verslag verkenner Oudewater 31-03-2026 def.pdf

Eindverslag verkenner De griffier van de gemeente Oudewater heeft mij op verzoek van het Presidium benaderd om direct na de gemeenteraadsverkiezingen 2026 de rol van verkenner te vervullen. Mijn opdracht: De mogelijkheden te verkennen die partijen geschikt achten voor een stabiele meerderheidscoalitie welke: • recht doet aan de uitslag van de verkiezingen; • een stabiel college kan vormen voor de komende vier jaren; • een programma oplevert dat richting geeft aan de opgaven voor onze gemeente in deze bestuursperiode (zie voor volledige opdracht bijlage 1). Werkwijze en eerste analyse Ik heb mij verdiept in het overdrachtsdossier, de verkiezingsprogramma’s van partijen, de ambtelijke samenwerkingsovereenkomst met de gemeente Woerden en ook de recente berichtgeving in de media. Met name het gedegen overdrachtsdossier gaf goed inzicht in de uitdagingen waar partijen de komende bestuursperiode voor staan. Op maandagavond 23 maart jl. was ik aanwezig bij het duidingsdebat. Partijen gaven in dit debat aan met een goed gevoel terug te kijken op de afgelopen periode. Ze waren het erover eens dat partijen vanuit eigen kracht en met respect voor elkaar, campagne hadden gevoerd. Het belang van een stabiel college werd benadrukt. Een meerderheid sprak zich nadrukkelijk uit voor drie wethouders. Alle partijen gaven aan bereid te zijn om bestuursverantwoordelijkheid te nemen.

Op 24 en 25 maart heb ik gesproken met de vertegenwoordigers van de verschillende fracties. In deze gesprekken werd ik ondersteund door de griffier. De gesprekken vonden plaats in een goede en open sfeer. Per fractie waren er twee gesprekspartners. De fractie van Progressief Oudewater heeft aangegeven er prijs op te stellen met meerdere personen aanwezig te zijn. Dit is door mij akkoord bevonden. Het uitgangspunt van twee woordvoerders is daarbij gehandhaafd gebleven. Centraal in de gesprekken met de fracties stond de vraag: “Hoe zien jullie de toekomst van Oudewater?” Zoals in het overdrachtsdocument wordt benoemd staat de gemeente voor een groot aantal uitdagingen. Met name de bestuurlijke samenwerking met Woerden vraagt aandacht. De huidige samenwerkingsovereenkomst loopt tot 2029. Einde 2027 zal een evaluatie plaats vinden. Willen partijen zelf regie houden dient men zich hier goed op voor te bereiden. In de samenwerkingsovereenkomst staat verder beschreven dat Oudewater een beroep kan doen op 16% van de ambtelijke capaciteit. Dit heeft tot gevolg dat ambities moeten worden afgezet tegen beschikbare capaciteit en financiële middelen. Dit alles maakt dat er de komende tijd scherpe keuzes gemaakt moeten worden. Wat doen we wel en wat doen we niet. Die keuzes zullen met name op het gebied van ruimtelijke ordening gemaakt moeten worden.

Dat het belangrijk is om hier in het coalitieakkoord al richting aan te geven werd door alle fracties onderschreven. Hier is dan ook uitgebreid bij stil gestaan. In de gesprekken is verder ingegaan op de inhoudelijke ambities van de verschillende partijen en is geïnventariseerd waar de verschillen en de overeenkomsten liggen alsmede welke combinatie van partijen de voorkeur heeft.

Overwegingen bij mijn advies Als gevolg van de verkiezingsuitslag heeft Progressief Oudewater 1 zetel verloren en de VVD 1 zetel gewonnen. De nieuwe zetelverdeling: VVD CDA De onafhankelijken ChristenUnie-SGP Progressief Oudewater

5 4 3 2 1

De wens is een stabiel college dat kan rekenen op een ruime meerderheid. De wens van drie wethouders wordt breed gedeeld. De VVD, het CDA en de ChristenUnie-SGP hebben aangegeven over een kandidaat wethouder te beschikken. Succesfactoren voor een stabiel en daadkrachtig college is niet alleen een grotendeels gedeelde visie maar vooral ook de chemie tussen personen. Vertrouwen in elkaar en elkaar iets gunnen. Het vertrouwen hebben dat je er met elkaar wel uit komt. De volgende overwegingen vormen de basis van mijn advies: - Recht te doen aan de verkiezingsuitslag - De wens van een stabiel college dat kan rekenen op een ruime meerderheid - De breed gedragen wens van 3 “stevige” wethouders - Continuïteit van bestuur - De verkiezingsprogramma’s en de toelichting hierop in de gesprekken - Uitgesproken wensen ten aanzien van een te vormen coalitie Het advies: Het ligt voor de hand dat de VVD die een zetel heeft gewonnen en daarmee de grootste partij is geworden als eerste aan zet is bij een te vormen college. De verschillen tussen de VVD enerzijds en anderzijds de Onafhankelijken en Progressief Oudewater lijken het meest groot. Qua standpunten en de te verwachten chemie (“we komen er samen wel uit” ) zijn er meer raakvlakken te vinden tussen de VVD, het CDA en de ChristenUnie-SGP.

Een coalitie van deze laatstgenoemde drie partijen betekent een ruime meerderheid van 11 van de 15 zetels. Continuïteit van bestuur is bij een dergelijke invulling geborgd aangezien twee kandidaat wethouders al deel uitmaken van het huidige College. De VVD, CDA en de ChristenUnie-SGP

hebben in de gesprekken aangegeven alles overwegende aan deze samenstelling van de coalitie de voorkeur te geven. De voorgestelde wethouder van het CDA wordt als een waardevolle aanvulling gezien. Op basis van voorgaande adviseer ik de VVD, het CDA en de ChristenUnie-SGP het voortouw te nemen in de formatie en een agenda/coalitieakkoord op te stellen waar in ieder geval aandacht en overeenstemming wordt bereikt over: -

Een handelingsperspectief van wat nodig is om goed voorbereid te zijn op de evaluatie van de samenwerkingsovereenkomst met Woerden eind 2027;

-

De prioritering van (ruimtelijke) projecten. Ambitie versus realisme.

Ik adviseer de voorzitter van de grootste fractie een voorstel te doen voor het benoemen van een formateur.

Met de aanbieding van dit verslag beschouw ik mijn opdracht als uitgevoerd.

Hoogachtend, Petra J. van Hartskamp-de Jong