inspraak Stichting 1575 over Grex Statenland 3 maart 2026.pdf

Voorzitter, Wat hier voorligt is niet één project. Het gaat om een samenhang van besluiten die elkaar financieel en bestuurlijk versterken of afbreken: zwembad (SBZO), skeelerbaan (SVO), Statenland, De Klepper, het masterplan Binnenstad en andere grote projecten. Het debat wordt vaak teruggebracht tot de vraag of Oudewater een nieuw zwembad en skeelerbaan wil. Maar dat is niet de kern. Maar laat duidelijk zijn: het gaat hier niet over het nut of de noodzaak van de zwemvoorziening. Steeds opnieuw wordt dit gebruikt door het college en de coalitie om te benadrukken hoe goed het is dat Oudewater een mooie voorziening krijgt. Daarmee wordt politiek alles weggemoffeld en geframd. Dat is niet het onderwerp van de bijdrage van de Stichting. Het gaat over feiten. -Feiten uit openbare Woo-stukken. -Feiten uit begrotingen. -Feiten uit inmiddels openbaar gemaakte interne documenten

De kern is of u als raad volledig zicht heeft op de financiële samenhang en risico’s — en of u uw controlerende taak daadwerkelijk kunt uitoefenen. Uit Woo-stukken blijkt dat ambtenaren al sinds 2021 vaststellen dat er miljoenen te kort komen, terwijl zoals nu kan worden vastgesteld dat toekomstige onderhoudslasten en voorzieningen worden doorgeschoven. Dat zijn geen politieke meningen, dat zijn feiten uit uw eigen stukken. Zwembad: -een investeringssubsidie van bijna € 3 miljoen tlv grondexploitatie statenland; -een gemeentegarantie van € 2,8 miljoen; -structurele exploitatiebijdragen - reservering voor onderhoud en vervanging worden doorgeschoven -rente voorfinanciering investeringssubsidie tlv grondexploitatie statenland -en terugval van eigendom van zwembad aan de gemeente bij falen. Materieel liggen de risico’s daarmee overwegend bij de gemeente. Uit openbare cijfers blijkt bovendien:

- dat dus al in 2021 geen structurele dekking bestond voor onderhoud en reserveopbouw; - dat geen hard vangnet bestaat voor overschrijding van bouwkosten of rente; - dat de rente is gestegen van 1,3% naar circa 4,8% over € 2.800.000; - dat de voorfinancieringsrente voor zwembad en skeelerbaan, berekend op basis van samengestelde rente over tien jaar — waarbij rente jaarlijks wordt bijgeschreven en opnieuw rente oplevert — circa € 1,5 miljoen bedraagt; -dat de skeelerbaanverplaatsing stijgt van € 600.000 (22 april 2021) naar circa € 1.100.000; maar daarbij zijn nog niet alle wensen van SVO ingevuld -en – indien de Monte Carlo-analyse volledig wordt betrokken – een aanvullende risicobandbreedte van circa € 1.700.000 bedraagt op het geprognotiseerde tekort De financiële dekking van zwembad en skeelerbaan rust dus in belangrijke mate op de opbrengsten van Statenland. Dan spreken we materieel over een financieel beslag dat richting of boven de € 10 miljoen kan uitkomen.

Dat het werkelijke tekort op Statenland de € 3.700.000 overschrijdt als de Monte Carlo Analyse wordt meegenomen en niet € 595.000; Deze analyse hoeft thans niet wettelijk te worden meegenomen maar het lijkt ons dat deze wel politiek zou moeten worden gewogen Daarbij zij opgemerkt: -de planologische procedures moeten nog worden opgestart; -deze hebben grotendeels sinds 2022 stilgelegen; -bezwaar- en beroepsprocedures zijn reëel; En financiële feiten hebben politieke consequenties. Minder sociale woningbouw. Minder starterswoningen Afwijking van de woonvisie. Niet van toepassing op statenland Beperkte toepassing van het participatie proces. Herprioritering binnen de begroting. Dat zijn politieke keuzes. Maar dan moeten ze wel expliciet worden gemaakt. Vertragingen hebben dus direct gevolgen voor rente, voorfinanciering en opbrengsten. Hier verschuift het risico van een projectrisico naar een gemeentebreed financieel risico. Indien besluitvorming Statenland nog verder vertraagt of tegenvalt, vallen verplichtingen terug op de algemene middelen. Dat raakt direct reserves en weerstandsvermogen. En er is nog een belangrijk aspect: verwachtingsmanagement richting vrijwilligers en verenigingen. Door politieke uitspraken als: “we hebben het geld, dus we gaan het gewoon doen” wordt richting SBZO (zwembad) en SVO (skeelerbaan) een beeld van continuïteit gecreëerd.

Maar als de financiële kaders onzeker zijn en tekorten reëel, is dat geen zorgvuldig verwachtingsmanagement. Vrijwilligers en bestuurders investeren tijd, energie en vertrouwen. Dat mag niet gebaseerd zijn op politieke aannames die afhankelijk zijn van nog onzekere grondopbrengsten. De cumulatie van projecten — zwembad, skeelerbaan, Statenland, De Klepper, masterplan Binnenstad etc creëert een risicoprofiel dat de financiële en bestuurlijke autonomie van Oudewater direct bedreigt. Indien de gemeente dit niet beheerst, dreigt toezicht en verlies van zelfstandigheid. Dit gaat dus niet alleen over stenen en cijfers. Het gaat over bestuurlijke integriteit, financieel gezond beleid en verantwoordelijkheid naar de gemeenschap. Stichting 1575 vraagt zich oprecht af of zij een roepende in de woestijn is. Niet omdat wij tegen voorzieningen zijn, maar omdat wij vóór transparantie, integrale afweging en realistische financiële onderbouwing zijn. Voor een kleine, zelfstandige gemeente is behoedzaam financieel bestuur geen luxe. Het is een voorwaarde voor autonomie, continuïteit en onafhankelijkheid.

Voorzitter Er zal worden gezegd dat 2025 een uitzonderlijk goed jaar was, dat er miljoenen zijn overgehouden en dat het ravijnjaar is uitgesteld. Maar incidentele meevallers zijn geen structurele dekking. Een positief jaarresultaat verandert niets aan structurele verplichtingen, garanties en toekomstige onderhoudslasten. Het uitstel van het ravijnjaar betekent niet dat het probleem is opgelost — het betekent dat de druk is doorgeschoven. Goed financieel bestuur vraagt niet: “Hebben we dit jaar geld over?” Maar: “Zijn onze verplichtingen ook bij tegenvallers duurzaam gedekt?”

Daarom vragen wij u: - Breng de volledige financiële samenhang integraal in beeld; - Maak inzichtelijk welke risico’s reëel zijn; - Wees helder naar vrijwilligers, SBZO en SVO over wat zeker is — en wat niet; - Neem pas onomkeerbare besluiten als het financiële fundament solide is; Het gaat dus meer dan enkel besluitvorming over statenland

Overweeg de bredere impact op de autonomie van Oudewater en de mogelijkheid van extern toezicht. Dit is het moment om uw controlerende rol daadwerkelijk te vervullen. In 2022 heeft deze raad burgers nadrukkelijk opgeroepen hun inhoudelijke inbreng in het forum te leveren, omdat dat de plek is voor het goede gesprek tussen raad, burgers en belangenverenigingen. Welnu — laten we dat goede gesprek hier dan ook daadwerkelijk in het openbaar met elkaar voeren. Over feiten. Over cijfers. Over verantwoordelijkheid. Want zonder dat gesprek verliest inspraak haar betekenis.

Dank u wel.