rv Verkeerscirculatieplan (181576).pdf

Raadsvoorstel Opsteller Zuiderveen, Johan Vergadering van Kenmerk Z/23/063741 / D/25/181576 Portefeuillehouder Walther Kok Portefeuille Verkeer, openbaar vervoer, waterwegen Onderwerp Verkeerscirculatieplan

Inleiding Het college heeft van de gemeenteraad verschillende opdrachten meekregen welke zijn uitgewerkt in een allesomvattend verkeerscirculatieplan en afsluitingen voor de binnenstad. Het college wil aan de hand van dit raadsvoorstel een eerste stap zetten richting een meer leefbare, toegankelijke en veilige binnenstad. In de omgevingsvisie 2040 hebben we als gemeente aangegeven dat we het autoverkeer in de binnenstad willen terugdringen. Het uitgangspunt is dat men zich in de binnenstad te voet beweegt en te fiets komt. In het collegewerkprogramma heeft het college de opdracht op zich genomen om de zogenoemde H (delen van de Leeuweringerstraat, Donkere Gaard, Korte Havenstraat, Peperstraat) autovrij te maken gedurende een aantal dagen in de week. Vervolgens heeft de gemeenteraad een motie aangenomen over het terugbrengen van de oude rijrichting over de markt (M-086) en heeft het college toezeggingen gedaan over het al dan niet afsluiten van de Visbrug (T-766) en de stand van zaken omtrent het verkeercirculatieplan en afsluitingen (T-948). Participatieproces Op 15 januari 2025 is een bijeenkomst georganiseerd met de ondernemers. Alle ondernemers met een onderneming aan de ‘H’ (d.w.z. Donkere Gaard, Leeuweringerstraat, Markt, Korte Havenstraat en Peperstraat) waren hiervoor uitgenodigd.

Een beperkt aantal van hen was aanwezig op de avond, waaronder een afvaardiging van de Ondernemers Vereniging Oudewater (OVO). De notulen van deze bijeenkomst zijn toegevoegd aan dit raadsvoorstel als bijlage (D/25/181726). Voor wat betreft het verkeerscirculatieplan zijn dit de belangrijkste punten vanuit de ondernemers: • Akkoord met het voorstel voor het tegengaan van doorgaand verkeer over de Markt (herstel van de H) • Afsluitingen van de H graag beperken tot buiten de winkeltijden en niet al vanaf 11.00 uur. Op 4 maart 2025 is een bewonersavond georganiseerd met bewoners wonend in de 'H’, met aansluitend een inloopavond voor andere geïnteresseerden uit de gemeente. De notulen hiervan zijn ook opgenomen in een bijlage bij dit voorstel. Hierbij moet aangegeven worden dat er veel mensen aanwezig waren van de Leeuweringerstraat/ Donkere Gaard en relatief weinig uit de Wijdstraat/ Korte Havenstraat. Naar aanleiding van de inloopavond hebben we ook mailwisselingen gehad, deze zijn samengevat in de bijlage (D/25/181728). De belangrijkste reacties van de direct aanwonenden staan hieronder: • Akkoord met het voorstel voor het tegengaan van doorgaand verkeer over de Markt (herstel van de H) • Akkoord met het afsluiten van de H op de voorgestelde tijden, mits bewoners een transponder ontvangen Het plan is ook besproken met de lokale nood- en hulpdiensten.

Zij gaven aan prima te kunnen werken met zakpalen die automatisch zakken bij aankomst van de nood- en hulpdiensten.

De raad besluit

het Verkeerscirculatieplan vast te stellen.

De bevoegdheid van de raad komt voort uit de volgende wet- en/of regelgeving Artikel 108 lid 1 jo. artikel 147 lid 2 van de gemeentewet.

Beoogd effect Het verbeteren van de leefbaarheid, bereikbaarheid en verkeersveiligheid van de binnenstad van Oudewater door de mens centraal te zetten. Concreet zetten we met het Verkeerscirculatieplan in op drie hoofddoelen: 1. Doorgaand verkeer weren uit het kernwinkelgebied (herstel van de H) 2. Het aantrekkelijker maken van de binnenstad door het instellen van autovrije perioden 3. Het verhogen van de verkeersveiligheid door het instellen van eenrichtingsverkeer en het instellen van een knip Het college wil de maatregelen van het Verkeerscirculatieplan gelijk uitvoeren met de werkzaamheden aan het Masterplan binnenstad, deelgebied Markt en omgeving. Op kaart ziet het verkeerscirculatieplan er als volgt uit. De eerste kaart laat de reguliere situatie zien en de tweede kaart laat de situatie zien tijdens de weekend- en marktafsluiting.

Argumenten 1. Verscheidenheid aan afsluitingen in de binnenstad zorgt voor onduidelijkheid In de binnenstad van Oudewater zijn er drie verschillende afsluitingen. Dit is de afsluiting voor de markt op woensdag (08.00 – 18.00 uur), de afsluiting van de Marktbrug op zaterdag, zondag en aansluitende feestdag (17.00 – 00.00 uur) en de afsluiting van de Visbrug op vrijdag, zaterdag en zondag (12.00 – 24.00 uur). Dit heeft geresulteerd in de volgende bebording:

De verschillende regels op verschillende momenten en locaties maken het zeer onduidelijk wat er van een verkeersdeelnemer wordt verwacht. De vele verschillende verkeersborden en de hoeveelheid aan tekst hebben een aantal nadelige effecten tot gevolg. Allereerst leidt een overvloed aan verkeersborden onder elkaar tot verwarring en afleiding van weggebruikers. Daarnaast zorgt de overdaad aan informatie voor onbegrip van de boodschap, waardoor bestuurders belangrijke signalen missen. Bovendien leidt het overmatige gebruik van borden tot gewenning, waarbij weggebruikers de neiging hebben ze te negeren. Deze situatie leidt de aandacht van bestuurders af van andere cruciale aspecten, waaronder de verkeersveiligheid. Tot slot hebben de borden een negatief effect op de visuele esthetiek van de binnenstad. Aan de hand van dit raadsvoorstel wordt in de binnenstad van Oudewater voor één vaste locatie één vaste afsluiting gerealiseerd. De bebording wordt hiermee gereduceerd.

2 De ruimte in de binnenstad is ingericht op verplaatsen en niet op verblijven De auto heeft een prominente plek in de binnenstad van Oudewater. In bijna elke straat kan worden gereden. Enkele straten in de binnenstad faciliteren verkeer vanuit twee richtingen, waarbij het helemaal niet mogelijk is om elkaar te passeren. Voor het verbeteren van de verkeersveiligheid is het verstandig om van dit soort straten eenrichtingsverkeer te maken. Het gaat hier specifiek over de Havenstraat, Oost IJsselkade, Kloosterstaat, Zuiderwal en de Biezenwal. Tweerichtingenverkeer blijven we faciliteren in de breedste straten van de binnenstad. 3 Het terugdringen van de auto in de binnenstad staat in de omgevingsvisie In de omgevingsvisie van Oudewater wordt benoemd dat het autogebruik dient te worden teruggedrongen. Het ruimtegebruik van de auto gaat direct ten koste van ruimte voor groen, voetgangers en fietsers. Daarnaast zorgt autogebruik voor een verlaging van de leefbaarheid (geluids- en luchtverontreiniging). Het masterplan voorziet in extra fietsparkeerplaatsen in de binnenstad om de bereikbaarheid van de binnenstad op peil te houden. De tijden voor het afsluiten van de H op de vrijdag-, zaterdag- en zondagmiddag tussen 11.00 en 24.00 uur zijn gekozen omdat dit de tijdstippen zijn waarop de meeste bezoekers op straat aanwezig zijn.

Het college is van mening dat op deze tijdstippen de verkeersveiligheid en het comfort van de voetganger zwaarder wegen dan het bereikbaar houden van dit gebied voor de bezoekende automobilist. Er blijven voldoende momenten voor de automobilist om de winkels in H te bezoeken. Ook is het mogelijk om de auto verderop te plaatsen, bijvoorbeeld bij het Stadskantoor. 4a Het begin van de Donkere Gaard tot het kruispunt met de Rootstraat is geen onderdeel van het kerngebied winkelen en horeca. In de huidige situatie begint de afsluiting van de Marktbrug op de Donkere Gaard ter hoogte van de Broeckerstraat. Het begin van de afsluiting wordt verplaatst naar de kruising met de Rootstraat. Het gedeelte tussen deze twee kruispunten is geen onderdeel van het kerngebied winkelen en horeca. Aan dit gedeelte van de Donkere Gaard zijn voornamelijk kantoren en huishoudens gevestigd. 4b Het begin van de Donkere Gaard kan tijdens de werking van de blauwe zone gebruikt worden voor het parkeren ten behoeve van de winkels. Door het verplaatsen van de afsluiting naar het kruispunt van de Donkere Gaard met de Rootstraat, kunnen de parkeerplaatsen aan de Donkere Gaard gebruikt worden voor het bezoek aan de winkels. Deze parkeerplaatsen vallen onder de blauwe zone met een maximale parkeerduur van één uur. Via de Verkensteeg kan men gemakkelijk bij de verswinkels in de Leeuweringerstraat komen.

4c De huishoudens in de Rootstraat hebben geen ontheffing nodig. In de huidige situatie worden aanwonenden van de Rootstraat uitgezonderd op het eenrichtingsverkeer tijdens de bestaande afsluiting van de Marktbrug en op marktdagen. De straat uitrijden zou dan via de Marktbrug gebeuren, de plek waar je zo min mogelijk verkeersbewegingen wil hebben. Door het verplaatsen van de locatie van de afsluiting blijft deze straat toegankelijk voor aanwonenden. Zij hebben dan geen ontheffing nodig en tegen het verkeer in rijden is dan ook niet meer nodig. 5a Geen parkeerplaatsen meer in de Korte Havenstraat en Peperstraat De gemeenteraad heeft besloten (raadsbesluit D/22/063266) dat bij de herinrichting van het Masterplan de parkeerplaatsen in de Korte Havenstraat en de Peperstraat verdwijnen. Voor gemotoriseerd verkeer is er dan geen reden meer om naar de Korte Havenstraat en Peperstraat te gaan. Het permanent afsluiten van de Korte Havenstraat en Peperstraat biedt ruimte voor voetgangers en fietsers. Hierbij wordt rekening gehouden met marktwagens en bijvoorbeeld de carnavalsoptocht. Het is dan ook niet meer mogelijk om hier te laden en te lossen.

5b Met het permanent afsluiten van de Korte Havenstraat en de Peperstraat is één automatische zakpaal minder nodig In de Kadernota voor 2025 (in 2024) is 75.000 euro aangevraagd voor het plaatsen van drie automatische zakpalen in de binnenstad van Oudewater. Met het permanent afsluiten van de Korte Havenstraat en de Peperstraat is een uitneembare paal aan het begin van de Wijdstraat afdoende. Er gaat op reguliere basis geen verkeer meer doorheen. 6 Het weren van doorgaand verkeer in de Nieuwstraat zorgt voor een verkeersveilige schoolomgeving. In de Nieuwstraat is de Mariaschool gevestigd. De openbare ruimte in de omgeving van de Mariaschool dient ingericht te worden met een specifieke focus op kinderen. Een aantrekkelijke en veilige schoolomgeving zorgt ervoor dat kinderen (en

ouders) gestimuleerd worden om lopend en fietsend naar school te gaan, wat een gezonde leefstijl en motorische ontwikkeling van kinderen stimuleert. Er is meerdere malen geschouwd bij de Mariaschool tijdens haal- en brengtijden van kinderen. Dit was zowel bij goed als slecht weer. Hierbij hebben we geconstateerd dat er onnodig auto's rijden door de Nieuwstraat en dat er hierdoor geen ruimte is voor ouders en kinderen om in de Nieuwstraat comfortabel en veilig te staan met de fiets of te voet. In de Nieuwstraat zijn geen parkeerplaatsen, maar wel garageboxen en één inrit. Deze blijven bereikbaar voor het gemotoriseerd verkeer. Ouders welke toch met de auto komen kunnen parkeren op het Gasplein en in de Kloosterstraat. 7a Het permanent afsluiten van de Visbrug en de Wijdstraat draagt bij aan de leefbaarheid en verkeersveiligheid De Visbrug is onderdeel van het kerngebied winkels en horeca. Op de Visbrug is plek voor verschillende terrassen. Voor het afsluiten van de Visbrug is het ook nodig om de Wijdstraat af te sluiten, het is niet mogelijk om aan het einde van de Wijdstraat te keren en terug te rijden. Doorrijden naar de Peperstraat is ook niet mogelijk in verband met de voorgestelde afsluiting. Op de Wijdstraat zijn enkele parkeerplaatsen aanwezig. De aanwonenden van de Wijdstraat en het laad-, en losverkeer blijven toegang behouden tot de Wijdstraat.

Het doorgaande verkeer wordt hiermee geweerd. 7b Tijdens de inloopavond zijn wensen uitgesproken over het afsluiten van de Visbrug Tijdens de inloopavond van bewoners van de binnenstad hebben we meerdere vragen gekregen waarom de Visbrug niet permanent wordt afgesloten voor het gemotoriseerd verkeer. Ook vanuit de politiek bestaat de wens om de Visbrug af te sluiten. 8 Automatische zakpalen zijn flexibel en toekomstbestendig. Automatische zakpalen kunnen naar wens aangepast worden. Het wijzigen van tijdstippen of het tijdelijk openzetten van de zakpaal voor een evenement is vrij gemakkelijk. Hulpdiensten hebben de mogelijkheid om een automatische zakpaal omlaag te zetten. Dit scheelt tijd ten opzichte van een paal met sleutel. Er is bewust niet gekozen voor camera's met kentekenherkenning. Deze zijn minder flexibel ten opzichte van een automatische zakpaal. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het wijzigen van een kenteken wat bij de zakpaal niet nodig is.

Kanttekeningen 1. Ondernemers m.u.v. de horeca geven aan bang te zijn voor vermindering in omzet wanneer de wegen voor hun onderneming niet meer toegankelijk met de auto zijn in het weekend en in de middag. In de bijeenkomst welke heeft plaatsgevonden met de ondernemers is aangegeven dat zij niet achter deze voorgestelde tijden staan. Zij zien de afsluiting bij voorkeur ingaan op het moment dat de winkels zijn gesloten. Op deze manier kunnen auto's voor de deur van de winkel parkeren om zo producten te kopen. Een aanzienlijk deel van de omzet van winkeliers wordt juist op de vrijdag-, en met name de zaterdagmiddag, behaald. Zij denken dat het autovrij maken van het gebied een negatieve invloed heeft op hun omzet. 2 De koppeling met een overkoepelend parkeerbeleid is voor een visie op lange termijn In alle gesprekken die hebben plaats gevonden werd de koppeling naar een goed parkeerbeleid als randvoorwaarde gezien voor het autoluw maken van de binnenstad. In dit voorstel wordt niet de koppeling met het parkeerbeleid gemaakt. Wel zien we parkeerbeleid als een belangrijk aspect voor het bereikbaar en leefbaar houden van de binnenstad. 3 De huishoudens in de Marktstraat hebben nog wel een ontheffing nodig. In argument 4c is aangegeven dat huishoudens in de Rootstraat niet meer tegen het verkeer in moeten rijden om bij hun huis te komen.

Voor huishoudens in de Marktstraat is dit voor marktdagen op woensdag nog wel noodzakelijk. Tijdens de voorgestelde weekendafsluiting kunnen zij via de automatische zakpaal bij hun huis komen. 4 Er wordt tegen het verkeer in gereden op de Leeuweringerstraat Tijdens de bewonersavond is aangegeven dat men verwacht dat er in de Leeuweringerstraat tegen het verkeer in wordt gereden, zeker wanneer hier geen automatische zakpaal staat. Er is geopperd om de rijrichting om te draaien samen met de Donkere Gaard. Echter zou dit betekenen dat het verkeer wat naar de Donkere Gaard moet altijd door de winkelstraat moet rijden, dit is ongewenst. Een ander voorstel is om aan het begin van de Leeuweringerstraat ook een automatische zakpaal te plaatsen.

Alternatief 1: Toegankelijk houden van de Wijdstraat, Visbrug, Peperstraat en Korte Havenstraat voor gemotoriseerd verkeer. Een alternatief is het toegankelijk houden van de Wijdstraat, Visbrug, Peperstraat en Korte Havenstraat voor gemotoriseerd verkeer. Deze worden dan een onderdeel van de voorgestelde afsluiting op vrijdag, zaterdag, zondag en aansluitende feestdag tussen 11.00 en 24.00 uur. De rest van de week kan door deze straten met de auto worden gereden. In dit alternatief zijn 3 automatische zakpalen nodig. Alternatief 1 is uitgewerkt in de bijlage (D/25/181729). Alternatief 2: Permanent afsluiten Visbrug en toegankelijk houden Korte Havenstraat, Peperstraat en Wijdstraat voor gemotoriseerd verkeer Het is mogelijk om de Visbrug permanent af te sluiten zonder dat omwonenden en/of laad- en losverkeer hier gebruik van hoeven te maken. Dit kan door het toegankelijk houden van de Korte Havenstraat, Peperstraat en Wijdstraat voor gemotoriseerd verkeer. Het eenrichtingsverkeer in de Korte Havenstraat en Peperstraat wordt hier dan omgedraaid. Alternatief 2 is uitgewerkt in de bijlage (D/25/181729) Alternatief 3: Aanpassen tijdstip voor afsluiting H Door het tijdstip voor het afsluiten van de H in plaats van 11.00 naar 16.00 uur te verplaatsen, blijven de winkels aan de Donkere Gaard en Leeuweringerstraat direct bereikbaar met de auto. In de avond wordt de H dan autovrij.

Hiermee vervallen wel grotendeels de argumenten die genoemd zijn voor het verbeteren van de veiligheid en leefbaarheid.

Financiën Er zijn geen extra financiële consequenties aan het aannemen van dit raadsvoorstel. In de begroting is 75.000 euro (fcl 72100504) vrijgemaakt voor het realiseren van 3 zakpalen. De kosten voor het verwijderen en plaatsen van verkeersborden en het opstellen van verkeersbesluiten worden betaald uit de reguliere budgetten van verkeer.

Uitvoering Bij het vaststellen van het raadsvoorstel gaat het college aan de slag met het aanbesteden van automatische zakpalen aan de markt, het opstellen van ontheffingenbeleid voor de zakpalen met het vastgestelde uitgangspunt van 1 ontheffing per huishouden en met het opstellen van een verkeersbesluit voor het wijzigen van de verkeerscirculatie en de locatie en tijdstippen van de afsluiting. Het plaatsen van de automatische zakpalen vindt plaats gelijktijdig aan met de herinrichting van 'Markt en omgeving’ uit het Masterplan. De wijzigingen van de verkeerscirculatie vinden dan ook plaats. De volgende maatregelen worden daarvoor uitgevoerd: • Het wijzigingen in de rijrichtingen in de binnenstad, waaronder het terugbrengen van de H conform onderstaand figuur • Het samenvoegen van de verschillende afsluitingen tot één afsluiting voor de Marktbrug op woensdag van 08.00 – 18.00 uur en vrij – za – zo en aansluitende feestdag van 11.00 – 24.00 uur, door middel van het plaatsen van 2 zakpalen op de Wijdstraat en Donkere Gaard. Deze regimes zullen het hele jaar gelden. • Huishoudens krijgen maximaal 1 ontheffing voor de nieuwe afsluiting. • De Korte Havestraat en Peperstraat worden permanent afgesloten voor autoverkeer, rekening houdende met toegang voor marktwagens.

• De Wijdstraat en de Visbrug worden permanent afgesloten met doorgang voor direct aanwonenden en laad en los verkeer. Deze maatregelen worden ingevoerd gelijk met de realisatie van het masterplan Markt en omgeving in 2026. In 2027 of 2028 evalueren we de nieuwe verkeerscirculatie en afsluitingen om te kijken of de doelen zijn bereikt en of er aanpassingen nodig zijn.

Communicatie

Voordat het Verkeerscirculatieplan wordt uitgevoerd worden direct aanwonenden en ondernemers geïnformeerd met een brief. Een algemeen bericht wordt in de IJsselbode geplaatst en op de gemeentewebsite. Lokale stakeholders zoals het Toeristisch Informatie Punt, de VVV en de Ondernemers Vereniging Oudewater krijgen apart bericht.

Samenhang met eerdere besluitvorming In het raadsbesluit Masterplan Binnenstad van 7 juli 2022 (D/22/063266) is besloten om parkeerplaatsen voor auto's te verwijderen op de Korte Havenstraat en veel extra fietsparkeerplaatsen te realiseren. Hierdoor vervalt de noodzaak om gemotoriseerd verkeer toe te staan op de Korte Havenstraat en Peperstraat vervallen. Dit raadsvoorstel zet de extra stap.

Bijlagen Bijlage 1: Notulen bewonersavond (D/25/181728) Bijlage 2: Notulen ondernemersbijeenkomst (D/25/181726) Bijlage 3: Verkeerscirculatieplan op kaart en alternatieven ((D/25/181729) Bijlage 4: Raadsbesluit Verkeerscirculatieplan (D/25/182149)