Tussentijdse memo_Aanpak Aziatische Hoornaar_22-09-2026

Memo aanpak hoornaar Voortgang aanpak Aziatische Hoornaar Inleiding Bij het Forum Ruimte op 30 juni 2026 hebben De heer Buijze en de heer Dekker ingesproken over de aanpak van de Aziatische Hoornaar, ook wel Geelpoothoornaar genoemd, in de regio Utrecht-West. De insprekers gaan langs bij verschillende gemeenten in de regio om dezelfde aanpak voor te stellen. Hierbij presenteren de insprekers drie scenario’s gericht op bestrijding van de geelpoothoornaar: (A) Vroegtijdig actief beheer, (B) Passief beheer en (C) Actief beheer na piek in schade en overlast. De drie scenario’s richten zich allen op bestrijding van de Geelpoothoornaar. Uitroeiing van deze exoot is niet meer mogelijk. Het onderscheid in de scenario’s zit in het actief beheersen van de soort bij lage populaties, actief beheersen na een piek van overlast en het passief beheersen. Bij de raadsvergadering van 9 juli 2026 is de motie ‘Vroegtijdige beheersing van de Aziatische hoornaar’ (M26.003) aangenomen door de gemeenteraad. De motie verzoekt het college om: 1. met ingang van 2026 beleid te voeren gericht op vroegtijdige beheersing van de Aziatische hoornaar; 2. zich ervoor in te zetten dat alle opgespoorde nesten binnen de gemeente, voor zover juridisch en praktisch mogelijk, worden verwijderd en niet uitsluitend de nesten die een direct veiligheidsrisico vormen; 3.

inwoners actief te informeren over herkenning, melding en de aanpak van de Aziatische hoornaar; 4. de gemeentelijke organisatie voor te bereiden op deze beheertaak en de samenwerking met lokale vrijwilligers en imkerorganisaties op te bouwen en te ondersteunen; 5. met omliggende gemeentes te overleggen of er een gezamenlijke aanpak mogelijk is; 6. de raad uiterlijk in het eerste kwartaal van 2027 te informeren over voortgang en eventueel benodigde vervolgacties, Situatie De Geelpoothoornaar is in de EU op de exotenlijst opgenomen. In Nederland is de bestrijdingsplicht gedecentraliseerd naar de provincies. Provincie Utrecht draagt deze taak in 2027 over naar gemeenten, zonder daar middelen voor beschikbaar te stellen. Er zijn op het moment minstens 500 nesten aanwezig in de provincie Utrecht. Mede hierdoor heeft de provincie, net als 7 andere provincies, besloten alleen gericht bij natuurgebieden, campings, en scholen te bestrijden. Het bestrijden van de Geelpoothoornaar is lastig, er ontstaat veel bijvangst waarbij andere gevoelige insectensoorten kunnen sterven. Bron: NDFF Verspreidingsatlas Door de nabijheid van grote populaties in buurgemeenten- en provincies, en veranderende klimaatomstandigheden die gunstig zijn voor de geelpoothoornaar, is het onmogelijk om de exoot volledig uit te roeien.

De populaties die een effect hebben op de staat van instandhouding bij natuurgebieden of overlast veroorzaken verwijderen, is wel haalbaar. Ook de ODU, Wespenstichting, en Figuur 1: Verspreiding Geelpoothoornaar het Rijk geven aan dat bestrijding om uit te roeien niet proportioneel is met de verwachte schade aan het ecosysteem of overlast bij mensen. Daarom zal proportionele bestrijding de focus moeten zijn van een gemeentelijke aanpak. De gevraagde aanpak uit de motie roept op om alle nesten, voor zover juridisch en praktisch mogelijk, te verwijderen. Een dergelijke aanpak om alle nesten te bestrijden, in plaats van gerichte kaders te gebruiken, is niet kostenefficiënt op de lange termijn. Gerichte bestrijding is wel haalbaar, maar hiervoor zijn heldere kaders en duidelijke afspraken met lokale partners wel van belang. Voortgang aanpak Geelpoothoornaar De voorgestelde aanpak van de insprekers, en de motie M26.003, bevat meerdere punten die zijn omarmd. Echter wordt het volledig voorgestelde scenario niet kostenefficient geacht. De volgende punten uit het voorstel, en de motie, zijn reeds opgepakt en zullen ook onderdeel blijven van de doorlopende aanpak tegen de Geelpoothoornaar. a.

Inwoners actief informeren over herkenning, melding en de aanpak van de Geelpoothoornaar Als onderdeel van de doorlopende aanpak zullen we inwoners blijven informeren hoe zij een Geelpoothoornaar kunnen herkennen. Dit doen we middels een pagina op de gemeentewebsite, (Geelpoothoornaar - Gemeente Oudewater), social-media posts, en artikelen in de krant. Daarnaast onderzoeken we of het gebruik van fysieke borden bij wandelpaden waar geelpoothoornaren waargenomen worden een effectieve bijdrage kan leveren. We besteden ook aandacht aan het belang om meldingen te maken bij een waarneming van de Geelpoothoornaar. We refereren hierbijnaar het landelijke meldpunt Meldpunt Aziatische Hoornaar — Waarnemingen melden in Nederland of naar waarneming.nl b. Voorbereiden van de gemeentelijke organisatie op een nieuwe beheertaak en het verwijderen van nesten Inmiddels zijn stappen gezet om de gemeentelijke organisatie voor te bereiden op het verwijderen van nesten van de Geelpoothoornaar, reageren op meldingen, en medewerkers van de buitendienst wijzen op de gevaren van de laag zittende nesten. Er zijn tot heden nog geen nesten verwijderd, mede omdat er nog geen meldingen zijn gedaan van nesten binnen de Gemeente Oudewater. Afspraken over het reageren op meldingen, en verwijderen van nesten, zijn in samenwerking met de Gemeente Woerden gemaakt.

Daar zijn er al de eerste ervaringen met het daadwerkelijk verwijderen van nesten in, bijvoorbeeld, woonwijken. Vervolg aanpak Geelpoothoornaar Naast bovenstaande acties zullen de volgende punten de aankomende periode verder worden uitgewerkt: a. Samenwerking opbouwen met lokale vrijwilligers en imkerorganisaties voor een gerichte aanpak van de Geelpoothoornaar. Hierbij zullen we ook in gesprek gaan met de insprekers van het Forum Ruimte van 30 juni 2026. Daarbij willen we kijken naar procesafspraken. Hoe kunnen we gezamenlijk nesten identificeren, en hoe melden lokale vrijwilligers/imkerorganisaties een nest van een geelpoothoornaar bij de gemeente voor verwijdering. b. Opstellen kaders voor bestrijding van nesten. Voor een kostenefficiënte aanpak achten wij het noodzakelijk om heldere kaders op te stellen wanneer de gemeente wel, of niet, een nest zal verwijderen. De gemeente zal vanaf 2027 verantwoordelijk worden voor de bestrijding. Richting deze datum zullen er dan ook gesprekken worden gevoerd met andere gemeenten over mogelijke samenwerkingsafspraken. Het bestrijden van nesten en populaties binnen de openbare ruimte is daarbij een richtinggevend kader. Daarbinnen zien wij dat bestrijding enkel efficiënt is als dit gedaan wordt bij natuurgebieden, woonwijken, en overlast-locaties (zoals scholen, sportvelden en veelgebruikte wandelpaden). c.

Voorstel aanpak Geelpoothoornaar uitwerken. Uiterlijk Q1 2027 zal een vervolg op deze memo worden opgesteld en gedeeld met de gemeenteraad waarin verdere uitwerking van bovenstaande acties is gedaan, en waarbij een voorstel wordt gedaan voor een aanpakstrategie met financiële onderbouwing, omdat er op dit moment onvoldoende middelen zijn om de voorgestelde aanpak, uit de motie, uit te voeren.