Raadsvoorstel 'Zienswijze begroting 2022, 1e begrotingswijziging 2021 en jaarstukken 2020 ODRU' - Bijlage 6 (Begroting).pdf

(ontwerp)Begroting 2022 OMGEVINGSDIENST REGIO UTRECHT

Omgevingsdienst regio Utrecht april 2021

(ontwerp)Begroting 2022

Colofon Titel

(ontwerp)Begroting 2022

Revisie

2

Datum

12 april 2021

Aantal Pagina’s

41

Auteurs

Omgevingsdienst regio Utrecht

Contactpersoon

P&C

ODRU

Archimedeslaan 6, 3584 BA Utrecht

Copyright

© Omgevingsdienst regio Utrecht

Omgevingsdienst regio Utrecht Akkoord voorzitter:

opgesteld door

Planning & Control

beoordeeld door

managementteam 2 maart 2021

besproken door

dagelijks bestuur 18 maart 2021

Besproken

algemeen bestuur 8 april 2021

vastgesteld door

algemeen bestuur 1 juli 2021

Kenmerk

INT 20.xxxx

1 Akkoord secretaris:

(ontwerp)Begroting 2022

Inhoudsopgave Samenvatting ..........................................................................................................................................4 1.

Inleiding .............................................................................................................................6

1.1

Algemeen ............................................................................................................................6

1.2

Leeswijzer ...........................................................................................................................6

2.

De omgeving: Wat willen we bereiken en wat gaan we doen ......................................7

2.1

Omgevingsdienst regio Utrecht (ODRU) ............................................................................7

2.2

Ontwikkelingen....................................................................................................................8

2.2.1

Algemeen ............................................................................................................................8

2.2.2

Beleidsontwikkelingen 2021 en verder ...............................................................................9

2.3

Samenwerking met de RUD ............................................................................................ 10

3.

Wat mag het kosten ....................................................................................................... 11

3.1

Financiering ..................................................................................................................... 11

3.2

Financiële uitgangspunten begroting 2022 ...................................................................... 12

3.3

Financiële ontwikkeling .................................................................................................... 13

3.4

Efficiency .......................................................................................................................... 15

3.5

Effecten van de Uitvoering Koers op de begroting 2022 ................................................. 16

4.

Paragrafen ...................................................................................................................... 17

4.1

Treasury paragraaf / financiering ..................................................................................... 17

4.2

Weerstandsvermogen en risicobeheersing ..................................................................... 17

4.2.1

Weerstandsvermogen ...................................................................................................... 17

4.2.2

Risicobeheersing ............................................................................................................. 17

4.2.3

Financiële Kengetallen .................................................................................................... 18

4.3

Bedrijfsvoering & personeel ............................................................................................. 19

4.3.1

ICT en processen............................................................................................................. 20

4.3.2

Inkoop, huisvesting en facilitair ........................................................................................ 20

4.3.3

Personeel ......................................................................................................................... 20

4.3.4

Duurzaamheid.................................................................................................................. 23

4.4

Overige Paragrafen.......................................................................................................... 23

5.

begroting 2022, meerjarenbegroting 2023 – 2025 ...................................................... 24

5.1

Overzicht van de baten en lasten 2021 ........................................................................... 24

5.2

Toelichting op overzicht van baten en lasten .................................................................. 24

5.2.1

Lasten .............................................................................................................................. 25

5.2.2

Baten ................................................................................................................................ 26

5.3

Toelichting op de financiële positie .................................................................................. 27

5.4

Meerjarenbegroting 2023-2025 ....................................................................................... 28

6.

Omgevingswet ............................................................................................................... 30

6.1

Uitvoering geven aan de Omgevingswet ......................................................................... 30

6.2

Onderbouwing van de kosten .......................................................................................... 30

6.3

Structurele impact ............................................................................................................ 31

6.4

Bodemtaken ..................................................................................................................... 31

Omgevingsdienst regio Utrecht Akkoord voorzitter:

2 Akkoord secretaris:

(ontwerp)Begroting 2022

7.

Geprognosticeerde balans 2023 – 2025 ...................................................................... 32

7.1

Toelichting op de geprognosticeerde balans ................................................................... 34

7.1.1

Activa ............................................................................................................................... 34

7.1.2

Passiva ............................................................................................................................ 34

7.2

Waarderingsgrondslagen ................................................................................................. 35

7.2.1

Europese Economische en Monetaire Unie (EMU) saldo ............................................... 35

BIJLAGE 1.

Formatieoverzicht 2022 ................................................................................................ 37

BIJLAGE 2.

Staat van activa ............................................................................................................ 38

BIJLAGE 3.

Urenoverzicht eigenaar gemeenten ............................................................................. 39

BIJLAGE 4.

Toelichting financiële kengetallen ................................................................................ 40

BIJLAGE 5.

Informatie verbonden partijen ...................................................................................... 41

Omgevingsdienst regio Utrecht Akkoord voorzitter:

3 Akkoord secretaris:

(ontwerp)Begroting 2022

Samenvatting Hierbij bieden wij u de begroting 2022 van de Omgevingsdienst Regio Utrecht (ODRU) aan. De begroting 2022 is opgesteld vanuit de meerjarenkaders uit de begroting 2021 en de in de Kadernota 2022 beschreven uitgangspunten. Deze Kadernota is op 17 december 2020 vastgesteld door het algemeen bestuur (AB). De begroting 2022 wordt door het AB van de ODRU vastgesteld. ODRU is een gemeenschappelijke regeling (GR) van vijftien gemeenten in de provincie Utrecht. Bundeling van taken op het gebied van het omgevingsrecht levert voor de gemeenten samen en voor elk van de gemeenten afzonderlijk betere garanties op voor de kwaliteit van de uitvoering, financiële schaalvoordelen en vermindering van kwetsbaarheid. In 2017 heeft de Rijksoverheid bepaald welke (milieu)taken gemeenten verplicht aan hun Omgevingsdienst moeten overdragen. Het AB, management en de organisatie van de ODRU zijn er van doordrongen dat naast een goede dienstverlening, efficiency en kostenbesparing van groot belang zijn. De gemeenten zijn de afgelopen jaren enerzijds geconfronteerd met bezuinigingen op en de herijking van het gemeentefonds en anderzijds met nieuwe taken voortvloeiende uit decentralisaties (onder andere jeugdzorg, participatiewet en de WMO). Ook de komende jaren krijgen gemeenten te maken met veel extra taken en budgettaire beperkingen.

De ODRU blijft ernaar streven de lastenontwikkeling in samenspraak met de gemeenten zo laag mogelijk te houden. De begroting 2022 gaat uit van een loonkostenstijging van 2,0%. De overige kosten zijn waar nodig aangepast aan de recente ontwikkelingen. Voor 2022 is uitgegaan van een gegarandeerde omzet vanuit de eigenaar gemeenten van 155.576 gegarandeerde uren en 319 tijdelijke en projecturen. Het verkooptarief voor 2022 is vastgesteld op € 96,75 per uur. Het jaar 2022, waar deze begroting betrekking op heeft, staat in het teken van de Omgevingswet. Na meerdere keren uitgesteld te zijn, is het waarschijnlijk dat dit jaar de wet in werking treedt. Voor de deelnemende gemeenten en de ODRU heeft dit grote impact. Op de grote onzekerheden en risico’s die Omgevingswet met zich meebrengt zullen de gemeenten en de ODRU bedacht moeten zijn. In deze begroting 2022 is nog geen rekening gehouden met de structurele effecten van de Omgevingswet vanaf 2022. Parallel aan het proces van de begroting 2022 wordt vanuit het programma een nieuwe berekening opgesteld van de structurele kosten, waarna de effecten samen met de gemeenten worden verwerkt in de Uitvoeringsprogramma’s 2022. De financiële gevolgen op de begroting van de ODRU worden verwerkt in de begrotingswijziging 2022.

Dit wordt gedaan op basis van de best mogelijke inschattingen, maar door de gepaard gaande onzekerheid kan de werkelijkheid mee- of tegenvallen. Naast de Omgevingswet treedt ook de Wet Kwaliteitsborging bouwen in werking per 2022. Dit betekent een verschuiving naar private kwaliteitsborging van aangewezen bouwprojecten. Wanneer de effecten hiervan verder in kaart zijn gebracht, worden deze, evenals de effecten van de Omgevingswet, opgenomen in een begrotingswijziging. De effecten van de nieuwe wet maken derhalve geen onderdeel uit van de begroting 2022. In de begroting is een taakstelling opgenomen van € 100.000, te besparen op de kosten van inhuur derden. In deze begroting is inhuur derden nog niet begroot. Inhuur wordt conform de begrotingssystematiek pas opgenomen in de bijgestelde begroting na vaststelling van de Uitvoeringsprogramma’s (UVP’s) voor 2022. De taakstelling is daarom opgenomen als stelpost, welke in mindering wordt gebracht op inhuur derden bij de begrotingswijziging die zal worden opgesteld naar aanleiding van de vastgestelde UVP’s. De beoogde besparing zal bij realisatie leiden tot een korting voor gemeenten, die zal worden verwerkt in de eindafrekeningen 2022, conform een verdeling op basis van de hoogte van de DVO’s. Er volgt geen aanpassing van het reeds vastgestelde uurtarief.

Omgevingsdienst regio Utrecht Akkoord voorzitter:

4 Akkoord secretaris:

(ontwerp)Begroting 2022

Het totale saldo van de structurele geraamde baten en lasten komt uit op € 5.000. Geraamd Resultaat 2022

Begroting 2022

Totale structurele lasten

15.194.000

Totale structurele baten

15.199.000

Structureel saldo van baten en lasten

5.000

Geraamd resultaat

5.000

TABEL 1: GERAAMD RESULTAAT

Omgevingsdienst regio Utrecht Akkoord voorzitter:

5 Akkoord secretaris:

(ontwerp)Begroting 2022

1.

Inleiding

Voor u ligt de begroting 2022 en de meerjarenbegroting tot en met 2025. In deze begroting zijn de uitgangspunten uit de vastgestelde Kadernota 2022 verder financieel vertaald. Tevens is als basis uitgegaan van de meerjarencijfers uit de begroting 2021, inclusief de structurele doorwerking van de bijgestelde begroting. 1.1

Algemeen

De begroting 2022 dient door de leden van het algemeen bestuur (AB) van de Omgevingsdienst regio Utrecht (ODRU) te worden vastgesteld. Uiterlijk acht weken voor de voorgenomen datum van vaststelling wordt de begroting toegezonden aan de raden van de deelnemende gemeenten. Deze raden kunnen binnen acht weken hun zienswijzen naar voren brengen bij het dagelijks bestuur (DB). Het DB zal de zienswijzen bij de begroting 2022 voegen ten behoeve van de definitieve vaststelling door het AB. De planning voor de vaststelling van de begroting 2022 is als volgt: • • •

Ontwerp vaststellen door AB Zienswijze termijn gemeenteraden (8 weken) Vaststelling door AB

8 april 2021 7 juni 2021 (uiterlijk retour) 1 juli 2021

Het AB stelt de begroting uiterlijk 1 juli voor het eerstkomende begrotingsjaar vast. De begroting moet uiterlijk 14 dagen na vaststelling door het AB worden toegezonden aan Gedeputeerde Staten (GS) van de provincie Utrecht. 1.2

Leeswijzer

De begroting 2022 bestaat uit een algemeen kader; wat is de missie van de ODRU en welke taken voert ze uit voor haar gemeenten. Daarnaast gaat de begroting in op de ontwikkelingen in het fysieke domein die we voorzien, waar we op moeten inspelen en wat ze betekenen voor de uitvoering van de taken voor de ODRU, alsmede voor de gemeenten. Dit kunt u vinden in hoofdstuk 2. Hoofdstuk 3 beschrijft de gehanteerde kaders voor de uitwerking van de begroting 2022 en kostenontwikkeling. De verplichte paragrafen met verantwoordingsinformatie worden in hoofdstuk 4 beschreven. Een belangrijk onderdeel hiervan zijn de beschreven risico’s. In hoofdstuk 5 is de financiële vertaling van de begroting weergegeven. Dit betreft onder andere het begrote overzicht van de baten en lasten voor 2022 en de meerjarenbegroting 2023-2025, met de bijbehorende toelichting. In hoofdstuk 6 wordt ingegaan op de voorbereidingen van de Omgevingswet. Tot slot staat in hoofdstuk 7 de geprognosticeerde balans voor de jaren 2022 tot en met 2025.

Omgevingsdienst regio Utrecht Akkoord voorzitter:

6 Akkoord secretaris:

(ontwerp)Begroting 2022

2.

De omgeving: Wat willen we bereiken en wat gaan we doen

2.1

Omgevingsdienst regio Utrecht (ODRU)

ODRU is een gemeenschappelijke regeling (GR) van 15 middelgrote en kleine gemeenten in de provincie Utrecht. Los van landelijke ontwikkelingen hebben zij al eerder hun krachten gebundeld op het gebied van het omgevingsrecht. Dit levert voor zowel de gemeenten samen, als voor elk van de gemeenten afzonderlijk, betere garanties voor kwaliteit van de uitvoering, financiële schaalvoordelen en vermindering van kwetsbaarheid. De Rijksoverheid heeft met het Besluit omgevingsrecht 2017 bepaald welke taken gemeenten minimaal moeten overdragen aan hun Omgevingsdienst. De ODRU is uitvoerder van gemeentelijke VTH (Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving) en het kennis- en expertisecentrum voor milieu en duurzaamheid. De ODRU werkt in opdracht van 15 gemeenten in de provincie Utrecht. De participerende gemeenten zijn: Bunnik, De Bilt, De Ronde Venen, IJsselstein, Montfoort, Oudewater, Renswoude, Rhenen, Stichtse Vecht, Utrechtse Heuvelrug, Veenendaal, Vijfheerenlanden, Wijk bij Duurstede, Woerden en Zeist. Ruim 200 vakspecialisten, variërend in leeftijd en achtergrond, ondersteunen gemeenten en andere samenwerkingorganisaties zoals de veiligheidsregio, het waterschap en de GGD bij de uitvoering van hun milieu- en omgevingstaken.

Dat doen we met een breed aanbod van producten en diensten op het gebied van bodem, milieu-, bouw- en woningtoezicht, vergunningen en meldingen, geluid en lucht, natuur- en milieueducatie, ruimtelijke ordening, klimaat, energie en duurzaamheid. Onze visie luidt: • onze gemeenten te ontzorgen; • onze brede kennis en onafhankelijke positie centraal te stellen; • vanuit een dienstverlenende houding te werken; • alert te zijn op politiek gevoelige dossiers en lokale verhoudingen; • vanuit mogelijkheden te denken. Voorop staat het denken in mogelijkheden, met behoud van de waarden in de fysieke leefomgeving. Onze Kernwaarden: Bij het werken aan de organisatie laten wij ons leiden door kernwaarden, die ons handelen naar klanten, partners en collega’s onderling bepalen: • Dichtbij • Samen • Deskundig • Objectief • Anticiperend • Maatschappelijk bewust

Omgevingsdienst regio Utrecht Akkoord voorzitter:

7 Akkoord secretaris:

(ontwerp)Begroting 2022

2.2

Ontwikkelingen

Sinds de begroting van 2019 is de paragraaf beleidsontwikkelingen een vast onderdeel van de begroting. Deze paragraaf heeft als doel te informeren over actuele ontwikkelingen die zich nu en in de toekomst voordoen en mogelijk financiële gevolgen met zich meebrengen. In deze paragraaf gaan we in op algemene ontwikkelingen op de bedrijfsvoering van de ODRU, gevolgd door beleidsontwikkelingen, die samen met de eigenaargemeenten zijn verzameld in het Document nieuwe ontwikkelingen (DNO). 2.2.1

Algemeen

Een aantal ontwikkelingen in Nederland heeft duidelijk een financieel effect op de ODRU, denk aan de gevolgen van de economische crisis voor de arbeidsmarkt en inhuurtarieven. Hier gaan we kort in op een aantal ontwikkelingen, waarop de ODRU zich moet voorbereiden, die innovatie en investeringen vragen en/of die een effect kunnen hebben op onze begroting. De financiële druk waar gemeenten mee te maken hebben betekent voor de ODRU en andere uitvoeringsorganisaties: we moeten ‘het’ anders doen, meer met minder. En scherp zijn op kostenverhogende effecten van ontwikkelingen. Koers 2019-2022 De Koers die het bestuur voor de ODRU heeft vastgesteld kent een aantal thema’s waarmee afgelopen jaren al mooie resultaten zijn behaald. Begin 2020 heeft een extern onderzoek (de ‘foto’) en een beoordeling van de beleefde werkdruk bij de medewerkers plaats gevonden. Wij herkenden ons in het beeld en hebben de aanpak van de Koers herijkt met een nieuwe opzet van ons werkplan. Hetgeen heeft geresulteerd in de volgende acht thema’s (zes bestaande en twee nieuwe): 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

Omgevingswet; Duurzaamheid; Eenduidige afspraken; ICT en digitalisering; Sturing monitoring en verantwoording; Stroomlijnen; Kwaliteit van dienstverlening; Vinden, boeien, binden.

De Koers kent een interne veranderopgave: van activiteiten- naar procesgericht, meer integrale advisering en resultaatsturing en -verantwoording. Daarin staan een strakkere resultaatsturing en transparantie naar de eigenaargemeenten voorop: contractering en verantwoording op cijfers en normen (op aantallen, duur en doorlooptijden). Wij verwachten hiermee organisatiekosten beheersbaar te houden of op onderdelen zelfs te verminderen. De grootste winst is te behalen in verdergaande uniformiteit in producten en diensten voor gemeenten en het realiseren van schaalvoordelen. In de afspraken tussen de ODRU en de gemeenten kan nog veel bereikt worden. Dit heeft een aantoonbaar gunstig effect op de organisatiekosten en mogelijk op het toekomstig uurtarief. In het kader van de Koers zijn voor de professionalisering van de ODRU in de afgelopen jaren extra structurele en incidentele ICT-kosten gebudgetteerd. Extra structurele kosten zijn gemaakt om de ICT up-to-date te maken, voor de digitalisering van onze documentenstromen en het GIS/GEO-loket. Ook zijn er ten behoeve van passende kantoorfaciliteiten, extra structurele kosten gebudgetteerd voor de huisvestingskosten op de tweede verdieping. Deze structurele kosten zijn gedekt uit het ontstane structurele resultaat dat door de DVO-uitbreidingen van de afgelopen jaren is ontstaan als gevolg van schaalvergroting.

Deze structurele en noodzakelijke uitbreidingen in de kosten hebben door een adequaat financieel beleid niet geleid tot een hoger uurtarief. Ook voor 2022 (en gedeeltelijk al in 2021)

Omgevingsdienst regio Utrecht Akkoord voorzitter:

8 Akkoord secretaris:

(ontwerp)Begroting 2022

worden als gevolg van nieuwe ontwikkelingen extra structurele en noodzakelijke kosten verwacht om verder te professionaliseren. Daarnaast zijn er twee bestuurlijke ontwikkelingen die effect kunnen hebben op onze begroting voor 2022: •

De commissie van Aartsen onderzocht het stelsel van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) in het milieudomein. De hoofdvraag voor de commissie was hoe milieuhandhaving, -toezicht en vergunningverlening effectiever en slagvaardiger kan worden gemaakt. Begin maart publiceerde de commissie het rapport. De commissie-Van Aartsen noemt tien maatregelen om het VTH-stelsel te verbeteren. Zo moet onder meer de ondergrens voor de omvang van de omgevingsdiensten worden verhoogd. Er moet meer prioriteit, capaciteit en inzet komen voor strafrechtelijke handhaving en vervolging. Takenpakket en financiering van omgevingsdiensten moeten landelijk worden afgestemd. Verder stelt de commissie dat omgevingsdiensten moeten worden verplicht tot informatie-uitwisseling en tot investeren in kennisontwikkeling. Ook moet er Rijkstoezicht komen op het functioneren van de omgevingsdiensten.

•

De Raad van State heeft afgelopen juli haar advies gepubliceerd over de wetswijziging om de politieke verantwoording over gemeentelijke samenwerkingen te versterken. De wijziging heeft betrekking op maatregelen die de betrokkenheid van raadsleden statenleden en inspraak van inwoners en maatschappelijke organisaties verbeteren. Dit kan gevolgen hebben voor de werkwijze de producten en de diensten van de ODRU.

2.2.2

Beleidsontwikkelingen 2021 en verder

De ontwikkelingen voor 2022 die afkomstig zijn uit het DNO, verdelen wij in deze paragraaf onder naar vier onderdelen: duurzaamheid; het klimaat; vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) en overige wettelijke ontwikkelingen. De ontwikkelingen in het kader van de Omgevingswet zijn separaat beschreven in hoofdstuk 6. Duurzaamheid en klimaat In de energie- duurzaamheidsopgave zijn er wettelijke taken met financiële consequenties die mogelijk een effect op het uurtarief van de ODRU hebben. •

•

•

•

•

In 2021 stellen de RES-regio’s de definitieve Regionale Energiestrategie (RES 1.0) vast en borgen ze de besluiten en doelstellingen in de gemeentelijke omgevingsplannen en omgevingsvergunningen. De besluitvorming is twee jaar van kracht. Als trekker van het transitieproces stellen de gemeenten in 2021 een Transitievisie Warmte op. De gemeenten concretiseren de Transitievisies in wijkuitvoeringsplannen warmtetransitie. De Transitievisie Warmte en de wijkuitvoeringsplannen zijn een programma binnen het Omgevingsplan van de gemeente. Gemeenten hebben in 2020 een Duurzaam mobiliteitsplan voor de vervoersregio’s opgesteld en werken dat vanaf 2021 uit in projecten. Dat vergt investeringen in duurzame mobiliteit bij bedrijven. Omgevingsdiensten krijgen een rol in het toezicht op duurzaam vervoersmanagement bij bedrijven. De klimaatadaptatie gaat over de thema’s waterveiligheid/overstromingen, wateroverlast, droogte en hittestress. Vanaf 2021 voeren de gemeenten de uitvoeringsagenda’s uit van adaptatiestrategie. De agenda kan voor iedere gemeente anders zijn, afhankelijk van de lokale situatie. De ODRU kan, vanwege gebiedskennis en beschikbare data, de gemeenten en provincie hierbij ondersteunen. De bodemdaling in een groot gedeelte van deze regio verergert de kwetsbaarheid van dit gebied. De ODRU neemt momenteel actief deel aan het Nationaal Kennisprogramma Bodemdaling.

Er lopen diverse pilots in de regio Midden-Holland om bodemdaling te beperken. De Omgevingswet biedt kansen voor de toepassing van specifieke innovaties voor specifieke problemen.

Omgevingsdienst regio Utrecht Akkoord voorzitter:

9 Akkoord secretaris:

(ontwerp)Begroting 2022

Vergunningverlening, toezicht en handhaving Ook in het kader van vergunningverlening, toezicht en handhaving zijn er ontwikkelingen met betrekking tot wettelijke taken met mogelijk financiële consequenties. •

•

Vanaf 1 januari 2023 moet een kantoorgebouw, vanaf een bepaalde minimale grootte, minimaal een geregistreerd energielabel C hebben. Het bevoegd gezag voor het Bouwbesluit – meestal de gemeente waar het kantoorgebouw staat – is verantwoordelijk voor de handhaving van de label Cverplichting. Op moment van opstellen van deze begroting zijn de ontwikkelingen rondom PAS en stikstofemissie nog volop in beweging. De impact hiervan is veelomvattend en zal ook in 2021 nog zijn weerslag hebben. Veel hangt af van de landelijke regelgeving en de besluitvorming in beide Kamers. Uiteraard zal de ODRU hierbij aanhaken en de consequenties verwerken in onze aanpak en uitwerking.

Overige wettelijke ontwikkelingen • De beoogde ingangsdatum van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen is op dit moment 1 januari 2022. De hoofddoelen van de Wkb zijn de positie van de bouwconsument ten opzichte van de bouwende partijen te versterken en een nieuw systeem van kwaliteitsborging bij bouwactiviteiten. Dit houdt onder andere in dat de bouwbesluittoets bij gevolgklasse 1 bouwwerken niet meer door de gemeente (of de ODRU) wordt uitgevoerd, maar door een gecertificeerde partij. • Naar alle waarschijnlijkheid treedt de Wet open overheid per 1 januari 2022 in werking. De Woo zal de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) vervangen. Het uitgangspunt is dat informatie in principe openbaar wordt gemaakt en kan worden hergebruikt. Informatie moet digitaal en duurzaam toegankelijk zijn. De ODRU zal vergunningen, andere beschikkingen en documenten openbaar moeten maken (geanonimiseerd) en contactfunctionarissen aanstellen die burgers wegwijs maken in de overheidsinformatie. • Door een wijziging van de Wet Bibob kan de aanpak van ondermijnende criminaliteit worden versterkt. De ODRU kan voor de gemeenten een grotere rol spelen met betrekking tot dit onderwerp, vanwege inhoudelijke expertise en de regionale kennis. De genoemde ontwikkelingen kunnen leiden tot verschuiving van accenten en een verandering in uren van het DVO.

Wanneer de DVO’s in 2021 gewijzigd worden zal dit via een begrotingswijziging meegenomen worden in de bijgestelde begroting van 2022. Dit geldt ook voor tijdelijke en projecturen die opgenomen worden in de uitvoeringsprogramma’s van 2022. In voorbereiding op 2022 worden de beschreven ontwikkelingen met de regievoerders van de gemeenten gedeeld. We blijven samen in gesprek om ambities op de ontwikkelingen te bepalen, afspraken te maken en deze vast te leggen in DVO’s en UVP’s zodat we hier in 2022 uitvoering aan kunnen geven. Doordat kwantificatie op dit moment niet goed mogelijk is – vooral voor de structurele impact van de Omgevingswet – is een eventuele ophoging door de ontwikkelingen niet opgenomen in deze begroting.

2.3 Samenwerking met de RUD In de provincie Utrecht is een tweetal omgevingsdiensten actief, te weten de ODRU en de RUD Utrecht. De laatste jaren is er vanuit de werkvloer van beide diensten samenwerking op inhoud ontstaan. De laatste maanden is er ook op directie en bestuursniveau de wens uitgesproken om deze samenwerking meer te formaliseren. Op dit moment wordt er gezamenlijk aan een bestuursovereenkomst gewerkt. Deze bestuursovereenkomst zal de basis vormen voor eventuele verdere formele afspraken. Voor de komende periode is de wens uitgesproken de samenwerking te intensiveren. Vanuit het maatschappelijk belang is het wenselijk dat er in de regio Utrecht gezamenlijk wordt opgetrokken om zo burgers en bedrijven op een zelfde manier te benaderen en een level playing field te creëren. Daarnaast is het voor de efficiëntie van beide diensten wenselijk daar waar mogelijk de samenwerking te zoeken, zowel op inhoud als op bedrijfsvoering.

Omgevingsdienst regio Utrecht Akkoord voorzitter:

10 Akkoord secretaris:

(ontwerp)Begroting 2022

3.

Wat mag het kosten

3.1

Financiering

De financiële exploitatie van de ODRU is gebaseerd op de bijdragen van de eigenaargemeenten. Die kent op dit moment de vorm van inputsturing: per gemeente worden de te maken uren afgesproken, er wordt vooraf één vast uurtarief afgesproken (via de Kadernota) en daarmee is de bijdrage van elke gemeente bekend, evenals bijna alle inkomsten voor de ODRU begroting. Op jaareinde wordt een afrekening gemaakt op basis van de werkelijk gerealiseerde uren. Figuur 2 geeft de systematiek van begroten grafisch weer.

FIGUUR 2: BEGROTINGSMETHODIEK BIJ DE ODRU

1. Jaarlijks wordt een begroting opgesteld op basis van de gegarandeerde (G) gecontracteerde uren die voor onbepaalde tijd per gemeente zijn vastgelegd in de dienstverleningsovereenkomst (DVO). Daarnaast worden langlopende contracten begroot. De formatie en vaste kosten zijn hierop afgestemd, de begroting is zo tenminste budgettair neutraal. Dit geeft een stabiele financiële basis voor de ODRU en de gemeenten. 2. Afhankelijk van de rechtmatigheid en noodzaak wordt jaarlijks een begrotingswijziging (BGW) gemaakt. In de begrotingswijziging worden extra baten vanuit de vastgestelde UVP’s (T+Puren) opgenomen tegen het afgesproken basistarief. Hierdoor ontstaat dekking voor incidentele lasten, voornamelijk in te huren capaciteit om de productie te realiseren. De BGW wordt opgesteld met een mate van voorzichtigheid. Hiermee wordt bedoeld dat niet alle extra gecontracteerde UVP-uren worden opgenomen, maar gemiddeld 90% van de extra uren. Dit percentage is in recente jaren opgehoogd vanaf 70%. De systematiek van BGW draagt bij aan de financiële solide basis. Mocht er onverhoopt iets minder worden gerealiseerd en zijn er dus minder inkomsten, dan staan daar vanuit dit voorzichtigheidsbeginsel geen uitgaven tegenover die tot een negatief resultaat kunnen leiden. 3.

Naast de DVO (G-uren), UVP (T+P uren) is het gebruikelijk dat in het lopende jaar de gemeente of andere opdrachtgevers aanvullende taken afnemen bij de ODRU. Voor deze aanvullende uren wordt het basistarief met een opslag van 10% gehanteerd. 4. Daarnaast is het mogelijk dat er meer UVP uren worden gerealiseerd dan vooraf gecalculeerd, omdat deze UVP uren (de uren die bovenop het DVO worden afgenomen) voorzichtig worden Omgevingsdienst regio Utrecht Akkoord voorzitter:

11 Akkoord secretaris:

(ontwerp)Begroting 2022

begroot (+/-90%). De extra baten geven dekking voor inhuur van tijdelijke capaciteit, de organisatie van deze inhuur en onvoorziene kosten. 3.2

Financiële uitgangspunten begroting 2022

De begroting 2022 van ODRU is opgesteld met inachtneming van de vereisten van het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV). Cijfermatig vormen de Kadernota 2022 en de meerjarenbegroting 2022-2024 de basis voor het opstellen van de begroting 2022. Hierbij is, in lijn met de wijze van begroten in eerdere jaren de basisbegroting (formatie en kosten) afgestemd op de zekere omzet. Evenals vorig jaar en in het kader van rechtmatigheid wordt jaarlijks een begrotingswijzing opgesteld waarmee we materiële wijzigingen formaliseren en toevoegen aan de vastgestelde begroting. De meerjarenbegroting 2023-2025 van de ODRU is opgesteld onder de verantwoordelijkheid van de directeur en het dagelijks bestuur. De begroting 2022 borduurt voort op de huidige manier van begroten (zie figuur 2). De producten- en dienstencatalogus (PDC) is de basis voor de vertaling van de DVO in de jaarlijkse uitvoeringsprogramma’s (UVP). Het aantal uren uit de DVO’s vormt de basis voor de toegestane formatie. Wanneer de vaste formatie niet volledig is ingevuld en dus onze streefwaarde van 100% niet wordt gerealiseerd, werkt de ODRU met inhuur om deze plekken op te vullen. Binnen de verschillende taakvelden, is er nadrukkelijk aandacht voor de juiste inzet van in te huren personeel in relatie tot het vaste personeel. Dit is mede gerelateerd aan de aard en omvang van de aanvullende omzet.

Op dit moment zijn er verschillen tussen de gemeenten met betrekking tot de verhouding DVO/UVP. We streven naar een verhouding van “80/20”. Deze wordt niet bij alle gemeenten gerealiseerd. En in 2022 kan de verhouding toch al verschuiven richting meer tijdelijke uren, vanwege de komst van de nieuwe taken als gevolg van de Omgevingswet, welke niet direct in de DVO’s worden opgenomen (vooral: de bodemtaken). Deze verhouding heeft zowel invloed op de efficiency als de kwaliteit en continuïteit. Tevens kent de inhuurmarkt steeds hogere inhuurkosten; flexibiliteit kent derhalve zijn grenzen. Alle bedragen in de begroting zijn exclusief btw. De ODRU is door de Belastingdienst aangemerkt als ondernemer in de zin van de Wet op de Omzetbelasting. Hierdoor worden alle facturen die de ODRU voor haar dienstverlening verzendt, verzwaard met het vigerende tarief voor de omzetbelasting. De ODRU kan zelf geen beroep doen op het BTW Compensatiefonds. Verder is in 2016 het officiële standpunt van de Belastingdienst ontvangen dat de ODRU géén activiteiten verricht die vennootschapsbelasting (VpB) plichtig zijn. Het beleid is er op gericht om ook in 2022 en de jaren daarna geen activiteiten te verrichten die niet vrijgesteld zijn van VpB. Voor 2022 is uitgegaan van een gegarandeerde omzet vanuit de eigenaargemeenten van 155.576 gegarandeerde uren en 319 tijdelijke en projecturen.

De belangrijkste gehanteerde kaders vanuit de vastgestelde Kadernota 2022 zijn: • •

• •

de meerjarenkaders uit de begroting 2021 vormen de basis voor de begroting 2022; voor de begroting 2022 wordt uitgegaan van de zekere gecontracteerde omzet, de contractaanpassingen als gevolg van de Wet kwaliteitsboring bouwen (Wkb), de Omgevingswet en alle overige genoemde ontwikkelingen in paragraaf 2.2 maken hier zodoende geen deel vanuit; het vastgestelde formatieplan is doorgerekend op basis van het maximum schaalniveau conform CAO en verwachte loonontwikkeling van 2,0% voor 2022; en de meerjarenbegroting is opgesteld in zogenaamde constante prijzen. Er is geen loon- of prijsaanpassing verwerkt voor de jaren na 2022.

Daarnaast zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: •

Naar verwachting wordt de bestemmingsreserve Omgevingswet in 2021 volledig benut en wordt het programma afgerond. De Omgevingswet is per 2022 ondergebracht in de lijn.

Omgevingsdienst regio Utrecht Akkoord voorzitter:

12 Akkoord secretaris:

(ontwerp)Begroting 2022

•

Uitdagingen op het gebied van de organisatiethema’s, inclusief de Omgevingswet, worden in 2022 gedekt vanuit interne uren.

Het basistarief voor 2022 is vastgesteld op € 96,75 per uur. Net zoals de gemeenten, is de ODRU bezig kostenbesparingen te realiseren. In de zienswijzen op de kadernota hebben gemeenten aangegeven dat zij graag zien dat kostenbesparingen waar mogelijk in de begroting zijn verwerkt. Vanwege alle onzekerheden omtrent de Omgevingswet, de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen en de veranderopgaven die dit met zich meebrengt, is het in dit stadium nog niet verstandig de beoogde besparingen volledig in de begroting te verwerken. De ODRU werkt aan kostenbesparingen door actief te werven om de vaste personele bezetting meer aan te laten sluiten op de toegestane formatie. Er is door het bestuur een taakstelling opgenomen in de begroting van € 100.000, te besparen op inhuur derden vanaf 2022. Dit werkt door in de meerjarenbegroting 20232025. De ODRU blijft zich hiernaast inzetten om meer besparingen te realiseren, bijvoorbeeld door de processen te optimaliseren en door in de samenwerking en taakverdeling met gemeenten dingen slimmer te organiseren. De gemeenten kunnen hieraan bijdragen door structurele uren zoveel mogelijk onder te brengen in de gegarandeerde (DVO-) uren en door uniformiteit na te streven in wat van de ODRU gevraagd wordt. Het omgaan met financiële beperkingen is een gedeelde verantwoordelijkheid van de ODRU en de eigenaargemeenten.

Naast de normale bedrijfsuitoefening wordt in deze begroting nadrukkelijk ingegaan op het inwerking treden van de Omgevingswet. Dit is opgenomen in hoofdstuk 6. 3.3

Financiële ontwikkeling

Het AB, management en de organisatie van de ODRU zijn ervan doordrongen dat naast een goede dienstverlening, efficiency en kostenbesparing van groot belang zijn. De gemeenten zijn de afgelopen jaren enerzijds geconfronteerd met bezuinigingen op en de herijking van het gemeentefonds en anderzijds met nieuwe taken voortvloeiende uit decentralisaties (onder andere jeugdzorg, participatiewet en de WMO). Ook de komende jaren krijgen gemeenten te maken met veel extra taken en budgettaire beperkingen. De ODRU zal ernaar streven de lastenontwikkeling in samenspraak met de gemeenten zo laag mogelijk te houden. Loonkosten vormen voor de ODRU het hoofdbestanddeel van de kosten. Voor de begroting 2022 is uitgegaan van een loonkostenstijging van 2,0% (conform de Kadernota 2022). De overige kosten zijn waar nodig aangepast aan de recente ontwikkelingen. De huisvestingskosten blijven ongewijzigd ten opzichte van de begroting 2021. De indexering van de huur- en servicekosten en de kapitaallasten zijn doorgerekend op basis van het investeringsplan (bijlage 3). De algemene kosten zijn vanaf de begrotingswijziging 2021 toegenomen als gevolg van een verschuiving vanuit inhuur derden en indirecte personele lasten voor verschillende IT-gerelateerde kosten. De grafiek geeft de onderliggende verdeling weer van de begrote kosten in 2022.

Omgevingsdienst regio Utrecht Akkoord voorzitter:

13 Akkoord secretaris:

(ontwerp)Begroting 2022

2% 9%

0%

4% 0%

Directe personeelskosten

1%

Inhuur derden

4%

Indirecte personele lasten Bestuurskosten Algemene kosten Huisvestingskosten Kapitaallasten

80%

Diversen

FIGUUR 3: KOSTENVERDELING BEGROTING 2022

•

Tariefontwikkeling Het uurtarief zoals opgenomen in de begroting 2022 wordt, op basis van de in de afgelopen jaren gehanteerde rekenmethodiek, als volgt berekend: begrote vaste kosten voor 2022 verminderd met de ‘niet uren gerelateerde opbrengsten’ (meerjarenbegroting) gedeeld door de gegarandeerde G-uren (huidige DVO’s/vaste contracten). In 2022 is dit 155.895 uur (= 155.576 G-uren + 319 T+P-uren). In figuur 4 is de tariefontwikkeling van de afgelopen vier jaar opgenomen. Rekening houdend met de nacalculatie voor 2020 en voorlopige nacalculatie voor 2021 van respectievelijk +1,25% en -1,23% volgens de systematiek in de kadernota (zie tabel 2) stijgt het tarief voor 2022 daardoor met 1,92%. Het tarief komt daarmee uit op: € 96,75. Voor uren boven de in de contracten vastgelegde uren (veelal aanvullende opdrachten) geldt een opslag van 10%.

€ 89,75 2019

€ 92,50

2020

€ 95,00

2021

€ 96,75

2022

FIGUUR 1: ONTWIKKELING UURTARIEF

Eind 2021 verwachten wij dat de eigenaargemeenten ons meer duidelijkheid kunnen geven over het extra af te nemen aantal uren (projecturen en tijdelijke uren) voor 2022. In een begrotingswijziging zullen de financiële consequenties van de eventueel meer af te nemen uren afzonderlijk aan het AB worden voorgelegd. •

Loon- en prijsontwikkeling De voor- en nacalculatie op de methodiek van loon- en prijsontwikkeling die in 2016 is geïntroduceerd, wordt gehandhaafd. Hiermee voorkomen we dat ieder jaar een intensieve discussie moet worden gevoerd over de aanpassing van de tarieven. Hierdoor is een reële aanpassing van de tarieven niet mogelijk. Doordat er ieder jaar een nacalculatie wordt gedaan op de eerdere voorcalculatie en het verschil wordt verrekend met de nieuwe tarieven voor het nieuwe begrotingsjaar vallen de tarieven over een langere periode nooit hoger uit dan de gerealiseerde loon- en prijsontwikkeling.

Omgevingsdienst regio Utrecht Akkoord voorzitter:

14 Akkoord secretaris:

(ontwerp)Begroting 2022

Jaar t

Jaar t+1

Jaar t+2

Voorcalculatie lonen t+2 reëel verwachte ontwikkelingen

Voorlopige nacalculatie loonvoet sector overheid (CPB)

Definitieve nacalculatie gerealiseerde ontwikkeling lonen (cao)

Voorcalculatie prijzen t+2 reëel verwachte ontwikkelingen

Voorlopige nacalculatie consumenten prijsindexcijfer (CPI)

Definitieve nacalculatie consumenten prijsindexcijfer (CPI)

TABEL 2:LOON- EN PRIJSONTWIKKELINGSMETHODIEK

De volgende gegevens zijn conform de Kadernota 2022. In het gehanteerde rekenmodel voor de ODRU zijn deze mutaties verwerkt tot en met 2021. In de Kadernota 2022 is voorgesteld om de voorcalculatie voor de verwachte loonontwikkeling in 2021 op 2,0% te zetten en die voor de prijsontwikkeling ook op 1,5%. De bovenstaande percentages zijn in tabel 3 weergegeven. 2020

2021

2022

Tarief 2022

Voor- en nacalculatie

Lonen Prijzen Gewogen Lonen

Schatting Kadernota Voorlopige Nacalculatie 2,90%

1,50%

2,59%

Verminderd

4,50%

1,50%

3,84%

Loon correctie

1,60%

Prijs correctie

Prijzen Gewogen Lonen Prijzen Gewogen

2,50%

1,80%

2,35% 2,00%

1,00%

1,60%

1,12%

-1,50% 0%

1,50%

1,90%

2,00% -0,20%

Gewogen L/P 1,25% -1,23% TABEL 3: BEREKENING VOOR- EN NACALCULATIE (BRON: KADERNOTA 2022)

2,10% 1,50%

1,30% 1,90%

1,92%

3.4 Efficiency De ODRU is zich bewust van de huidige precaire financiële situatie bij onze gemeenten, terwijl alle landelijke (wettelijke) ontwikkelingen die op de gemeenten en de ODRU afkomen, dit beeld nog verder bemoeilijken. Dat geeft nog meer belang aan het zo efficiënt mogelijk werken, waar de ODRU altijd al mee bezig is. Mogelijkheden tot efficiencyverbetering ziet de ODRU middels een drie-sporentraject, hetgeen ook besproken is met het algemeen bestuur op 1 oktober 2020. Dit betreft (1) het realiseren van kostenbesparingen in de sfeer van de interne bedrijfsvoering, (2) kostenbesparingen door minder besteding van uren en (3) kostenbesparingen in de keten. Binnen de interne bedrijfsvoering is het belangrijkste aandachtspunt het vergroten van het aandeel vast personeel ten opzichte van het aandeel tijdelijk personeel. In de huidige situatie opereert de ODRU structureel met een 10% lagere bezetting dan de formatie. Daarnaast kunnen verdere besparingen worden gerealiseerd in bijvoorbeeld het verder afbouwen van papierwerk door digitalisering. Binnen het tweede spoor kunnen minder uren benodigd zijn op twee verschillende wijzen. Ten eerste kunnen minder uren nodig zijn met dezelfde kwaliteit en omvang van de dienstverlening door middel van standaardisering, digitalisering in combinatie met procesoptimalisatie en door werkstructuur, rolvastheid en sturing te verbeteren.

Een tweede wijze waarop het aantal benodigde uren kan worden Omgevingsdienst regio Utrecht Akkoord voorzitter:

15 Akkoord secretaris:

(ontwerp)Begroting 2022

verlaagd is door bewust de kwaliteitseisen te verlagen en/of taken te schrappen (binnen de wettelijke mogelijkheden). Dit is afhankelijk van de keuzes die gemeenten willen maken. Als derde spoor kunnen binnen de keten besparingen worden gerealiseerd door het beter inrichten en harmoniseren van processen en procedures en het behalen van voordeel uit schaalvergroting ten behoeve van de vijftien aangesloten gemeenten. Diverse trajecten lopen op dit gebied om te komen tot andere samenwerkingsvormen en/of taakverdelingen. Zowel bij de gemeente als bij de ODRU kunnen als gevolg hiervan minder uren benodigd zijn voor hetzelfde resultaat op bestaande taken. Ook kunnen aan de gemeentezijde besparingen realiseerbaar zijn, door taken te beleggen bij de ODRU die wij vanuit schaalvoordelen en uitvoeringsoriëntatie efficiënter kunnen uitvoeren. Daarnaast zullen voor nieuwe taken vanuit bijvoorbeeld de Omgevingswet onnodige kosten zoveel mogelijk worden voorkomen. In het voorjaar van 2021 zou ODRU bekijken of en welke besparingen in de begroting kunnen worden opgenomen (hiertoe is ook een separate notitie ‘voortgangsrapportage kostenbesparing’ opgesteld). Ten aanzien van de inschatting van netto-kostenbesparingen bestaan op dit moment grote onzekerheden voor de jaren 2021 en 2022.

Bijvoorbeeld door de aanbesteding van een nieuw VTHzaaksysteem, de introductie van de Omgevingswet, de Wet Kwaliteitsborging Bouw en de mogelijkheden die de arbeidsmarkt biedt om voldoende vast personeel te werven. Daarom worden mogelijke kostenbesparingen nu nog niet volledig in de begroting verwerkt. Dat past bij het voorzichtige begrotingsbeleid van de ODRU, dat negatieve verassingen wil voorkomen. Een deel van de beoogde besparingen waarvan realisatie aanneembaar wordt geacht, is wel opgenomen in de begroting 2022. Dit betreft een taakstelling op inhuur derden van € 100.000, welke structureel te realiseren valt vanaf 2022 en doorwerkt in de meerjarenbegroting. De efficiencyverbetering van de bedrijfsvoering van de ODRU kan deels door de interne organisatie zelf worden gerealiseerd en deels alleen door én met onze gemeenten, door het maken van slimme keuzes. In samenwerking met de gemeenten is de koers ingezet op meer uniformiteit, standaardisatie en schaalvoordelen. Dat is in 2021 extra belangrijk in verband met de voorbereiding op de Omgevingswet, die per 1 januari 2022 in werking treedt.

Een gemeente (raad en college) kan de efficiency bevorderen door het maken van heldere beleidskeuzes, de sturing op de verhouding DVO/UVP (projecturen en aanvullende uren zijn duurder voor de ODRU), het verlenen van mandaat aan de ODRU en een goede samenwerking door accurate invulling van opdrachtgeverschap en opdrachtnemerschap. Vervolgens mag de gemeente verwachten dat de ODRU doorgaat met het zo efficiënt mogelijk uitvoeren van de opgedragen taken, met behoud van de noodzakelijke kwaliteit. 3.5

Effecten van de Uitvoering Koers op de begroting 2022

Sinds de start van de Uitvoering Koers in 2015 is de bestemmingsreserve benut om de opgerichte programma’s te financieren ten aanzien van de organisatieontwikkeling. Het laatste programma uit de Uitvoering Koers dat in 2021 loopt, is de Omgevingswet. Dit programma komt in 2021 ten einde, waarna de bestemmingsreserve naar verwachting volledig benut is. De Omgevingswet wordt per 2022 verder vormgegeven in de lijn. Het programma heeft derhalve geen effect op de begroting 2022. De ODRU zet de vastgestelde Koers 2019-2022 wel gewoon voort. In het verleden is de organisatieontwikkeling gefinancierd door extra middelen vanuit de gemeenten. Wij willen in staat zijn om uit de reguliere financiering door gemeenten voldoende middelen te generen om de verdere ontwikkeling van de organisatie mogelijk te maken. Door besparingen die de ODRU realiseert (deels) in te zetten om de organisatieontwikkeling mogelijk te maken, is structurele organisatieontwikkeling geborgd, waaruit verdere schaalvoordelen kunnen worden gerealiseerd.

Omgevingsdienst regio Utrecht Akkoord voorzitter:

16 Akkoord secretaris:

(ontwerp)Begroting 2022

4.

Paragrafen

Dit hoofdstuk bevat de verplichte paragrafen volgens het BBV. 4.1

Treasury paragraaf / financiering

In 2017 is het treasurystatuut door het AB vastgesteld. Hierin staat beschreven op welke wijze ODRU inhoud geeft aan treasury en financiering. ODRU beperkt de interne liquiditeitsrisico´s door de treasury activiteiten te baseren op informatie waarmee een korte termijn liquiditeitsprognose opgesteld kan worden. Valutarisico´s zijn bij ODRU uitgesloten door uitsluitend leningen te verstrekken, aan te gaan of te garanderen in euro’s. Bij ODRU is er in de liquiditeit sprake van een vast patroon voor wat betreft de inkomsten. Dit heeft te maken met de voorfacturatie per kwartaal. Jaarlijks maken we een liquiditeitsprognose. Deze maakt inzichtelijk wat de verwachte liquiditeitspositie in het jaar zal zijn. Bij ODRU is sprake van een strakke controle op de uitstaande vorderingen. Het betalingsgedrag van de eigenaargemeenten is goed. Dit heeft er mede toe bijgedragen dat de liquiditeitspositie in orde is. 4.2

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

4.2.1

Weerstandsvermogen

In december 2020 heeft het AB de geactualiseerde notitie Weerstandsvermogen en Risicomanagement vastgesteld. Volgens de gemeentelijke regelgeving dient de omvang van de weerstandscapaciteit gerelateerd te zijn aan de omvang van de risico’s die de organisatie loopt. Met de weerstandscapaciteit kunnen alle voorziene risico’s worden opgevangen zonder dat de exploitatie daarbij in het geding komt. In deze geactualiseerde notitie zijn de risico’s in kaart gebracht en gekwantificeerd op € 672.000. Hierin wordt aangesloten op de methodiek van het Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement (NAR). In deze methodiek wordt gewerkt met waarderingscijfers en bandbreedte in de ratio’s voor het weerstandsvermogen. Conform de systematiek wordt uitgegaan van waarderingscijfer C, wat een weerstandsvermogen betekent met een bandbreedte tussen 1,0 tot 1,4. Het huidige weerstandsvermogen van € 703.000 valt binnen deze bandbreedte met een ratio van 1,1. Jaarlijks worden de risico’s geactualiseerd. Dit kan leiden tot nieuwe inzichten in de omvang van het aan te houden weerstandsvermogen. De jaarlijkse notitie weerstandsvermogen wordt in het najaar opgesteld. 4.2.2 Risicobeheersing In de geactualiseerde notitie Weerstandsvermogen en Risicomanagement heeft ODRU de beheersing van risico’s meer vormgegeven via uit te voeren interne controles.

In december 2020 heeft het DB in dit verband het geactualiseerd (verbijzonderd) intern controleplan ((VB)IC) 2021 vastgesteld. Hierin staan de uit te voeren activiteiten om de getrouwheid en rechtmatigheid van de interne beheersing binnen de ODRU te toetsen en daarmee te waarborgen. Bij de uitwerking van de interne controleactiviteiten krijgen de onderdelen met het grootste risico de meeste aandacht. Hierbij is een risico-inschatting gemaakt op basis van impact en waarschijnlijkheid. Hieronder treft u de uitwerking aan van de in de notitie opgenomen risico’s. De risico’s die in de tabel zijn opgenomen bevatten risico’s die binnen het risicoprofiel van de ODRU vallen en redelijkerwijs kwantificeerbaar zijn. Er is een aantal risico’s dat direct voortvloeit uit de operationele werkzaamheden van de ODRU (a t/m d), de risico’s e t/m g komen voort uit externe ontwikkelingen, zoals corona, marktontwikkeling en economische groei, andere risico’s komen voort uit (vernieuwde) wet- en regelgeving (risico h). De risico’s i en j komen voort uit de ICT-voorzieningen. De risico’s vanuit de vernieuwde wet- en regelgeving en economische ontwikkelingen hebben we per heden waar mogelijk getracht te kwantificeren, echter de onzekerheden hierin zijn groot.

De huidige actuele risico’s uit de notitie Weerstandsvermogen en Risicomanagement zijn in tabel 6 weergegeven inclusief de kwantificering van deze risico’s. Omgevingsdienst regio Utrecht Akkoord voorzitter:

17 Akkoord secretaris:

(ontwerp)Begroting 2022

Risico Risico's a. Hoger ziekteverzuim dan de norm

Beheersingsmaatregel Sturing op het verzuimbeleid

Strategisch personeelsbeleid, regeling b. Personele frictiekosten 'generatiepact' en mobiliteitsbevordering en loopbaanbegeleiding Protocol en instructie om contact te c. Risico op claim asbestslachtoffers vermijden Het effect van loon of prijs stijging/daling d. Berekeningsmethodiek uurtarief opnemen in de begrotingswijziging en uitgaan (loon- en prijsindexatie) van reële kostenstijging Strategisch personeelsbeleid, Young e. Onderbezetting op formatieplan professional programma, stagebeleid Tijdige communicatie en afspraken met de f. Conjunctuurgevoeligheid klant maken g. Stop op buitenwerkzaamheden Werkzaamheden mogelijk maken in als gevolg van corona aangepaste vorm Strategisch personeelsbeleid, rekening h. Verandering van wettelijke houden met ruimere flexibele schil bij milieunormen gevoelige taakgebieden Strategisch ICT-plan opgesteld en functies i. Informatiebeveiliging / privacy geformaliseerd voor informatiebeveiliging Actief werken aan implementatie beveiligingsmaatregelen j. Beveiliging IT-omgeving Periodiek uitvoeren van risico-inventarisaties conform Baseline Informatiebeveiliging Overheid De uitvoering van de Omgevingswet brengt gegarandeerd risico’s met zich mee, die in dit k. Uitvoering omgevingswet stadium nog niet te kwantificeren zijn. Beheersingsmaatregel is de investering in de implementatie.

Met de inwerkingtreding van de Wet Kwaliteitsborging Bouwen in 2022 is nog niet l. Wet Kwaliteitsborging Bouw duidelijk welke risico's dit met zich meebrengt. Zowel de implementatie, alsook de uitvoering. Totaal restrisico

I/S*

x€ 1.000

Kans %

Restrisico x € 1.000

S

200

50%

100

S

165

75%

124

I

240

10%

24

S

170

25%

43

I

300

25%

75

I

300

50%

150

I

190

25%

48

S

150

10%

15

S

600

10%

60

S

327

10%

33

I

Pm

Pm

Pm

I

Pm

Pm

Pm

672

* I = INCIDENTEEL / S = STRUCTUREEL ** DEZE RISICO’S ZIJN IN NAJAAR 2020 BEPAALD

TABEL 6: OVERZICHT RISICO’S

4.2.3

Financiële Kengetallen

Kengetallen zijn getallen die de verhouding uitdrukken tussen bepaalde onderdelen van de resultatenrekening of de balans en kunnen helpen bij de beoordeling van de financiële positie van de ODRU. Deze kengetallen maken inzichtelijk(er) over hoeveel (financiële) ruimte de ODRU beschikt om structurele en incidentele lasten te kunnen dekken of opvangen. De kengetallen bedoelt in artikel 11, tweede lid, onderdeel d uit het BBV, zijn in de onderstaande tabel berekend en toegelicht en zijn afgeleid

Omgevingsdienst regio Utrecht Akkoord voorzitter:

18 Akkoord secretaris:

(ontwerp)Begroting 2022

uit de geprognosticeerde balans over meerdere jaren (zie hoofdstuk 7). Zie voor een nadere toelichting ook bijlage 5. Kengetallen Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Grondexploitatie Structurele exploitatieruimte Belastingcapaciteit

Realisatie 2020

Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2021 2022 2023 2024 2025

-6,28%

-1,90%

-1,08%

-0,66%

-0,04%

0,71%

-6,28% 12,83% n.v.t. -0,53% n.v.t.

-1,90% 7,99% n.v.t. 0,37% n.v.t.

-1,08% 8,14% n.v.t. 0,49% n.v.t.

-0,66% 8,17% n.v.t. 0,49% n.v.t.

-0,04% 8,19% n.v.t. 0,49% n.v.t.

0,71% 8,20% n.v.t. 0,49% n.v.t.

TABEL 7: FINANCIËLE KENGETALLEN

•

Netto schuldquote De netto schuld weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de ODRU ten opzichte van de eigen middelen. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Zoals uit de tabel is af te lezen is de quote licht negatief in 2022, en zal deze licht positief zijn vanaf 2024. Dit houdt in dat het saldo van de kortlopende schulden iets lager is dan de financiële activa. De verklaring hiervoor is dat een aanzienlijk deel aan overlopende passiva bestaat uit ontvangen voorschotbedragen en de huurkorting.

4.3

•

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen De ODRU heeft geen verstrekte leningen, waardoor het kengetal niet afwijkt van het eerste kengetal, de netto schuldquote.

•

Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de ODRU in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger de ratio, hoe groter de weerbaarheid van De ODRU. De solvabiliteit zal in 2021 afnemen ten opzichte van 2020, als gevolg van de volledige uitputting van de huidige bestemmingsreserves, waarna de ratio richting 2025 minimaal stijgt.

•

Grondexploitatie De ODRU exploiteert geen grond, waardoor dit kengetal niet van toepassing is.

•

Structurele exploitatieruimte Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, doordat wordt gekeken naar de structurele baten en structurele lasten en deze worden vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. Het percentage blijft de komende jaren ongeveer stabiel, hetgeen betekent dat ook in komende jaren structurele lasten met structurele baten worden opgevangen.

•

Belastingcapaciteit Dit kengetal is niet van toepassing voor de ODRU, omdat ze zelf geen belastingen int.

Bedrijfsvoering & personeel

Het Bedrijfsbureau en Staf leveren de ondersteuning die nodig is voor de realisatie van de doelstellingen van de organisatie die ten dienste staan van een optimale de dienstverlening door de ODRU aan de eigenaar gemeenten. Dit gebeurt op het onderdeel ICT en processen, maar ook op personeel, huisvesting, facilitair en inkoop. Hierna worden deze afzonderlijk toegelicht.

Omgevingsdienst regio Utrecht Akkoord voorzitter:

19 Akkoord secretaris:

(ontwerp)Begroting 2022

4.3.1 ICT en processen We brengen de informatievoorziening en processen op het hogere professionele plan dat past bij de toegenomen omvang van de organisatie en waarmee we voorbereid zijn op de Omgevingswet. Hiervoor is een plan opgesteld voor de periode 2019 – 2022. In deze periode ligt het accent op het op orde krijgen van de basis van onze ICT en meer en beter gebruiken van informatie, afkomstig uit de kernapplicaties. Dit levert immers meer en beter inzicht in de prestaties van de ODRU. Hiermee versterken we onze positie als kenniscentrum en leggen we een belangrijke basis voor de ontwikkeling van kengetallen en (Kritische) Prestatie Indicatoren. ICT is een steeds belangrijker factor bij het leveren van diensten door de ODRU. Op de korte termijn zit dit vooral in een uniforme werkwijze die zoveel mogelijk wordt ondersteund door goede ICT-middelen. De invoering van de Omgevingswet op 1 januari 2022 brengt extra eisen met zich mee zoals het zoveel mogelijk automatiseren van het aanvraagproces van vergunningen. Daarnaast is het hebben van kwalitatief goede informatie een belangrijke voorwaarde voor het uitvoeren van toezicht. Binnen het Thema ICT en digitalisering worden in 2022 de volgende programma’s uitgevoerd: •

Digitalisering van documentenstromen Digitaal ontvangen, versturen, archiveren en vernietigen van alle documenten. Volledig transparant maken waar stukken te vinden zijn en documenten snel toegankelijk maken.

•

Processen / continu verbeteren De ODRU als lerende organisatie, waarbij iedereen continu aandacht heeft voor het verder optimaliseren van processen. Uitgangspunt hierbij is dat we een eenduidig procesmodel hebben met zo min mogelijk afwijkingen voor de individuele gemeenten en de interne afdelingen. Ons in 2021 aanbesteed VTH/Zaaksysteem vormt de basis voor onze primaire processen.

•

Geografische informatie Alle informatie binnen de ODRU is geografisch te relateren. Dit maakt het mogelijk om alle informatie ook via een geografische applicatie te benaderen en eventueel te muteren. We gaan ons GEO-platform verder ontwikkelen zodat deze een centrale rol heeft in het eenvoudig toegankelijk maken van onze informatie voor gemeenten, ketenpartners en burgers om het gelijk speelveld voor burgers en bedrijven en de overheid te realiseren.

•

Business Intelligence en datakwaliteit Naast geografische informatie is onze data van belang voor het sturen van de processen in de eigen organisatie. Denk hierbij aan KPI’s voor vergunningverlening, maar ook aan informatie gestuurd toezicht.

4.3.2

Inkoop, huisvesting en facilitair

In 2022 vindt er mogelijk een verhuizing plaats binnen het Provinciehuis vanwege renovatie en herindeling door de verhuurder. De consequenties hiervan zullen in de loop van 2021 duidelijk worden. 4.3.3

Personeel

Hoewel bij de ODRU sinds enkele jaren gewerkt wordt met strategische personeelsplanning zal in de komende periode het gebruik van dit instrument geïntensiveerd worden. Daarnaast zal verder diepgang worden gegeven aan het spanningsveld tussen openstaande vacatures en het vinden van vakspecialistische medewerkers. Voor de vakspecialistische vacatures wordt al gebruik gemaakt van een wervingsbureau. Daarnaast is in 2020 een themagroep Vinden Boeien en Binden ingesteld. Het doel van deze themagroep is o.a. om de instroom van nieuw (gekwalificeerd) personeel te bevorderen en te behouden. Hierbij komen o.a. de

Omgevingsdienst regio Utrecht Akkoord voorzitter:

20 Akkoord secretaris:

(ontwerp)Begroting 2022

volgende deelthema’s aan bod: arbeidscommunicatie (gericht op werving en selectie); introductie nieuw personeel; inzetten stagiaires; begeleiden van mentoren t.b.v. het inwerken van nieuw personeel. Strategische personeelsplanning dient om de personen met de juiste kwaliteiten, kosten en flexibiliteit op de juiste momenten aanwezig te hebben op de juiste plaats in de organisatie. In 2021 wordt ten aanzien van dit sturingsinstrument een actualiseringsslag gedaan. Dit is nodig om te sturen op het behalen van de strategische doelen en uitvoering van de koers ODRU 2019-2022. De te behalen doelen zijn uitgewerkt en uitgedrukt in streefwaarden (Kritische Prestatie Indicatoren KPI). Sinds 2017 wordt er gewerkt met deze streefcijfers (KPI’s) die ook in 2022 zullen worden nagestreefd. In de komende twee jaar zal de aandacht van het personeelsbeleid met name worden gericht op het invullen van een 100% formatie. In onderstaande tabel wordt een overzicht van de KPI’s weergegeven. KPI

KPI + streefwaarde

1. 2. 3. 4. 5.

Bezettingsgraad t.o.v. formatie Doorstroming naar andere functie Generatie index conform landelijk gemiddelde Aantal YP in dienst < 30 jaar Aantal medewerkers dat een opleiding/cursus heeft gevolgd