rv Governance Ferm Werk (209690).pdf

Raadsvoorstel Opsteller Lotfolahian, Abbas Vergadering van 16 december 2025 Kenmerk Z/25/093332 / D/25/209690 Portefeuillehouder Vincent Bos Portefeuille Participatie, werk en inkomen armoedebeleid en schuldhulpverlening Onderwerp Governance Ferm Werk

Inleiding In te stemmen met de wijziging van de Gemeenschappelijke Regeling Ferm Werk, overeenkomstig bijgevoegd concept wijzigingsvoorstel.

De raad besluit 1. In te stemmen met de wijziging van de Gemeenschappelijke Regeling Ferm Werk, overeenkomstig bijgevoegd concept wijzigingsvoorstel.

De bevoegdheid van de raad komt voort uit de volgende wet- en/of regelgeving • Artikel 1 van de Wet gemeenschappelijke regelingen. • Artikel 31 van de Gemeenschappelijke Regeling Ferm Werk.

Beoogd effect De gemeenteraden wordt gevraagd om in te stemmen met de voorgestelde wijzigingen van de Gemeenschappelijke Regeling (GR) Ferm Werk. De gemeenschappelijke regeling van Ferm Werk bepaalt dat de gewijzigde gemeenschappelijke regeling eerst kan worden vastgesteld nadat alle deelnemende gemeenteraden daarmee hebben ingestemd. Het doel van de wijziging is om de rolduidelijkheid van en de verbinding met de gemeenteraden verder te verbeteren. In de praktijk wordt daar de term Governance vaak voor gebruikt. Met deze term wordt in zijn algemeenheid bedoeld: ‘het waarborgen van de onderlinge samenhang van de wijze van sturen, beheersen, verantwoorden en toezicht houden van een organisatie, gericht op efficiënte en effectieve realisatie van doelstellingen, evenals het daarover op open wijze communiceren en verantwoording afleggen ten aanzien van belanghebbenden’. Teruggebracht naar de rol van gemeenteraden bij samenwerkingsverbanden, gaat het bij Governance om de vier kernbegrippen: ‘sturing’, ‘beheersing’, ‘verantwoording’ en ‘toezicht’. Het algemeen bestuur van Ferm Werk heeft besloten om een voorstel voor wijziging van de governancestructuur aan te bieden aan de gemeenteraden van de Ferm Werk-gemeenten. Het doel van de wijziging is om de rolduidelijkheid van en de verbinding met de gemeenteraden verder te verbeteren.

De planning is dat de aanpassing van de regeling ingaande 19 maart 2026 van kracht wordt. Hiertoe moeten alle vier de gemeenteraden instemmen. De volgende wijzigingen worden voorgesteld:

1. Schrappen van artikel 6 In het voorstel is artikel 6 geschrapt. Artikel 6 maakt het mogelijk voor het algemeen bestuur om de uitvoering van bepaalde taken (of onderdelen daarvan) te laten uitvoeren door een privaatrechtelijke organisatie Ferm Werk N.V. Dit artikel past niet meer in de huidige Governance discussie. Door het schrappen van de mogelijkheid tot privaatrechtelijke uitvoering houden we taken en verantwoordingslijnen binnen de GR, passend bij verlengd lokaal bestuur. 2. Wijziging in aanwijzing leden algemeen bestuur (artikel 8) In het voorstel is opgenomen dat de raden twee collegeleden aanwijzen als lid van het algemeen bestuur. In de praktijk gebeurt dit vaak al. Juridisch gezien is het echter niet toegestaan om de keuzevrijheid van de raad zo ver in te beperken dat zij enkel collegeleden mag aanwijzen voor het AB. Daarom is er in het voorstel voor gekozen om in het derde lid op te nemen dat raden van het tweede lid mogen afwijken door een van de AB leden toch uit het midden van de raad aan te wijzen. Op die manier hebben de raden nog steeds de mogelijkheid om een lid uit hun midden aan te wijzen. Door dit als afwijking op te nemen in het derde lid, wordt duidelijk dat de intentie is twee collegeleden aan te wijzen. 3.

Toevoegen artikel raadsadviescommissie (artikel 15a) De Wgr geeft gemeenteraden de mogelijkheid om het algemeen bestuur te verzoeken een raadsadviescommissie in te stellen. Het is niet noodzakelijk daarvoor een kapstokbepaling in de gemeenschappelijke regeling op te nemen, maar dat kan natuurlijk wel. In dit geval is ervoor gekozen om het wel te doen, omdat de raden daarmee meteen de opdracht aan het algemeen bestuur hebben gegeven om een raadsadviescommissie in te stellen. De instelling van een raadsadviescommissie geschiedt door het algemeen bestuur. Het kiezen van de leden van de commissie is dan weer aan de raden, waarbij een raad er ook voor kan kiezen niet actief te participeren. Alleen raadsleden kunnen lid zijn. Doelstelling van de raadsadviescommissie is om raden met elkaar te laten overleggen, bijvoorbeeld over gezamenlijke zienswijzen. De raadsadviescommissie is nadrukkelijk niet bedoeld om de rol van de gemeenteraden over te nemen of om tot besluitvorming te komen. Besluitvorming en sturing blijft bij de individuele raden liggen. Wel kan de raadsadviescommissie een advies geven aan de raden, maar ook aan het algemeen bestuur. Verder kan de commissie een voorbereidende rol hebben in de beleidscyclus. 4.Taalkundige verbeteringen Het aanpassen van de gemeenschappelijke regeling wordt meteen aangegrepen om een klein aantal taalkundige verbeteringen door te voeren.

Dit betreft de artikelen: 16 lid 2, 24 lid 4 sub a, 29 lid 11.

Argumenten 1.1. De voorgestelde wijzigingen dragen bij aan de versterking van de democratische legitimatie van de GR en versterkt de kaderstellende en controlerende rollen die gemeenteraden hierbij hebben. De raden krijgen meer grip op koers, controle en verantwoording van Ferm Werk. We formaliseren wat in de praktijk al grotendeels gebeurt (algemeen bestuur met collegeleden) en voegen een duidelijke schakel toe met de raden via een raadsadviescommissie. Door het schrappen van de mogelijkheid tot privaatrechtelijke uitvoering (art. 6) houden we taken en verantwoordingslijnen binnen de GR, passend bij verlengd lokaal bestuur. We sluiten beter aan op de Wgr wijziging van 2022 (raadsadviescommissie). 1.2. De voorgestelde wijzigingen leiden tot een betere bestuurbaarheid van de GR Een algemeen bestuur dat primair uit collegeleden (uitvoerend) bestaat leidt tot duidelijkere sturing en verantwoordelijkheid. De gemeenteraden kunnen via de raadsadviescommissie beter worden betrokken bij kaderstelling en controle op de GR. De voorgestelde structuur kan bijdragen aan sterkere verbinding met alle gemeenteraden, door te zorgen voor gezamenlijke oriëntatie en afstemming – bijvoorbeeld over zienswijzen en P&C mijlpalen – zonder de autonomie van individuele raden aan te tasten.

Ook kan de voorgestelde structuur bijdragen aan betere verantwoording en voorspelbare informatievoorziening, juridische en bestuurlijke houdbaarheid. De keuzevrijheid van raden wordt immers geborgd bij benoeming van de algemeen bestuursleden en de uitvoering wordt binnen de publieke structuur gehouden. Daarnaast leidt het tot minder ruis in besluitvorming, kortere doorlooptijden en meer consistentie in regionale standpunten.

Kanttekeningen 1.1. Als het algemeen bestuur uitsluitend uit collegeleden bestaat leidt dit tot een grotere belasting van het college. In de huidige situatie is in Oudewater één collegelid en één raadslid aangewezen als lid van het algemeen bestuur. Wanneer wordt gekozen om twee collegeleden aan te wijzen als lid van het algemeen bestuur, leidt dit tot een grotere belasting van het college. Het algemeen bestuur vergadert ongeveer zeven keer per jaar. Overigens blijft het met de gewijzigde Gemeenschappelijke Regeling nog steeds mogelijk om een raadslid aan te wijzen als lid van het algemeen bestuur. De intentie is echter om twee collegeleden deel te laten nemen in het algemeen bestuur. 1.2. De gewijzigde Gemeenschappelijke Regeling wordt alleen van kracht als alle colleges en gemeenteraden de genoemde besluiten hebben genomen. Wanneer geen unanieme overeenstemming wordt bereikt blijft de huidige situatie bestaan. Dit is in principe ook werkbaar. Echter, met de gewijzigde Gemeenschappelijke Regeling krijgen raden formeel meer grip op koers, controle en verantwoording van Ferm Werk en wordt de democratische legitimatie versterkt. Het is in dat opzicht dan ook wenselijk om in te stemmen met de gewijzigde Gemeenschappelijke Regeling.

Financiën 1. De voorgestelde wijziging heeft geen financiële consequenties.

Uitvoering De besluitvorming in de gemeenteraad wordt teruggekoppeld aan het bestuur van Ferm Werk zodat de gewijzigde Gemeenschappelijke Regeling Ferm Werk per 19 maart 2026 van kracht wordt. Als de nieuwe governancestructuur wordt ingevoerd is het aan het nieuwe bestuur om deze governancestructuur te evalueren. De gemeenteraad kan via de raadsadviescommissie sturen op het functioneren van het bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling.

Communicatie De besluitvorming in de gemeenteraad wordt teruggekoppeld aan het bestuur van Ferm Werk zodat de gewijzigde Gemeenschappelijke Regeling Ferm Werk per 19 maart 2026 van kracht wordt. Ferm Werk zorgt voor publicatie in het Elektronisch gemeenteblad en op www.overheid.nl.

Samenhang met eerdere besluitvorming Op 1 juli 2022 is de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) gewijzigd. De gemeenschappelijke regeling (GR) Ferm Werk wordt gewijzigd om te voldoen aan deze wet. Daarnaast wordt de verdeelsleutel voor de uitvoeringskosten gewijzigd, zodat deze duidelijker, efficiënter en meer betrouwbaar is. En worden in de gewijzigde GR de randvoorwaarden voor eventuele uittreding uit de GR beter geborgd. Artikel 30 van de GR Ferm Werk schrijft voor dat een wijziging van de GR ter besluitvorming wordt aangeboden aan de raden en colleges van de deelnemende gemeente, waarbij de wijziging van de GR slechts wordt vastgesteld als alle deelnemende gemeenten het voorstel tot wijziging hebben aanvaard. De gemeenteraad van Oudewater heeft tijdens de vergadering van 9 april 2024 het raadsvoorstel Z/24/068489 / D/24/140751 vastgesteld.

Bijlagen

Bijlage 1. Brief voorstel Governance Ferm Werk (D/25/209418) 2. Aangepaste GR Ferm Werk (D/25/209418) 3. Aangepaste tekst GR Ferm Werk met toelichtingen en wijzigingen (D/25/209418) 4. Beschrijving verschillende mogelijke commissies conform WGR (D/25/209418) 5. Toelichting verordenende bevoegdheid (D/25/209418) 6. Beschrijving verschillende commissies Wgr (D/25/209418)