rv Toetsingskader grootschalige zonnevelden en openstellen gebied B3 (154413).pdf

Raadsvoorstel Opsteller Roos, Merijn de Vergadering van 3 september 2024 Kenmerk Z/24/072931 / D/24/154413 Portefeuillehouder Bas Lont Portefeuille Energietransitie Onderwerp Toetsingskader grootschalige zonnevelden en openstellen gebied B3

Inleiding In 2019 is het Nederlandse Klimaatakkoord gesloten. Hierin staat dat we de CO2-uitstoot in 2030 met 49% (inmiddels is dit 55%) en in 2050 met 95% willen verminderen vergeleken met 1990. Elke regio werkt deze doelstellingen verder uit in een Regionale Energiestrategie (RES). Gemeente Oudewater maakt deel uit van de regio Utrecht, U16 genaamd, ofwel RES U16. De gemeenteraad heeft in 2021 toegezegd jaarlijks 19 gigawattuur (GWh) aan opgewekte elektriciteit uit grootschalige energieprojecten bij te dragen aan de doelen van de RES U16 voor 2030 (D/21/007736). Er is besloten om deze bijdrage in te vullen met zonop-dak (grote daken), kleinschalige windmolens en één of meer grondgebonden zonnevelden. Het Afwegingskader duurzame energie opwekken in Oudewater (D/22/050582, hierna: Afwegingskader) uit 2021 vormt de basis voor het toetsingskader (Bijlage 1: Toetsingskader grootschalige zonnevelden gemeente Oudewater). Dit document verduidelijkt de voorwaarden en wensen uit het Afwegingskader. Daarnaast omvat het aanvullende aspecten voor initiatiefnemers die zonnevelden van meer dan 1 hectare willen ontwikkelen binnen de gemeente Oudewater. Om ruimtelijke plannen en besluiten over grootschalige zonne-energieprojecten goed voor te bereiden, heeft de gemeente een stappenplan geïntroduceerd (zie bijlage Stappenplan van het Afwegingskader).

Dit plan bevat processtappen die passen bij de Omgevingswet en zorgt voor vroege afspraken over financiële participatie door de omgeving. Stap 1 was afgerond met de vaststelling van het Afwegingskader. In stap 2 is onderzocht of het gebied ten noorden van het spoor geschikt is voor een zonneveld en wat de beste locatie is in dit gebied. Inwoners, grondbezitters en ondernemers zijn hierover gesproken. Deze gesprekken leverden op dat er een sterke voorkeur heerst voor gebied B3 uit het Afwegingskader. Vooral in het oosten van dit gebied (de ‘punt’, zie Bijlage 2: Kaart van gebied B3). Resultaten uit technisch en landschappelijk onderzoek ondersteunen deze voorkeur. Uw raad is op 9 januari 2024 geïnformeerd over deze resultaten. Recentere berekeningen tonen dat een businesscase alleen haalbaar is als een zonneveld in gebied B3 wordt gerealiseerd. Dit komt vooral door de kosten voor de elektriciteitskabel naar het dichtstbijzijnde station, in Woerden. Hoe langer de kabel, hoe hoger de kosten Dus hoe verder de afstand van Woerden, hoe hoger de kosten. Het resultaat van stap 2 is de oplevering van het toetsingskader met beeldkwaliteitsplan en de openstelling van een gebied voor vergunningsverlening. In de volgende stap worden initiatiefnemers benaderd en kunnen zij een vergunningsaanvraag doen.

De raad besluit

1. Het Toetsingskader grootschalige zonnevelden gemeente Oudewater vast te stellen. 2. In te stemmen met het openstellen van gebied B3 uit het Afwegingskader, met een maximum van 19 GWh jaarlijkse opbrengst.

De bevoegdheid van de raad komt voort uit de volgende wet- en/of regelgeving Artikel 147, tweede lid, juncto artikel 108, eerste lid, van de Gemeentewet.

Beoogd effect 1. Dit toetsingskader biedt een helder pakket van eisen en wensen waaraan een initiatief moet voldoen. 2. Door duidelijke richtlijnen kan het proces van vergunningverlening soepeler en doelmatiger verlopen. 3. Door openstelling van het gebied voor vergunningverlening wordt bijgedragen aan de doelstellingen van de gemeentelijke duurzaamheidsvisie en de RES U16. 4. Het open te stellen gebied geeft invulling aan de voorkeursvolgorde voor het openstellen van gebieden voor zon uit het Afwegingskader.

Argumenten 1.1 Het toetsingskader biedt helderheid en consistentie. Waardoor initiatiefnemers beter weten waaraan ze moeten voldoen. Bovendien is er een gedetailleerd beeldkwaliteitsplan opgenomen in het toetsingskader dat geldt voor gebied B3. 1.2 Door duidelijke eisen en wensen te formuleren, kunnen we beter sturen op de kwaliteit van de initiatieven. 2.1 Het gebied wordt opengesteld voor een zonneveld met een maximale jaarlijkse productie van 19 GWh. Een zonneveld met een maximale jaarlijkse opwek van 19 GWh past binnen het raadsbesluit van 11 maart 2021 (D/21/007736): “[Dat] bij zicht op overschrijding van 19 GWh opwek in 2030 doormiddel van grootschalig zon op veld of grootschalige wind dit als nieuw voorstel aan de raad voor te leggen”. We verwachten dat deze waarde niet overschreden wordt, waardoor geen nieuw raadsvoorstel nodig is. Het gaat indicatief om een oppervlakte van maximaal 25 hectare aan zonneveld, waarvan minimaal 25% landschappelijke inpassing.

Kanttekeningen 1.1 De voorwaarden in het toetsingskader zijn zorgvuldig geformuleerd om de ruimtelijke kwaliteit van het huidige gebied te borgen. Daarnaast worden er eisen gesteld voor het opwaarderen van de biodiversiteit in het gebied. Echter, deze eisen kunnen als belemmerend worden ervaren door initiatiefnemers. De hoge standaarden kunnen leiden tot een verminderde bereidheid van ontwikkelaars om een aanvraag in te dienen. Dit kan de realisatie van zonnevelden vertragen en mogelijk de haalbaarheid van enkele projecten beïnvloeden. 1.2 Het toetsingskader stelt eisen op het gebied van lokaal eigendom en financiële participatie, om de betrokkenheid van de lokale gemeenschap te bevorderen. In de praktijk blijkt dat lokale energiecoöperaties niet altijd in staat zijn om deze voorwaarden te vervullen. Dit kan te maken hebben met beperkte middelen, gebrek aan ervaring met grootschalige projecten of andere organisatorische uitdagingen. Hierdoor kan het realiseren van de beoogde lokale betrokkenheid

moeilijker blijken dan aanvankelijk gedacht. Dit kan leiden tot vertragingen in de uitvoering en het niet volledig behalen van de lokale participatiedoelen. 1.3 Het toetsingskader is gebaseerd op de huidige wet- en regelgeving, maar deze kan veranderen. Er vinden momenteel onderzoeken plaats, bijvoorbeeld over behoud van bodemkwaliteit onder panelen. Er zullen wellicht nieuwe regels komen, waardoor dit toetsingskader mogelijk herzien moet worden. We verwachten dat het haalbaar is voor een initiatiefnemer om aan de randvoorwaarden uit het toetsingskader te voldoen. Er is input gevraagd aan de externe organisaties MooiSticht, Energie van Utrecht en Gebiedsproces OudewaterNoord voor het kader. Daarnaast is informatie gebruikt uit soortgelijke beleidsstukken van andere gemeenten. Verder is er, door onder andere een landschapsarchitect, een gedetailleerd beeldkwaliteitsplan opgesteld voor de landschappelijke inpassing van het zonneveld. Ook zijn er een aantal randvoorwaarden opgenomen die inspelen op de toekomstige wijziging van de subsidieregeling SDE++, welke aangevraagd kan worden om de ‘onrendabele top’ te subsidiëren. Er wordt namelijk extra geld beschikbaar gesteld voor ‘natuurinclusieve zonnevelden’. Als toch blijkt dat er geen initiatiefnemers met principeverzoek komen, komen we hier bij de raad op terug. Alternatief besluit: 1.1 Geen toetsingskader.

Zonder toetsingskader blijven projectontwikkelaars onzeker over de voorwaarden, wat kan leiden tot inconsistente kwaliteit en duurzaamheid, terughoudendheid of juist strategisch gedrag. Ook kan de toetsing dan niet doelmatig zijn. 2.1 Gebied B3 niet openstellen. Gemeente Oudewater heeft zich gecommitteerd aan de opwek van 19 GWh duurzame energie uit grootschalige energieprojecten per jaar vanaf 2030. Als gebied B3 niet wordt opengesteld, moeten andere locaties worden overwogen, die mogelijk minder gunstig zijn. Dat is gebleken uit technisch, financieel en sociaal (gebiedsproces) onderzoek dat het afgelopen jaar is uitgevoerd als onderdeel van stap 2 uit het stappenplan uit het Afwegingskader.

Financiën Dit voorstel leidt niet tot extra uitgaven. Initiatiefnemers betalen leges die de kosten van de procedure dekken. De uitvoering van dit voorstel past binnen de meerjarenbegroting van het programma energietransitie.

Uitvoering • De interne afdelingen zullen betrokken worden bij toekomstige processen, zoals de beoordeling van de initiatieven (VTH) en het opstellen van een anterieure overeenkomst (Vastgoed). • Er is op dit moment ruimte op het onderstation van Stedin om het zonneveld aan te sluiten. Stedin zal hiertoe in opdracht van de geselecteerde initiatiefnemer afspraken maken met private en publieke grondeigenaren waar het beoogde tracé loopt. Dit toetsingskader ondersteunt het proces van principeverzoek tot omgevingsvergunning. Dit stuk past binnen de nieuwe procedures van de Omgevingswet. Het college is bevoegd om op de aanvraag voor een zonneveld te besluiten. Bij het raadsbesluit van 28 september 2023 is besloten dat aanvragen voor een omgevingsvergunning die passen binnen de door de gemeenteraad vastgestelde sectorale beleidsnota's (waaronder dit toetsingskader) niet voor bindend adviesrecht aan de gemeenteraad behoeven te worden voorgelegd.

Communicatie • Het toetsingskader wordt openbaar gemaakt via de gemeentelijke website en het digitale Gemeenteblad.

• Mogelijke initiatiefnemers worden per mail op de hoogte gebracht van het toetsingskader en het openstellen van gebied B3.

Samenhang met eerdere besluitvorming • Afwegingskader duurzame energie opwekken in Oudewater (D/22/050582) • Motie ‘Ontzie polder Hekendorp’ (15-07-2021)

Bijlagen Bijlage 1. Toetsingskader grootschalige zonnevelden gemeente Oudewater (D/24/154756) Bijlage 2. Kaart van gebied B3 (D/24/154418) Bijlage 3. Landschapsanalyse polder Diemerbroek (D/24/154419) Bijlage 4. Raadsbesluit grootschalige zonnevelden Oudewater (D/24/154417)