RV Herinrichting Markt en omgeving.pdf

Raadsvoorstel Opsteller Waard, Sander de Vergadering van 26 januari 2021 Kenmerk Z/21/006656 / D/22/049271 Portefeuillehouder Walther Kok Portefeuille Masterplan Binnenstad Onderwerp Raadsvoorstel Herinrichting Markt en omgeving.

Inleiding Voor de Markt en de aanliggende stegen wordt een herinrichting voorgesteld. De voorgenomen reconstructie is benoemd in de vastgestelde projectenlijst Masterplan Binnenstad Oudewater (Corsa nummer 17.016948, september 2017). De omgeving kenmerkt zich door slecht straatwerk, een onduidelijke straatinrichting en een hoge parkeerdruk. De Markt is omgeven door toonaangevende grote bomen van goede kwaliteit, in de aanliggende straten is weinig ruimte voor kwalitatief hoogwaardig groen. De bomen van de Donkere Gaard zijn in matige conditie. Binnen het ontwerp wordt er getracht om meer eenheid, rust en duidelijkheid in het straatbeeld te laten terugkeren. Hierbinnen blijven unieke elementen die aanwezig zijn in de binnenstad gehandhaafd. De scope van de herinrichting is in de “Notitie start herinrichting Markt en Omgeving” (D/22/049107, 13 januari 2021) bij de start van het ontwerp proces aangegeven. In dit voorstel vindt u de uitwerking hiervan terug. Dit voorstel is tot stand gekomen op basis van de uitgangspunten van het Masterplan Binnenstad, de geldende beleidsuitgangspunten en op basis van input vanuit de omgeving. Participatie Er hebben verschillende participatiemomenten plaatsgevonden. Als eerste is er in januari 2021 een brief verstuurd naar directe omwonenden met een uitnodiging om mee te denken over de herinrichting. Vervolgens is er op 7 juli jl.

een online informatieavond geweest voor bewoners, ondernemers en een ieder die zich hierbij betrokken voelde. Na de presentatie was er de mogelijkheid om te reageren via www.masterplanoudewater.nl. Totaal zijn er op deze twee momenten via de website en de mail (masterplan@oudewater.nl) circa 50 reacties binnengekomen. Vragen van dezelfde aard zijn samen gevoegd per onderwerp en zijn beantwoord middels een reactienota beantwoord (Zie bijlage 1a en bijlage 1b). 2 november jl. heeft er een inloopavond plaats gevonden. Direct omwonenden zijn hierover geïnformeerd middels een brief. De aankondiging is ook verspreid via social media kanalen en gedeeld op de website. Tijdens de avond zelf konden bezoekers een reactieformulier invullen en hebben zij wederom de mogelijkheid om te reageren via de website (tot 10 november). Deze reacties zijn verzameld en zijn teruggekoppeld in de vorm van de een reactienota (bijlage 1b). Vragen die na deze datum binnen zijn gekomen zijn individueel beantwoord. De reactienota’s zijn gestuurd naar ieder die heeft gereageerd, gedeeld met de Ondernemersvereniging Oudewater en geplaatst op www.masterplanoudewater.nl. Ontwerpnotitie In dit hoofdstuk worden de algemene ontwerpuitgangspunten nader toelicht en wordt er per straat nader ingegaan op de relevante ontwerpwijzigingen. De ontwerptekeningen zijn te vinden in bijlage 2a t/m 2g. Algemeen

Oudewaters profiel. In de zijstraten van de Markt die samen de H vormen (de Peperstraat, de Korte Havenstraat, de Leeuweringerstraat en de Donkere Gaard) is in het ontwerp het Oudewaterse Profiel terug te vinden. Dit is het profiel wat vanuit oudsher altijd in het centrum van Oudewater aanwezig is geweest. Dit profiel is opgebouwd uit dezelfde materialisatie als nu terug te vinden is op de Kapellestraat, de Havenstraat en de Visbrug. Dit hoogwaardige natuurstenenmateriaal wordt gecombineerd met loopstroken aan weerszijde die worden uitgevoerd in hergebruikt materiaal. De loopstroken zullen op hetzelfde niveau aangebracht worden als de rijbaan zonder dat er spraken is van een verhoogd voetpad. In bijlage 3a t/m 3d is een impressie van het Oudewaters Profiel diversen straten gegeven. Parkeren. De parkeerdruk in Oudewater is hoog en de samenleving is verdeeld over de wijze waarop Oudewater in de toekomst om moet gaan met parkeren. In 2021 is er getracht een toekomstbestendig parkeerbeleid voor Oudewater op te stellen. Hier zijn nieuwe parkeernormen en een nieuw parkeerfonds vastgesteld. In dit beleid is ook een voorstel voor regulering gedaan. Het onderdeel reguleren had te weinig draagvlak in de samenleving is daarmee niet ingevoerd.

Binnen de herinrichting van de Markt wordt daarmee geadviseerd om (vooralsnog) de huidige wijze van parkeren (de blauwe zone) in de binnenstad te handhaven. In Masterplan Binnenstad zijn uitgangspunten opgenomen over parkeren in rond de Markt. Minder ruimte voor de auto, meer ruimte voor de fietser en voetganger Meer ruimte voor fietsparkeren. Op basis van deze uitgangspunten zijn er enkele autoparkeerplaatsen in het ontwerp ingewisseld voor fietsparkeerplaatsen. Deze plaatsen zijn strategisch gekozen nabij de ingangen richting de Markt. Op deze wijze worden fietsers gestimuleerd om de fiets te parkeren voordat ze op de Markt zijn om wildparkeren van fietsen op de Markt te voorkomen. In straten waar autoparkeren nog steeds de hoofdfunctie is, is getracht om zo veel mogelijk parkeerplaatsen te behouden, dit ziet u terug in het eerste deel van de Leeuweringerstraat en de Donkere Gaard. Zwaar verkeer en Routing. Doordat de binnenstad rijk is aan ondernemers, brengt dit ook vrachtverkeer met zich mee. Vrachtverkeer in de binnenstad veroorzaakt overlast, belemmert bereikbaarheid en is de hoofdoorzaak van schades aan monumenten ten gevolge van trillingen. Het college heeft de wens om zo veel mogelijk vrachtverkeer te weren in de binnenstad. Dit zal echter t.z.t. in samenspraak met de ondernemers van de binnenstad moeten gebeuren.

Daarmee is zwaar verkeer vooral een economisch en logistiek vraagstuk. In de herinrichting van de Markt en omgeving, wat voornamelijk een onderhoudsproject is, wordt daarmee (vooralsnog) geen verandering voorgesteld ten aanzien van het zwaar verkeer in de binnenstad. Ten aanzien van de routing wordt voorgesteld om de huidige verkeersrouting te handhaven. Zo wordt de Marktbrug, die op het moment wordt gerenoveerd, ook in de toekomst ontlast van (zwaar)verkeer. Het monument kan zo langer in stand gehouden worden (zie ook RIB “Onderhoud bruggen en kademuren Oudewater 2022” (Z/21/022717, D/21/042248). Ontwerp Visbrug Het ontwerp van de Visbrug is sterk gebaseerd op de huidige situatie. De Visbrug is een goed voorbeeld van een duidelijke functiescheiding tussen terras, loopstrook en verkeer. Er wordt daarmee voorgesteld om dit profiel niet te veranderen en alleen te herstraten. Uw raad wordt separaat geïnformeerd over de proef met de (seizoens)afsluiting van de Visbrug. Ontwerp Peperstraat De Peperstraat is een smalle straat waar weinig ruimte is voor parkeren of andere functies. Hier is in de huidige situatie 1 parkeerplaats aanwezig. Het voorstel is om deze ruimte om te zetten naar fietsparkeren conform de uitgangspunten van het Masterplan Binnenstad. Ontwerp Donkere Gaard en Kromme Haven. De Donkere Gaard / Kromme Haven is een straat met veel bomen.

Deze bomen zijn veelal in matige staat (zie bijlage 4 Boomanalyse). Tussen de bomen wordt geparkeerd. Vanuit groenbeheer is de wens ontstaan om tijdens de herinrichting de bomen langs de Donkere Gaard te vervangen. Reden om tot vervanging over te gaan is tweeledig. Enerzijds kan er een betere groeiplaatsinrichting gemaakt worden. Dit geeft de mogelijkheid tot het planten van grotere en meer diversen soorten bomen. Dit heeft een positieve impact op de

biodiversiteit in de binnenstad. Anderzijds kan er met een nieuwe bomenstructuur beter ingespeeld worden op de beschikbare parkeerruimte langs de Donkere Gaard. Zo kunnen de bomen gepositioneerd worden zodat er ook optimaal geparkeerd kan worden tussen de bomen. Nadeel van het vervangen van de bomen is dat het totaal aantal bomen achteruit gaat. Van 32 bomen in de huidige situatie naar 21 bomen in de nieuwe situatie. Deze 21 nieuwe bomen zullen dan kwalitatief wel beter tot hun recht komen dan de huidige bomen. Op het moment zijn er 14 Parkeerplaatsen aanwezig langs de Donkere Gaard en er zijn 3 plaatsen waar er in de praktijk langs de Kromme Haven geparkeerd wordt zonder dat hier parkeerplaatsen zijn aangegeven. Deze plaatsen voldoen niet aan de hedendaagse normering voor een parkeervak. In het ontwerp wordt parkeren gefaciliteerd aan de kade zijde (ook op de Kromme Haven) en resulteert het ontwerp in 15 parkeerplaatsen aan de Donkere Gaard en 6 aan de Kromme Haven. Deze voldoen aan de hedendaagse parkeernormen van de CROW. Ontwerpkeuze: Bomen Donkere Gaard Variant A: Vervangen bomen en nieuwe parkeerindeling

B: Handhaven bomen en parkeerindeling

Inrichting 21 bomen, formaat groot 21 parkeervakken

Kwaliteit Kwalitatief betere bomen, mogelijkheid plaatsen grote bomen en diverse bomen, positief impact op biodiversiteit Parkeervakken voldoen aan hedendaagse parkeernorm

32 bomen, formaat middelgroot 17 parkeervakken

Kwalitatief slechtere bomen Parkeervakken voldoen niet aan de hedendaagse parkeernormen.

Kosten 87.000 euro. Meerkosten voor de vervanging worden gedekt uit de geldende budgetten voor boomvervanging.

40.000 euro, te dekken binnen het geldende budget Masterplan Binnenstad.

Het college adviseert om te kiezen voor variant A om de biodiversiteit van de binnenstad een impuls te geven en de nieuwe bomen te kunnen voorzien van een duurzame plantlocatie. Ontwerp Leeuweringerstraat De Leeuweringerstraat is een straat waar veel functies samenkomen. De straat is enerzijds de belangrijkste winkelstraat van Oudewater, anderzijds is de straat een woonstraat. In de huidige situatie is de straat vaak rommelig, er staan veel reclame uitingen en er wordt zowel links als rechts van de straat geparkeerd. Er staan veel palen in de straat om ongewenst parkeergedrag te voorkomen. Het uitgangspunt van het ontwerp van de Leeuweringerstraat is om meer rust en eenheid terug te brengen in de straat. Daarbij wordt het Oudewaterse Profiel uitgebreid met een parkeer / voorzieningen strook. Deze strook wordt in het woongedeelte van de straat voornamelijk ingezet om parkeren te faciliteren. In het winkelgedeelte van de straat wordt de strook voornamelijk ingezet voor fietsparkeren. Bij de ingangen van winkels wordt de strook leeg gehouden om toegang tot de winkels te garanderen en sporadische reclame uitingen te plaatsen. Op deze wijze wordt een multifunctionele strook gecreëerd die past bij de wijze waarop de openbare ruimte in de praktijk gebruikt wordt. Tijdens de participatieavonden zijn er veel zorgen geuit in de omgeving over te hard rijdend verkeer in de

Leeuweringerstraat. Het aanbrengen van drempels in deze straat is onwenselijk vanwege de monumentale panden langs de straat. Drempels zorgen voor trillingen en daarmee risico op schade aan deze panden. Het maken van chicanes (zigzag bewegingen in het straatprofiel) is eveneens onwenselijk omdat vanuit esthetisch oogpunt je liever geen verspringen in het natuurstenen Oudewaterse Profiel van de rijbaan wil maken. Om toch de potentiële snelheid van verkeer terug te dringen wordt het voorstel gedaan om bomen in grote bloembakken aan te brengen en op de weg te plaatsen. Dit verminderd het doorzicht en creëert een obstakel waar men omheen moet rijden. Ontwerp Marktplein, Korte Havenstraat en ontwerpvarianten. Op en rond de Markt komen de meeste functies samen. Adviescommissie Mooisticht adviseert om de Markt vooral te houden wat het is, een plein waar een markt op staat. In het verleden zijn diversen ideeën voor de Markt geopperd, variërend van grote boomroosters tot koepels met mini podia op de Markt. Uiteindelijk wordt in dit ontwerp de meest sobere variant voorgesteld. Een Marktplein zoals dit er in de huidige situatie ook is, met om de Markt heen een sierband aangebracht in de bestrating om het plein te accentueren. Deze band kan, uitgevoerd worden met graveringen om bijvoorbeeld de belangrijke mijlpalen in de geschiedenis van Oudewater terug te laten komen.

Meerkosten voor graveringen zijn opgenomen in de begroting. Rond de Markt heerst ook een parkeerprobleem, er wordt veel langs of op de Markt geparkeerd als deze niet volledig is omringt door palen. Om illegaal parkeren tegen te gaan is een voorstel gedaan om de bovengenoemde band niet op straatniveau te maken, maar te verhogen. Dit voorstel is aan diverse gebruikers van de Markt voorgelegd en hier is overwegend negatief op gereageerd vanwege de gebruiksvriendelijkheid voor terrashouders, markt en evenementen. In dit ontwerp wordt daarom voorgesteld om de natuursteen band uit te voeren op straatniveau zodat deze overrijdbaar is. Ten aanzien van de zijpootjes van de Markt zijn er verschillende ontwerpvarianten aan de omgeving voorgelegd. Na input vanuit de omgeving zijn de twee varianten opgesteld die te vinden zijn in bijlage 2g. Deze ontwerpvarianten geven 2 verschillende inrichtingen weer van de Korte Havenstraat, het begin van de Leeuweringerstraat en het einde van de Donkere Gaard. Variant 1 is de variant die grotendeels bestaat uit een efficiëntere invulling van de huidige situatie. Variant 2 is een samenstelling van de onderstaande keuzes. Het college vraagt de raad om per onderdeel een keuze voor de inrichting te maken. Deze keuzes kunnen onafhankelijk van elkaar gemaakt worden.

Met deze principe keuze wordt het definitieve ontwerp opgesteld en civieltechnisch verder uitgewerkt. Ontwerpkeuze : Reduceren van parkeren Adviescommissie Mooisticht geeft nadrukkelijk het advies om zo min mogelijk parkeren in het centrum van Oudewater te faciliteren, met name op de Korte Havenstraat. De Korte Havenstraat is esthetisch gezien één van de locaties waar Oudewater op zijn mooist is. Zowel het zicht vanaf de Marktbrug richting de Visbrug, als het zicht vanaf de Korte Havenstraat richting de Marktbrug geeft een mooi beeld van het centrum van Oudewater. De commissie is van mening dat in dit beeld geen auto’s thuis horen die het zicht belemmeren. Omdat het reduceren van parkeren en het stimuleren van recreatie, voetganger, fiets en esthetiek onderdeel is van het masterplan daarom de volgende ontwerpkeuze: Variant Parkeren A: Verwijderen parkeerplaatsen Korte Havenstraat

B: Handhaven parkeerplaatsen Korte

Inrichting Geen parkeerplaatsen Extra ruimte voor het maken van zitelementen Extra ruimte voor fietsparkeren. 4 parkeerplaatsen Fietsparkeren

Kwaliteit Meer ruimte voor recreëren en verblijven op deze locatie. Betere esthetische beeldkwaliteit. Tijdelijk laden en lossen mag, parkeren niet.

Kosten Niet van toepassing

Beter voor de parkeerdruk

Niet van toepassing

Havenstraat

conform huidige situatie Geen recreatie voorzieningen

Eenvoudig laden en lossen of tijdelijk parkeren van bedrijfsbussen voor ondernemers. Voorkeur van de ondernemers langs de Korte Havenstraat.

Het college adviseert de gemeenteraad om te kiezen voor variant A. Deze ligt het meest in lijn met de eerder vastgestelde uitgangspunten van het vastgestelde Masterplan Binnenstad. Ontwerpkeuze: Straatmeubilair. Voor het straatmeubilair in de binnenstad zijn twee voorstellen uitgewerkt in de ontwerpvarianten. In variant 1 is gekozen voor standaard straatmeubilair. In variant 2 is gekozen voor hoogwaardige natuurstenen zitelementen inclusief natuursteen vloerplaten met gravure. De natuursteen variant geeft esthetisch gezien de meeste meerwaarde. Dit was ook de voorkeursvariant van de meeste bezoekers en bewoners van de binnenstad tijdens de bewonersavond. Het nadeel van deze variant is dat dit materiaal duur is. In onderstaande tabel is een raming gemaakt van de benodigde kosten voor het uitvoeren van de zitelementen in natuursteen ten opzichte van de standaard bankjes voor de binnenstad. Het huidige budget van het Masterplan Binnenstad is onvoldoende om de natuursteen variant volledig te bekostigen. Wanneer deze variant gekozen wordt dient er aanvullend investeringskrediet vrijgemaakt te worden. Variant Straatmeubilair A: Basis variant

Inrichting

Kwaliteit

Kosten

Standaard bankjes conform HIOR (Handboek inrichting openbare ruimte)

Geen toegevoegde esthetische kwaliteit

15.400 euro (Te dekken binnen het geldende budget Masterplan Binnenstad)

B: Natuursteen zitelementen

Natuursteen zitelementen.

Esthetische meerwaarde “speels” gebruikskarakter Onderhoudsarm.

36.960 euro (Te dekken binnen het geldende budget Masterplan Binnenstad)

C: Natuursteen zitelementen en vloerplaten

Natuursteen zitelementen. Natuursteen vloerplaten Gravering met bijvoorbeeld plattegrond van Oudewater

Esthetische meerwaarde “speels” gebruikskarakter Onderhoudsarm. Creëert eenheid tussen zitelement. (Groot) Risico op gladheid in de winter.

96.855 euro (Meerkosten van 60.000 euro dient aanvullend vrij gemaakt te worden)

Het college adviseert te kiezen voor variant B omdat deze keuze binnen de financiële kaders valt en enige meerwaarde levert, daarnaast is het risico op gladheid in deze variant minder. Ontwerpkeuze: Herman de Man. Wanneer er in de keuze van het straatmeubilair gekozen wordt voor variant C is het advies om het beeld van

Herman de Man te verplaatsen naar de overzijde van de gracht (tegenover de Hema). Zo komen de natuurstenen vloerplaten van deze variant beter tot zijn recht. Op deze locatie kijkt het beeld dan richting de mensen die recreëren op het pleintje langs de Leeuweringerstraat en hebben daarmee een betere beleving van het beeld. Nadeel van het verplaatsen is dat het beeld dan niet meer voor de Waag staat. Het aangezicht vanaf de Donkere Gaard richting de Heksenwaag is een locatie waar veel foto’s gemaakt worden van Oudewater. Het beeld heeft dan een mooie plek voor de Waag op de foto’s. Daarnaast is er contact geweest met de kunstenaar van het beeld. Zij adviseert om het beeld voor de Waag te laten staan omdat het voor deze specifieke plek is bedacht. Variant Herman A: Handhaven huidige locatie

Inrichting Conform ontwerpvariant 2

Kwaliteit Betere foto locatie voor Herman.

B: Verplaatsen naar locatie voor de Hema.

Conform ontwerpvariant 1

Betere beleving van het beeld voor recreanten en bezoekers van de Markt.

Kosten n.v.t. n.v.t.

Het college adviseert te kiezen voor variant A omdat het beeld ooit voor deze locatie is bedacht en voor veel mensen het een verbinding heeft met de Waag.

De raad besluit 1. In te stemmen met het tot uitvoering brengen van de plannen voor de herinrichting van de Markt en omgeving. En daarbij een keuze te maken ten aanzien van de onderstaande inrichtingsprincipes. 1) Bomen Donkere Gaard: Variant A 2) Parkeren Korte Havenstraat: Variant A 3) Kwaliteit Straatmeubilair: Variant B 4) Beeld Herman de Man: Variant A 2. De kosten te dekken op basis van de jaarschijven van het Masterplan Binnenstad zoals vast gesteld in 2019.

De bevoegdheid van de raad komt voort uit de volgende wet- en/of regelgeving Gemeentewet: Artikel 108 lid jo, Artikel 147 lid 2

Beoogd effect Overgaan tot herinrichten en opknappen van de openbare ruimte van de Markt en omgeving.

Argumenten Bij de introductie is een ontwerptoelichting opgenomen waarin de argumenten voor de vormgeving zijn opgetekend.

Kanttekeningen Bij de introductie is een ontwerptoelichting opgenomen waarin de kanttekeningen voor de vormgeving zijn opgetekend.

Financiën In bijlage 5a is de raming van de voorkeursvariant van het college terug te vinden. In bijlage 5b is aanvullende onderbouwing terug te vinden van de verschillende varianten van de zijpleinen en de bijbehorende kosten voor straatmeubilair. Bij goedkeuring van het project worden de benodigde projectenkosten gedekt uit de reeds hiervoor gereserveerde middelen, te weten: 660.000 euro wordt gedekt uit het restantkrediet masterplan binnenstad bovengronds tranche 2021 (grootboeknummer 7210 0027) 47.000 euro wordt gedekt uit het restantkrediet Vervanging bomen (grootboeknummer 7570 0014) Belangrijk: De huidige ramingen bevat een onzekerheid van +- 15%. De onzekerheid in de markt is hier hoofdoorzaak van. Kosten van bouwmaterialen als PVC en straatstenen zijn afgelopen jaar enorm toegenomen en het is onzeker hoe deze kosten zich in de toekomst verder ontwikkelen. De grootste onzekerheid in het geraamde bedrag zit in de aanschafkosten voor het natuursteen.

Uitvoering Na uw besluit kan het plan technisch verder worden uitgewerkt en een uitvoerende partij worden gecontracteerd. Na het selecteren van een aannemer zal de uitvoering circa één jaar duren. Er vindt een zorgvuldige communicatie plaats richting de omgeving. Verwachting is dat vanaf 1 september 2022 gestart kan worden met de werkzaamheden. De exacte fasering en periode van uitvoer zal afgestemd worden met de werkzaamheden aan de bruggen en kademuren.

Communicatie Uw besluit wordt gepubliceerd via de gebruikelijke kanalen. Nadat een aannemer is gecontracteerd worden de directe bewoners en belangrijke stakeholders geïnformeerd over de details van planning en uitvoering.

Samenhang met eerdere besluitvorming Masterplan Binnenstad, vastgesteld september 2017, geregistreerd onder nummer 17.016948 Masterplan Binnenstad Oudewater: Basis op orde (Jaarschijf 2019). Gemeentelijk waterbeleidsplan, vastgesteld 11 juli 2019, geregistreerd onder nummer 19.011511, “Notitie aan de gemeenteraad, start herinrichting Markt en Omgeving” (D/22/049107, 13 januari 2021) RIB 'Onderhoud bruggen en kademuren Oudewater 2022' (Z/21/022717, D/21/042248)

Bijlagen 1a Reactienota Voorlopig Ontwerp (D/22/049288) 1b Reactienota Schetsontwerp (D/22/049287) 2a VO Markt en omgeving Overzicht (D/22/049289) 2b VO Markt en omgeving Functietekening (D/22/049289) 2c VO Leeuweringerstraat detail (D/22/049289) 2d VO Marktbrug en Visbrug detail (D/22/049289) 2e VO Donkere Gaard detail (nieuwe bomen) (D/22/049289) 2f SO Donkere Gaard alternatief (bestaande bomen) (D/22/049289) 2g VO Markt Oudewater varianten Zijpleinen (D/22/049289) 3a Impressie Oudewaters Profiel Winkelstraat (D/22/049290) 3b Impressie Oudewaters Profiel Kadestraat regen (D/22/049290) 3c Impressie Oudewaters Profiel Kadestraat (D/22/049290) 3d Impressie Markt Ontwerpvariant 1 (D/22/049290) 4 Boomanalyse Markt en omgeving (D/22/049292) 5a SSK Markt te Oudwater V2 (D/22/049293)

5b Markt zijpleinen Oudewater begroting straatmeubilair (D/22/049294) 6 Raadsbesluit "Herinrichting Markt en omgeving" (D/22/049278, Z/21/006656)