Raadsvoorstel 'Zienswijze concept Integraal Ruimtelijk Perspectief (IRP) U16'.pdf

Raadsvoorstel Opsteller Doggenaar, Reinard van Vergadering van 15 juni 2021 Kenmerk Z/21/018104 / D/21/023769 Portefeuillehouder Bob Duindam Portefeuille Regionale Samenwerking en Toekomstvisie Lopikerwaard Onderwerp Zienswijze concept Integraal Ruimtelijk Perspectief (IRP) van de U16

Inleiding De U16-regio* staat voor grote opgaven op het gebied van wonen, economie, mobiliteit, energie en het behoud van landschappelijke waarden. De beschikbare ruimte in onze regio is schaars, maar de centrale ligging, bloeiende economie en mooie woonmilieus hebben grote aantrekkingskracht op woningzoekenden en ondernemers. In de praktijk vertaalt dit zich in een enorme vraag naar woningen en ruimte voor bedrijvigheid. Daarbovenop hebben wij de uitdaging om te voldoen aan landelijke doelstellingen op het gebied van energie en de gewenste transitie naar een duurzame en circulaire economie. Gemeentebesturen in onze regio vinden vooral het belangrijk dat de lokale (demografische) groei wordt gefaciliteerd. Jonge gezinnen, die voorzieningen als bassischolen en sportclubs van draagvlak kunnen voorzien, moeten de mogelijkheid krijgen om een betaalbare woning te vinden. Ouderen moeten kunnen doorstromen naar woningen passend bij hun levensfase en -behoeften. In de nabijheid van al deze woningen zijn voldoende arbeidsplekken nodig om de woon-werkafstand acceptabel te houden en de infrastructuur te ontlasten. Versterking van de OV-verbindingen, voldoende aanbod aan recreatiemogelijkheden en het behoud van belangrijke culturele en landschappelijke waarden worden ook belangrijk geacht.

Kortom; onze regio staat voor een enorme puzzel om bovenstaande opgaven, die niet eens allesomvattend zijn, een plek te geven in de fysieke leefomgeving. Samenwerking aan de hand van een gedeeld perspectief Een goede samenwerking en integrale, afgewogen keuzes zijn nodig om regionale (én lokale) opgaven het hoofd te bieden. In U16-verband werken gemeenten in dit kader samen aan een regionaal Ruimtelijk Economisch Perspectief en Programma (REP). Het REP wordt vanuit lokaal beleid opgebouwd, zonder voorbij te gaan aan regionale opgaven en keuzes. Niet alles kan, want de optelsom van alle wensen is op veel plekken groter dan de ruimte die we hebben. Het integrale denken over de regio vereist keuzes. Slim omgaan met de ruimte is belangrijk. Juist daarom proberen gemeenten hun plannen op elkaar af te stemmen. Het voorliggende concept Integraal Ruimtelijk Perspectief (IRP) vormt het instrument aan de hand waarvan deze afstemming wordt gezocht en regionale keuzes worden gemaakt. Het IRP geeft een ruimtelijke vertaling en verbeelding aan de regio, inclusief brandbreedtes, randvoorwaarden en kansen voor realisatie. Het IRP vormt daarmee het perspectief-deel van het REP. Totstandkoming en doelen van het IRP In de afgelopen jaren zijn diverse stappen gezet om tot het nu voorliggende concept perspectief te komen.

De Ruimtelijk Economische Koers (REK) van de U10, eind 2017 door de U10 vastgesteld, bevat richtinggevende keuzes waarop in het perspectief is voortgebouwd. Denk hierbij aan de keuze om de groeiopgave voor wonen, werken, mobiliteit, groen en energie voor de regio tot aan 2040 op een gezonde wijze op te vangen met voldoende woningen, groen en banen voor iedereen. Daarna is via de de onderzoeksrapporten (bouwstenen), de ruimtelijke contour, het beoordelingskader en de verstedelijkingsstrategie toegewerkt naar het concept perspectief. Het IRP is een regionaal perspectief op de toekomst, waarin de samenwerkende gemeenten streven naar een toekomstbestendige, gezonde en duurzame ontwikkeling van de regio. Het IRP kent vier doelstellingen: 1. Een gezamenlijk toekomstperspectief hoe de regio er tot 2040 uit kan komen te zien; 2. Een integrale afweging tussen de verschillende opgaven op basis van de bouwstenen van de pijlers wonen, economie, mobiliteit, groen en landschap en energie;

3. Keuzes maken over de ruimtelijke ontwikkelingsrichting tot 2040; 4. Het fundament en een belangrijke schakel richting de uitvoering (ruimtelijk economisch programma). Het IRP biedt een basis voor de toekomst en brengt samenhang en volgorde in de lopende trajecten, gemaakte afspraken en transities. Het is de komende tijd zaak om elkaar als gemeenten in de regio vast te houden in dit proces. Samen komen we verder dan alleen. Alleen samen kunnen wij de ingezette koers realiseren. Het IRP is echter geen pasklaar antwoord op alle vraagstukken. Zo is er bijvoorbeeld nog geen zicht op de financiering van de groenopgave en wordt er ook nog gewerkt aan de uitwerking van de RES. Het IRP is dan ook niet beton gegoten, maar functioneert als een adaptief perspectief. Voortschrijdend inzicht kan leiden tot een concretere invulling, aanscherping of zelfs aanpassing van de inhoud. Wij kennen als regio echter veel waarde toe aan de ontwikkellijnen in het perspectief, waarmee wij als samenwerkende gemeenten duidelijkheid geven aan elkaar, maar ook aan andere betrokken partijen, zowel publiek als privaat. IRP in relatie tot andere visies Het IRP staat niet op zichzelf. In dezelfde periode waarin het IRP is opgesteld, zijn andere belangrijke kaders en visies tot stand gekomen.

Denk aan de nationale omgevingsvisie (NOVI), de provinciale omgevingsvisie (POVI), de onderzoeken en visies in het kader van het meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT) en alle lokale ruimtelijke strategiën en omgevingsvisies. Het IRP is van onderaf opgebouwd om draagvlak bij de betrokken gemeenten te verkrijgen. Het IRP fungeert daarmee als het cement tussen de lokale (omgevingsvisies) en vormt tegelijkertijd de regionale inbreng in de NOVI, POVI en het MIRT. Op deze manier leveren wij als samenwerkende gemeenten een constructieve bijdrage aan het gesprek over de ruimtelijke kaders vanuit Rijk en provincie. Status van het IRP en het belang van lokaal draagvlak Het IRP is geen plan en heeft, in tegenstelling tot gemeentelijke of provinciale omgevingsvisies, geen wettelijk juridische status. Het IRP kan na vaststelling in de gemeenteraden worden bezien als een convenant, waarbij gemeenten met behoud van de eigen publiekrechtelijke verantwoordelijkheid ten aanzien van bijvoorbeeld gemeentelijke omgevingsplannen, afspreken de ambities en doelen van het IRP naar vermogen te helpen realiseren. Gezien de status van het IRP is lokaal draagvlak essentieel voor realisatie van het perspectief. In de afgelopen maanden is in regionaal verband op ambtelijk en bestuurlijk (college) niveau intensief samengewerkt aan het voorliggende concept IRP.

Via het voorleggen van het concept IRP aan de gemeenteraden voor een zienswijze, worden de raden in de gelegenheid gesteld om voorafgaand aan de besluitvorming invloed uit te oefenen op de inhoud van het IRP. Op deze wijze wordt gezocht naar een stevige basis en breed lokaal draagvlak voor het IRP, dat in het najaar ter besluitvorming aan de gemeenteraden van de U16 wordt aangeboden. Als college hebben wij voor u een concept zienswijze opgesteld en leggen deze via dit raadsvoorstel ter goedkeuring aan u voor. *De U16-regio bestaat uit de gemeenten Oudewater, Woerden, Lopik, Montfoort, IJsselstein, Vijfheerenlanden, Nieuwegein, Utrechtse Heuvelrug, Wijk bij Duurstede, De Bilt, Stichtse Vecht, De Ronde Venen, Utrecht, Houten, Zeist en Bunnik.

De raad besluit 1. Kennis te nemen van het concept Integraal Ruimtelijk Perspectief (IRP) van de U16; 2. De zienswijze op het Integraal Ruimtelijk Perspectief (IRP) met nummer D/21/024155 vast te stellen, waarin de volgende aandachtspunten zijn opgenomen: a. De status van het IRP en de relatie tussen regionale samenwerking en democratische legitimiteit; b. De integraliteit van de Regionale Energiestrategie (RES) en het IRP; c. De balans in aandacht voor het stedelijk en landelijk gebied; d. Het belang van mobiliteit voor de vitaliteit van kleine kernen; e. Vitale kernen als regionale opgave; f. De haalbaarheid en intenties van de ambities op het gebied van groen & landschap en werken.

De bevoegdheid van de raad komt voort uit de volgende wet- en/of regelgeving Artikel 147 tweede lid jo. artikel 108 Gemeentewet.

Beoogd effect De gemeenteraad in de gelegenheid stellen om via een zienswijze zijn visie te geven op het concept Integraal Ruimtelijk Perspectief en op deze wijze de Oudewaterse opvattingen en belangen bij de U16 onder de aandacht te brengen.

Argumenten 2.1 Belang van het Integraal Ruimtelijk Perspectief rechtvaardigt een zienswijze De gemeente Oudewater participeert samen met de andere U16-gemeenten in een traject om tot een Ruimtelijk Economisch Perspectief en Programma (REP) te komen. Het concept Integraal Ruimtelijk Economisch Perspectief (IRP) vormt het perspectief-deel van het REP. Via een zienswijzeprocedure biedt de U16 ons de mogelijkheid om op het concept IRP te reageren. Gezien onze betrokkenheid bij het IRP en het belang van deze documenten maken wij gebruik van deze mogelijkheid. Op deze manier kunnen wij voorafgaand aan de besluitvorming over het document invloed uitoefenen op de inhoud van het IRP. 2.2 Inhoud zienswijze: status IRP sluit aan op lokale wensen en inhoudelijke aandachtspunten zijn opgenomen in de zienswijze Het concept IRP sluit wat status betreft grotendeels aan op de wensen van de gemeente Oudewater. In het IRP worden de grote regionale opgaen en daarbij behorende ontwikkelrichtingen benoemd. Het IRP fungeert als afstemmingsdocument tussen de gemeenten en vormt een gedeelde basis voor belangenbehartiging richting provincie en Rijk. Door het IRP als adaptief ontwikkelpad te beschouwen, wordt ruimte geboden aan lokale inbreng; nu én in de toekomst. Hiermee doet het IRP recht aan de status van de U16 als netwerksamenwerking en de gemeenten als lokale bestuurslaag.

Inhoudelijk hebben wij in de zienswijze een aantal aandachtspunten benoemd, waaronder: de relatie tussen het IRP en de RES, het belang van mobiliteit voor vitaliteit, de vitaliteit van kleine kernen als regionale opgave, de haalbaarheid van de ambities op het gebied van groen & landschap en de balans in aandacht voor het stedelijk en landelijk gebied.

Kanttekeningen 1.1 Samenwerken is een proces van geven en nemen Het concept IRP is een product, dat voortkomt uit regionale samenwerking. Aangezien het IRP een product van samenwerkende gemeenten is, wordt zoveel mogelijk aangesloten op lokale visies en ambities. Op deze wijze wordt gezocht naar lokaal draagvlak voor een regionale visie. Deslaniettemin bevat het concept IRP ook onderwerpen, die voor Oudewater minder relevant zijn. Regionale samenwerking is nu eenmaal een proces van geven en nemen. Hierbij wordt continu gezocht naar de juiste balans, waarbij de regio als geheel profiteert. Het is van belang om het concept IRP met deze gedachte in het achterhoofd te lezen. 1.2 Er lopen meerdere gelijksoortige processen tegelijkertijd: het IRP en de gemeentelijke omgevingsvisie Gelijktijdig met het proces voor het IRP werkt de gemeente Oudewater aan een gemeentelijke omgevingsvisie. In de gemeentelijke omgevingsvisie worden voor de periode tot aan 2040 keuzes gemaakt voor de fysieke leefomgeving van de gemeente Oudewater. Het is van belang dat het IRP voldoende ruimte biedt aan het proces voor en de uitendelijke keuzes in de gemeentelijke omgevingsvisie. Het lokale bestuur mag zich in deze keuzes niet beperkt voelen door een regionale visie op de fysieke leefomgeving van de U16-regio.

Vanuit dit oogpunt is ervoor gekozen om het IRP van onderaf op te bouwen en als adaptief product te bezien. Op deze manier is er voldoende ruimte om de keuzes uit de gemeentelijke omgevingsvisie te integreren in het IRP. Daarnaast geeft het IRP zicht op de ontwikkeling van de fysieke leefomgeving in de regio. Hetgeen kennis en inzichten geeft, die gebruikt kunnen worden bij de afwegingen en keuzes voor de gemeentelijke omgevingsvisie. Op deze manier worden beide processen aan elkaar verbonden, zodat de producten elkaar verrijken en inhoudelijk zoveel mogelijk op elkaar aansluiten.

Financiën Niet van toepassing.

Uitvoering Na vaststellling van de zienswijze door de gemeenteraad wordt deze bij de U16 ingediend.

Communicatie De definitieve zienswijze, inclusief eventuele amendementen, zal per e-mail met de U16 worden gedeeld.

Samenhang met eerdere besluitvorming Raadsvoorstel ruimtelijke contour en beoordelingskader Ruimtelijk Economisch Perspectief en Programma (20R.00626)

Bijlagen 1. Raadsbesluit geregistreerd onder: D/21/024161 2. Concept Integraal Ruimtelijk Perspectief (IRP) (D/21/024083) 3. Zienswijze gemeente Oudewater op concept Integraal Ruimtelijk Perspectief (IRP) van de U16 (D/21/024155) 4. Aanbiedingsbrief zienswijzeprocedure concept IRP (D/21/024084) 5. Overzicht beantwoording moties & amendementen en wijze verwerking contour (D/21/024093) 6. Overzicht beantwoording moties & amendementen en wijze verwerking beoordelingskader (D/21/024092) 7. Overzicht reacties IRP informele consultatieronde colleges (D/21/024087) 8. Beoordeling concept IRP aangepast beoordelingskader REP (D/21/024089) 9. Stand van zaken en vooruitblik - participatie Integraal Ruimtelijk Perspectief (D/21/024090) 10. Collegereactie op ontwerp Integraal Ruimtelijk Perspectief U16 (D/21/024096)