C01.1 Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord - onderhandelaarsakkoord.pdf
Tekst van het document
Onderhandelaarsakkoord – 3 juli 2025
Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord
Onderhandelaarsakkoord – 3 juli 2025
1
Onderhandelaarsakkoord – 3 juli 2025
Inhoud
Inleiding Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord en Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg ................... 4 Impact van de afspraken.................................................................................................... 8 Introductie op de AZWA afspraken .................................................................................... 12 Afwenden prognose onbeheersbaar arbeidsmarkttekort. ....................................................... 15 Inzet: Maximaal 20% administratietijd. ........................................................................... 15 [A1] We ontlasten medewerkers door doorbraakprojecten die regeldruk verminderen op te schalen .................................................................................................................... 15 [A2] We verminderen regeldruk als gevolg van machtigingen en aanvullende verklaringen ... 18 [A3] We verminderen regeldruk als gevolg van (verschillen tussen) inkoop- en verantwoordingseisen ................................................................................................ 20 [A4] We verminderen de tijd die medewerkers kwijt zijn aan administratie en diagnostiek door te beginnen met versnelde en verantwoorde inzet van generatieve en diagnostische AI ....... 21 [A5] We versnellen de implementatie van elektronische gegevensuitwisseling in de zorg ......
23 Inzet: de juiste inzet van medewerkers en vergroten vakmanschap. .................................... 26 [B1] Domeinoverstijgend indiceren, waarbij de minste arbeidsinzet uitgangspunt is ............ 26 [B2] We bevorderen de inzet van arbeidsbesparende medische technologie ....................... 28 [B3] Versterken van de lerende omgeving: opleiden en ontwikkelen als vanzelfsprekendheid 31 [B4] We ondersteunen medische preventie zoals vaccinaties als hiermee zorgvraag wordt voorkomen ............................................................................................................... 35 Gelijkwaardigere toegang tot zorg ..................................................................................... 39 Inzet: Gelijkwaardigere toegang tot zorg tussen met name hoger opgeleiden die de weg beter kennen en mensen voor wie dat lastiger is. ...................................................................... 39 [C1] We zorgen dat mensen met urgente problemen sneller zorg ontvangen ...................... 39 [C2] Naar één landelijke voorziening voor alle vragen rondom toegang en gebruik van digitale zorg ........................................................................................................................
41 [C3] Transparantie: actieve zorgbemiddeling mogelijk maken en inzicht in wachtlijsten verbeteren ............................................................................................................... 43 [C3a] Transparantie wachttijden ggz (Zvw) en proactieve bemiddeling .............................. 43 [C3b] Transparantie wachttijden en proactieve bemiddeling msz ...................................... 46 [C4] Normeren/differentiëren: normen voor maximaal aanvaardbare wachttijden verbeteren 50 [C5] Thuisarts wordt structureel geborgd ...................................................................... 52 [C6] Verbeteren toegankelijkheid van de ggz ................................................................. 53 Palliatieve zorg ............................................................................................................ 56 [C7] Terminale palliatieve zorg en stervensbegeleiding kunnen ongehinderd worden geleverd 57 [C8] Zorgverleners gaan vroegtijdig het gesprek aan met patiënten over de laatste fase van het leven.................................................................................................................. 58 Beweging naar de voorkant ..............................................................................................
60 Inzet: Zorgvragers eerder en beter helpen (van 3e lijn tot in het sociaal domein) zodat ze minder snel een medische zorgvraag krijgen............................................................................... 60 [D1] Medisch specialistische zorginstellingen werken samen in netwerken en zij verbinden hun aanbod via de regioplannen aan de zorgvraag ............................................................... 60 [D2] De versterking van de eerstelijnszorg wordt structureel geborgd ............................... 63 [D3] Huisartsen gaan standaard met een vaste patiëntenpopulatie werken ........................ 64
2
Onderhandelaarsakkoord – 3 juli 2025
[D4] Met (financieel) maatwerk in elke regio borgen we de duurzame continuïteit van de huisartsenzorg .......................................................................................................... 66 [D5] We versterken de samenwerking tussen partijen op het snijvlak (eerstelijns)zorgdomein en sociaal domein ...................................................................................................... 68 [D6] In het sociaal domein wordt een basisinfrastructuur ingericht ter ondersteuning van de basisfunctionaliteiten ................................................................................................. 72 [D7] We zorgen voor voldoende participatie voor de invulling van avond-, nacht-, weekend- en crisisdiensten ............................................................................................................ 75 Passende zorg ................................................................................................................ 77 Inzet: Zorgmedewerkers inzetten op de meest effectieve zorg voor de meest urgente patiënten. ................................................................................................................................. 77 [E1] We maken kwaliteitsinformatie transparant ............................................................
77 [E2] We realiseren impactvolle passende zorg door opschaling en contractering.................. 80 [E3] We dragen met professionele richtlijnen bij aan passende zorg en de transitiedoelen .... 82 [E4] We zorgen dat iedereen een eerlijke bijdrage levert ................................................. 84 [E5] We verbeteren toegang tot bestaande geneesmiddelen voor patiënten ....................... 87 [E6] We maken afspraken om fraude in de zorg te voorkomen, opsporen, stoppen en bestraffen ................................................................................................................ 89 Financiën ....................................................................................................................... 92 Bijlage 1 .................................................................................................................... 100 Bijlage 2 .................................................................................................................... 103 Bijlage 3 .................................................................................................................... 104 Monitoring .................................................................................................................... 105 Bijlage monitoring .......................................................................................................
107 Bijlage [D5] .................................................................................................................. 109 Bijlage – Werkagenda team Rijksoverheid ......................................................................... 114
3
Onderhandelaarsakkoord – 3 juli 2025
Inleiding Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord en Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg Partijen 1 geven met het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) en het Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg (HLO) hun toewijding aan het gelijkwaardiger toegankelijk maken van de zorg in Nederland. En zetten zich in om tot en met 2028 het stijgende arbeidsmarkttekort met 100.000 personen lager uit te laten komen, dan anders het geval zou zijn geweest. Partijen staan samen voor het toegankelijk en betaalbaar houden van kwalitatief goede zorg en ondersteuning, nu en in de toekomst. 1. Aanleiding Onze zorg is van onschatbare waarde en staat al langere tijd onder grote druk. Door de vergrijzing wordt de groep ouderen steeds groter terwijl ook hun gemiddelde leeftijd stijgt. Steeds meer mensen hebben bovendien meerdere aandoeningen. Technologische ontwikkelingen drijven de vraag naar zorg op, doordat zij zorgverleners in staat stellen patiënten beter te helpen. Verder neemt het gebruik van de jeugdzorg en de basis-ggz sterk toe, en vormen sociaaleconomische gezondheidsverschillen een hardnekkig probleem. Tot slot nemen de verwachtingen in de samenleving toe over wat de zorg moet bieden. 2 Als we niets doen, stevenen we af op een harde tweedeling 3. Aan de ene kant staan dan de mensen voor wie de zorg nog steeds beschikbaar is, omdat zij de weg kennen en over voldoende middelen beschikken.
Aan de andere kant staan dan de mensen die niet over voldoende middelen beschikken en de weg niet kennen. Toch is het onze professionals in zorg en welzijn gelukt de vergrijzing tot nu toe op te vangen en ons door de coronacrisis heen te leiden. We zijn hen daar zeer dankbaar voor. Maar de uitdaging waar we ook de komende jaren voor staan is volgens de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) groot. Zelfs als de arbeidsdeelname sterk zou stijgen, dan nog kan bij de verwachte omvang van de beroepsbevolking waarschijnlijk niet aan de toenemende arbeidsvraag voor de zorg worden voldaan. Bovendien leidt dit tot concurrentie om het schaarse personeel met andere (publieke) sectoren. 4 Dit maakt de personele houdbaarheid tot een urgenter probleem dan de betaalbaarheid. Zorg is mensenwerk. Wat als er niet genoeg ambulanceverpleegkundigen zijn om uit te rukken in geval van nood, niet genoeg sociaal werkers zijn om mensen te ondersteunen, niet genoeg verzorgenden zijn om onze alleroudsten te helpen met medicijn gebruik? Tegelijkertijd organiseren we zorg en welzijn juist door in de eerste instantie voor onszelf en elkaar iets te betekenen waar het gaat om zorg en welzijn. Daar waar dat niet voldoende is dienen professionals in zorg en welzijn aan te vullen.
Zorg en welzijn als onderdeel van het leven met gelijke toegang tot professionele ondersteuning daar waar dat nodig is. Gelukkig gebeurt er al veel. Het Integraal Zorgakkoord (IZA), Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en (voorheen) programma Wonen Ondersteuning en Zorg voor Ouderen (WOZO) stimuleren initiatieven die bijdragen aan betere toegankelijkheid van zorg en ondersteuning en samenwerking in de regio. 5 Met betere kwaliteit voor de patiënt of cliënt én minder onnodige zorg als resultaat. Enkele voorbeelden zijn:
1 AZWA; ActiZ, De Nederlandse ggz, Federatie Medisch Specialisten (FMS), GGD GHOR Nederland, InEen, Landelijke Huisartsenvereniging (LHV), MIND, De Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra (NFU), Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ), Patiëntenfederatie Nederland, Sociaal Werk Nederland, Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland (V&VN), Zelfstandige Klinieken Nederland (ZKN), Zorgverzekeraars Nederland (ZN), Zorgthuisnl. Met betrokkenheid van; Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ), Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) en het Zorginstituut Nederland. HLO; ActiZ, Seniorencoalitie, VNG, Verenso, Zorgthuisnl, LOC, Patiëntenfederatie Nederland, Sociaal Werk Nederland, ZN en V&VN. Met betrokkenheid van NZa, het Zorginstituut, IGJ, Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) en het CAK. 2 https://www.wrr.nl/publicaties/rapporten/2021/09/15/kiezen-voor-houdbare-zorg 3 Stand van de zorg 2022 - Nederlandse Zorgautoriteit 4 In het Integraal Zorgakkoord is daarom afgesproken dat we 1 op de 6 werknemers in de zorg als uitgangspunt houden. We zullen dus met grofweg hetzelfde aantal mensen aan de groeiende zorgvraag moeten voldoen. 5 https://www.zorginstituutnederland.nl/passende-zorg/passende-zorgpraktijken
4
Onderhandelaarsakkoord – 3 juli 2025
• • •
•
•
•
‘Passend behandelplan voor ouderen met kanker’, waarbij het centraal stellen van kwaliteit van leven en samen beslissen leidt tot minder ongewenste ingrepen; ‘Welzijn op recept’, waarbij de huisarts mensen met mentale klachten doorverwijst naar een welzijnscoach; ‘Spreiding en concentratie’; regio’s en netwerken zijn aan de slag met de recent 6 vastgestelde volumenormen, waardoor 18 complexe behandelingen bij kanker en vaatziekten straks alleen nog uitgevoerd worden in ziekenhuizen die deze ingrepen vaak doen. ‘Verkennend gesprek bij psychische klachten’, waarbij de huisarts vroegtijdig de hulp inroept van experts uit de geestelijke gezondheidszorg (ggz), het sociaal domein en ervaringsdeskundigen. De maatschappelijke dialoog ‘Praat vandaag over morgen’ die (jonge) ouderen oproept: praat over hoe je fit wilt blijven, hoe je wilt wonen en wat je voor elkaar kunt doen als er later hulp nodig is. Dit zodat zij zo lang mogelijk vitaal en zelfstandig kunnen blijven. Samen met het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) is het programma ‘Wonen en Zorg voor ouderen’ vormgegeven. De woonopgave voor ouderen is becijferd op 290.000 extra woningen tot en met 2030.
We zijn op de goede weg en alle partijen willen door met de ingezette beweging. Tegelijkertijd moet en kan het nog beter. 2. Maatschappelijke opgave: toekomstbestendige toegankelijkheid In Nederland moet iedereen als dat nodig is gelijkwaardigere toegang hebben tot goede en betaalbare zorg en ondersteuning. Ongeacht waar je woont, hoeveel geld je hebt of wat je aandoening is. Het wordt steeds lastiger om de groeiende zorgvraag op te vangen. 7 Inwoners merken dit aan lange wachttijden, het moeilijk vinden van de juiste hulp en hoge werkdruk bij zorgverleners. Zorg is mensenwerk en we moeten voorkomen dat het personeelstekort onbeheersbaar wordt. Hoe blijven we nu en in de toekomst goed voor elkaar zorgen in onze samenleving? We willen daarom waar nodig de bestaande akkoorden verbreden, concretiseren, en intensiveren. Deze afspraken zijn aanvullend en bouwen voort op de beweging die reeds is ingezet met het IZA, GALA en WOZO. Wij als partijen hebben de ambitie om gezamenlijk de uitdagingen het hoofd te bieden. In dit akkoord staan daarom de gelijkwaardigere toegang tot zorg en welzijn en het afwenden van het onbeheersbare arbeidsmarkttekort centraal. Méér zorg en ondersteuning is niet altijd de oplossing.
In plaats daarvan moeten we kijken naar slimme verschuivingen tussen en binnen sectoren en domeinen, en op zoek naar andere antwoorden die bijdragen aan de gezondheid van mensen én minder beroep doen op schaars personeel, zoals kunstmatige intelligentie en andere innovaties. Ook moeten patiënten, cliënten met zorg- en hulpverleners in gesprek blijven over de vraag of zorg nodig is en “Samen Beslissen” over de beste zorg voor die patiënt of cliënt gezien de persoonlijke situatie en context, met daarbij ook aandacht voor de laatste fase van het leven. Daarmee bereiken we gelijkwaardigere toegang tot de juiste zorg, met aandacht voor urgentie, op een mensgerichte manier. Juist voor de mensen die dat het meest nodig hebben. Beweging naar gezondheid Gezondheid is voor iedereen belangrijk: het is een bepalende factor voor ons geluk, de mate waarin we kunnen meedoen in de maatschappij en hoe zelfredzaam we zijn. Wanneer het nodig is wil iedereen kunnen rekenen op goede, toegankelijke, betaalbare zorg en ondersteuning zo dichtbij mogelijk. Roken, overgewicht, te weinig bewegen, eenzaamheid en mentale klachten hebben een grote impact op de gezondheid en daarmee de ziektelast en zorgvraag. We streven naar een gezonde bevolking, waarbij we de sociaaleconomische gezondheidsachterstanden willen verminderen. Want er is ook daadkracht vanuit de maatschappij om hiermee aan de slag te gaan.
Met aandacht voor preventie, een gezonde leefomgeving en met een sterk sociaal netwerk. We blijven samen, ook als maatschappij, werken aan de beweging van zorg naar gezondheid en een gezond en actief leven voor iedereen. We werken daarom samen met het sociaal 6 7
Nieuwe afspraken over kankerzorg en vaatchirurgie | Nieuwsbericht | Zorginstituut Nederland https://www.wrr.nl/publicaties/rapporten/2021/09/15/kiezen-voor-houdbare-zorg 5
Onderhandelaarsakkoord – 3 juli 2025
domein en de publieke gezondheidszorg om mensen gezond te houden en aan een gelijkwaardige toegang tot welzijn en zorg, ongeacht waar je woont of hoeveel geld je hebt. Focus op werkgeverschap en scholing We hebben ook aandacht voor werkgeverschap en scholing. De zorg- en welzijnssector moet aantrekkelijk zijn en blijven om in te werken. Dat vraagt om goed arbeidsmarktbeleid, sterk werkgeverschap en nog betere scholing- en ontwikkelingsmogelijkheden. Alleen dan kunnen we voldoende mensen blijven boeien, binden en behouden voor de sector. Het borgen van autonomie, zeggenschap en verpleegkundig leiderschap zijn belangrijke factoren om mee aan de slag te gaan. 8 Ook blijft het relatief hoge ziekteverzuim in de sector een punt van aandacht. Een preventieve, data-gedreven verzuimaanpak met oog voor de menselijke factoren achter verzuim is essentieel om uitval van medewerkers te voorkomen. Tot slot is voldoende financiële waardering van belang voor de aantrekkelijkheid van de sector. Uit verschillende beloningsonderzoeken 9 blijkt dat de marktconformiteit van de zorgsalarissen verschilt tussen verschillende zorgbranches en ook tussen verschillende groepen binnen dezelfde branche. 3.
Samen ambitie tonen Het anders inrichten van het werk – bijvoorbeeld via kunstmatige intelligentie en verminderen van administratieve lasten – en de inzet van passende zorg is keihard nodig om de goede zorg en ondersteuning toegankelijk te houden. We hebben dit concreet gemaakt in het volgende transitiedoel: Transitiedoel 1: Het afwenden van het onbeheersbare arbeidsmarkttekort De grootste bedreiging van gelijkwaardige toegang is het groeiende personeelstekort. Het streefdoel is om tot en met 2028 het stijgende arbeidsmarkttekort met 100.000 personen lager uit te laten komen, dan anders het geval zou zijn geweest. 10 Daarnaast blijven we inzetten op opleiden, instroom en behoud van personeel. Daarmee voorkomen we het onbeheersbare arbeidsmarkttekort en houden we de zorg toegankelijk. Voor je gezondheid zou het niet uit moeten maken waar je woont, hoe hoog je inkomen is of welke aandoening je hebt. In de praktijk zien we echter grote verschillen tussen groepen mensen. 11 Met de ambitie tot gelijkwaardiger toegang van zorg en ondersteuning willen we helpen deze verschillen te verkleinen en de ervaren drempel voor gebruik te verlagen.
Daarom hebben we een tweede transitiedoel geformuleerd: Transitiedoel 2: gelijkwaardigere toegang Mensen in Nederland moeten merken dat de toegang tot passende zorg gelijkwaardiger wordt, in het bijzonder voor mensen die nu een te hoge drempel ervaren. De inzet van partijen is om de wachttijden voor de toegang tot zorg voor iedereen binnen de daarvoor geschikte normen brengen. Dat willen we onder andere bereiken door: transparantie over wachtlijsten en kwaliteit van zorg, de urgentie van de patiënt moet leidend zijn, zorg waar mogelijk dichtbij huis plaats te laten vinden, de beweging naar de voorkant te maken, netwerkzorg te realiseren, geneesmiddelen goed Zie ook motie Claassen c.s. Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 282, nr. 598 Het gaat om “Arbeidsvoorwaarden Zorgsectoren”, november 2023 van SEO en “Beloningen in de zorg, update”, oktober 2023 van AWVN. Zie; www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2023/12/14/kamerbrief-over-beloning-in-zorg-en-welzijn. 10 Als de huidige beleidsarme trends zich voortzetten zijn er tot en met eind 2028 circa 130.000 extra werknemers nodig om aan de toenemende zorgvraag te kunnen voldoen. Maar zijn deze mensen er de komende jaren? Het CPB berekende in het CEP 2025 dat het arbeidsaanbod economie-breed stijgt van 10,7 miljoen eind 2024 naar 10,95 miljoen eind 2028, een stijging van 2,25%.
Uitgaande van een vergelijkbare stijging in zorg en welzijn (d.w.z. handhaven aandeel van de zorg in de totale arbeidsmarkt van 1 op 6,4), zal de groei van het arbeidsaanbod voor zorg en welzijn beperkt blijven tot circa 30.000 personen. Om de groei van de arbeidsvraag en het arbeidsaanbod in evenwicht te brengen, zal de groei van de arbeidsvraag met 100.000 personen moeten worden verlaagd tot en met 2028 (minder meer). Deze verlaging vertaalt zich - ceteris paribus - in een vermindering van het arbeidsmarkttekort met 100.000 personen. 11 Zie bijvoorbeeld https://esb.nu/arme-mensen-verouderen-sneller-door-hun-omgeving 8 9
6
Onderhandelaarsakkoord – 3 juli 2025
beschikbaar te hebben, de helpdesk digitale zorg goed te laten gebruiken, passende zorg te verbreden, gegevens breed en veilig uit te wisselen, zorgen voor een gelijk speelveld tussen aanbieders, Thuisarts te bestendigen en palliatieve en terminale zorg te borgen. Juist (zeer) kwetsbare ouderen zijn afhankelijk van passende ondersteuning en zorg. Zij moeten erop kunnen vertrouwen dat er passende ondersteuning en zorg voor hen is, thuis en als dat nodig en gewenst is in een verpleeghuis of het ziekenhuis. Het eerste doel geldt ook voor het HLO. Daarom is in het HLO het tweede transitiedoel van AZWA over de gelijkwaardigere toegang vertaald in een doelstelling die hierop aansluit. Zorgplicht De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) onderkent het belang van de afspraken in dit AZWA ten aanzien van het verbeteren van de toegankelijkheid van zorg. De NZa ziet erop toe dat zorgverzekeraars alles doen wat binnen hun mogelijkheden ligt om te komen tot tijdige en passende zorg. Daarbij houdt de NZa in het toezicht redelijkerwijs rekening met wat verwacht / mogelijk geacht kan worden van de zorgverzekeraars in relatie tot de stijgende zorgvraag en de situatie op de arbeidsmarkt. Samen creëren we een doorbraak: Om deze doelen tijdig te kunnen realiseren moet het tempo van de transformatie van zorg en welzijn fors omhoog, de samenhang moet worden versterkt en de focus worden verbreed.
Hiervoor zien we momentum. Overal bruist het van de ideeën en initiatieven om onze zorg en welzijn in de benen te houden en te verbeteren. De ondertekenende partijen willen meer impact realiseren op deze transitiedoelen en zijn gecommitteerd om hier samen aan te werken. Dit doen we door in het AZWA aanvullende afspraken te maken boven op de bestaande IZA- (en deels GALA-) afspraken, deze zorgvuldig te monitoren en te realiseren. En daarnaast door het HLO af te sluiten en uit te voeren. Dit bouwt voort op de beweging die in de praktijk al aan de gang is en is ondersteund door het programma WOZO. Extra aandacht voor ouderen is urgent vanwege de demografische ontwikkelingen. Er komen meer ouderen terwijl het aantal zorgverleners niet evenredig toeneemt. Het HLO heeft in de periode 2025-2028 een focus op de Wlz-verzekerde zorg. Daarnaast wordt voorzien in een fundamentele verkenning van wijze waarop de ondersteuning en zorg voor ouderen nu in de verschillende wetten is geregeld (Wmo, Zvw en Wlz). Ook wonen er jongere mensen in verpleeghuizen (zoals mensen met het syndroom van Korsakov of jonge mensen met dementie), die voordeel kunnen hebben van de uitwerking van het HLO. Tegelijkertijd kunnen te zijner tijd de lessen die worden geleerd bij de uitvoering van het HLO worden vertaald naar de andere groepen in de Wlz (cliënten met een beperking of een psychiatrische aandoening).
Immers ook voor de gehandicaptenzorg en de langdurige ggz gelden er uitdagingen met betrekking tot beschikbaarheid van zorgverleners.
7
Onderhandelaarsakkoord – 3 juli 2025
Impact van de afspraken Ambitie en commitment: mensen vrijspelen voor de zorg Partijen hebben een ambitieuze doelstelling afgesproken om het stijgende arbeidsmarkttekort met 100.000 personen lager uit te laten komen in 2028 dan het geval was geweest wanneer geen maatregelen zouden zijn genomen. Om die reden committeren partijen zich met dit akkoord aan de diverse afspraken die daaraan bijdragen. Partijen verwachten de grootste ambitie qua arbeidsbesparing door het opschalen van passende zorg, het verbeteren van inzicht in de wachtlijsten, de vermindering van administratieve lasten, en het versnellen van gegevensuitwisseling en de inzet van kunstmatige intelligentie. Qua domeinen en sectoren verwachten we een aanzienlijke bijdrage door het sociaal domein te versterken en zo zorgvraag te voorkomen en een pakket aan maatregelen die de belasting in de ggz moet verlagen. Voor het AZWA hebben we de ambitie om een potentiële arbeidsbesparing te realiseren van minimaal 40.000 personen, als deel van het hele transitiedoel van 100.000 personen.
Impact analyse door KPMG In het kader van het eerste transitiedoel – om het stijgende arbeidsmarkttekort met 100.000 personen lager uit te laten komen in 2028 – hebben partijen afgesproken de zorgakkoorden te analyseren op de verwachte impact en potentie van de conceptafspraken. VWS heeft daartoe twee opdrachten verstrekt: 1) een analyse gericht op het AZWA, en 2) een analyse van de afspraken binnen het HLO. De analyses zijn uitgevoerd op basis van conceptafspraken en lopende onderhandelingen. Het definitieve akkoord is niet meegenomen. De analyses zijn bedoeld als inzicht in de potentiële arbeidsbesparing en hebben bij de uitwerking als referentiepunt gediend. De maatregelen hebben potentieel veel impact… Het primaire doel van de analyses is om een indicatief beeld te verkrijgen van de mogelijke arbeidsbesparende effecten van de voorgenomen maatregelen in het AZWA. De analyses zijn gebaseerd op drie scenario’s: laag, gemiddeld en hoog. 1)
Uit de analyse van AZWA-afspraken concludeert KPMG dat met name de volgende vier categorieën de grootste potentiële arbeidsbesparing opleveren: de inzet van kunstmatige intelligentie (AI) en technologische innovatie, beperking van administratieve lasten, inbedding en opschaling van passende zorg-initiatieven en de verbeterde toegang tot geneesmiddelen. Daarnaast is er nog een restcategorie van zes kleinere, maar relevante afspraken opgenomen. In het midden-scenario resulteert dit in een potentiële arbeidsbesparing van circa 20.500 werknemers.
2)
Voor de HLO-afspraken tonen de resultaten een vergelijkbare verdeling qua impact. De vier categorieën met de meeste potentie zijn: inzet van technologische innovatie en AI, beperking van administratieve lasten, inbedding en opschaling van passende zorg-initiatieven, en versterking van zelfstandigheid en inzet van informele zorg. In het midden-scenario wordt hier een potentiële arbeidsbesparing van circa 50.500 werknemers voorzien.
Gezamenlijk leveren de geanalyseerde conceptafspraken een geschatte arbeidsbesparing op van circa 37.000 werknemers in het lage scenario tot circa 125.000 werknemers in het hoge scenario. De grootste potentiële bijdrage komt daarbij consistent van afspraken over AI en technologische innovatie. … als de juiste randvoorwaarden worden neergezet De rapporten benadrukken dat de geconstateerde potentie niet automatisch leidt tot realisatie. De effectiviteit van de maatregelen hangt sterk af van de aanwezigheid en invulling van kritieke randvoorwaarden, zoals scholing en training van personeel, voldoende investeringsruimte, en goede samenwerking tussen zorgaanbieders, financiers en andere betrokken partijen. Bovendien zijn mogelijke neveneffecten zoals een initiële stijging van de werkdruk of weerstand tegen veranderingen meegenomen in de analyse. Deze kunnen de effectiviteit op korte termijn beïnvloeden. De resultaten onderstrepen de noodzaak van aanvullende afspraken én het belang van ondersteunende randvoorwaarden om deze potentie te realiseren. Hoewel de scenario’s laten zien dat het transitiedoel op termijn haalbaar zou kunnen zijn, moeten de resultaten met zorgvuldigheid en realiteitszin worden geïnterpreteerd. Verdere monitoring en evaluatie zijn essentieel om bij te sturen tijdens de implementatie.
8
Onderhandelaarsakkoord – 3 juli 2025
Toelichting meest impactvolle afspraken AZWA Hieronder geven we voor de meest impactvolle afspraken een toelichting over de bestuurlijk gewogen ambitie en commitment die we ermee willen vervullen. Daarbij baseren we ons op de impactanalyse en met name het ‘hoge scenario’, maar wijken we waar wenselijk onderbouwd af. Ook staan we specifiek stil bij de benodigde randvoorwaarden van deze afspraken gezien de analyse van KPMG. Inbedding en opschaling van passende zorg-initiatieven Passende zorg kan zowel leiden tot minder zorgvraag als tot minder zware zorg bij dezelfde vraag. Voorbeelden hiervan uit de curatieve zorg zijn bijvoorbeeld een operatie niet langer tijdens een klinische opname verrichten, maar in dagbehandeling wanneer dit veilig kan. Op basis van de KPMG-impactanalyse is de potentiële besparing in het hoge scenario circa 5.000 werknemers, dit is op basis van opschaling van drie passende zorgpraktijken. In het AZWA is gekomen tot de afspraak (E2) dat iedere sector jaarlijks impactvolle voorbeelden van initiatieven die tot passende zorg leiden, oplevert én selectie plaatsvindt, ten behoeve van de opschaling. Zorgaanbieders en zorgprofessionals zullen (intern) gelijkgericht werken en verzekeraars zullen in het contracteerbeleid als het gaat om impactvolle passende zorg congruent handelen.
De ambitie is dat deze afspraak daarom – met een of meerdere initiatieven, voor de diverse sectoren – voor een arbeidsbesparing van circa 20.000 personen zorgt. In afspraak E1, E2, en E3 wordt ook nader ingegaan op de randvoorwaarden voor het realiseren van impactvolle passende zorginitiatieven door opschaling én contractering, continue evaluatie, implementatie in richtlijnen en in de dagelijkse praktijk. Inzet van kunstmatige intelligentie (AI) en technologische innovatie AI zal worden ingezet om het werk voor zorg- en welzijnsprofessionals plezieriger en efficiënter te maken. Op het gebied van kunstmatige intelligentie is een grote impact mogelijk. In het hoogste scenario is er dan ook een potentiële besparing van circa 18.500 personen op basis van de impactanalyse. Technologische innovaties kunnen daarnaast medewerkers ondersteunen en hen ontlasten, of de zorgvraag van patiënten verminderen en autonomie vergroten. Op deze dossiers is de implementatie – met name gezien de nodige vervulling van randvoorwaarden – een uitdaging. Zo vergt het investeringen in scholing en digitale infrastructuren, maatschappelijke acceptatie en duidelijke wet- en regelgeving, en een inzet op verandering binnen zorginstelling die schaal afhankelijk meer of minder moeilijk zal kunnen plaatsvinden.
In het AZWA hebben we hierover duidelijke afspraken gemaakt, maar zijn nog niet alle randvoorwaarden concreet ingevuld. Deze aanvullende afspraken met bijbehorende randvoorwaarden invullen volgt in de uitwerking van het akkoord zoals opgenomen in verschillende procesafspraken. Dit maakt dat het hoge scenario met een tijdlijn tot en met 2028 onwaarschijnlijk wordt geacht. Voor dit onderwerp is daarom gekozen voor een ambitie met een arbeidsbesparing van minimaal 8.000 personen passend bij de huidige tijdlijnen. Administratieve lasten verlagen en gegevensuitwisseling verbeteren We versnellen door middel van een landelijke strategie de implementatie van de IZA-afspraken op de doelstelling ‘Elektronische gegevensuitwisseling is de standaard in de zorg’ en de implementatie van de nieuwe Europese Verordening EHDS. Daarmee creëren we een solide basis voor verdere realisatie van het gezondheidsinformatiestelsel. Daarnaast verminderen we de administratietijd tot maximaal 20 procent om een belangrijke bijdrage te leveren aan het afwenden van het onbeheersbare arbeidsmarkttekort. Beperking van administratieve lasten kan bijvoorbeeld door het afschaffen van onnodige machtigingen, het wegnemen van verantwoordingseisen voor verzekeraars bij zorginkoop, en domeinoverstijgend indiceren (zie afspraak A1-A5).
De belangrijkste randvoorwaarden die hiervoor gelden zijn dat voor de implementatie van de gewenste stappen alle partijen bij de besluitvorming, uitvoering en evaluatie van de maatregelen actief worden betrokken. Op basis van het hoge scenario en de ambitie op het vlak van administratietijd, ambiëren we met deze afspraken een arbeidsbesparing van circa 5.000 werknemers. Beweging naar de voorkant Onze inzet is om mensen gezonder te houden en zorg- en ondersteuningsvragers eerder en beter helpen zodat ze minder snel een medische zorgvraag krijgen en zorgvraag te voorkomen. Uit
9
Onderhandelaarsakkoord – 3 juli 2025
recent onderzoek 12 blijkt dat een grotere inzet op sociaal werk de krapte op de zorgarbeidsmarkt in potentie kan verkleinen. En met “reablement” (zorg dat i.p.v. zorg voor) kan het tekort aan zorgpersoneel in potentie met 12% worden teruggedrongen en een grotere rol voor informele zorgverleners kan het tekort in potentie met 14% doen dalen. 13 De beweging naar de voorkant hangt ook samen met de ingezette versterking van de eerste lijn. Op basis van de inzet op het gebied van preventie, versterking van de eerstelijn en sociaal domein is de verwachting dat deze maatregelen opgeteld in het hoge scenario ook een nodige bijdrage kunnen leveren aan het transitiedoel door het voorkomen, verminderen en verlichten van toekomstige zorgvraag. Onze ambitie is daarom dat de beweging naar de voorkant een arbeidsbesparing geeft van minimaal 4000 personen. Leveren eerlijke bijdrage, toegankelijkheid en fraudebestrijding Het is van groot belang dat alle zorgaanbieders en zorgverleners een reële bijdrage leveren aan de gewenste ontwikkeling in de richting waar de zorg voor staat. Dit gezien de enorme opgave die voor ons ligt, te weten een toegankelijker zorglandschap en beheersing van de arbeidsmarktproblematiek.
Hoewel verreweg het grootste deel van de zorgaanbieders en zorgverleners met de beste intenties goed werk verrichten, trekt een sector waar veel geld in omgaat ook mensen met kwalijke bedoelingen aan. Het is nog te gemakkelijk om met slechte intenties een zorgbedrijf te starten of frauderende praktijken voort te zetten. Fraude en zorgverwaarlozing zijn nauw met elkaar verbonden. Daarnaast verwachten we veel van het mogelijk maken van actieve zorgbemiddeling en verbeterd inzicht in wachtlijsten in de medisch specialistische zorg (msz) en ggz. Accurate wachtlijsten helpen verzekeraars om hun eigen verzekerden – indien gewenst – bij een te lange wachttijd te bemiddelen naar een zorgaanbieder met een kortere wachttijd. Specifiek voor de ggz zorgen we met een set afspraken ervoor dat patiënten die zorg het hardst nodig hebben deze sneller kunnen ontvangen. We gaan binnen de ggz meer mensen en middelen inzetten voor mensen met complexe problematiek en minder voor de lichtere zorg. Dit doen we onder andere door meer inzet van hybride- en groepsbehandeling daar waar dat passend is, zonder dat er kwaliteitsverlies optreedt. We gaan het bovendien makkelijker maken voor huisartsen en het sociaal domein om laagdrempelig te schakelen met de ggz.
Dat kan net het verschil maken waardoor verzekerden sneller op de juiste manier geholpen kunnen worden, en waardoor doorverwijzing naar de ggz mogelijk voorkomen wordt. Als het gaat om de afspraken rond de ggz is het doel dat in 2028 alle patiënten binnen de herijkte Treeknorm geestelijke gezondheidszorg ontvangen. Voor afspraken op gebied van wachtlijsten, toegankelijkheid ggz, het leveren van een eerlijke bijdrage en fraude (zie afspraak C3, C6, E4 en E6) zijn geen impactanalyses uitgevoerd. De ambitie is om met deze overige aanvullende afspraken het laatste deel van de arbeidsbesparing van circa 3.000 personen van het transitiedoel, welke voor rekening komt van het AZWA, te kunnen invullen.
12 13
Inzetten op de potentie van sociaal werk – alternatieve scenario’s, ABF, november 2024 Arbeidsmarkt zorg en Welzijn 2033, Eindrapportage toekomstscenario’s, AZW, mei 2024 10
Onderhandelaarsakkoord – 3 juli 2025
Uitvoering, monitoring en verantwoording Uiteindelijk valt of staat het halen van het hele voorgenomen transitiedoel met de verdere invulling van de randvoorwaarden in de uitvoering (waar dit niet al in de afspraken is afgerond) en de daadwerkelijke opschaling. Dit vraagt om een behulpzame volgmethodiek vanuit de monitoring, maar ook een doorontwikkeling van de governance om als partijen elkaar beter te kunnen aanspreken op het voldoen aan gemaakte afspraken. Hiervoor verwijzen we naar de specifieke tijdlijnen rondom de invulling van randvoorwaarden afspraken in de betreffende afspraken en de monitoringsparagraaf voor het volgen van de voortgang van de gemaakte afspraken. Monitoring en de invulling van de randvoorwaarden komen terug als agendapunt op het eerste bestuurlijke overleg.
11
Onderhandelaarsakkoord – 3 juli 2025
Introductie op de AZWA afspraken Onze zorg is van grote waarde. Iedereen moet erop kunnen rekenen dat zorg en ondersteuning beschikbaar zijn als dat nodig is. Maar op dit moment staat de zorg onder druk. Professionals in zorg en welzijn merken dagelijks de schaarste aan collega’s, en de wachttijden worden langer. Dat is niet goed. Zorg is geen luxe – zorg is van levensbelang. Willen we de zorg aan de kwetsbaarste inwoners, in tijden van schaarse middelen en menskracht, blijven geven, dan vraagt dit iets van de maatschappij én van zorg- en welzijnsorganisaties. Van de maatschappij verwachten we (meer) gepast gebruik van de zorg. Denk hierbij aan het voorkomen van zorg (moet ik deze vraag aan de zorg stellen?), het versterken van zelfzorg (wat kan ik zelf doen?) en de actieve inzet van burgers en ervaringsdeskundigen (wat kan ik doen om de anderen te helpen?). Maar de maatschappij mag ook iets verwachten van ons, namelijk dat we zorg en welzijn zo organiseren dat deze voor iedereen die dat nodig heeft toegankelijk zijn. Om dat te bereiken hebben we in september 2022 met veertien partijen het Integraal Zorgakkoord (IZA) gesloten. Daarbij hebben we nu drie extra partijen betrokken: Sociaal Werk Nederland, GGD GHOR Nederland en MIND. Zij onderschrijven de afspraken in het IZA en werken graag mee aan deze aanvullende afspraken.
Hiermee hebben we de brede beweging ingezet naar passende zorg, naar samenwerking in de regio en naar een stap naar meer focus op gezondheid in plaats van ziekte. Nu, bijna drie jaar later, zien we dat de beweging werkt, maar ook dat er nog een tandje bij kan en moet. Daarom maken we in dit Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord (AZWA) afspraken om de IZA-beweging die we met elkaar hebben ingezet te versnellen en te versterken.
Wat willen we bereiken met dit nieuwe akkoord? Dit akkoord richt zich vooral op twee grote doelen: 1.
Het personeelstekort in de zorg verminderen. We gaan bijdragen om het tekort in de zorg in 2028 met 100.000 mensen lager uitkomen dan wanneer we niets zouden doen. Zo kunnen mensen op tijd de hulp krijgen die ze nodig hebben.
2.
Zorg gelijkwaardiger toegankelijk maken en beter bereikbaar. Vooral voor mensen die nu niet goed of niet tijdig worden geholpen en/of de weg naar de zorg en welzijn minder goed weten te vinden, zoals mensen met een laag inkomen, ouderen of mensen met een beperking.
Hoe gaan we dat doen? We willen geen extra papierwerk of eindeloze proefprojecten. Wat we wél willen: praktische oplossingen die écht werken. Direct aan de slag, vertrouwen in het vakmanschap van professionals, meer aandacht voor mensen, en minder gedoe. Goede zorg begint in de wijk Gezondheid begint niet pas bij de huisarts of in het ziekenhuis, maar in je eigen buurt. In een veilige wijk, waar mensen kunnen bewegen, gezond eten en een sociaal netwerk hebben. Met het IZA hebben we daarom ingezet op preventie en op samenwerking tussen zorg en welzijn de ‘beweging naar de voorkant’, die verder is uitgewerkt in het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). In het aanvullende akkoord versterken we deze beweging. We investeren bijna €400 miljoen structureel in voorzieningen op het snijvlak van het sociaal, verpleegkundig en medisch domein. Zo komen er in elke gemeente of regio Integrale Gezinspoli’s, die kwetsbare zwangeren en (jonge) gezinnen ondersteunen, en laagdrempelige steunpunten voor mensen met ernstige psychiatrische aandoeningen. Daarnaast worden in elke gemeente afspraken gemaakt tussen huisartsen en sociaal domein om bijvoorbeeld mensen met psychosociale problematiek goed te kunnen helpen. Ook zetten we in op preventie. Zo kunnen mensen van zestig jaar en ouder zich vanaf 2027 laten vaccineren tegen gordelroos: dit kan duizenden huisartsbezoeken per jaar schelen.
12
Onderhandelaarsakkoord – 3 juli 2025
Een sterkere eerstelijn Onder de vlag van het IZA is de afgelopen jaren een visie op de eerstelijnszorg ontwikkeld. Met het AZWA zorgen we dat deze visie werkelijkheid wordt. In alle regio’s komen hechte wijkverbanden en regionale eerstelijnssamenwerkingsverbanden om het voor zorg- en welzijnsprofessionals makkelijker te maken goed samen te werken. Hierdoor kunnen zorg en ondersteuning voor mensen beter geregeld worden. Ook gaan verzekeraars gericht investeren in regio’s en wijken waar de (verwachte) tekorten aan huisartsenzorg het grootst zijn en waar deze investeringen de meeste impact hebben. En er komt een systeem dat laat zien waar huisartsen nog nieuwe patiënten kunnen aannemen. Zo krijgt iedereen een vaste huisarts. Om mensen meer regie te geven wanneer zij vragen hebben over hun gezondheid investeren we ook in handige hulpmiddelen zoals Thuisarts. Daarnaast komt er een landelijke helpdesk voor vragen over digitale zorg. Zo maken we zorg beter vindbaar en begrijpelijk voor iedereen. Sneller en betere hulp voor wie dat nodig heeft In het IZA zijn al afspraken gemaakt over de inrichting van het zorglandschap en samenwerking in de regio, met als doel de toegang tot zorg te verbeteren. We gaan nu nog een stapje verder. Ziekenhuizen en ggz-instellingen gaan laten zien hoe lang hun wachttijden zijn. Zo weten mensen waar ze snel terecht kunnen.
Zorgverzekeraars gaan actiever bemiddelen. Het is belangrijk dat er overal in Nederland goede basiszorg blijft. Ook in kleine ziekenhuizen. Daarom maken we afspraken om deze ziekenhuizen te behouden. Ook zorgen we voor eerlijke betaling van zorgaanbieders, en verbeteren we de toegang tot medicijnen. Ook maken we de regels makkelijker. Bijvoorbeeld: we werken toe naar een landelijke opschaling van gezamenlijke indicatiestellingen tussen de Zvw (wijkverpleging) en Wmo (hulpmiddelen). De wijkverpleegkundige krijgt een centrale rol, en zal ook gaan indiceren voor hulpmiddelen vanuit de Wmo. Daardoor hoeven mensen niet meer van het ene loket naar het andere. Dat bespaart tijd, voor de zorgverleners én voor de patiënt. Daarnaast spelen we met dit aanvullend akkoord meer behandelcapaciteit voor mensen met een ernstige ggz-vraag vrij, bijvoorbeeld door voor lichtere vormen van ggz zorg in te zetten op groepsbehandelingen, digitale/hybride zorg of het beperken van de behandelduur. Beter zorgen voor de zorgverleners Het is cruciaal dat zorgverleners hun werk kunnen doen en kunnen bepalen hoe ze dit doen. In het IZA hebben we al afspraken gemaakt om de regie en zeggenschap over hun werk te versterken, en de regeldruk te verminderen. Met deze aanvullende afspraken schaffen we onnodig belastende machtigingen af en schalen (regeldruk)initiatieven die nu al bewezen goed werken op.
Zodat professionals maximaal 20% van hun tijd kwijt zijn aan administratie. Ook zetten we vol in op technologie die professionals in zorg en welzijn ondersteunt, zoals kunstmatige intelligentie (AI) en slimme medische hulpmiddelen. Er komen in 2027 en 2028 €400 miljoen beschikbaar voor projecten die zorg- en welzijnsverleners ontlasten. Daarnaast stellen we structureel €185 miljoen beschikbaar voor opleiden en ontwikkelen voor zorg- en welzijnsprofessionals buiten het ziekenhuis. Tijd voor actie – voor zorg die werkt Met dit akkoord committeren we ons om te doen wat nodig is om de IZA-beweging te versterken en versnellen. Met acties die het verschil maken. Voor betere zorg, nu en in de toekomst. Voor iedereen, overal in Nederland. Alle afspraken in dit akkoord dienen zowel inhoudelijk als financieel te allen tijde in onderlinge samenhang te worden bekeken. Indien als gevolg van een wijziging van de (politieke) context de omstandigheden wijzigen, dan worden alle afspraken opnieuw integraal op haalbaarheid en uitvoerbaarheid beoordeeld. Leeswijzer In dit akkoord maken wij meerdere afspraken met elkaar om eerder beschreven doelen te bereiken. Die hebben we onderverdeeld in verschillende blokken A tot en met E (zie
13
Onderhandelaarsakkoord – 3 juli 2025
inhoudsopgave). Onderstaande geeft een beschrijving wat we per blok, met deze set afspraken ambiëren te bereiken voor inwoners en patiënten. Blok A/B: Steeds meer mensen hebben zorg nodig. Maar er werken niet steeds meer mensen in zorg en welzijn. Daardoor is er een personeelstekort ontstaan. Dat neemt de komende jaren nog toe. Deze afspraken moeten het tekort verminderen. Om zo patiënten die zorg nodig hebben toch tijdig en goed te kunnen helpen. Blok C: Iedereen heeft recht op goede zorg. Het mag niet uitmaken waar je woont, hoeveel geld je hebt en of je de weg weet in de zorg. Wat wel uitmaakt is hoe urgent je situatie is. Je moet de zorg krijgen die je nodig hebt. Iedere inwoner en patiënt krijgt gelijke toegang tot zorg. Blok D: Mensen die hulp nodig hebben, moeten eerder hulp krijgen. En betere hulp. Zodat je als inwoner en patiënt beter en eerder terechtkomt op de juiste plek om geholpen te worden. Om gezond te blijven en minder snel (complexere) medische zorg nodig hebt. Blok E: Je krijgt als patiënt toegang tot beter passende zorg. Zorginstellingen zijn daarvoor transparant over kwaliteitsverschillen, professionals dragen zorg voor richtlijnen die passende zorg ondersteunen en goede passende zorg initiatieven schalen op. Medicijntekorten en fraude in de zorg worden bestreden.
14
Onderhandelaarsakkoord – 3 juli 2025
Afwenden prognose onbeheersbaar arbeidsmarkttekort. Inzet: Maximaal 20% administratietijd. We verminderen de regeldruk We verminderen de administratietijd per 2030 tot maximaal 20% van de werktijd van een zorgverlener. Dit doen we onder andere door doorbraakprojecten die regeldruk verminderen op te schalen, regeldruk als gevolg van machtigingen, aanvullende verklaringen en inkoop- en verantwoordingseisen te verminderen en het gebruik van AI en gegevensuitwisseling op een verantwoorde manier te versnellen. Uiteraard mag de transparantie voor de patiënt hierbij niet verloren gaan. Cliënten hebben het recht om te weten wat verschillen in uitkomsten in kwaliteit van zorg tussen zorgaanbieders zijn om een keuze te kunnen maken voor de zorgaanbieder die het beste bij de cliënt past. Door de administratietijd te verminderen tot maximaal 20% wordt een belangrijke bijdrage geleverd aan het afwenden van het onbeheersbare arbeidsmarkttekort met 100.000 personen door de arbeidstijd van zorgprofessionals vrij te spelen. Om dit te bereiken is er gestructureerde aandacht nodig, binnen het bestuur en bij de staf van iedere zorginstelling. In iedere organisatie moet duidelijk zijn wie verantwoordelijk is voor het thema regeldruk en het realiseren van die maximaal 20% administratietijd.
Binnen de Regiegroep Aanpak Regeldruk werken IZA partijen, aangevuld met enkele andere leden, onder leiding van de speciaal gezanten regeldruk samen aan de werkagenda. De IGJ, NZa, het Zorginstituut en VWS dragen hieraan bij middels hun werkagenda. De aanvullende afspraken in dit akkoord zijn een versnelling op onderwerpen van de werkagenda van de Regiegroep. De communicatie over goede voorbeelden verloopt via [Ont]Regel de Zorg. Partijen nemen van het doel van maximaal 20% administratielast binnen alle domeinen op in de regionale IZA agenda’s. Doorbraakprojecten leveren een concreet en merkbaar effect op zinnige en beperkte administratieve lasten in dagelijkse praktijk van zorgverleners. Tot slot benadrukken partijen dat de overige afspraken in Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord onder aan de streep niet tot een toename van administratieve lasten mogen leiden. De regeldrukeffecten van de afspraken in dit akkoord zijn kwalitatief in kaart gebracht en worden per afspraak toegelicht. Bij de verdere uitwerking van de afspraken is expliciet aandacht voor de regeldrukeffecten, bijvoorbeeld door het doen van praktijkchecks met zorgprofessionals en uitvoeringstoetsen.
[A1] We ontlasten medewerkers door doorbraakprojecten die regeldruk verminderen op te schalen Regeldruk Wat is de afspraak: Opschalen van succesvolle doorbraakprojecten met behoud van kwaliteit van zorg. Wie gaat wat doen: Om succesvolle opschaling van doorbraakprojecten mogelijk te maken is het cruciaal om de dagelijkse werkpraktijk van zorgprofessionals als vertrekpunt te nemen. Daarom hebben zorgprofessionals een centrale rol in de uitvoering van deze afspraken. In 2025 worden onderstaande projecten opgestart. Twee daarvan, de verkeerde beddenproblematiek en landelijk opschalen werkende principes ZIRE meer in detail toegelicht. De overige projecten worden nader uitgewerkt en uitgevoerd. Bij succesvolle implementatie worden door professionals met de Regiegroep nieuwe doorbraakprojecten vastgesteld om landelijk op te pakken en op te schalen. De regio heeft een belangrijke rol bij de uitvoering van deze afspraak. IZA regio’s nemen de opschaling van doorbraakprojecten op in de regionale agenda en stellen lastenluw
15
Onderhandelaarsakkoord – 3 juli 2025
-
incidentele middelen ter beschikking voor de inzet en ondersteuning van zorgprofessionals bij deze projecten. Voor het uitvoeren van de projecten richten de betrokken landelijke partijen een klein programmateam op voor de ondersteuning van de organisaties of regio’s bij de ontwikkeling van hun aanpak. In de aanpak wordt de regeldruk in beeld gebracht en belemmerende werkwijzen, verantwoordings- of inkoopafspraken, wet- of regelgeving aangepast. Resultaten worden via de Regiegroep gedeeld in BO IZA/AZWA. Indien partijen er onderling niet uitkomen, geldt de reguliere escalatieladder van de Regiegroep Aanpak Regeldruk.
Doorbraakprojecten:
14
1.
Verkeerde beddenproblematiek: Dagelijks kost dit knelpunt veel regeltijd van veel zorgprofessionals en organisaties en leidt het tot niet-passende zorg. Het vraagstuk raakt zowel aan administratie zoals het uniformeren en begrenzen van uitvragen van verpleeghuizen als aan de regelgeving rond verblijfszorg en missende voorzieningen met Wlz indicaties. We starten kleinschalig in 5 tot 10 regio’s. • V&VN is de leidende partij van het project. Overige medeverantwoordelijke partijen zijn ActiZ, NVZ en LHV. Van deze partijen wordt verwacht dat zij gezamenlijk een projectplan opstellen en dit plan uitvoeren. De samenwerking met de regionale coördinatiefunctie eerstelijnsverblijf wordt gezocht 14 en het IZA traject zorgcoördinatie. Daar waar wet- en regelgeving in de weg staat, onderzoekt team overheid mogelijkheden om de barrières weg te nemen. Er wordt geen dubbel werk op verschillende tafels uitgevoerd. • In Q4 2025 is de inventarisatie welke regio’s als eerste met de verkeerde beddenproblematiek aan de slag willen gereed en wordt het projectplan opgeleverd, inclusief een plan voor de bemensing en financiën. • Medio 2027 wordt het project landelijk geïmplementeerd.
2.
Landelijk opschalen werkende principes ZIRE (Zinvolle Registratie) project op alle IC’s: Het Radboudumc werkt met ZIRE met een zelf geformuleerde kernset van kwaliteitsindicatoren, hebben de verslaglegging op de werkvloer vereenvoudigd en zoeken naar andere manieren om verantwoording af te leggen. Het principe van ZIRE is ook in andere ziekenhuizen in de regio gerealiseerd. Middels deze afspraak committeren partijen zich aan het landelijk opschalen van de principes van ZIRE. a) NFU is de leidende partij van dit project. Overige medeverantwoordelijke partijen zijn NVZ, V&VN, FMS, Patiëntenfederatie, het Zorginstituut Nederland, ZN en IGJ. NFU, NVZ, V&VN, FMS zeggen toe dat projecten worden opgestart in ziekenhuizen met hun ondersteuning. Patiëntenfederatie, het Zorginstituut, ZN, IGJ onderschrijven en ondersteunen deze projecten. b) Landelijk verplichte kwaliteitsindicatoren moeten worden blijven geregistreerd en aangeleverd. Als blijkt dat de noodzakelijkheid en proportionaliteit van een indicator breed ter discussie staat, wordt dit bezien via de daarvoor aangewezen route. c) In eerste instantie worden de principes van ZIRE in het tijdsbestek van een jaar in 5 tot 10 ziekenhuizen buiten de regio van ZIRE 1.0 geïmplementeerd. Vervolgens volgt landelijke implementatie.
d) In Q4 2025 wordt het opschalingsplan opgeleverd, dat ook al is ingericht op landelijke implementatie per medio 2027.
2.
Overige doorbraakprojecten: Alle sectoren: Uitbreiden veldbevraging: zorgprofessionals in de wijkverpleging, huisartsenzorg en ggz doen al mee met de veldbevraging, waar de zorgprofessional centraal staat om te komen tot zinnige administratie die past binnen maximaal 20 procent administratietijd. Brancheverenigingen van de overige sectoren zijn leidende partij om de methodiek van de veldbevraging binnen hun eigen sector uit te voeren. De uitkomsten worden opgevolgd binnen de Regiegroep. Waar nodig leidt de veldbevraging tot aanpassingen in wet- en regelgeving.
ACTIZ_Infographic_regionale_coördinatiefuncties.pdf 16
Onderhandelaarsakkoord – 3 juli 2025
-
-
-
-
GGZ: Opschalen transitieprogramma ggz: binnen de ggz is een groep van vier koplopers in vier regio’s met zorgverzekeraars van start gegaan met het realiseren van maximaal 20 procent administratietijd binnen één jaar. Dit doen zij met een omvangrijk en ambitieus transitieprogramma. Wlz: Zinnig en Simpel Verantwoorden: opschaling van werkwijze in de langdurige zorg die aantoonbaar leidt tot minder administratietijd, zinvolle registratie in het cliëntdossier, en verminderen van dubbele controles. Daarnaast zetten we in op vereenvoudiging van materiële controle. Zes koplopers gaan van start met een regelarm cliëntdossier. Bij gebleken succes kan dit worden uitgebreid naar andere zorgaanbieders in de langdurige zorg. Een vergelijkbaar traject wordt gestart voor het vereenvoudigen van de materiële controle. Leidende partij nog nader te bepalen tussen zorgkantoren en VGN. Huisartsenzorg: automatiseren van de postverwerking. Onlangs is een analyse uitgevoerd naar de oplossingsrichtingen. Binnenkort start de ontwikkelfase waarin wordt gekeken hoe uitvoering wordt gegeven aan de geadviseerde vervolgacties. Hierna zetten partijen zich in voor een soepele implementatie in huisartsenpraktijken. Alle sectoren: opschalen koplopers vanuit het ActieLeerNetwerk: Aan de slag met ontregelen.
Wat is het tijdpad: In 2025/2026 starten bovengenoemde projecten met ieder eigen mijlpalen en tijdpad. Wat zijn de regeldrukeffecten: Uit de kwalitatieve inschatting van de regeldrukeffecten blijkt dat de regeldruk naar verwachting zal afnemen door deze afspraak. Weliswaar vraagt het uitvoeren en opschalen van doorbraakprojecten inzet van zorgprofessionals, de verwachting is dat doorbraakprojecten per saldo tijdswinst opleveren.
17
Onderhandelaarsakkoord – 3 juli 2025
[A2] We verminderen regeldruk als gevolg van machtigingen en aanvullende verklaringen Regeldruk Wat is de afspraak: Verminderen administratieve lasten voor gecontracteerde aanbieders bij machtigingen en aanvullende verklaringen. Machtigingen en aanvullende verklaringen zijn een instrument om te voorkomen dat de patiënt achteraf onverwacht een rekening krijgt omdat de geleverde zorg niet verzekerd blijkt te zijn. Daarnaast zijn machtigingen een doelmatigheidsinstrument bij ongecontracteerde zorg en van belang voor een efficiëntere inzet van zorgaanbieders en zorggeld. Dit maakt dat machtigingen en aanvullende verklaringen nodig blijven. Dat betekent niet dat er geen mogelijkheden zijn om de regeldruk als gevolg van machtigingen en aanvullende verklaringen te verminderen. Tegen die achtergrond maken we de volgende afspraken. Wie gaat wat doen: •
Brancheverenigingen en beroepsverenigingen gezamenlijk, te beginnen vanuit de farmacie, wijkverpleging, medisch specialistische zorg, VVT en huisartsenzorg, leveren zo spoedig mogelijk in Q3 van 2025 ieder een lijst van 10 machtigingen en aanvullende verklaringen aan bij zorgverzekeraars waarvan ze de nut en noodzaak ter discussie willen stellen, inclusief een indicatie van de tijd die zorgverleners eraan kwijt zijn.
•
Via het programma administratieve lastendruk van de VNG wordt uitvoering gegeven aan deze afspraak in een viertal regio’s als het gaat om de inkoop en verklaringen die aan zorgprofessionals zoals huisartsen en wijkverpleegkundigen worden gevraagd.
•
De besluitvorming door zorgverzekeraars en gemeenten welke machtigingen en verklaringen kunnen vervallen, geharmoniseerd kunnen worden of hoe regeldruk op andere manier verminderd kan worden, wordt uiterlijk in Q1 2026 afgerond. De vertegenwoordigers van brancheverenigingen worden in de besluitvorming van zorgverzekeraars en gemeenten meegenomen.
•
Zorgverzekeraars en gemeenten beseffen dat machtigingen administratieve lasten voor de zorgprofessional met zich mee kunnen brengen en wegen dat mee in hun keuzes, waarbij zij de voorkeur geven aan de administratief minst belastende, wanneer (aanvullende, voorafgaande) verantwoording noodzakelijk blijkt
•
Indien er tussen brancheverenigingen, zorgverzekeraars en gemeenten onenigheid blijft bestaan over de uitkomsten, geldt de escalatieladder van de Regiegroep Aanpak Regeldruk.
•
Na afhandeling worden in januari 2026 de volgende 10 machtigingen per sector opgepakt. Ook wordt deze aanpak in 2026 verbreed naar de paramedische zorg, ggz en naar machtigingen en aanvullende verklaringen die door patiënten/cliënten als onnodig belastend worden ervaren.
•
De uitvoering en opvolging van deze afspraak wordt gemonitord binnen de Regiegroep Aanpak Regeldruk. Resultaten worden gedeeld met BO IZA/AZWA.
Wat is het tijdpad: Tot en met 2028 tenminste een jaarlijkse cyclus van 10 machtigingen en verklaringen per sector die worden afgerond. Wat zijn de regeldrukeffecten: Uit de kwalitatieve inschatting van de regeldrukeffecten van deze afspraak blijkt dat de regeldruk naar verwachting afneemt door deze afspraak. Hoewel branche- en beroepsverenigingen voor het inventariseren van de machtigingen en aanvullende verklaringen een beroep zullen doen op zorgprofessionals, is de verwachting dat de regeldruk voor zorgprofessionals per saldo daalt.
18
Onderhandelaarsakkoord – 3 juli 2025
Toelichting: Zorgverzekeraars zetten in verschillende gevallen het instrument machtiging in waarmee vooraf goedkeuring wordt gegeven voor het vergoeden van een bepaalde behandeling uit de Zorgverzekeringswet. Ook zetten ze aanvullende verklaringen in bijvoorbeeld voor zorg in het buitenland, bepaalde geneesmiddelen, voor sommige hulpmiddelen en voor het vervoer van en naar behandelingen. Deze verklaringen hebben vaak ook als doel het juist en volledig informeren van de volgende partij in de zorgketen. De redenen voor de inzet van machtigingen kunnen verschillen, maar raken vrijwel altijd de rechtmatigheid en de doelmatigheid van de betreffende zorg. Zorgprofessionals geven aan dat zij regelmatig het proces rond machtigingen en verklaringen overbodig en als een teken van wantrouwen ervaren. De AZWA-partijen nemen dit signaal serieus.
19
Onderhandelaarsakkoord – 3 juli 2025
[A3] We verminderen regeldruk als gevolg van (verschillen tussen) inkoop- en verantwoordingseisen Regeldruk Wat is de afspraak: Verminderen administratieve lasten bij inkoop – en verantwoordingseisen. Wie gaat wat doen: • Brancheverenigingen, te beginnen vanuit de medisch specialistische zorg, VVT en huisartsenzorg, leveren zo spoedig mogelijk in Q3 van 2025 ieder een top 10 inkoop- en verantwoordingseisen aan die meeste onnodige tijd kosten van zorgprofessionals, inclusief een indicatie van de tijd die zorgverleners eraan kwijt zijn. • Zorgverzekeraars en gemeenten stellen uiterlijk in Q1 2026 vast op welke manier deze tijdsinspanning voor de zorgprofessional kan worden verminderd. Mogelijke maatregelen zijn: het laten vervallen, harmoniseren, vereenvoudigen of verduidelijken van de inkoop- en verantwoordingseisen. Vertegenwoordigers van brancheverenigingen worden hierbij betrokken. De afspraken landen vervolgens in het zorginkoopbeleid 2027 dat zorgverzekeraars uiterlijk op 1 april 2026 moeten publiceren. • Via het programma administratieve lastendruk van de VNG wordt op vergelijkbare wijze uitvoering gegeven aan deze afspraak in een viertal regio’s. Branche- en beroepsverenigingen leveren een lijst met 10 inkoop- en verantwoordingseisen die de meeste onnodige tijd van zorgprofessionals kosten aan bij gemeenten.