CONCEPT rv Varianten bedrijfsvoering nieuw zwembad SBZO (concept voorstel) (245515)
Tekst van het document
Raadsvoorstel Opsteller Jong, Jack de Vergadering van 27 oktober 2026 Kenmerk Z/26/107659 / D/26/245515 Portefeuillehouder Bernadette Schomaker Portefeuille Sport Onderwerp Varianten bedrijfsvoering nieuw zwembad SBZO (concept voorstel) Samenvatting Betreft concept raadsvoorstel. Als college vinden we het belangrijk dat iedereen veilig kan leren zwemmen, aan zijn gezondheid kan werken en elkaar kan ontmoeten. Een eigen zwembad is voor veel inwoners van alle leeftijden een noodzakelijk voorziening en daar heeft de raad al in 2022 het besluit genomen dat dit zwembad er moet komen. In 2022 heeft adviesbureau Treem de haalbaarheid getoetst en in 2026 opnieuw. De conclusie was en is dat het zwembadplan realistisch en kansrijk is. De financiële randvoorwaarden zijn anno 2026 echter aanzienlijk veranderd. In 2022 was het verkrijgen van een BOSA- subsidie (stimulering Bouw en Onderhoud Sport Accommodaties) de meest geschikte manier om de btw-lasten af te dekken. maar door een krimpend landelijk budget en een grotere claim op deze subsidie is het verkrijgen ervan zeer onzeker geworden. Stichting SBZO stelt zich daarom op het standpunt dat de destijds afgesproken opzet geen solide basis meer biedt voor de bouw en meerjarige exploitatie. Conform artikel 1.7 van het Afsprakenkader hebben de gemeente en SBZO gezocht naar alternatieven om tot een fiscale optimalisatie te komen.
Naast de BOSA betrof die het aanvragen van een SPUK, het oprichten van een exploitatie BV en het volledige dekking van de btw-lasten door de gemeente. Op 8 juli 2026 heeft de gemeente van SBZO een voorstel ontvangen voor de oprichting van een exploitatie BV naast de bestaande stichting SBZO. Om tot een zo goed mogelijke afweging van de diverse scenario’s te komen hebben in opdracht van de gemeente fiscale en juridische adviseurs vier herstructureringsscenario's getoetst op risico's, haalbaarheid en btw-optimalisatie. Het minimaliseren van de exploitatiekosten en het beschermen van de tarieven voor de inwoners stonden hierbij centraal. Uit deze verkenning komt de oprichting van een exploitatie BV als de meest solide en renderende variant naar voren. In deze BV zullen SBZO, OZV en de gemeente als aandeelhouders optreden. Om de realisatie en het beheer van het zwembad definitief mogelijk te maken, is het college voornemens medewerking te verlenen aan de oprichting van deze exploitatie BV. Voorgesteld besluit 1. Te besluiten de geactualiseerde financiële businesscase voor Stichting Beheer Zwembad Oudewater (SBZO), op basis van het rapport van Treem v3.0 (D/26/247624), te accepteren en de daarin opgenomen aanbevelingen conform de bijgevoegde gemeentelijke reactie (D/247853) over te nemen; 2.
Geen wensen en bedenkingen ter kennis van het college te brengen ten aanzien van het voorgenomen besluit van het college om op basis van artikel 1 lid 1.7 uit het Afsprakenkader 'met betrekking tot de realisatie en exploitatie van een nieuw zwembad in Oudewater' wijzigingen aan te brengen in het Afsprakenkader ten behoeve van een fiscale optimalisatie voor de bouw- en exploitatie van het zwembad; 3. Geen wensen en bedenkingen ter kennis van het college te brengen ten aanzien van een organisatorische herstructurering om samen met de stichting SBZO en OZV een besloten vennootschap op te richten ten behoeve van de exploitatie van het nieuwe zwembad en de voorwaarden die de gemeente daar minimaal aan stelt:
1. De gemeente verleent goedkeuring op de vaststelling en aanpassingen van de tarieven van de losse verkoop en abonnementen; 2. De gemeente verleent goedkeuring op de jaarstukken; 3. De gemeente verleent goedkeuring op het dividendbeleid; 4. De gemeente verleent goedkeuring op de begroting; 5. Dat de doelbestemming van de BV, zoals op te nemen in de statuten, enkel is gericht op de exploitatie van het zwembad en de daarbij behorende kosten; 4. Geen wensen en bedenkingen ter kennis van het college te brengen ten aanzien van het voorgenomen besluit van het college tot het aangaan van het bijgevoegde concept addendum behorende bij het 'Afsprakenkader met betrekking tot de realisatie en exploitatie van een nieuw zwembad in Oudewater'. Bevoegdheid raad Artikel 169 lid 4 van de gemeentewet. Inleiding Aanleiding Op 22 februari 2022 heeft uw raad ingestemd met de realisatie, exploitatie en het beheer van een nieuw zwembad in Oudewater (D/22/049900). Sinds de verruiming van de btw-sportvrijstelling in 2019 kunnen sportstichtingen de btw op bouw- en onderhoudskosten niet meer aftrekken. Ter compensatie hiervan is destijds ingezet op de landelijke BOSA- subsidie (Stimulering bouw en onderhoud sportaccommodaties). Anno 2026 is de toekenning van deze subsidie echter met aanzienlijke onzekerheden omgeven.
Het landelijke BOSA- budget is drastisch verlaagd van 112 miljoen euro in 2024 naar 47 miljoen euro in 2026, met een verwachte verdere daling naar 20 miljoen euro in 2028 en 2029. Door de overtekening van deze regeling is er een reëel risico dat de subsidie niet of slechts gedeeltelijk wordt toegekend. Daarmee heeft deze regeling de afgelopen jaren het kenmerk van een ‘loterij’ gekregen, waarbij een deel van de aanvragen niet gehonoreerd is. De Stichting Beheer Zwembad Oudewater (SBZO) stelt zich daarom terecht op het standpunt dat de huidige opzet geen voldoende solide basis meer biedt voor de bouw en de meerjarige exploitatie. Artikel 1.7 van het Afsprakenkader tussen de gemeente en SBZO biedt de mogelijkheid om bij fiscale wijzigingen samen te zoeken naar optimalisaties. Sinds juli 2026 hebben de gemeente en SBZO intensief verkend welke alternatieven er zijn om de fiscale risico's te minimaliseren, de exploitatiekosten te beheersen en de tarieven voor inwoners laag te houden.
Overwegingen en verkenning scenario's Binnen de verkenning zijn, ondersteund door ambtelijke inzet, de gemeentelijke concerncontroller en externe deskundigen (Fiscaliade voor fiscaal advies en LaGro voor juridisch-bestuurlijk advies), vier scenario's onderzocht op fiscale, juridische en organisatorische haalbaarheid: • Scenario 1: Toepassing van de BOSA-subsidie (huidige lijn); • Scenario 2: Toepassing van de SPUK (Specifieke Uitkering van het Rijk voor de stimulering van sport vanaf 2027); • Scenario 3: Organisatorische herstructurering via de oprichting van een exploitatie-bv; • Scenario 4: Financiële consequenties indien de gemeente de subsidie verhoogt om de btw te compenseren bij geheel of gedeeltelijke afwijzing. De uitgebrachte adviezen van LaGro (D/26/248057), Fiscaliade (D/26/247850) en de concerncontroller (D/26/247851) tonen aan dat het oprichten van een exploitatie-bv (Scenario 3) de meest robuuste en financieel gunstige route is. Kanttekeningen en borging Planning en financiële urgentie Voor de continuïteit en financiële haalbaarheid van het project is het noodzakelijk dat SBZO nog in 2026 start met de realisatie. Dit blijkt ook uit het geactualiseerde Treem rapport. Dit stelt de gecontracteerde aannemers in staat om materialen tijdig in te kopen, waarna de feitelijke bouwwerkzaamheden in het eerste kwartaal van 2027 (Q1-2027) van
start gaan. Indien deze planning vertraging oploopt, bestaat er een reëel risico op aanzienlijke prijsstijgingen. De investeringsraming van SBZO is de afgelopen jaren nagenoeg gelijk gebleven, waardoor er in de huidige begroting geen ruimte is om substantiële marktstijgingen op te vangen. Tijdige besluitvorming is daarom cruciaal om budgetoverschrijdingen te voorkomen. Juridische borging en governance De overstap naar een bv-structuur vraagt om een zorgvuldige juridische en organisatorische inbedding. Om de belangen van zowel de gemeente als SBZO optimaal te beschermen, worden afspraken over governance, verantwoordelijkheden en de risicodeling definitief verankerd in de contractvorming. Deze contractvorming bestaat uit het opstellen en registreren van statuten, het opstellen van een aandeelhoudersovereenkomst en een definitief addendum op het bestaande Afsprakenkader. Daar wordt op dit moment hard aan gewerkt. Deze stukken worden in concept met uw raad gedeeld zodra ze beschikbaar zijn binnen dit bestuurlijk traject. De gewijzigde structuur heeft daarnaast gevolgen voor de interne governance van de gemeente Oudewater. Het accounthouderschap richting zowel de stichting SBZO als de nieuw op te richten exploitatie-bv moet stevig worden ingericht. Evenals de rol en inhoud rondom de bestuurlijke verantwoordelijkheid.
Deze organisatorische herstructurering vraagt structureel om jaarlijkse inzet van het gemeentelijk apparaat. Hiertoe worden sluitende werkafspraken gemaakt tussen de gemeenten Woerden en Oudewater, welke worden vastgelegd in de Uitvoeringsovereenkomst (UVO) die hoort bij de Samenwerkingsovereenkomst tussen Woerden en Oudewater. . Wat willen we bereiken De realisatie van een nieuw 12 maanden zwembad in Oudewater waarbij de oprichting en exploitatie ervan, gedurende de looptijd van tenminste 40 jaar, er toe bijdragen dat er een solide en risicoarme bedrijfsvoering kan plaatsvinden en dat daarmee gezwommen en gerecreëerd kan worden tegen betaalbare tarieven. Wat gaan we daarvoor doen Uitvoering geven aan de besluitvorming van 22 februari 2022 en aan voorliggend voorstel. Financiële gevolgen van het voorgestelde besluit Financiële consequenties (afwijking van het huidige Afsprakenkader) De oprichting van een exploitatie-bv wijkt af van de uitgangspunten in het bestaande Afsprakenkader met SBZO. Dit scenario brengt specifieke financiële effecten voor de gemeente met zich mee: • Hogere structurele apparaatskosten: De complexere governance-structuur vraagt om extra monitoring, sturing en ambtelijke capaciteit van de gemeente.
De extra inzet van het gemeentelijk apparaat wordt ingeschat op € 10.000,- tot € 20.000,- per jaar; • Variabele exploitatiebijdrage met winstdeling: In tegenstelling tot de huidige vaste kaders, gaat de jaarlijkse gemeentelijke exploitatiebijdrage fluctueren. De exacte jaarlijkse bijdrage wordt afhankelijk van de feitelijke bezoekersaantallen en de noodzaak voor de bv om voldoende rendement te behalen. Positief keerzijde is dat een deel van de gerealiseerde winst via een dividend- of verdeelmechanisme weer terugvloeit naar de gemeentekas. De opzet hiervan wordt tussen SBZO en gemeente nog verder uitgewerkt; • Met de geprognosticeerde exploitatiebijdrage van € 275.000,- in het aanvangsjaar ontstaat er een neutrale exploitatiebegroting. Om de BV een fiscale winst te kunnen laten maken van geprognosticeerd 5% ten opzichte van de bedrijfsomzet, dient de exploitatiebijdrage met een bedrag van circa € 23.500,- te worden verhoogd (5% van € 469.000,-). Van dit bedrag vloeit vanuit de 50% winstdeling die de gemeente verkrijgt binnen de BV, de helft terug naar Algemeen Reserve van de gemeente. De overige winst blijft achter in de Algemene Reserve van de BV. Argumenten 1.1 Treem adviseert positief over de financiële businesscase SBZO
Extern adviesbureau Treem beoordeelt de financiële businesscase van SBZO positief. Met deze bijgevoegde actualisatie (2026) komt de gemeente de afspraak met de raad na om het zwembadplan uit 2021 te herijken. De weinige resterende aanbevelingen van Treem zijn door het college constructief beantwoord in bijlage D/247853. 2.1 De fiscale situatie met betrekking tot BTW-compensatie via de BOSA is een stuk onzekerder geworden Slechtere landelijke subsidievoorwaarden dwingen tot een nieuwe organisatiestructuur. Omdat de fiscale compensatie via de landelijke BOSA-subsidie onzeker is geworden, vragen SBZO en de gemeente om een aanpassing van het bestaande Afsprakenkader. Hiermee worden de financiële risico's voor het zwembad en de gemeente beter opgevangen. 3.1 Het deelnemen aan de BV is in het openbaar belang Gemeentelijke deelname in de nieuwe exploitatie-BV garandeert een betaalbaar en kwalitatief zwembad voor Oudewater. Deze structuur verhoogt de operationele efficiëntie en zorgt voor een solide, risicoarme bedrijfsvoering. Dit is in het openbaar belang: zo blijft de zwem- en recreatievoorziening voor onze inwoners op de lange termijn behouden. 3.2 Minimale financiële risico's De oprichting van een exploitatie-bv biedt een fiscaal solide oplossing die de afhankelijkheid van de onzekere BOSA- subsidie wegneemt. Dit voorkomt onvoorziene tekorten in de bouw- en exploitatiefase.
3.3 De fiscale omstandigheden anno 2026 zijn gewijzigd ten opzichte van de periode 2019-2021. Gewijzigde fiscale aspecten in de afgelopen jaren vragen om een aangepaste oplossing. Dit is mogelijk vanuit artikel 1.7 uit het Afsprakenkader met SBZO. 3.4 De condities waaronder subsidies worden verleend zijn in de afgelopen jaren aanzienlijk gewijzigd. Het gaat hier dan voornamelijk om de BOSA subsidie waarvan het jaarlijks budget aanzienlijk neerwaarts is bijgesteld, het aantal aanvraag ervoor zijn gestegen en daarmee de honorering onzekerder is geworden. Feitelijk geldt dit in mindere mate ook voor de SPUK. Het is onduidelijk hoe deze regeling zich op de middellange termijn gaat ontwikkelen. 3.5 SBZO wenst bestuurlijk zelfstandig te willen blijven. Voor SBZO is bestuurlijke zelfstandigheid belangrijk, zoals ook het geval is is in de huidige situatie met het buitenbad. Dat werkt goed voor zowel SBZO als de gemeente. Voor de variant met de regeling SPUK (stimulering sport) is niet gekozen omdat een belangrijke voorwaarde hiervoor bestuurlijke zeggenschap is vanuit de gemeente in het sportbedrijf. Dit scenario is daarom op dit moment niet het meest voor de hand liggend 3.6 Met het oprichten van een exploitatie BV is maximale BTW aftrek mogelijk.
Er is onder de juiste condities maximale aftrek mogelijk, het biedt een solide basis met een laag risicoprofiel voor zowel SBZO als gemeente. Door de fiscale druk te optimaliseren, blijven de structurele exploitatiekosten voor SBZO beheersbaar. Dit vertaalt zich direct in het betaalbaar houden van de toegangstarieven voor de inwoners van Oudewater. 3.7 Door de solide constructie zijn ook goed toepasbare afspraken tussen SBZO en de gemeente te maken. Met een solide bedrijfsstructuur zijn daarover ook goede afspraken te maken en vast te leggen. In de andere scenario's, uitgezonderd het scenario waarbij de gemeente het financieel risico aan de voorkant afvangt, zijn de risico's groter en daarmee omstandigheden die niet binnen overeengekomen afspraken zijn te vangen en maatwerk vragen met alle consequenties van dien. 3.8 Continuïteit en betaalbaarheid Door de fiscale druk te optimaliseren, blijven de structurele exploitatiekosten voor SBZO beheersbaar. Dit vertaalt zich direct in het betaalbaar houden van de toegangstarieven voor de inwoners van Oudewater. 4.1 Gedegen juridische borging De gemaakte keuzes en de risicoverdeling tussen de gemeente en de stichting worden sluitend vastgelegd in een addendum op het bestaande Afsprakenkader. Het concept hiervoor is reeds door LaGro opgesteld en als bijlage bijgevoegd.
Daarnaast worden afspraken vastgelegd in de statuten van de BV en de aandeelhoudersovereenkomst. Deze stukken worden nog opgesteld en worden nog binnen dit besluitvormingsproces aan de raad in concept toegezonden.
5.1 & 6.1 Dit bevat specifieke bedrijfsgegevens die aan de gemeente zijn verstrekt. Uit hoofde van artikel 5.1 lid 1 onder c Wet open overheid wordt geheimhouding opgelegd met betrekking tot de investeringsbedragen op onderdelen. De reden hiervoor is dat Oudenwaterse ondernemers die het zwembad gaan bouwen dit ten gunste van de samenleving tegen zeer scherpe prijzen doen. Dit is afwijkend ten opzicht van normale marktconforme prijzen en gezien hun bedrijfsbelang en daarmee ongewenst dat dit in de openbaarheid komt. Kanttekeningen, risico's en alternatieven Een overzicht van de risico's en voor- en nadelen per scenario's is bijgevoegd als bijlage (D/26/249751). Participatieproces Niet van toepassing. Communicatie Dit gaat om belangrijke beslissingen. Na de raadsbehandeling en het definitief besluit van het college zal de gemeente de inwoners van Oudewater hierover berichten. Inclusie Niet van toepassing. Vervolgproces Het college zal de eventuele wensen en bedenkingen in beraad nemen, zijn voornemen tot besluitvorming in overweging nemen en de raad over zijn beraadslagingen informeren. Samenhang met eerdere besluitvorming 1. Raadsbesluit 'realisatie, exploitatie en beheer zwembad Oudewater' met documentnummer D/22/049900). Bijlagen 1. Notitie Treem V3 d.d. 30-10-2026 (D/26/247624) 2. Notitie gemeente Treem (D/26/247853) 3. Adviesmemo LaGro (D/26/248057) 4.
Adviesmemo Fiscaliade (D/26/247850) 5. Adviesmemo Fiscaliade - toelichting toepassing SPUK (D/26/249100) 6. Adviesmemo concerncontroller (D/26/247851) 7. Memo tabellen risico's en voor- en nadelen scenario's (D/26/249751) 8. Concept addendum Afsprakenkader (D/26/248056) 9. Financiële businesscase SBZO (D/26/247852)