Presentatie raad Oudewater Tranformatie van Erven

Gemeente Oudewater Forumbijeenkomst raad 22 september 2026 Transformatie van Erven Gemeente Oudewater - 2 Even voorstellen 15-9-2026 Inès Wesselingh Team landelijk gebied Oudewater en Woerden Sanne Raaijmakers

Gemeente Oudewater - 3 Team landelijk gebied 15-9-2026 • Wat doen wij? Programma leefbaar landelijk gebied Samenwerking gebieds- partners Beleids- advisering … Gemeente Oudewater - 4 Waar gaat het vandaag over? Nieuw beleid voor Verandering van Erven, als onderdeel van het omgevingsprogramma Leefbaar Landelijk gebied. Doel van vandaag: • Informeren: • Stand van zaken beleidsontwikkeling: inhoud en proces • De rol van de raad hierbij (in het beleidshuis) • Ophalen: de reactie van de raad op de tussenresultaten 15-9-2026 Gemeente Oudewater - 5 Aanleiding Wat is de aanleiding voor deze beleidsontwikkeling? • Stoppende boeren en vrijkomende agrarische bebouwing (VAB) • Invoering sloopmetersystematiek (MRU-West) • Druk op het Oudewaterse buitengebied door: • Verhoogde verkeersbewegingen en toegangseisen • Veranderende recreatieve vraag naar voorzieningen • Invloed van klimaatverandering en bodemdaling op landschap en agrarische sector • Waterkwaliteit en -kwantiteit en natuur in Nederland staan onder druk > ingrijpende wet- en regelgeving (UPLG, Rijksbrief) met invloed op o.a. agrarische sector. 15-9-2026 Gemeente Oudewater - 6 Het buitengebied verandert 15-9-2026 Steeds meer stoppende boeren Er ontstaan andere functies op (boeren)erven, zoals zorg/wooncomplexen, kleine bedrijvigheid, loonwerkbedrijven, kleinschalige energie-opwek en andere vormen van agrarisch gebruik)

Gemeente Oudewater - 7 Beleid dat beweging mogelijk maakt 15-9-2026 En flexibiliteit! Gemeente Oudewater - 8 Dagelijkse praktijk • Ons ruimtelijk beleid (2017) voor het landelijk gebied sluit niet meer aan bij huidige ontwikkelingen in de agrarische sector en beleid van de provincie. • De huidige regels in het omgevingsplan passen niet bij de opgaven in het landelijk gebied: het omgevingsplan moet worden aangepast en dat is een wettelijke taak. • Boerenbedrijven die willen stoppen of veranderen komen in de knel door de duur van procedures of huidige regels (gemeente/provincie) • Er wordt niet altijd meer een vergunning aangevraagd bij veranderingen op het erf 15-9-2026 Gemeente Oudewater - 9 Wat is onderdeel van de oplossing? • Mogelijk maken van passende veranderingen van erven, die bijdragen aan een vitaal landelijk gebied • Bouwen aan vertrouwen met bewoners en ondernemers • Effectieve inzet van ambtelijke capaciteit • Beleid voor het landelijk gebied waarmee de wettelijke taak om het omgevingsplan aan te passen kan worden uitgevoerd 15-9-2026 Gemeente Oudewater - 10 Beleidsontwikkeling Verandering van Erven Gemeente Oudewater - 11 Wat hebben we tot nu toe gedaan? • Samen met adviesbureau Land-iD een analyse van het buitengebied opgesteld • Input van bewoners & agrariërs verzameld via een vragenlijst en de eerste meedenkavond • Het college heeft meegedacht over

uitgangspunten en principes • Alle informatie samengevoegd tot een beleidslijn en inpassingsvoorwaarden • Schets van een concreet stappenplan waarmee initiatiefnemers kunnen werken 15-9-2026 Gemeente Oudewater - 12 Resultaat: twee documenten Programmastuk Leidraad Onderbouwing van (de vorming van) het beleid zoals gehanteerd in het stappenplan Praktische, beeldende en inspirerende gids met stappenplan voor initiatiefnemers Gemeente Oudewater - 13 Proces en aanpak Verwerking beleidsanalyse en input expertise Input participatie Analyse 16 juni: uitgangspunten en Principes college Bestuurlijke richting Opstellen beleid en afwegingsystematiek Beleidsvorming 8 september: reactie op uitwerking en contouren beleid 22 september: Forumbijeenkomst Bestuurlijke klankbord Toetsen en testen van beleid en afweegkader: - Meedenkgroep - Online Peiling - ‘Botsproeven’ intern en met Provincie Beleidstoetsing Beleid in concept vastgesteld door college. Bestuurlijke besluitvorming Conceptbeleid wordt gepubliceerd op de website van de gemeente. Geïnteresseerden kunnen zienswijzen indienen. Terinzagelegging Ingediende zienswijzen worden verwerkt in beleid t.b.v. de wensen en bedenkingen procedure van de raad Verwerken Raad reageert op het voorgenomen beleid.

Wensen en bedenkingen procedure College stelt het beleid(programma) vast Vaststellen Programma September Oktober November December Februari Maart April Gemeente Oudewater - 14 Beleidshuis Gemeente Oudewater - 15 Omgevingsvisie Oudewater “Het landschap is van groot economisch belang, zowel door de vitale agrarische sector als door recreatie en toerisme. De landbouw wordt, als grootste beheerder van het landschap, gesteund in haar transitie naar een circulaire, verbrede en bodemdalingsbestendige vorm van landbouw.” De kernambitie is om een vitale, duurzame, sociale en inclusieve (gezonde) en veilige woon-, werk- en leefomgeving te borgen en te ontwikkelen Gemeente Oudewater - 16 • Behoud en versterking van het landelijk gebied, door: • Nieuwe functies moeten aantoonbaar passen bij de identiteit, schaal en kwaliteit van het landelijke gebied (kleinschaligheid, relatie met huidige identiteit); • De gemeente stelt zich flexibel en uitnodigend op en biedt ruimte voor maatwerk, met duidelijke randvoorwaarden om ongewenste ontwikkelingen te voorkomen; • Geen vooraf bepaald limiet aan bepaalde functies. Dit wordt zoveel mogelijk aan de markt overgelaten. Door het college meegegeven principes en uitgangspunten (1) Gemeente Oudewater - 17 • Gemeentelijke regie via het afwegingskader (de leidraad) waarbij samenhang van ontwikkelingen en effecten op de omgeving voor ogen wordt gehouden.

o Bij wijzigingen of uitbreidingen van de ontwikkeling vindt opnieuw een toetsing plaats. • Maatschappelijke meerwaarde is van belang: initiatiefnemers moeten inzichtelijk maken welke maatschappelijke meerwaarde hun initiatief oplevert. o Hoe draagt het bij aan de vitaliteit van het buitengebied? Door het college meegegeven principes en uitgangspunten (2) Gemeente Oudewater - 18 Voorlopige uitkomst Gemeente Oudewater - 19 Toekomstgericht vitaal en leefbaar landelijk gebied Werken vanuit een hoofddoel Toekomstgericht: het inspelen op ontwikkelingen van het landelijk gebied. Landelijk gebied: de waarden en identiteit van het gebied als handvatten voor inpassing. Vitaal: een sterke maatschappelijke basis en gezonde leefomgeving met een biodivers landschap, gezonde bodem en een klimaatrobuust watersysteem. Leefbaar: Samenhangende kwaliteit van de leefomgeving, waarin balans bestaat tussen functies. Bijdragen aan een gezonde, toegankelijke en aantrekkelijke leefomgeving. Gemeente Oudewater - 20 Voorgestelde richting voor het beleid • Werken vanuit dit hoofddoel geeft richting aan zowel de mogelijkheden als de voorwaarden voor nieuwe functies • Het is van belang economisch perspectief te bieden aan de (ook toekomstige) ondernemers in het landelijk gebied (incl.

agrariërs) • Bewoners zien dat er veel functies mogelijk moeten zijn, maar geven het belang van randvoorwaarden en kleinschaligheid mee Gemeente Oudewater - 21 Voorgestelde uitgangspunten • Zorgen voor een goede balans tussen nieuwe en bestaande functies in het buitengebied • Rekening houden met bodem, water, infrastructuur en milieu; • Voortbouwen op landschap, identiteit en karakter van het landelijk gebied; • Functies qua schaal, maat en uitstraling laten passen bij hun omgeving; • Maatschappelijke, landschappelijke en ecologische meerwaarde stimuleren. 15-9-2026 Gemeente Oudewater - 22 Wat betekent dit in de praktijk? Gemeente Oudewater - 23 • Initiatieven die perspectief geven aan de erfeigenaar (ondernemer of bewoner) kunnen in praktijk botsen met belangen in de omgeving. • Deze spanning wordt zichtbaar tijdens het doorlopen van testcasussen Botsende belangen

Gemeente Oudewater - 24 Een boer wil extensiveren en een nevenactiviteit starten. De wens is een zorgboerderij te realiseren in een bestaand gebouw. De boer bevindt zich aan een smalle buitenweg (lint). Af te wegen belangen: • Invulling aan behoefte voor nieuwe zorglocaties • Extensivering betekent minder druk op het milieu • De zorgboerderij trekt verkeer aan en de weg wordt veel gebruikt voor (schoolgaand) fietsverkeer • Een nieuwe zorglocatie kost capaciteit van huisartsen en geld van de gemeente Hoe zou u deze belangenafweging invullen? Voorbeeld dilemma (1) Gemeente Oudewater - 25 Een boer wil starten met een agrarische neventak: een ecologische moes- en pluktuin met een voedselbos en een boerderijwinkel. Hiervoor komen bomen in het open landschap met weidevogels.

Af te wegen belangen: • De sociaaleconomische positie van de boer-ondernemer • Het cultuurhistorisch landschap • Effect voor waterkwaliteit, natuuren biodiversiteit • Verkeersaantrekkendewerking van de tuin en winkel langs het lint Hoe zou u deze belangenafweging invullen? Voorbeeld dilemma (2) Gemeente Oudewater - 26 • Duurzaam perspectief bieden voor blijvende en stoppende boeren • Belangen van al onze inwoners meenemen, zoals gezonde leefomgeving, verkeersveiligheid, aantrekkelijk landschap en recreatievemogelijkheden • Belangen van de gemeente (als organisatie), zoals geen onevenredige afwenteling van kosten op gemeentedoor bijv. extraonderhoudslasten wegen, maar ook snellere proceduretijd vergunningen • Rekening houdend met ruimtelijke beleidskaders van Rijk, waterschap/HDSR en provincie Utrecht Beleid voor omgang met dilemma’s: 15-9-2026 Gemeente Oudewater - 27 Waar wil de raad aandacht voor? Gemeente Oudewater - 28 Bedankt! Gemeente Oudewater - 29 Belangrijkste aandachtspunten uit de meedenkgroep • Omvang passend bij het gebied, het belang van kleinschalige ontwikkelingen • Behoud van het agrarische karakter van het gebied o.a.

openheid en beplanting • Voldoende handhaving op ongewenste en niet-vergunde ruimtelijke ontwikkelingen • Rekening houden met impact van verkeer op wegen en leefomgeving • Extra (belevings-) kwaliteit toevoegen aan landschap, natuur en recreatie Gemeente Oudewater - 30 Belangrijkste aandachtspunten uit de vragenlijst • Balans tussen natuur, landbouw, wonen en recreatie • Versterken van natuur en biodiversiteit, met voldoende ruimte voor agrariërs • Behoud van de landelijke sfeer en het open landschap • Knelpunten door veranderende wetgeving en bodemdaling • Meer samenwerking tussen gemeente, ondernemers en agrariërs