B7. 2023-36-V2 Erfinrichtingsplan Ruige Weide 23 februari 2024 Oudewater compleet (geanonimiseerd.pdf
Tekst van het document
Landschapsinrichtingsplan Ruige weide 23
Oudewater
IN OPDRACHT VAN
Landschapsinrichtingsplan Ruige weide 23 Oudewater
(geanonimiseerd) COLOFON:
bui-tegewoon groenprojecten
© Bui-TeGewoon
| groenprojecten © publicatie 2023/36-V2 Bergambacht, augustus 2023 met aanpassingen februari 2024 Status
:
Auteur Foto's In opdracht
(geanonimiseerd) ui|eGewoon [ groenprojecten : bouwadvies en architectuur
van
Definitief
Verstoep
Disclaimer: De
inhoud
informatie in dit document wordt aangeboden zonder aansprakelijkheid uit voor enigerlei directe of indirecte schade, van welke aard dan ook, die voortvloeit uit of verband houdt met het gebruik van dit document. Niets uit dit rapport mag worden vermenigvuldigd of openbaar gemaakt door middel van drukwerk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook zonder schriftelijke toestemming van van
enige garantie.
dit
rapport is met uiterste zorg samengesteld.
BUI-TEGEWOON
| groenprojecten
sluit
De
alle
BUI-TEGEWOON | groenprojecten en de opdrachtgever, voor enig ander werk dan waarvoor het is vervaardigd.
noch
zonder
toestemming
worden
gebruikt
1. Aanleiding Voor de locatie Ruige weide 23 te Oudewater is een vergunning aanvraag in behandeling voor het realiseren van een woning in een bestaand bijgebouw.
De hoofdwoning betreft een voormalige boerderij. Daarnaast is een tweede woning in de voormalige stal gesitueerd en zijn enkele schuren aanwezig. De opstallen bevinden zich op de westelijke helft van het perceel.
In haar reactie op de vergunningaanvraag heeft gemeente Oudewater gemeld dat een gedetailleerd overzicht van de landschappelijke inpassing dient te worden toegevoegd aan de aanvraag. Ten bate van de ruimtelijke procedure is het de wens van de gemeente om zoveel mogelijk adaptief te ontwikkelen (gemeente Oudewater in brief OLO7768711-Z/23/059107).
Het westelijke deel van het perceel heeft fraai aangelegde tuinen. Aan de voorzijde is zorg gedragen voor behoud van het historisch beeld van een boeren erf. De omlijsting met erf grind, leilinden voor de hoofdwoning, het gazon en de traditionele rustige beplanting draagt bij aan behoud van het historisch ensemble
Adaptieve landbouw is te definiëren als aangepast aan de natuurlijke omstandigheden. Het doel is ontwikkelen met behoud van cultuurhistorische waarden en natuur- & landschapskwaliteit. Familie (geanonimiseerd) wil graag hierop aansluiten. Ook in de huidige situatie besteden ze veel aandacht aan de natuurkwaliteit van de aanwezige tuin en hechten ze aan behoud Om
van
(figuur 2).
het historisch erfbeeld.
de voorwaarden van de gemeente Oudewater te voldoen is Bui-TeGewoon | groenprojecten verzocht een erfinrichtingsplan als schetsontwerp in samenhang met een landschappelijke en ecologische omgevingskwaliteit op te stellen en waar mogelijk inpasbare natuur inclusieve maatregelen te integreren. aan
2. Ligging en huidige erfopbouw projectlocatie betreft het woonerf met een aan de oostzijde gelegen boomgaard met schapenweide gelegen aan de noordzijde van de buurtschap Ruige Weide (figuur 1). De
Ruige weide 23 Oudewater Begrenzing projectgebied en
kadastrale situatie
oro Ker
soasonr
RT
Figuur 2. Ruige weide 23 De tuin achter de
1.
Projectlocatie Ruige weide 23 Oudewater
voorzijde (wegzijde)
woning is vanuit de interesse van de bewoners in natuur, vogelvlindervriendelijke ingericht. De boom en struiklaag is gevarieerd in hoogte en structuur, doordat oude bomen zorgvuldig zijn behouden of wanneer deze te groot uitgroeide zorgvuldig te kandelaberen. Er zijn dan ook meerdere zeer oude bomen op het erf aanwezig. Het biedt zowel ruimte voor kroon bewonende vogels als foerageer mogelijkheden voor vleermuizen door de verticale overgangen met de struiklaag. Er zijn meerdere hagen en een enkele kleine gazons aanwezig. De sierbeplanting is met zorg samengesteld op seizoen breed nectaraanbod en met insecten faciliterende soorten. Ook voor een soort als de egel biedt de tuin een aantrekkelijk leefgebied. Een impressie van de tuin achter de woning is weergegeven in figuur 3. en
Figuur
Oudewater vanaf de
De familie voor dieren
(geanonimiseerd)biedt daarnaast een groot aantal faciliterende voorzieningen
op het erf. Er zijn circa 15 nestkasten en een bijenhotel op het erf zoals gesteld is de beplanting in de siertuin afgestemd op seizoen breed nectaraanbod voor insecten.
geplaatst 3.
Figuur 3. Vogel- en insecten vriendelijke
achtertuin
De oostelijke helft van het perceel betreft een boomgaard met schapenweide die op de oeverlijn ruim beplant is met knotbomen en streekeigen elzen en essen die deels op stoof zijn afgezet. Aan de rand van de boomgaard is een speelplek voor de kinderen geplaatst. Nabij de ingang is recent een kleine omheinde vrijloop voor kippen verwijderd. Hier is ook de propaantank aanwezig die uit het zicht is geplaatst door deze beplanting.
aan
en
Samenhang
met
de
omgeving
De locatie Ruige Weide 23 maakt onderdeel uit van de buurtschap Ruige Weide is gelegen in de gelijknamige polder. Het betreft een overwegend half open bebouwingslint aan de noordzijde van de weg en grenzend aan open polder gebied. Aan de zuidzijde is de weg niet bebouwd en grenst eveneens een open veenweidepolder met diepe verkaveling. De percelen zijn smal en door sloten gescheiden. De smalle polderweg Ruige Weide is dicht begroeid met knotwilgen elzen stoven, waardoor de weg een besloten karakter heeft. Toch zijn er op meerdere plaatsen fraaie doorkijken nar de achterliggende polder, zo ook ter hoogte van de projectlocatie. De bebouwing is op veel plaatsen voorzien van ruime erfbeplantingen tal van karakteristieke elementen als knotwilgrijen, elzensingels en
en
en
waaronder
(hoogstam)fruitbomen. De polder weg Ruige Weide met zijn aangrenzende bebouwing en landschap kan zijn geheel worden gekarakteriseerd als een “Landschappelijk-historische lijn van zeer hoge waarde”. De relatie van de lintbebouwing met het achterliggende polderlandschap is eveneens als waardevol beoordeeld.
Figuur 4. Kinderspeelplek en kippen vrijloop met propaantank
in randzone
boomgaard
De
feitelijke boomgaard is momenteel in matige tot lokaal slechte conditie. Na een verhoging van het oppervlakte waterpeil een aantal jaar terug zijn veel fruitbomen afgestorven. Nieuwe fruitbomen zijn enkele keren aangeplant, maar overwegend met een matig resultaat. Als gevolg van de hoge grondwater stand is er weinig beworteling ruimte aanwezig wat leidt tot afsterven door de beperkte wortelruimte en windworp. Echter het is de ambitie van de familie (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) om de boomgaard in traditionele vorm terug te brengen.
Figuur 6. Impressie polder weg Ruige Naast
Weide ter
hoogte
van
de projectlocatie
bebouwingslint met hoge landschappelijke en cultuurhistorische waarden zijn lintbebouwingen ook grote ecologische waarden aanwezig. In het met bijzonder betrekking tot de erffauna gemeenschap aanwezig. er
Figuur 5 Impressie huidige verschijningsvorm van
de
boomgaard
een
in dit type
Kader:
landschappelijk
—
ecologische omgevingskwaliteit
4.
De
Lopikerwaard heeft veel buurtschappen met nog karakteristieke bebouwing en fraaie erfbeplantingen. De bebouwing van Ruige Weide behoort tot één van deze gebieden. Hier binnen bevindt zich op verschillende plaatsen een rijke erffauna gemeenschap waaronder tal van soorten die vanwege afnemende aantallen aandacht vragen (zogenaamde “Rodelijst soorten”). Een landschap-ecologische invulling bij ontwikkelingslocaties kan leiden tot waardevolle toevoegingen voor zowel landschap als ecologie. De ecologie in deze buurtschap betreft zowel vogels, kleine zoogdieren, vleermuizen, amfibieën en het herbergt daarnaast een gevarieerde insectenfauna. De fauna heeft ook een uitstralend effect naar het achterliggende open poldergebied. Enerzijds betreft dit voor sommige soorten een interactie tussen foerageer-, voortplantings- en overwinteringsgebied en anderzijds vindt er migratie vanuit het lint naar de open polder plaats. Veel van de doelsoorten uit de erffauna gemeenschap foerageren aan de achterzijde van de erven. Afhankelijk van soort en actieradius verschilt het gebiedsgebruik. Vleermuizen foerageren overwegend in een zone van circa 100 meter achter de bebouwing en beplanting evenals een soort als de egel. De vleermuizen zijn gebaat bij enige beschutting en randlengte. De egel bij kleine struwelen en schuilplaatsen.
Deze soorten mijden in de regel de grote open ruimten van de polder en voelen zich prettig bij de kleinschaligheid van de buurtschappen met ‘zachte’ landschappelijke overgangen. Vogelsoorten hebben een grotere actieradius, specifieke soorten als bijvoorbeeld kneu, ringmus, grauwe vliegenvanger en steenuil hanteren een afstand van circa 250 meter tussen erflint en open landschap als voornaamste gebruiksruimte tussen broedplaatsen en foerageergebieden. Het geeft een gunstig effect wanneer er een enigszins geleidelijke overgang van openlandschap naar het erflint beschikbaar is. Soorten als zwaluwen foerageren in een groter gebied, maar specifiek bij mindere weer omstandigheden is de overgangszone achter de erven essentieel om in de luwte van bebouwing en beplanting in het broedseizoen voldoende insecten te kunnen bemachtigen. Kansen bui-tegewoon
-
voor
de
erffaunagemeenschap
voorbeeld op basis BTG/RT..
20170912:
van
poldergebieden”
-
Met
locatie specieke
ontwikkeling
ontwikkeling betreft in de basis de aanvraag van een omgevingsvergunning in het kader van het realiseren van een woning in een bestaand bijgebouw. Hoewel het grootste gedeelte bestaande bebouwing gehandhaafd blijft, de erfindeling niet wezenlijk zal wijzigen en het siertuin geheel achter de bestaande bebouwing blijft gesitueerd wil de familie (geanonimiseerd) mede vanuit haar passie voor het landschap en natuur, graag bijdrage aan het verder optimaliseren van de landschappelijke inpassing. Vanuit het gemeentelijk beleid wordt belang gehecht aan het zichtbaar houden en/of accentueren van de oorspronkelijke kavelstructuur en zichtlijnen. De inrichting van de boomgaard biedt mogelijkheden een extra transparante zichtlijn door het hart van de boomgaard toe te voegen in het gebied. Dit is nader uitgewerkt in het inrichtingsvoorstel in paragraaf 5. Het huidige als speellocatie voor de kinderen ingerichte deel op de grens met de boomgaard zal worden verplaats naar het achter de bestaande bebouwing gelegen tuindeel. De kleien schuur met overkapping zal worden gesloopt zodat het landschappelijke beeld van het oorspronkelijke boeren erf vanaf de polderweg ,
wordt versterkt. De bestaande
boomgaard krijgt een kwaliteitsimpuls door hem weer op oorspronkelijk niveau in te planten. Dit is wel en uitdaging doordat als gevolg van de verhoging van het oppervlakte waterpeil in het (recente) verleden een ongunstige drooglegging is ontstaan voor fruitbomen. Door selectief te kiezen voor tolerantere rassen, het herstellen van de midden greppel in de boomgaard en specifieke aandacht bij het aanplanten toe te passen moet de boomgaard hersteld kunnen worden.
de Ruige Weide
“Ertauna (rt. open
Voorgenomen
De voorgenomen
toevoeging voor Ruige Weide
-aug
5.
2023
Bij
A' renzing functiönele habitat erffauna gemêensch
Inrichtingsplan
het opstellen
Ker +
van het inrichtingsplan zijn de volgende aspecten betrokken: Vergunbaar maken van de woning in het bijgebouw; Slopen van kleine schuur met overkapping; Efficiënte toegang en beheerbaarheid van het erf en de boomgaard; Passende beheerkosten van de landschappelijke inpassing; Afhechten van het erf in het landschap; Accentueren van oorspronkelijke kavelstructuur en herstel dicht gegroeide greppel, Benutten en koppelen van reeds aanwezige elementen en inrichtingen; Aansluiting zoeken op omgevingsaspecten; Benutten inspiratie uit de rapportage “Natuurbouwstenen in de polder”
(Terlouw R.J.S. & R.G. Slagboom, 2022); De voorgenomen maatregelen om het erf landschappelijk in te passen en te begrenzen bestaat uit de onderstaand individueel behandelde onderdelen.
1. 2. 3. 4. 5.
Handhaven van het oorspronkelijke karakter van de boerderij met bijgebouwen en de traditionele omlijsting aan de wegzijde; Handhaven van de bestaande vogel- en vlinder vriendelijke tuininrichting achter de woningen; Verplaatsen van het speelgedeelte voor de kinderen achter de bestaande bebouwing en slopen kleine schuur met overkapping; Behouden en versterken van bestaande doorzichten naar het achterliggende polderlandschap; a. Terugbrengen van de oorspronkelijke greppel; Herstellen van de oorspronkelijke boomgaard en van extra natuur en landschap versterkende elementen voorzien waaronder: a. Het herplanten van de boomgaard in een traditionele rijbeplanting; b. Ontwikkelen van een gebiedskarakteristieke oevervegetatie en versterken van de opgroeihabitat voor amfibieën en libellen fauna door aanleg van de natuurbouwsteen: “Aangetakte poel”; c. Inbrengen van gebiedseigen inheemse kruiden in de boomgaard weide; d. Het aanbrengen van een knip- en scheerhaag op de scheiding tussen woonerf en boomgaard aan de noordzijde; e. Uitbreiden van de bestaande nestkasten met specifiek kasten voor gebied karakteristieke soorten;
4]. De doorzichten op de polder aan de beide buitengrenzen van het projectgebied blijven intact. Het zicht op de polder over de lengterichting van de sloten versterkt het beeld van het slagen landschap (figuur 8). Door in de boomgaard de oorspronkelijk aanwezige greppel die nog als contour zichtbaar is te herstellen (4a) wordt het aspect van de slagenverkaveling versterkt en een extra doorzicht naar de polder gerealiseerd. De ontwikkeling van een rijk bloeiende kruidenrijke oever met inheemse soorten versterkt dit beeld (zie 5a).
,
1 & 2]. Zoals ook eerder vermeld zal de bestaande inrichting van erf en tuin op het westelijke perceeldeel gehandhaafd blijven en zal de kleine schuur met overkapping worden gesloopt 3]. Door de als speelplek voor de kinderen ingerichte deel grenzend aan de boomgaard naar een locatie achter de bestaande opstallen te verplaatsen en de kleinen schuur met overkapping te verwijderen zal de kwaliteit als authentiek erf worden vergroot (figuur 7).
Figuur 8. Zichtlijnen op de polder
5]. De overige maatregelen dragen naast landschappelijk in hoge mate bij aan het versterken van de biodiversiteit. De maatregelen sluiten aan op eerder op het erf ingebrachte maatregelen als het plaatsen van nestkasten en een bijenhotel en het vlindervriendelijke inrichten van de achtertuin bij de woningen. 5a]. De boomgaard heeft de afgelopen jaren veel uitval van bomen gekend. Nieuw aangeplante bomen slaan moeilijk aan en leiden al snel tot windworp door ondiepe beworteling. Dit komt waarschijnlijk voort uit de verhoging van het oppervlakte peil (waterpeil – 2. 20m NAP / maaiveldhoogte bodem gemiddeld -1. 88 NAP (bronnen: website HSDR & AHN4).
Desondanks is het de wens van de bewoners om de boomgaard te herstellen. Door een combinatie van hoog planten extra ondersteuning in de eerste jaren en selecteren op de meest tolerante soorten voor een vochtige bodem hopt men de boomgaard weer in oude luister terug te brengen. Ook het herstellen van de greppel zoals vermeld onder maatregel 4a kan hier aan bijdragen doordat regenwater wordt afgevoerd en ter plaatse van de boomgaard minder het grond verhoogd. De nog aanwezige gezonde fruitbomen in de boomgaard worden gespaard en krijgen een onderhoud snoei. Er worden nieuwe bomen aangebracht in de traditionele rij vorm haaks op de polderweg zodat het lengte aspect van de polder wordt teruggebracht in de boomgaard. De plantafstand in de rij zal circa 7 meter bedragen de plantafstand tussen de rijen circa 6 meter. Op deze wijze hebben de bomen voldoende ruimte om uit te kunnen groeien. ,
,
,
Figuur 7. Verplaatsen kinderspeelruimte
,
GSPublisherVersion 930. 87. 88. 100
Bijlage 1.
Schetsontwerp
IN OPDRACHT VAN
Verstoep bouwadvies en architectuur