieakkoord zijn

financiële participatie zijn hierbij essentieel.

leidend voor iedereen met een belang in Overbetuwe. Onze inzet is gericht op behalen van deze doelen binnen de eigen gemeentegrens, in

We willen zoveel mogelijk de energie produceren daar waar er vraag

een tempo dat minimaal in lijn is met de doelen. We hanteren daarbij

is en passend bij de vraag (gericht op verlagen logistieke druk in het

de volgende ambities:

energienetwerk).

Energietransitie in de kernen (woonwijken en werklocaties) heeft

De gevolgen van klimaatverandering beperken we waar mogelijk door

voorrang en prioriteit.

adaptief handelen. We blijven aanpassingen doen om onze gemeente klaar te stomen voor het klimaat van de toekomst.

Voor clustering van grootschalige duurzame opwekking van energie zoeken we in energiezones.

We stimuleren circulariteit; afval zien we als grondstoffen die blijvend hun waarde behouden.

20

4

Gevarieerde dorpse woonomgeving

ONTWIKKELING

4.4.

Meer variatie en flexibiliteit Een eigentijdse, aantrekkelijke en herkenbare leefomgeving is gebaat

Om een aantrekkelijke woongemeente te blijven, is meer variatie en

bij een dorps en groen karakter die voldoende ruimte biedt voor (nieuwe)

meer flexibiliteit gewenst om toekomstbestendig te kunnen zijn. Op

woonwensen. Als we (in de uitvoering en bij het maken van plannen)

deze wijze kan de dynamiek van een dorp of wijk in stand blijven.

voldoende rekening houden met een gezonde en veilige leefomgeving én demografische trends, kunnen we blijvend bijdragen aan een

Het grootste deel van de (woon)behoefte vervullen we binnen

woonomgeving die ons allen past. We werken daaraan via twee hierna

de contouren van de dorpen[3]. Daarbij hebben we een voorkeur

genoemde pijlers.

voor flexibel gebruik van bestaande gebouwen en locaties (herbestemming, transformatie en herstructurering). Op deze manieren dragen we bij aan efficiënt ruimtegebruik (‘compacte dorpen’).

Gebiedsgericht Bij beheer van en ontwikkeling in de woonomgeving werken we

Aanvullend op de bestaande woningvoorraad, willen we met

gebiedsgericht. We pakken daarom kansen en problemen aan op de

geleidelijke organische nieuwbouw in de dorpen meerwaarde

schaal waar ze zich voordoen.

generen.

Bij uitvoering en planvorming werken we - samen met betrokken

Als er sprake is van verstedelijking in dorpsrandzones, zien

partijen - via een integrale aanpak. Dat betekent dat er

we vooral perspectief in gebieden[3] waar een combinatie kan

samenhang is in de aanpak, bezien vanuit het perspectief van de

plaatsvinden met versterking van water, recreatie en landschap.

gebruikers in de leefomgeving. Door kwalitatief groen in de kernen te behouden en toe te voegen, Een concreet vraagstuk plaatsen we in het perspectief van

werken we aan meer klimaatbestendige dorpen en verbeteren

de omgeving. Dat vraagt soms een afweging binnen de kern,

we de leefomgeving en de natuurlijke diversiteit. Ook proberen

bijvoorbeeld als bepaalde structuren of voorzieningen in een

we met een andere inrichting van de ruimte gezond gedrag te

straat van belang zijn voor het hele dorp. Soms is er een afweging

bevorderen en bij te dragen aan een betere leefkwaliteit.

door de gemeente vereist als het een kwestie betreft op het niveau van heel Overbetuwe of zelfs de regio.

3

Contouren (op basis van Bouwverordening) en perspectiefgebieden zijn weergegeven op de kaart ‘Occupatie’ op pagina 12.

21

4.5.  Netwerk verbonden met samenleving Mobiliteit op maat Fysieke en sociale netwerken zijn in Overbetuwe van groot belang. Op beide

Hoe alle verkeersdeelnemers zich gedragen beïnvloedt de

vlakken willen we vraag en aanbod goed met elkaar verbinden. We sluiten

bereikbaarheid voor een belangrijk deel. Werken aan mobiliteit vereist

daarbij aan op én houden rekening met de kwaliteiten van onze gemee­n­

daarom maatwerk dat rekening houdt met (de verschillen tussen)

schap. Het belang dat we hechten aan samen leven en partic­iperen, maakt dat

groepen die een belang hebben bij mobiliteit.

we slim om moeten gaan met sociale ontwikkelingen (zoals individ­ua­lisering) en demografische trends (zoals vergrijzing). Via de twee hieronder beschreven

Wij willen meer aandacht geven aan gedragsverandering bij het

pijlers willen we dit met elkaar verbinden en slimme combinaties maken.

verbeteren van bereikbaarheid en verkeersveiligheid. Zo kan slim omgaan met parkeren ook bijdragen aan een goed leefklimaat; door meer te differentiëren in parkeernormen voor verschillende

Duurzaam bereikbaar

deelgebieden én parkeren meer te zien als onderdeel van

Een veilige en goede bereikbaarheid, via fysieke én digitale verbindingen,

mobiliteitsoplossingen.

is een randvoorwaarde voor een goed leefklimaat. Toekomstbestendig en duurzaam werken aan bereikbaarheid van dorpen, bedrijventerreinen en

We houden rekening met demografische ontwikkelingen (bv.

agrarische buitengebied vraagt een integrale aanpak via drie ambities:

toegankelijkheid als gevolg van vergrijzing) en hebben aandacht voor alle vormen van vervoer.

We spelen in op groei in de toekomst en stimuleren daarbij innovatieve en duurzame vervoersvormen (verduurzamen & ‘slimme mobiliteit’).

Op knooppunten verbinden we verschillende vormen van vervoer.

We houden er rekening mee dat in delen van het netwerk toekomstige

Rondom station Elst en Zetten-Andelst zien we daarvoor de

keuzes aan de orde kunnen zijn over waar welke soort vervoer

grootste potentie. We werken hier aan een betere ketenmobiliteit,

leidend is.

met mogelijkheden voor aanvullende functies (bijvoorbeeld maatschappelijke voorzieningen, wonen, werken en parkeren).

Voor de bovenlokale verbindingen blijven wij ons (samen met provincie, rijk en regiogemeenten) inzetten voor een robuust

Voor iedereen is er minimaal een vorm van openbaar of collectief

mobiliteitsnetwerk. Een netwerk dat zodanig flexibel en betrouwbaar

georganiseerd vervoer aanwezig. Dit vraagt om afstemming met

is, dat tegen een stootje kan en niet direct platligt bij een verstoring.

provincie en regio. Daarnaast maken we gebruik van de kracht van inwoners, bedrijven, verenigingen, organisaties en scholen.

Op lokaal niveau zijn we continu bezig om bereikbaarheid en verkeersveiligheid optimaal te houden bij (gemeentelijke) wegen, parkeerplaatsen, fiets- en voetpaden.

22

4

Voorzieningen geclusterd

ONTWIKKELING

4.6.

Clustering Vitaliteit van en toegang tot voorzieningen vragen onze aandacht.

Bij toepassing van profielen voor het aanbod van voorzieningen in de

Digitalisering en schaalvergroting maken dat we werken aan een

diverse kernen, hebben we de volgende ambities:

voorzieningenaanbod dat (blijvend) moet passen bij de behoefte en karakteristiek van de dorpen. Dat doen we via de volgende twee pijlers.

We zorgen voor passende verbindingen naar kernen met een aanvullend voorzieningenaanbod.

Diversiteit

Wij willen de kwaliteit van bestaande winkelgebieden hoog houden

De behoefte aan en mogelijkheden voor voorzieningen verschillen per

door detailhandel verder te clusteren. En daar de aantrekkelijkheid

dorp. Daarom houden wij rekening met de diversiteit van kernen. Bij het

vergroten door combinaties te maken met bijvoorbeeld beleving,

clusteren van voorzieningen hanteren we verschillende profielen die

horeca en recreatie. In en rondom de dorpscentra zien we daarbij ook

passen bij het karakter van de kernen:

grote kansen voor een menging met woonfuncties.

Uitgebreid voorzieningenaanbod: Elst biedt (tussen Arnhem en

Buiten de huidige winkelgebieden is (nieuwe) detailhandel niet (meer)

Nijmegen) voorzieningen met een regionale functie. Zetten heeft

mogelijk. Met uitzondering van nevenactiviteiten bij agrarische

(aan de westzijde) een subregionale functie met relaties naar

bedrijven in het buitengebied en grootschalige detailhandel die niet

dorpen in de regio Rivierenland, richting Tiel.

passend is in de winkelgebieden.

Dagelijks voorzieningenaanbod: Op lokaal niveau zijn in Herveld-

Bij maatschappelijke voorzieningen maken we met clustering ook

Andelst, Driel, Oosterhout, Heteren en Valburg dagelijkse

slimme combinaties mogelijk waarmee we ontmoeten koppelen aan

boodschappen mogelijk, in of nabij het dorpscentrum waar ook

andere functies. Bijvoorbeeld een ‘kennisknoop’ met verbinding tussen

andere voorzieningen aanwezig zijn (denk aan het dorpshuis).

onderwijs en bedrijfsleven.

Beperkt voorzieningenaanbod: Hemmen, Randwijk, Slijk-Ewijk en

Het brede aanbod van mogelijkheden voor ontmoeten, leren, sporten/

Homoet. Voor dagelijkse voorzieningen kunnen inwoners terecht in

recreëren of andere vormen van vrijetijdsbesteding volgt sterk uit de

nabijgelegen kernen.

vraag van en initiatieven uit de samenleving (t.b.v. sterk sociaalcultureel en maatschappelijk leven). Het aanbod van dergelijke functies moet ‘demografisch bestendig’ zijn. Via combinaties en koppeling met andere functies én flexibiliteit in de functie van een voorziening voorkomen we leegstand en verlengen we de gebruik­s­ duur. Zowel bij gebouwde als onbebouwde functies.

23

5 VAN VISIE NAAR UITVOERING

W

aar deze visie in hoofdlijn richting geeft, zullen betrokken partijen continu in concrete uitvoerings­ programma’s werken aan totstandkoming. Met de identiteit van onze leefomgeving als fundament, werken we in samenspel verder aan ontwikkeling. In de programma’s concretiseren we dit en werken verder aan gezamenlijke realisatie. Wij nodigen iedereen van harte uit om samen verder invulling te geven aan de ambities uit de ‘Omgevingsvisie Overbetuwe 2040’.

concreet toegepast. In programma’s leggen we de taakverdeling en wijze van samenwerking vast. Afhankelijk van het vraagstuk en (mensen in) het gebied, zoeken we naar oplossingen. Hierbij maken we gebruik van de (aanwezige of potentiële) kracht en energie van partijen in de samenleving. Met toepassing van de kaders en principes uit deze visie, wordt ook duidelijker wanneer het nodig is maatwerk in individuele vraagstukken te leveren. Omgevingsplan ondersteunt programma’s De gemeente kan uitvoering in programma’s ondersteunen door

Relatie visie en programma’s

bijpassende en logische regels op te nemen in het Omgevingsplan. In het

De Omgevingsvisie is de integrale basis voor uitvoeringsprogramma's en

Omgevingsplan legt de gemeente op samenhangende wijze alle regels vast

daarmee een leidraad voor ons handelen. Voor iedereen met een belang in

op het terrein van de leefomgeving. Op deze wijze ontstaat een juridische

de leefomgeving.

verankering waarmee de in programma’s opgenomen kwaliteit van de fysieke leefomgeving wordt beschermd dan wel bereikt.

Toepassing visie in programma’s In de programma’s worden de principes, kaders en ambities uit deze visie

24

VAN VISIE NAAR UITVOERING

5

Praktijk beïnvloedt koers en visie Inzet en ervaringen die gezamenlijk in de praktijk door betrokken partijen in uitvoeringsprogramma's wordt gedaan, bepaalt de voortgang in realisatie

Deelvisies

van deze visie. Deze verbinding is nadrukkelijk geen eenrichtingsverkeer. Deze uitwerking en uitvoering in programma’s, koppelen we aan nieuwe

Deze Omgevingsvisie is een actualisatie van de Toekomstvisie+.

trends en ontwikkelingen. Aan de hand van een duidelijke monitoring in

We bouwen voort op het proces dat is ingezet in deze voorheen

programma’s, ontstaat inzicht in voortgang en kunnen we aan de hand

geldende visie. De volgende specifieke thematische of gebieds­

hiervan ambities tegen het licht houden.

gerichte visies blijven van toepassing.

De praktijk beïnvloedt dus de koers en richting. We actualiseren zo de

Visie Elst-Zuid Oost;

Omgevingsvisie in principe elke 4 jaar. Zo ontstaat er een periodieke cyclus.

Visie Stationsgebied Zetten Andelst;

Daarin willen we de integraliteit nog verder verdiepen. We maken als

Ontwikkelingsvisie De Pas;

gemeente namelijk geen nieuwe sectorale beleidsnota’s of visies meer voor

Intergemeentelijke structuurvisie Park Lingezegen;

de fysieke leefomgeving. Door op die manier de visie integraal en actueel

Landschapsvisie De Danenberg;

te houden, geven we duidelijkheid, generen meer slagkracht én blijven de

Centrumvisie Elst;

ambities actueel. Hiermee is en blijft Overbetuwe klaar voor de toekomst!

Gebiedsvisie Knoop 38; Intergemeentelijke strategische visie

Bele ids o

g in

Deze visies blijven de komende tijd nog gelden omdat deze specifieke deelvisies een invulling zijn van de ambities uit

nt

deze Omgevingsvisie én de omstandigheid dat vele partijen

w

gezamenlijk nog werken aan het realiseren van deze deelvisies.

Teru g

Monitoring

Omgevings­visie

g lin ke

ko p

ik

pe l

laanboomcentrum Betuwe.

En als de resultaten van al dat werk leiden tot wijziging van koers of ambities, gaan we daarover bij de volgende actualisatie van deze Omgevingsvisie weer in gesprek.

Uitvoering Programma

B

g in er

r we or

o

Omgevingsplan

ele i d sd o

Omgevings­ vergunning

25

kin

g

Ui tv

CO-CREATIE

Inloopavond: Ruim 100 inwoners, ondernemers en organisaties gingen op 8 februari 2017 in gesprek over welke thema’s en ontwikkelingen zij belangrijk vinden voor de leefomgeving. Interviews: In het voorjaar van 2017 bezochten we verenigingen, organisaties en bedrijven om in circa 25 interviews op te halen welke kansen zij zagen voor de leefomgeving.

Deze Omgevingsvisie is in drie fasen in co-creatie tot stand

FASE 2: OMGEVINGSMANIFEST

gekomen; betrokken mensen leverden inbreng en advies. Alle individuele reacties zijn teruggebracht tot de kern en vertaald

Debatwedstrijd middelbare scholieren: OBC Elst, Lyceum Elst en HPC

naar ambities voor het collectief en de toekomst. Hieronder

Zetten gingen op vrijdag 27 oktober 2018 met elkaar in debat over onze

staat een sfeerimpressie van het doorlopen co-creatieve proces.

leefomgeving. Na een introductie over lokale democratie en een korte

De gemeente bedankt iedereen voor hun betrokkenheid.

debattraining gingen de leerlingen (als echte politici) het debat met

En continueren deze co-creatie graag naar uitvoering om

elkaar aan. Zij maakten goed duidelijk wat hen in de leefomgeving aan

gezamenlijk invulling te geven aan de ambities uit de

het hart ging.

‘Omgevingsvisie Overbetuwe 2040’.

Overbetuwe cafés: Om recht te doen aan de verscheidenheid van Overbetuwe, voerden we in 8 verschillende dorpen vervolggesprek.

FASE 1: OMGEVINGSAGENDA

We mochten in totaal ongeveer 130 mensen verwelkomen. Op welke

Rollend Overbetuwe: In februari 2017 gingen we met een bouwkeet de

kwaliteiten moeten we inzetten? En hoe doen we dat dan?

kernen in. Daar vroegen we inwoners tijdens markten, op dorpspleinen

Inloopbijeenkomst: Met ruim 60 mensen bespraken we of wij alle

en bij supermarkten wat zij belangrijk vonden voor hun leefomgeving.

ontvangen inbreng goed hadden verwoord (‘hebben wij u goed

Gastlessen: Begin 2017 spraken we met leerlingen op een basisschool

begrepen’?) En hoe combineren we dit vervolgens met (externe)

en een middelbare school over de toekomst. Over de tijd waarin zij

ontwikkelingen?

volwassen zijn. Hoe ziet de omgeving eruit in 2040?

1

Agendering Omgevingsagenda

2

Proces totstandkoming Omgevingsvisie.

26

Hoofdlijnen Omgevingsmanifest

3

Verdieping Omgevingsvisie

4

Uitvoering in programma’s

FASE 3: OMGEVINGSVISIE

DOORLOPEND

Verdiepingssessie regio: Als onderdeel van het samenhangend

Digitaal platform: op www.overbetuwe2040.nl stond het interactieve

stedelijk netwerk houden veel opgaven uit de Omgevingsvisie niet

platform centraal waar mensen input konden leveren en met elkaar in

op bij gemeentegrenzen. Daarom praatten we op 18 september 2018

gesprek konden (o.a. via uitdagende stellingen). Naast vanzelfsprekend alle

met mede-overheden uit de regio. We kwamen tot bouwstenen die we

info over gesprekken en een beschrijving van de voortgang van het proces.

kunnen gebruiken in Omgevingsvisies. Volop mogelijkheden om in de

Sessies met raads- en burgerleden: Om een brede interactie mogelijk

toekomst meer gezamenlijk op te trekken, ten behoeve van één

te maken, organiseerden we (gekoppeld aan de gesprekken met

integrale leefomgeving.

inwoners, ondernemers en verenigingen) vier bijeenkomsten voor raads-

Verdiepingssessie buitengebied: Een voormalige varkensstal tussen

of burgerleden. In elke fase presenteerden we de tussenresultaten en

de hedendaagse caravans was op 27 september 2018 de locatie voor

brachten de dialoog op gang.

een gesprek met ruim 15 betrokkenen over (functieverandering in)

Overige media: We hebben iedereen op de hoogte gehouden van het

het buitengebied. Welke kansen en knelpunten zijn er bij vrijkomende

gesprek in de 3 fasen. Op verschillende manieren informeerden we de

agrarische bebouwing.

diverse doelgroepen. Met persbericht, website en huis-aan-huis-krant,

Interviews bedrijven: Met diverse ondernemers uit uiteenlopende

flyers, mailings, artikelen in dorpskranten, persoonlijke berichten én social

branches en met diverse achtergronden stonden we in juni en juli

media, genereerden we belangstelling. Zowel de uitnodiging om mee of

2018 stil bij ondernemerschap in de toekomst en de rolinvulling tussen

door te praten alsmede een weergave van de tussentijdse resultaten.

(collega-)ondernemers, overheid, onderwijs en organisaties.

Tijdens 8 inloopontmoetingen in de dorpen bespraken we met (in

Werkplaats programma: Energietransitie stond op 18 september 2018

totaal) ruim 120 mensen de hoofdlijnen van de visie, zoals die op basis

centraal bij een integrale oefening waar we (aan de hand van concrete

van ontvangen input is gevormd. Ook bedoeld als terugkoppeling naar

casussen) kwamen tot praktische handvatten voor het vormgeven en

iedereen die eerder inbreng leverde.

uitvoeren van programma’s. Een en ander om goed te anticiperen op de

Het ontwerp van de Omgevingsvisie lag ter inzage tijdens de

nieuwe Omgevingswet per 2021. Deze werkplaats maakte deel uit van

inspraakperiode van 9 mei tot en met 19 juni 2019. De resultaten

een reeks verdiepingssessies waarin de opgaven voor meerdere thema’s

hiervan zijn weergegeven in het ‘Eindverslag inspraak’

aangescherpt werden.

27

De inhoud van deze Omgevingsvisie is met de grootst mogelijke zorg samengesteld. Op de visie en deze brochure is copyright van toepassing. Versie t.b.v. bespreking gemeenteraad © augustus 2019, Gemeente Overbetuwe

www.overbetuwe2040.nl