Inspreektekst A.Huizinga leerlingenvervoer.pdf

Verordening leerlingenvervoer – ingesproken vanuit ervaringsdeskundigheid

Dank u wel, voorzitter. Ik spreek hier vanavond als moeder van een leerling met een extra zorgvraag, die buiten Oudewater naar school gaat. Ik spreek hier dus als ervaringsdeskundige. In mijn bijdrage wil ik een aantal onderdelen uit de verordening leerlingenvervoer toelichten die voor niet-ervaringsdeskundigen vaak abstract blijven, maar die in de praktijk grote gevolgen hebben voor kinderen en gezinnen.

Onderwijs in Oudewater: geen echte keuze Geachte forumleden, alle leerlingen in Nederland hebben recht op goed onderwijs. Daar zijn we het allemaal over eens. Als we kijken naar het onderwijslandschap in Oudewater, dan zien we vier basisscholen en één school voor hoogbegaafd onderwijs. Wat we níet hebben, zijn scholen voor speciaal onderwijs, speciaal basisonderwijs of andere specialistische voorzieningen. Dat betekent dat kinderen waarvoor de basisondersteuning in Oudewater niet toereikend is, automatisch zijn aangewezen op onderwijs buiten onze gemeente. Zodra een school aangeeft handelingsverlegen te zijn, wordt het samenwerkingsverband ingeschakeld. Dat samenwerkingsverband bepaalt of een leerling een toelaatbaarheidsverklaring krijgt voor het speciaal (basis)onderwijs. Als ouder heb je op dat moment geen keuze meer: je kind móét naar een school buiten Oudewater. En dan komt leerlingenvervoer in beeld — niet omdat je dat zo graag wilt, maar omdat het noodzakelijk is om onderwijs mogelijk te maken.

Passende school is leidend In de verordening wordt gesproken over keuzevrijheid van ouders en over het beperken van vervoer tot de dichtstbijzijnde school, mede vanuit kostenoverwegingen. In de praktijk werkt dit vaak anders. Het samenwerkingsverband stelt, als je geluk hebt, een lijst op met mogelijk passende scholen. In ons geval stonden daar twee scholen op. Eén daarvan gaf na kennismaking aan onze zoon niet de juiste ondersteuning te kunnen bieden. Daarmee bleef er nog maar één school over. De keuze was dus feitelijk al gemaakt. Wij zouden daarom graag zien dat in de verordening expliciet wordt opgenomen dat de passende onderwijsplek leidend is, en niet de dichtstbijzijnde school.

Taalgebruik en pedagogische grenzen Daarnaast wil ik aandacht vragen voor het taalgebruik. In de verordening wordt gesproken over ‘gehandicapte leerlingen’. Onze kinderen zijn geen gehandicapte leerlingen, maar leerlingen met een extra zorgvraag. Woorden doen ertoe. Wij vragen u dan ook deze terminologie aan te passen. Een ander punt van zorg is dat de gemeente in de verordening meerdere keren op de stoel van de pedagoog lijkt te gaan zitten, bijvoorbeeld door te sturen op zelfstandigheid en ontwikkeling in relatie tot vervoer. Dat vinden wij riskant. De verordening zou er in de basis voor moeten zorgen dat kinderen op school kúnnen komen. Pedagogische afwegingen over ontwikkeling, belastbaarheid en zelfstandigheid horen thuis bij ouders, scholen en zorgprofessionals — niet in beleidskaders voor leerlingenvervoer.

De realiteit van gezinnen Laat me ook iets persoonlijks delen. Het liefst had ik gewild dat mijn kind gewoon in Oudewater naar school kon. En dat hij straks, als hij twaalf is, met zijn Oudewaterse vrienden op de fiets naar Woerden of Gouda kan voor de middelbare school. Wij hebben niet gekozen voor speciaal onderwijs of taxivervoer. Dit is de enige manier waarop hij onderwijs kan volgen. En dit geldt niet alleen voor ons gezin. Dit geldt voor alle ouders in deze situatie. Daarom raakt het ons dat in de verordening de suggestie wordt gewekt dat ouders mogelijk onterecht gebruikmaken van leerlingenvervoer of hun kinderen onnodig naar het speciaal onderwijs sturen. Dat beeld klopt niet en kan ook niet kloppen. Een kind komt alleen op een SO- of SBO-school terecht na een besluit van onderwijsdeskundigen binnen het samenwerkingsverband. Er zit dus geen enkel kind op het speciaal onderwijs dat daar niet thuishoort.

Leeftijd en zelfstandig reizen Mocht de gemeente toch de wens hebben om vanuit pedagogisch perspectief te sturen, dan willen wij meegeven dat het hanteren van kalenderleeftijden voor kinderen met een zorgvraag kwetsbaar is. De kalenderleeftijd zegt vaak weinig over het feitelijk functioneren van een kind. Als hier toch mee gewerkt wordt, zou minimaal gesproken moeten worden over ontwikkelingsleeftijd, zoals in artikel 6.7. In de praktijk blijkt zelfstandig reizen bovendien vooral van toepassing op oudere leerlingen die al naar het voortgezet onderwijs gaan. Door dit expliciet te benoemen in de verordening, kan veel onrust worden weggenomen. Ruimte voor maatwerk

Tot slot wil ik ook een positief punt benoemen. Wij zijn blij met de ruimte die de nieuwe verordening biedt in artikel 22.5, waar het mogelijk wordt voor groepen ouders om — met vergoeding van de gemeente — zelf een vervoersvoorziening te organiseren. Dat is een mooie stap richting maatwerk en samenwerking.

Vertrouwen en betrokkenheid Afgelopen week hebben wij een gesprek gehad met de portefeuillehouder leerlingenvervoer. Daarbij is aangegeven dat de verordening die voorligt een juridisch document is, gebaseerd op de voorbeeldverordening van de VNG. Na vaststelling volgen de beleidsregels die binnen deze kaders zullen vallen. Ook bij de verordening jeugdzorg hebben wij als ervaringsdeskundige ouders aangegeven graag mee te willen praten over beleid waar wij dagelijks mee te maken hebben. Daarbij werd ons gevraagd om vertrouwen te hebben dat de gemeente haar werk goed doet. Dat zouden wij graag willen. Wij vragen daarvoor terug dat de gemeente ook vertrouwen heeft in ouders: dat zij het beste voor hebben met hun kind én met de gemeentelijke financiën, en alleen om ondersteuning vragen als dat nodig is. De verordening die nu voorligt, voelt voor ons beknellend. Het hoepeltje waar je doorheen moet springen om je kind op de taxi te krijgen, wordt steeds kleiner. De situatie in september 2024 heeft dat vertrouwen ook geen goed gedaan. Door de mislukte aanbesteding kon het leerlingenvervoer niet goed geleverd worden. Vanuit de gemeente kregen ouders een week voor de start van het schooljaar opeens te horen ‘zelf verantwoordelijk te zijn om hun kind op school te krijgen’.

De gemeente had een probleem, maar gooiden de verantwoordelijkheid over de schutting: ‘Los het als ouders zelf maar op!’. Vertrouwen moet van twee kanten komen. Daarom vragen wij de gemeente om ervaringsdeskundigen vanaf het begin te betrekken bij het opstellen van gemeentelijk beleid — niet alleen bij de uitvoeringsregels, maar ook bij de beleidskaders.

Dank u wel voor uw aandacht.