rv Programmabegroting 2026-2029 Oudewater (196967).pdf

Raadsvoorstel Opsteller Engels, Rene Vergadering van 23 september 2025 Kenmerk Z/25/089111 / D/25/196967 Portefeuillehouder Bas Lont Portefeuille Financiën Onderwerp Programmabegroting 2026-2029 Oudewater

Inleiding Voor u ligt het boekwerk “Programmabegroting 2026-2029”. Het is de laatste begroting van deze raadsperiode. Wij zijn blij met het feit dat, met uitzondering van het jaar 2028, de begroting over de periode 2026-2029 sluitend is. Dit geeft een nieuwe raad de ruimte om nieuwe zaken op te pakken. De meeste ruimte hiervoor is er in het begrotingsjaar 2027. Alle projecten die aan begin van deze raadsperiode "op de rol" stonden zijn financieel vertaald in deze meerjarenbegroting. Wel onderkennen wij een aantal risico's en zaken die verder moeten worden uitgezocht en (financieel) onderbouwd. In het boekwerk zijn de door de raad vastgestelde Voorjaarsrapportage 2025 en de Kadernota 2026 verwerkt. Daarnaast is de going concern-begroting geactualiseerd, verhoogd met loon- en prijsstijgingen en is de meicirculaire erin verwerkt. Ook is er een betere fasering van de investeringen in deze begroting opgenomen. Hierbij is ook gekeken naar de beschikbare capaciteit om de investeringen uit te voeren. Na deze mutaties laat de begroting 2026 - 2029 de volgende begrotingsaldi: 2026 : €

25.000 overschot

2027 : € 630.000 overschot 2028 : € 169.000 tekort 2029 : € 123.000 overschot De belangrijkste mutaties na vaststelling van de Kadernota en Raadsinformatiebrief meicirculaire voor het begrotingsjaar 2026 zijn (- = negatief effect op saldo):

Ad 1 Stijging bijdrage DVO - SOK (invulling PM-post Kadernota 2026)

In de verhoogde bijdrage DVO die in de Kadernota was opgenomen was nog geen rekening gehouden met de nieuwe CAO voor gemeenten. Hiernaast zijn de salarissen gestegen door een formatieve uitbreiding die was opgenomen in de Kadernota 2026 (bijvoorbeeld tijdelijk medewerker DVO - SOK). De totale salarisstijging is € 352.000. Hiernaast steeg de overhead met € 147.000. Dit betreffen met name de lasten van telefoons en laptops die na overgang nooit in rekening zijn gebracht. Hiernaast was in de Kadernota ook geen rekening gehouden met de af te dragen BTW voor € 70.000. Tot slot hebben wij de bijdrage in de begroting opgenomen die volgens de SOK moet worden betaald aan de gemeente Woerden. Er wordt dus afgezien van het ingroeijaar. Hierbij aangetekend dat wij ervan uitgaan dat Woerden levert wat er in deze SOK is afgesproken. Is dat niet het geval dan gaan Oudewater en Woerden met elkaar in gesprek. Er zal dus sprake zijn van een verdere betere verzakelijking van deze relatie. Ad 2 Dekking binnen begroting van extra stijging DVO - SOK Zoals bij het vorige punt aangegeven stijgen de DVO lasten door formatieve uitbreidingen voor onder andere een tijdelijk medewerker DVO (52K). Hiermee was in de begroting van Oudewater rekening gehouden door vaststelling van de Kadernota 2026.

Hiernaast is rekening gehouden in de begroting met een te ontvangen specifieke uitkering voor energie (SPUK CDOKE). voor een bedrag van € 222.000. Ad 3 Effect betere fasering investeringsplanning In Oudewater vinden grote investeringen plaats. Door deze investeringen beter plannen komt de uiteindelijke totale kapitaallast later in de begroting. Het betreft hier met name de investeringen in de Lange Linschoten - Brede Dijk Tappersheul en Hoenkoopsebrug. Door de investeringen beter te faseren worden niet alleen de begrotingslasten de eerste jaren extra verlaagd, maar realiseren wij hier ook een lagere boeggolf en schuldquote. Ad 4 Weerbare Samenleving Overheden, bedrijfsleven en burgers staan voor een grote collectieve uitdaging: het versterken van weerbaarheid en veerkracht van de samenleving om beter om te gaan met complexe en langdurige crises. Hiervoor is een structureel budget van € 15.000 in deze begroting opgenomen. Ad 5 Ophoging begraafplaats aan de Waardsedijk In de Voorjaarsrapportage 2025 hebben wij aangegeven dat voor het ophogen van de begraafplaats de eigenaren extra kosten moeten maken. Dit komt omdat het zand om op te hogen met klein materieel aangevoerd wordt via de binnenstad. De gemeente is gevraagd om in dit (financiële) probleem mee te denken / te betalen. Gemeentelijke taken worden nu door de eigenaren van de begraafplaats uitgevoerd.

Daarom heeft de gemeente geen eigen begraafplaats nodig. Ad 6 Groenbeheer Het is niet meer toegestaan om te klepelmaaien (richtlijnen VNG). Door de nieuwe manier van maaien ziet alles er na een maaibeurt veel fraaier uit. Dit brengt wel extra kosten met zich mee. Eerste inschatting structureel € 60.000. Afhankelijk van het aantal keren maaien waarvoor wordt gekozen fluctueert dit bedrag. Vanaf 2027 hebben wij het budget verhoogd met € 40.000 om een eerste invulling te geven aan de effecten van IBOR en "Gevel tot Gevel" contracten. Opgenomen zaken in het meerjarenperspectief Hierboven staat een analyse op hoofdlijnen voor de verschillen voor het jaar 2026 ten opzichte van het bedrag dat voor 2026 in de Raadsinformatiebrief over de meicirculaire. Net als de hierboven genoemde punten 4, 5 en 6 zijn er in meerjarenperspectief ook zaken opgenomen die niet in de Kadernota waren opgenomen. Het betreft hier de volgende zaken. Aanvullende investering Hoenkoopsebrug en investering verkeersveiligheidsmaatregelen We hebben uitsluitsel gekregen over de SKK-raming voor de Hoenkoopsebrug. De raming komt nu uit op 6,5 miljoen euro. Dit is een verhoging van de investering van 3,2 miljoen. En daarbij zijn de aanvullende kosten 700K voor aanpassingen aan de aanpalende infrastructuur ten behoeve van de verkeersveiligheid nog niet opgenomen.

Beide investeringen zijn benodigd in 2027 en helaas is er weinig keuzevrijheid. De brug moet aangepakt worden om gebruikt te kunnen blijven. Wel is er een subsidievraag in voorbereiding die bij de provincie Utrecht zal worden ingediend. Hiermee worden lasten mogelijk verminderd. De structurele extra lasten van de investering van 3,9 miljoen zijn voor deze begroting:

2028: € 273.000; 2029: € 268.000. Renovatie Lange Linschoten Gebleken is dat de staat van de Lange Linschoten slechter is dan ingeschat. Er is een extra investering in 2027 noodzakelijk van € 2.000.000. De kapitaallasten hiervan zijn: 2028: € 110.000; 2029: € 109.000. Financiële effecten overname verlichting van City-tec Bij het vaststellen van de begroting is er een stelpost voor de openbare verlichting geschrapt. Daar bleek teveel op bezuinigd te zijn, hoewel in historisch perspectief de kosten voor de gemeente nog steeds minder zijn dan als het door City-tec uitgevoerd zou worden. Voor de vervanging van de armaturen en masten is jaarlijks € 410.000 nodig. De kapitaallasten hiervan zijn: 2027: € 28.000; 2028: € 55.000; 2029: € 81.000. Fietsplan Vanuit het vastgestelde fietsplan zijn al diverse zaken uitgevoerd of gaan uitgevoerd worden. Toch staan er nog zaken in het vastgestelde fietsplan die mogelijk in de toekomst kunnen worden opgepakt. Hierover heeft u voor de zomer een Raadsinformatiebrief ontvangen. Wij hebben de structurele extra benodigde bedragen opgenomen in deze begroting. Uitwerking aangenomen Moties bij Kadernota 2026 Motie "Verruiming kwijtschelding gemeentelijke belastingen" Bij de uitvoering van de kwijtschelding hanteren wij de maximaal toegestane normen.

Bovenwettelijke normen zijn niet houdbaar, getuige ook de uitspraak van de Raad van State uit 2023 toen de gemeente Utrecht dat probeerde. Hiernaast wordt de toetsing in Oudewater gedaan op basis van de Netto AOW. Motie "Niet onnodig bezuinigen" We hebben de taakstelling voor het Sociaal Domein opnieuw bekeken, met als uitgangspunt dat de aanpassingen in de budgetten de inwoners zo min mogelijk direct raken. Om die reden hebben we besloten het budget voor de inkomensregeling toch niet te verlagen. - De bezuiniging op de verkiezingsvrijwilligers hebben wij gehandhaafd. De bijdrage die wordt ontvangen is zeer ruim. Deze vergoeding hebben wij teruggebracht naar een bovengemiddeld niveau. Ook Woerden heeft dit gedaan, zodat de vergoeding die wordt verstrekt bij de verkiezingen in Oudewater en Woerden voor een ieder gelijk is. - Wij hebben de investeringen gefaseerd opgenomen. Ze zijn derhalve reëler in de tijd weggezet en passen beter bij de beschikbare capaciteit. Het effect hiervan is voor 2026 197K zoals in de inleiding is toegelicht. Tarieven Toeristenbelasting In de Kadernota 2026 hebben wij bij het zoeken naar bezuinigen en het verhogen van de inkomsten aangegeven dat wij weer een onderscheid willen tussen hotels en kampeerovernachtingen. Voor kampeerovernachtingen hanteren we het huidige tarief. De tarieven voor hotels gaan met 50% omhoog.

Dit hebben we ook in de begroting 2026-2029 verwerkt. De hotel eigenaren hebben ook aangegeven dat deze verhoging voor hun klanten te dragen is. Hiernaast draagt het twee tarieven stelsel ook bij aan het harmoniseren van de uit te voeren werkzaamheden door de ambtelijke organisatie in Woerden. Woerden werkt namelijk ook met twee tarieven. We stippen dit nadrukkelijk nog even aan omdat het amendement op 23 december 2023 (Verordening verblijfs- en toeristenbelasting 2024-2025) juist van twee tarieven één maakte.

De raad besluit 1. De Programmabegroting 2026, inclusief mutaties in de reserves, vast te stellen; 2. De investeringsbudgetten uit de jaarschijf 2026 van de investeringsplanning vast te stellen; 3. De meerjarenbegroting 2027-2029 te aanvaarden als leidraad voor het te voeren beleid in de jaren 2027, 2028 en 2029.

De bevoegdheid van de raad komt voort uit de volgende wet- en/of regelgeving 1. De Programmabegroting 2026, inclusief mutaties in de reserves, vast te stellen; 2. De investeringsbudgetten uit de jaarschijf 2026 van de investeringsplanning vast te stellen; 3. De meerjarenbegroting 2027-2029 te aanvaarden als leidraad voor het te voeren beleid in de jaren 2027, 2028 en 2029.

Beoogd effect Door de vaststelling van de Programmabegroting 2026 door de gemeenteraad is het college bevoegd tot het doen van de uitgaven zoals deze door de raad op programmaniveau is vastgesteld. In de verschillende programma's worden de inspanningen genoemd. Na instemmen en vaststelling door de raad kunnen deze ter hand worden genomen door het college die dan moeten leiden tot de opgenomen besluiten.

Argumenten 1. De Programmabegroting 2026, inclusief mutaties in de reserves, vast te stellen De begroting moet worden vastgesteld om het college te autoriseren tot het doen van uitgaven zodat de beoogde resultaten kunnen worden gerealiseerd en de effecten kunnen worden behaald. 2. De investeringsbudgetten uit de jaarschijf 2026 van de investeringsplanning vast te stelen De investeringsplanning moet worden vastgesteld om de investeringen in het jaar 2026 te kunnen realiseren. De investeringsplanning is opgenomen in bijlage 7 van de Financiële Begroting. 3. De meerjarenbegroting 2027-2029 te aanvaarden als leidraad voor het te voeren beleid in de jaren 2027,2028 en 2029 De meerjarenraming 2027-2029 is de leidraad voor de opvolgende jaren. Formeel neemt u als raad nog een besluit over deze jaren. Dit volgt bij de begroting van het betreffende jaar. De meerjarenraming is dus alleen om het langjarige beeld te schetsen.

Kanttekeningen Nader uit te zoeken - Uit te werken zaken:

Zoals aangegeven is de meerjarenbegroting voor de jaren 2026 - 2027 en 2029 sluitend. Toch zijn er nog een aantal risico's en aandachtpunten die in de toekomst een negatief zullen hebben op deze positieve meerjarenbegroting. Wij

komen hier bij de Kadernota 2027, of zo mogelijk eerder bij uw raad op terug. De onderwerpen staan in bovenstaande tabel en zijn: Ad 1. Renovatie verhardingen Voor de renovatie van verhardingen aan diverse wegen en straten is de zeer grove raming dat met ingang van 2027 jaarlijks een investeringsbedrag bedrag van € 550.000 nodig is. De structurele jaarlasten stijgen dan cumulatief jaarlijks met circa 30K. Ad 2. Civiele kunstwerken en beschoeiingen Voor de vervanging en groot onderhoud aan civiele kunstwerken en beschoeiingen wordt met ingang van 2026 een jaarlijkse investering ingeschat van 117K. De kapitaallasten van deze ingeschatte investeringen zijn verwerkt in bovenstaande tabel, maar moeten nog nader worden onderzocht op noodzaak en scherpere onderbouwing. Ad 3. Groenbeheer Vanaf 2027 hebben wij het budget verhoogd met € 40.000 (bovenop de 560K voor het stoppen met klepelen) om een eerste invulling te geven aan de effecten van IBOR en Gevel tot gevel contracten. Nadere aanbesteding levert meer inzicht op in de daadwerkelijke kosten. Ad 4. Verhardingen (asfalt en elementen) In de Kadernota 2026 hebben wij diverse investeringen aan wegen geschrapt. Dit om het jaarlijks doorschuiven van investeringen te voorkomen, de schuldquote te verlagen en de beschikbare capaciteit in evenwicht te brengen met de uit te voeren werkzaamheden.

Het betreft hier de investeringen voor het Masterplan Binnenstad (exclusief de "H" en het ophogen van Opweg en Diemerbroek. Aan deze wegen en wegen die wij getemporiseerd willen uitvoeren moet wel onderhoud plaatsvinden om de veiligheid van deze wegen te kunnen garanderen. Hiervoor is een eerste inschatting gemaakt van 215K aan jaarlijks exploitatiebudget, maar er moet nader bezien worden . Daarom is er in de Voorjaarsrapportage 2025 een bedrag van € 50.000 voor een nader onderzoek opgenomen. De uitkomsten hiervan zullen een negatief effect hebben op de begrotingssaldi. Hierbij kijken we ook naar de reserve (voorziening) wegen en de renovatie van verhardingen zoals genoemd onder Ad 1. Ad 5. Integraal overzicht exploitatielasten n.a.v. overname verlichting City-tec Door de overname van de verlichting is er extra formatie nodig om de daarbij horende werkzaamheden uit te voeren. Hierbij gaat het om een structureel bedrag van € 60.000 ingeschatte SOK (voorheen DVO)-stijging. Ad 6. Prijsindexering bouw nieuwe zwembad Recent is het bezwaar tegen het bestemmingsplan Tappersheul III ingetrokken en is het bestemmingsplan onherroepelijk. Op dit moment wordt er door de stichting SBZO hard gerekend hoe alle kosten nu uitvallen en het mogelijke effect hiervan op de exploitatiebijdrage. De eerste indicatie is dat er circa € 350.000 éénmalig extra nodig is.

Wij gaan onderzoeken of deze kosten kunnen worden opgenomen in de grondexploitatie Statenland. Dit geldt ook voor de eerder aan de stichting toegezegde 2,5 miljoen die vooralsnog is gedekt uit de Algemene Reserve.

Financiën De Programmabegroting 2026 - 2029 sluit voor de jaren 2026 - 2027 en 2029. Onder het kopje kanttekeningen hebben nog een aantal zaken opgesomd die nader moeten worden uitgezocht en die zijn effect zullen hebben op de getonde begrotingssaldi. De ratio weerstandsvermogen bij vaststelling van de jaarrekening 2024 was 2,0. Als het saldo van de voorjaarsrapportage 2025 uiteindelijk bij de jaarrekening 2025 aan de AR zou worden onttrokken blijft deze 2,0. In meerjarenperspectief loopt de ratio weerstandsvermogen op naar 3,5. Dit wordt met name veroorzaakt door een lager risicoprofiel en de daarvoor benodigde weerstandscapaciteit. Wanneer de netto schuld groter is dan 130% van de inkomsten is er volgens de VNG sprake van een erg hoge schuld. In de nu voorliggende begroting blijft de schuldquote meerjarig onder deze grens. In 2026 is de schuldquote 116%. Hierbij is het effect van een betere fasering van uitvoering en opleveringen van de investeringen al zichtbaar. Ook de solvabiliteitsratio is in het meerjarenperspectief circa 17%. Er is sprake van risico als dit percentage onder de 20 is. Hier zitten we net onder.

De details en uitgebreide toelichtingen op de in deze alinea genoemde ratio's zijn opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Zowel het weerstandvermogen, de schuldquote en de solvabiliteitsratio geven een positiever beeld ten opzichte van vorig jaar. Dit is met name het gevolg van de fasering van de investeringen.

Uitvoering Na het vaststellen van de Programmabegroting 2026-2029 wordt de uitvoering in 2026 ter hand genomen.

Communicatie De (concept) Programmabegroting 2026-2029 wordt gepubliceerd op oudewater.begrotingonline.nl Met name voor de doelenverantwoording wordt geadviseerd om deze in de online versie te raadplegen, omdat deze veel beter leesbaar is dan de pdf-versie. Het raadsbesluit en alle onderliggen stukken worden voor 15 november 2025 naar de toezichthouder de Provincie Utrecht gestuurd.

Samenhang met eerdere besluitvorming Programmabegroting 2025-2028; Voorjaarsrapportage 2025; Kadernota 2026.

Bijlagen Raadsbesluit met nummer: D/25/196968; Programmabegroting 2026-2029 met nummer: D/25/200430