rv Nota Grondbeleid Oudewater 2024 (153285).pdf

Raadsvoorstel Opsteller Overbeek, Jonas Vergadering van 1 oktober 2024 Kenmerk Z/24/072501 / D/24/153285 Portefeuillehouder Bas Lont Portefeuille Grondbeleid Onderwerp Nota Grondbeleid Oudewater 2024

Inleiding De gemeente Oudewater heeft eind 2023 haar financiële verordening herzien en opnieuw vastgesteld. Deze verordening verplicht het college om de raad uitgebreider te informeren en te rapporteren over grondexploitaties en de daaraan verbonden risico's. Een van de belangrijke stappen hierbij is het opstellen van een Nota Grondbeleid Oudewater 2024 (hierna Nota Grondbeleid). De nota sluit aan op van hoofdstuk 9 ‘Grondbeleid’ uit de Financiële verordening. Om deze reden is begin 2024 het collegevoorstel 'Plan van aanpak Nota Grondbeleid' ingediend en akkoord bevonden. Sindsdien is er hard gewerkt aan de Nota Grondbeleid. Het grondbeleid is een overkoepelende vorm van beleid waarin een aantal elementen worden samengebracht, zoals grondprijzen, kostenverhaal, risicomanagement en de financiële en organisatorische borging ervan. De nota heeft een looptijd van vier jaar, conform de Financiële verordening. Na deze periode volgt een evaluatie en indien nodig wordt de nota aangepast. De peildatum van de huidige nota is 2024. In de Nota Grondbeleid wordt voorgesteld grondprijsbeleid in te voeren en met een grondprijsbrief te gaan werken.

Een duidelijk grondprijsbeleid is essentieel voor transparantie bij het bepalen van grondprijzen, vooral in het kader van een actief grondbeleid waarbij de gemeente haar grondposities verkoopt om beoogde ruimtelijke ontwikkelingen mogelijk te maken. De Nota Grondbeleid Oudewater 2024 vormt de basis voor het te voeren beleid en de sturingsinstrumenten bij de uitvoering van het ruimtelijk beleid van de gemeente Oudewater. Door op hoofdlijnen transparant vast te leggen hoe en welk grondbeleid in welke situatie wordt ingezet, fungeert deze nota als een belangrijk richtinggevend gemeentelijk beleidsdocument tijdens de voorbereiding en realisatie van iedere ruimtelijke ontwikkeling. De Nota Grondbeleid Oudewater 2024 is een openbaar document. De belangrijkste doelstellingen van het grondbeleid zijn: 1. Het faciliteren van en sturen op bestuurlijk en maatschappelijk gewenste ruimtelijke ontwikkelingen. 2. Het rechtvaardig verdelen van kosten en opbrengsten tussen gemeente en grondeigenaren. 3. Het transparant maken en beheersen van de risico’s van ruimtelijke ontwikkelingen en projecten voor de gemeente. Met het vaststellen van de Nota Grondbeleid door de raad is er een transparante en consequente stellingname over het gemeentelijk grondbeleid. Deze stellingname is in de communicatie met externe partijen als voor het eigen gemeentelijk handelen van belang.

De kans op onduidelijkheid en willekeur wordt hiermee voorkomen. Een aantal jaar geleden maakte Nederland kennis met het zogenaamde "Didam-arrest". Kort gezegd gaat dit arrest over een gemeente die het oude, leegstaande gemeentehuis van Didam onderhands wilde verkopen aan een supermarktketen. Een andere supermarktketen die ook interesse in het pand had, spande daarop een rechtszaak aan. Haar beroep op onder andere het gelijkheids- en het transparantiebeginsel slaagde. De uitspraak maakt duidelijk dat gemeenten niet vrij zijn om onroerend goed onderhands te verkopen wanneer er mogelijk meerdere gegadigden zijn. In dat geval zal zij alle eventuele gegadigden door middel van een soort selectieprocedure een gelijke kans dienen te bieden om mee te dingen. Dit is enkel anders wanneer objectief bezien er slechts een gegadigde is. In de Nota Grondbeleid zijn diverse werkwijzen beschreven over hoe de gemeente omgaat met de verkoop van eigen grond ten behoeve van woningbouwlocaties. In sommige gevallen wordt en kan er bewust worden gekozen voor een 1 op 1 verkoop. Denk hierbij aan bijvoorbeeld

verkoop van snippergroen of verkoop van grond voor een specifieke doelgroep, zoals nutsbedrijven. Een verdere toelichting op de gemeentelijke werkwijze vindt u in ‘4.4 Marktselectie’. Hierin staat uitgelegd hoe wordt omgegaan met selecties en grondverkopen. U wordt gevraagd expliciet kennis te nemen van de vier punten en hiermee in te stemmen.

De raad besluit 1. Te kiezen voor een situationeel grondbeleid; 2. Akkoord te gaan met een functioneel grondprijsbeleid; 3. Te gaan werken met een grondprijsbrief; 4. De verliesgevende grondexploitaties, indien van toepassing, te dekken uit de Algemene Reserve; 5. (Onder andere) hiertoe de Nota Grondbeleid Oudewater 2024 vast te stellen.

De bevoegdheid van de raad komt voort uit de volgende wet- en/of regelgeving De bevoegdheid van de raad voor het vaststellen van de Nota Grondbeleid Oudewater 2024 vloeit voort uit het budgetrecht dat de raad heeft bij het vaststellen van de begroting (artikel 189 Gemeentewet).

Beoogd effect Een actuele en integrale Nota Grondbeleid Oudewater 2024 zorgt voor een transparante en consequente stellingname over het gemeentelijke grondbeleid.

Argumenten 1.1. De keuze voor situationeel grondbeleid. Voor zowel passieve projecten/initiatieven die een nieuw omgevingsplan vereisen (uitgezonderd wijzigings- of uitwerkingsplannen) als voor actieve grondexploitatiecomplexen, streeft het college naar vroege coördinatie met de raad over de keuze van het te hanteren grondbeleid. Dit betekent dat er per situatie een afweging wordt gemaakt welke vorm van grondbeleid, actief of faciliterend, en welke grondbeleidsinstrumenten het meest passend zijn. Situationeel grondbeleid is hiermee geen derde vorm van grondbeleid, maar een weloverwogen keuze tussen actieve of faciliterende grondpolitiek. Keuze voor primair één vorm van grondbeleid zou afbreuk doen aan de huidige complexe en steeds veranderende samenleving en daarbij behorende samenhangende (maatschappelijke) opgaven. De keuze voor één van de twee mogelijke vormen van grondbeleid en de bijbehorende instrumenten leidt tot maatwerk. 2.1 Spelregels rondom grondprijsbeleid en de 'marktselectie' vast te stellen. Met het vaststellen van de Nota Grondbeleid door de raad is er een transparante en consequente stellingname over het gemeentelijk grondbeleid. Deze stellingname is in de communicatie met externe partijen als voor het eigen gemeentelijk handelen van belang. De kans op onduidelijkheid en willekeur wordt hiermee voorkomen.

3.1 De gemeente Oudewater gaat werken met een Grondprijsbrief. De Grondprijsbrief geldt voor locaties waar bouwgrond zal worden uitgegeven of ontwikkelings- en/of exploitatieovereenkomsten met ontwikkelaars worden gesloten. De grondprijsbrief is een openbaar stuk. Als onderdeel van het grondbeleid, zoals geformuleerd in de Nota Grondbeleid, hanteert de gemeente bij uitgifte van grond marktconforme uitgifteprijzen. De hoofdlijn van het Ouderwaterse grondprijsbeleid is daarmee bepaald. Het college stelt de grondprijsbrief jaarlijks vast. 5.1. De Nota Grondbeleid is in lijn met de Financiële verordening. Beide stukken zijn op elkaar afgestemd, hierdoor zullen beide stukken elkaar na vaststelling niet tegenwerken. 5.2. De vaststelling van de Nota Grondbeleid zorgt voor raadskaders waarbinnen het college van Burgemeester en Wethouders te werk moet gaan.

De Nota Grondbeleid geeft aan welk grondbeleid de gemeente Oudewater hanteert. Ook geeft het de richting aan van het verwervings- en uitgiftebeleid. Het beschrijft dit beleid op hoofdlijnen en stelt kaders voor het te voeren grondprijsbeleid. Onduidelijkheid en willekeur wordt hiermee voorkomen.

Kanttekeningen 4.1 Verliesgevende grondexploitaties dekken vanuit de Algemene Reserve heeft risico's. Voor verliesgevende (negatieve) grondexploitaties moet een verliesvoorziening worden getroffen. Deze verliezen worden gedekt uit de Algemene Reserve (AR), zodra ze bekend zijn, meestal bij de opening of herziening van een grondexploitatie. De verliesvoorzieningen van een grondexploitatie worden bepaald op basis van het voorziene resultaat op eindwaarde. Bij herziening van de grondexploitaties wordt de verliesvoorziening aangepast op basis van het herziene resultaat, zolang dit nog negatief is. Hierdoor zal de verliesvoorziening voldoende zijn om het negatieve resultaat aan het einde van het project op te vangen. Bij actualisatie van de grondexploitatie en eventuele wijzigingen wordt de verliesvoorziening aangepast.

Financiën Uitvoering De Nota Grondbeleid zal gepubliceerd worden op overheid.nl.

Communicatie De Nota Grondbeleid zal gepubliceerd worden op overheid.nl.

Samenhang met eerdere besluitvorming D/24/145861 - Plan van aanpak Nota Grondbeleid Oudewater D/23/125596 - Financiële Verordening Oudewater 2023

Bijlagen D/24/157308 - Raadsbesluit Nota Grondbeleid Oudewater 2024 D/24/157310 - Nota Grondbeleid Oudewater 2024