B18. WBL, Magazine mei 2023.pdf

JAARGANG 43 - Nummer 133 - Mei 2023

1

UITGAVE VAN DE WERKGROEP BEHOUD LOPIKERWAARD

Bericht van de penningmeester

IN DEZE UITGAVE:

Beste donateur van de WBL,

Een woordje vooraf

Pag. 1

De WBL verstuurt geen acceptgiro’s meer, omdat deze per 1 juni 2023 verdwijnen als mogelijkheid om te betalen. U moet zelf uw donatie overmaken door gebruik te maken van internetbankieren. Veel donateurs hebben hun donatie voor 2023 inmiddels betaald, maar ook heel veel nog niet. Behoort u tot de laatste groep, wilt u dan uw donatie voor 2023 overmaken op bankrekening NL39 INGB 0001 0530 29 t.n.v. Penningmeester Stichting WBL. Het bedrag is hetzelfde gebleven: € 20,00 voor één persoon en € 25,00 voor een gezinslidmaatschap. Meer mag uiteraard. Omdat de WBL erkend is als een Algemeen Nut Beogende Instelling (ANBI) is uw donatie/gift aan de WBL aftrekbaar van uw belastbaar inkomen.

Van de voorzitter

Pag. 1

Klimaatadaptatie

Pag. 3

Jaarverslag 2022

Pag. 4

Verslag Alg. Ledenvergadering

Pag. 8

Weidevogelbijeenkomst

Pag. 10

Natuurgebied Willeskop

Pag. 12

Programma Landelijk Gebied

Pag. 14

Workshop bijenhotel

Pag. 15

Vogels een duurzame woning

Pag. 16

Utr. Natuur beschermen

Pag. 18

Stroken zwart plastic

Pag. 19

Recreatieve kansen

Pag. 20

Plannen Kromme IJsselpark

Pag. 23

Bloeiende bermen

Pag. 24

Windmolens

Pag. 25

Staatsbosbeheer

Pag. 27

In gesprek met …..

Pag. 30

Subsidie voor agrariërs

Pag. 33

Levendige boerensloot

Pag. 34

Zienswijzen ingediend

Pag. 35

Recreatie bankje

Pag. 36

Leon Snoek penningmeester@werkgroepbehoudlopikerwaard.nl

Lid/donateur worden of een nieuw lid/donateur aanbrengen?

werkgroepbehoudlopikerwaard.nl/ lid-of-donateur-worden/

2

WBL Magazine, Mei 2023, jaargang 43 - nr 133

COLOFON WBL Magazine is een uitgave van de Stichting Werkgroep Behoud Lopikerwaard (WBL) Bankrekening: NL39 INGB 0001 0530 29 t.n.v. Penningmeester Stichting WBL

De stichting is ingeschreven in het stichtingenregister K.v.K. onder nr. 41179802 Het redactieteam is per mail bereikbaar: redactie@ werkgroepbehoudlopikerwaard.nl Vormgeving & opmaak Jan Kooijman Foto omslag: Jan Kooijman, magnolia in voortuin. Lopikerweg Oost te Lopik

Een woordje vooraf vanaf de redactietafel Zoals aangekondigd door Tineke Honkoop is zij na vijf jaar redacteurschap van ons WBL Magazine gestopt. Tijdens onze Algemene vergadering voor de donateurs op 5 april jl. is zij met een mooi boek en een mand met streekproducten bedankt voor haar geweldige inzet gedurende al deze jaren. Gelukkig blijft Jan Kooijman de vormgeving en opmaak van ons blad continueren. Zij het dat wij zijn overgegaan naar het tweemaal per jaar uitgeven van het Magazine. Het eerste nummer van 2023 treft u hierbij aan. Zoals u kunt lezen gebeurt er veel positiefs in ons gebied. U leest interessante informatie over levendige boerensloten tot weidevogelbeheer en recreatieve kansen voor de Lopikerwaard. Ook positief nieuws voor het behoud van de natuur komt van de Provincie Utrecht, die grootschalige ontwikkeling van het Kromme IJsselgebied bij IJsselstein heeft gestopt. Maar er zijn ook veel potentiële bedreigingen waarover u wordt geïnformeerd. Wat gaat het Provinciaal Programma Wonen en Werken voor onze Lopikerwaard betekenen? U leest het in een artikel van onze duovoorzitter Henriëtte Keijzer. Evenals de mogelijkheid van de komst van wind-

turbines waarvoor de Provincie Utrecht zoekgebieden vooral bij Lopik, Cabauw, Polsbroek, Montfoort en Oudewater heeft ingetekend. In het kader van ‘samen staan we sterker’ is het de bedoeling dat Stichting Groene Hart en de WBL samen een Groene Hart Beraad gaan oprichten, dat vele organisaties moet gaan verbinden om een tegenmacht tegen de bestuurlijke ingrepen te bieden. U leest over beide onderwerpen meer van onze duovoorzitter Ronald Meijer. Tenslotte mag niet onvermeld blijven dat u inmiddels iedere twee maanden de digitale Nieuwsbrief boordevol met actuele ontwikkelingen vanuit onze Lopikerwaard ontvangt. Wij zijn ons bewust dat u met een digitale verzending met een link informatie moet ophalen. En dat dit ook nog eens nieuw is. Toch horen wij al dat een groeiend aantal lezers de links opent om de informatie op te halen. En wij herhalen het nog maar eens, u kunt de Nieuwsbrief gerust doorsturen naar familie, vrienden en bekenden waarvan u weet dat zij ook betrokken zijn bij het wel en wee van onze prachtige Lopikerwaard. Veel leesplezier, Leon Snoek

Van de voorzitter Er gebeurt momenteel ongelooflijk veel in Nederland, waarbij het wel lijkt of er alleen maar crises bestaan. Je slaat de krant open of zet op de tv het nieuws aan en de problemen komen voorbij. Veel van de onderwerpen die daarbij frequent in het nieuws komen betreffen ook ontwikkelingen die onze Lopikerwaard (kunnen) raken. Ik noem er een paar: stikstofcrisis, huizentekort, energietransitie, onderbrenging van asielzoekers en statushouders, vrijkomende agrarische bebouwing, zee3

spiegelstijging en bodemdaling van veenweidegebieden. Al deze onderwerpen hebben vrijwel allemaal een relatie met de vraag hoe je de schaarse ruimte in Nederland verdeelt. Zetten we in op de bouw van huizen, flexwoningen voor statushouders en jongeren, windturbines en zonneparken of geven we ruimte aan water? Onze gemeenten in de Lopikerwaard worstelen met deze vraagstukken, waarbij aanwijzingen vanuit het hogere

WBL Magazine, Mei 2023, jaargang 43 - nr 133

gezag, zijnde de regering of provincies meer en meer de eigen beleidsruimte voor colleges van Burgemeester en Wethouders inperken. De visie van de WBL is duidelijk wat betreft het laatste stukje nog vrijwel ongerepte Groene Hart, zijnde onze Lopikerwaard. Zonder boeren geen Groene Hart. En geen Lopikerwaard zoals dit prachtige cultuurhistorisch gebied in de loop van eeuwen is ontstaan. En ja, het kan biodiverser en met minder monotoon raaigras. En met meer weidevogels en insecten. Maar dat willen veel boeren zelf ook. Onze jaarvergadering vond plaats op Het Beloken Land in Montfoort, waar minister Christianne van der Wal ‘s ochtends nog was rondgeleid om zelf te zien hoe boer Leen Verkaik met een hoger waterpeil, gebruik van ruige mest voor de weidevogels en insecten en met plasdras gebieden een prachtig op de natuur aangepast bedrijf heeft neergezet. Hij derft daarbij behoorlijk wat inkomsten. Als daar nou eens geld naartoe zou gaan om zo te boeren. Maar voorlopig is dat niet het geval en bedreigen de hierboven genoemde ontwikkelingen onze Lopikerwaard. Om sterk te staan tegen de overheden in de vele dossiers is in onze laatste bestuursver-

gadering besloten dat de WBL gaat samenwerken met de Stichting Groene Hart om een zogenaamd Groene Hart Beraad op te richten. Onze WBL vertegenwoordigt daarin het Utrechtse deel. De opzet is om vanuit dezelfde doelstellingen tientallen stichtingen, organisaties en verenigingen samen te brengen die dezelfde agenda hanteren voor behoud en vergroening van het Groene Hart. En ja, dat soms compromissen nodig zijn beseffen ook wij. Zo hebben wij recent enkele zienswijzen ingediend op huizenbouw buiten de rode contouren. Maar hebben wij ook ingestemd met de verplaatsing van het bedrijf Roba Metals vanuit het centrum van IJsselstein naar bedrijventerrein De Copen in Lopik, buiten de rode contouren. Met deze verplaatsing komt er veel ruimte vrij voor binnenstedelijk bouwen in IJsselstein, met een veel geringere impact op het landelijk gebied dan anders met het neerzetten van woningen. Ons standpunt is en blijft echter: geen verdere aantasting van het landelijk gebied. Want wij beseffen ook: heel veel kleine stukjes per keer toestaan is uiteindelijk het einde van onze fraaie Lopikerwaard.

Bestuur WBL Voorzitter(s): Ronald Meijer 06-83339566 Henriëtte Keijzer 06-24532952 Vice-voorzitter: Wim Boesten 06-46220106 Secretaris: Irene Schuller 06-28407546 Penningmeester en ledenadministratie: Leon Snoek 06-19538017 Leden van het bestuur Leo van den Berg 06-22468863 Wim van der Putten 06-51503306

Ronald Meijer, duovoorzitter

Prachtig beeld van een levendige boerensloot. Lees elders in dit Magazine het artikel. (foto HDSR)

4

WBL Magazine, Mei 2023, jaargang 43 - nr 133 door Henriëtte Keijzer Wil jij je inzetten voor de straat, buurt of gemeente om natte voeten, droogte en hitte te voorkomen? En wil je andere mensen helpen en inspireren? Meld je dan aan als je de workshops wilt volgen of als je als bewoner of organisatie mee wilt denken. Stuur je mail naar h.keijzer@nmu.nl

Inwoners van de 9 kernen in de Gemeente Lopik kunnen helpen door nu met 30% korting een regenton of sedum aan te schaffen. Zie de website van Duurzaam Lopikerwaard: duurzaamlopikerwaard.nl

Klimaatadaptatie Het klimaat verandert. In Nederland merken we dit ook. Wij krijgen hetere, drogere zomers waardoor er watertekorten ontstaan en hittestress. Maar ook is er vaker wateroverlast met overstromingen. Nu nog in Limburg, maar in de toekomst ook in gebieden die niet direct naast een rivier liggen. Riolen die het water niet meer af kunnen voeren, waardoor straten en soms ook huizen blank komen te staan. De eerste prioriteit is natuurlijk om klimaatverandering tegen te gaan door over te gaan op o.a. duurzame energie en verduurzaming van industrie en landbouw. De Provincie, gemeente en waterschap spelen een grote rol in de klimaatadaptatie. Maar wij kunnen zelf ook wat doen, op eigen initiatief of samen met de gemeente. Naast dat ik duovoorzitter ben van de WBL werk ik sinds kort ook voor de NMU, de Natuur en Milieufederatie

Utrecht, als projectleider klimaatadaptatie. Er zijn veel raakvlakken tussen de WBL en de NMU, we komen allebei op voor natuur en milieu en houden ons bezig met veel van dezelfde uitdagingen. Voor de NMU organiseer ik dit jaar verschillende workshops over klimaatadaptatie voor inwoners van Utrecht. Hier kun je leren over de verschillende 5

maatregelen die genomen kunnen worden voor klimaatadaptatie. Zoals het vergroenen van de straten om te zorgen dat je huis en de omgeving koeler blijven bij warm weer. Ontwikkelen of behouden van groene, waterrijke gebieden in je woonomgeving, die werken als een groene airco voor de buurt. Een boom kan voor net zoveel verkoeling zorgen als 10 airco’s! Groene sedumdaken om water op te vangen, ter verkoeling in de zomer en isolatie in de winter en verhoging van de biodiversiteit. Helemaal mooi in combinatie met zonnepanelen op het dak. Of het afkoppelen van regenpijpen naar een regenton en verdere opvang in je tuin, in een sloot of in een wadi (zie foto rechts boven). Zodat dit water niet meer in het riool terecht komt en de kans minder groot is dat het riool overstroomt, omdat deze het water niet meer kan afvoeren. Je leert tijdens de training ook welke organisaties jou kunnen ondersteunen, welke subsidies er zijn en wat er specifiek in jouw omgeving (kleigrond, veenweide, zandgrond) mogelijk is. En ik wil graag samenwerken met gemeentes en organisaties in Utrecht die voor deze klimaatopgave staan, waarbij burgers door deze training kunnen helpen.

WBL Magazine, Mei 2023, jaargang 43 - nr 133 Het jaar begon met lockdowns en (klein-) kinderen die een extra lange kerstvakantie hadden vanwege corona. Gelukkig ging het snel beter, vanaf februari was het alweer mogelijk binnen Europa te reizen. Daarna kwamen er geen lockdowns of andere nare maatregelen meer, het leven werd snel weer gewoon, wel moeten we leren te leven met corona.

(foto: Gijs van Kempen, zonsopkomst Park Montfoort) Bestuur Het zittende bestuur was al een tijd op zoek naar opvolging en dat leidde tot een nagenoeg complete bestuurswissel in juli. Voorzitter Wim Boesten droeg na 14 jaren de hamer over aan Ronald Meijer en Henriëtte Keijzer, die gezamenlijk de taak van Wim overnamen, Wim wordt vicevoorzitter. Wim van der Putten droeg na ruim 10 jaren het secretariaat over aan Irene Schuller, hij blijft wel aan als bestuurslid. Leon Snoek heeft in het voorjaar kennis gemaakt met het bestuur en treedt toe als penningmeester, waarbij hij de werkzaamheden van Theo Hattink heeft overgenomen. Leo van den Berg blijft aan als bestuurslid. Marco Buitelaar blijft bestuurslid maar helaas hebben we aan het einde van het jaar alsnog afscheid van hem genomen. Hij blijft voor ons wel beschikbaar, Marco is het eerste lid van het op te bouwen WBLnetwerk. Een netwerk van deskundigen op verschillend vlak, die we zo nodig om advies of input kunnen vragen. Er speelt nogal wat in de Lopikerwaard (en de rest van Nederland): stikstof, energietransitie, woningbouw, vrijko6

mende agrarische bebouwing, biodiversiteit…….Het nieuwe bestuur is er voortvarend mee aan de slag gegaan. In de zomer zijn we begonnen met een kennismakingsronde met de gemeenten. Het streven is om bij elke gemeente in de Lopikerwaard twee keer per jaar een gesprek te hebben met verantwoordelijke wethouder(s) en te horen wat de plannen in die gemeente zijn t.a.v. bovengenoemde onderwerpen. Wij willen graag meepraten en meedenken in de ontwerpfase van plannen om zo invloed uit te oefenen. De WBL is met nadruk geen actiegroep die de barricades opgaat. De ervaring is dat aan de voorkant van besluitvorming het meeste resultaat is te behalen. Wel zullen we, indien we niet anders kunnen, besluiten aanvechten als onze uitgangspunten geweld wordt aangedaan en wij de wet aan onze zijde hebben. In 2022 zijn er gesprekken geweest met de gemeentes Montfoort, IJsselstein en Oudewater en Lopik. Alle in een goede sfeer en er zijn vervolgafspraken gemaakt. Zienswijzen Er zijn verschillende voorbeelden te noemen waar de WBL het zinvol vond om een zienswijze in te dienen tegen voorgenomen plannen, vooral waar het vrijkomende agrarische bebouwing betreft. Met wisselend succes:

Een succes is geboekt bij het tentenverhuurbedrijf Werktent B.V. aan de Willeskop 67/67a te Montfoort. De WBL heeft een zienswijze ingediend en dat heeft geleid tot een positieve aanpassing van de plannen: het bouwvlak is verkleind, de ruimtelijke kwaliteit verhoogd, de hooiberg en het historisch verkavelingspatroon blijven bestaan. En bij een eventuele uitbreiding moet het bedrijf terug naar de gemeenteraad. De WBL betreurt de beslissing van de gemeente Montfoort rond het betonpompen verhuurbedrijf op Achthoven Oost 13 te Montfoort. Het voormalige bedrijf is destijds gesloten omdat er een drugslaboratorium is gevonden. Nu wil zich op deze locatie het bedrijf RvR

WBL Magazine, April 2021, jaargang 41 - nr 127

Betonpomp Verhuur B.V. vestigen waardoor het bebouwd oppervlak fors zal toenemen. Het bedrijf zal voor de wijziging van het bestemmingplan een aanvraag omgevingsvergunning moeten indienen. Voor de korte termijn heeft het gekozen voor de plaatsing van een tent voor een periode van 2 jaar. Inmiddels is op het buitenterrein veel opslag en er staan overdag veel auto’s geparkeerd. Dit bedrijf past gezien de grootte en de aard van het bedrijf naar onze mening beter op een industrieterrein. Wij hebben hiertoe een zienswijze ingediend samen met de Stichting Hugo Kotestein (SHK). Deze zienswijze is door de gemeente Montfoort niet in behandeling genomen. De eigenaar wil alsnog meewerken aan de zienswijze/adviezen van WBL en SHK en heeft toegezegd zich te houden aan het landschappelijk inrichtingsplan van Mooi Sticht. Tevens wordt de goothoogte van de te bouwen bedrijfshal teruggebracht

WBL Magazine, Mei 2023, jaargang 43 - nr 133

en wordt er meer aandacht besteed aan de materialisatie en natuurvriendelijkheid. Het bedrijf aan de Zuidzijdseweg 142a Polsbroek is een moderne melkveehouderij met eigen kaasmakerij. De WBL heeft een zienswijze ingediend omdat zij haar bedenkingen had bij de geplande forse uitbreiding van het bedrijf in het agrarische landschap. De gemeente Lopik heeft echter toestemming verleend. Als compensatie wordt de sloot langs het kerkenpad naar Cabauw verbreed en er wordt een natuurlijke oever aangelegd. Willeskop 94: In oktober 2022 hebben WBL en SHK samen een bezwaarschrift ingediend tegen de door de gemeente Montfoort verleende vergunning voor ‘een tijdelijke wijziging van een vrachtwagenparkeerplaats ten behoeve van opslag op de locatie Willeskop 94 te 7

Montfoort'. Het bezwaar is nietontvankelijk verklaard. De gemeente Montfoort staat voor een periode van 3 jaar opslag van containers en modules tot 7 meter hoog toe. Na die periode zou de hoogte weer terug naar 4 meter moeten zodat containers en modules niet zichtbaar zijn vanaf de provinciale weg N228. Volgens de wethouder blijven hiermee de afspraken uit het verleden in stand, m.u.v. de wijziging van de bestemming vrachtwagenparkeerterrein naar opslag. Echter, niemand gelooft dat de hoogte van de opslag na drie jaar vanzelf terug gaat naar 4 meter. Wij zullen hier op gaan letten. Loonbedrijf De Heer Een groot succes voor de WBL: na 15 jaar kan het dossier rond het loonbedrijf De Heer gesloten worden. De problemen met de bedrijfsactiviteiten van loonbedrijf de Heer in Polsbroek leidden al in 2008 tot een

WBL Magazine, Mei 2023, jaargang 43 - nr 133 petitie van de buurtbewoners richting gemeente Lopik en provincie Utrecht. In december 2020 werd in het WBL Magazine door de huidige voorzitter Ronald Meijer al een verslag gedaan van het moeizame proces om tot een oplossing te komen. Na jaren van discussie en rechtszaken kwam als oplossing uitplaatsing van het bedrijf naar bedrijventerrein De Copen aan de M.A. Reinaldaweg (N210) met als compensatie 4 woningen op de achterblijvende locatie in Polsbroek. Maar het bleef moeizaam gaan en leidde zelfs afgelopen jaar tot het inzetten van het wapen van een dwangsom om het gebruik van een illegaal in gebruik genomen parkeerterrein te beëindigen. Begin zomer 2022 waren eindelijk de meeste voertuigen uit Polsbroek vertrokken. Voorzien wordt dat eind van dit jaar de loodsen en bedrijfsgebouwen van De Heer op De Copen gereed zijn en het gehele bedrijf definitief uit Polsbroek verdwijnt. Een dossier dat dan bijna 15 jaar heeft geduurd. Rest de WBL nog om u een ontwikkeling rondt bedrijventerrein De Copen te melden, want er zijn plannen om het bedrijf Roba Metals B.V., die in IJsselstein binnenstedelijk een groot terrein bezit, eveneens uit te plaatsen naar bedrijventerrein De Copen. Dit vormt voor IJsselstein een ideale kans om binnen de rode contouren woningen te realiseren waar veel behoefte aan is.

De WBL is van mening dat met deze onderbouwing uitbreiding van De Copen, waar ook de windmolens van Lopik staan, een goede uitruil is. De WBL hoopt dat dit de bouw van woningen buiten de rode contouren van IJsselstein voorkomt. Dat gaat dan ook onze inzet worden. Uitgave boek De uitgave van het boek over het Kromme IJsselgebied met als titel “Het Hoge Land van IJsselstein, Lopikerkapel en de Uitweg” heeft door een aantal omstandigheden vertra-

ging opgelopen. Thans wordt tot aan de definitieve versie gewerkt. Zo wordt er een nieuwe omslagfoto voor het boek gemaakt nu de boogbrug bij Vianen verwijderd is. De WBL en Historische Kring IJsselstein (HKIJ) hebben de afspraken over de uitgave en de wijze van verspreiding nagenoeg afgerond. Later dit jaar zal dan naar verwachting het boek over het mooie maar kwetsbare gebied ten zuiden van IJsselstein verschijnen. Groene Hart Event Het Bestuurlijk Platform Groene Hart organiseerde op 23 september 2022 een evenement waar burgers, overheden, maatschappelijke organisaties en bedrijven uit het Groene Hart samenkwamen om aan elkaar te laten zien wat er zoal gedaan wordt voor het Groene Hart en zo het gesprek aan te gaan over waar het schittert en schuurt in het Groe-

Secretarieel Jaarverslag 2022 van de Werkgroep Behoud Lopikerwaard ne Hart. Deze ontmoetingen zorgen voor inspiratie, goede voorbeelden, relaties, maar bovenal wordt zo gewerkt aan samenwerking. Samenwerkingen die het Groene Hart versterken. Ook de WBL nam deel aan dit evenement. Bestuursleden Leo van den Berg en Leon Snoek gaven een presentatie over de WBL: de doelstelling, de werkwijze en de resultaten. Van de Lopikerwaard werden de sterktes en zwaktes, de bedreigingen maar ook de kansen weergegeven. Daarna werd ingegaan op een kwaliteitsaspect van de Lopikerwaard: de weidevogels. Bij de Lopikerwaard horen immers weidevo8

gels, maar die zijn er steeds minder. Hoe komt dat en wat wordt hieraan gedaan? Aan de aanwezigen werd de vraag voorgelegd of de WBL zich actiever moet inzetten voor het herstel van het aantal weidevogels in de Lopikerwaard. Afgesproken is dat wij ons daarvoor met de betrokken organisaties sterk gaan maken. In november en december zijn de voorbereidingen begonnen voor een bijeenkomst met verschillende belangenorganisaties in januari 2023 over weidevogels. Elders in dit WBL Magazine kunt u daar meer over lezen. Training energieboswachter We zijn er ons allemaal van bewust dat energietransitie nodig is om de klimaatverandering te vertragen. De WBL heeft als standpunt dat energieopwekking allereerst moet gebeuren op particuliere daken, bedrijfsdaken en boerendaken. We zetten ons hiervoor in, bijvoorbeeld door de mogelijkheden te onderzoeken om boerendaken met elkaar te koppelen. Zo kunnen boeren gezamenlijk meer elektriciteit opwekken met een haalbaar verdienmodel, zonder dat er zonnepanelen in een weiland geplaatst hoeven te worden. Maar we zien natuurlijk ook om ons heen dat er veel plannen voor energieopwekking in het buitengebied zijn door zonnevelden en windmolens. Twee bestuursleden, Irene Schuller en Henriëtte Keijzer, hebben daarom in 2022 de training energieboswachter bij de Natuur en Milieufederatie Utrecht (NMU) gevolgd.

Hierbij krijg je de informatie en instrumenten die nodig zijn om zonen windprojecten te beoordelen op de effecten voor natuur en biodiversiteit. Je leert locaties te beoordelen en bestemmingsplannen te interpreteren. Hiermee willen we als WBL een gedegen gesprekspartner zijn in de Lopikerwaard en bijdragen aan een natuurinclusieve energietransitie.

WBL Magazine, April 2021, jaargang 41 - nr 127

WBL Magazine, Mei 2023, jaargang 43 - nr 133

Donateursdag De donateursdag 2022 werd gehouden op zaterdag 24 september. Er werd een bezoek gebracht aan de boezemmolen gelegen aan het riviertje de Vlist. Daarna werd een bezoek gebracht aan de Overtuin Bisdom van Vliet, een historisch park aan de Hoogstraat in Haastrecht.

dom van Vliet schreef “Niet te openen voordat er 100 jaar na mijn sterfdag zijn verlopen” worden geopend. Dit zal in de loop van juni gebeuren en de bekendmaking van de inhoud volgt dan in september. De dag werd afgesloten met een drankje en een hapje bij buurthuis Thuishaven in Haastrecht, een geslaagde dag met veel deelnemers.

Het monumentale park wordt beheerd door de Stichting Overtuin Bisdom van Vliet (opgericht in september 2014) die zich ten doel stelt het park in oude luister terug te brengen en daarmee aantrekkelijk te maken voor bezoekers, nu en in de toekomst.

Nieuwsbrief en WBL Magazine Het WBL-bestuur heeft besloten u met een digitale Nieuwsbrief te informeren over actuele ontwikkelingen in de vorm van korte berichten en de meer beschouwende artikelen in het WBL Magazine op te nemen. De eerste digitale Nieuwsbrief is in februari en de tweede in april 2023 verschenen. Zoals u in de nieuwsbrieven kunt lezen gebeurt er veel. Om een zo groot mogelijke verspreiding te krijgen vragen wij u de Nieuwsbrief door te mailen naar personen waarvan u weet dat ook zij betrokken zijn bij het wel en wee van de Lopikerwaard.

De gids vertelde ook van de grote, gevulde, en verzegelde envelop die Paulina Bisdom van Vliet in 1923 achterliet en die 100 jaar dicht moest blijven. Dit jaar mag deze envelop open en kan dan eindelijk zijn geheim prijsgeven. 1 juni 2023 is de honderdste sterfdag van de erflaatster van het huismuseum in Haastrecht dat haar naam draagt. Op diezelfde dag bestaat Stichting Bisdom van Vliet honderd jaar en mag het pakket waarop Paulina Bis-

Het uitbrengen van de digitale Nieuwsbrief valt samen met het terugbrengen van de frequentie van het WBL Magazine. Onze onvolpre9

zen Tineke Honkoop heeft haar taak als hoofdredacteur beëindigd. Gelukkig blijft Jan Kooijman zich inzetten om tweemaal per jaar het Magazine tot aan de druk en verzending te blijven verzorgen. Jan stelt tevens samen met penningmeester Leon Snoek de digitale Nieuwsbrieven op. Tenslotte vragen wij u om hulp. Wellicht dat er bij onze lezers iemand is die het leuk vindt om te speuren naar artikelen die interessant zijn voor de Nieuwsbrief of het WBL Magazine. Het gaat dan om persberichten, krantenartikelen, collegebesluiten of anderszins. Mogelijk kun je dit als redacteur doen die ons helpt met het samenstellen van het WBL Magazine. Denk je dat dit bij jou past en vind je dit leuk meld je dan via de mail aan. Irene Schuller, secretaris Foto’s bij dit secretarieel verslag over 2022: Polder Blokland, midden in de Lopikerwaard (Gijs van Kempen) en Opkomende bewolking trekt vanuit het westen de Lopikerwaard in (Leon Snoek, vanaf de M.A. Reinaldaweg)

WBL Magazine, Mei 2023, jaargang 43 - nr 133

Verslag van Algemene Ledenvergadering Eindelijk - na jaren van corona met zijn beperkingen – kon het bestuur weer een Algemene vergadering voor de donateurs van de Werkgroep Behoud Lopikerwaard (WBL) organiseren. Op woensdag 5 april kwamen circa 25 donateurs bijeen op Het Beloken Land te Montfoort. De groep werd in tweeën gesplitst: één groep ging met de huifkar naar de eendenkooi en vervolgens het weidevogelgebied met plas dras en de kijkhut op de Bloklandsekade, de andere groep legde lopend de tegengestelde route af. Het was mooi weer en eigenaar Leen Verkaik en natuurgids Gijs van Kempen vertelden uitgebreid wat er allemaal te zien was.

kooi weinig tot geen activiteiten zijn, is deze plek een waar eldorado voor veel zangvogels. De kooi is onderdeel van Het Beloken Land, wat verder bestaat uit een melkvee bedrijf, een museum over het boerenbedrijf en een educatiecentrum.

Eendenkooi De kooi is voor het eerst bekend in 1771 op de kaart van de Lopikerwaard. In 1981 is de kooi in handen van Leen Verkaik gekomen, die daarna het initiatief heeft genomen om de kooi in ere te herstellen. Het is een prachtig stuk natuur, waar rust noodzakelijk is om het karakter van de eendenkooi in stand te houden. In deze kooi worden nog steeds eenden gevangen voor wetenschappelijk onderzoek. Na het ringen van de eenden worden deze weer vrijgelaten. Er staan wel 300 broedkorven.

Plas-dras Het water op het plas-dras gedeelte wordt door middel van een pomp met zonnecollector op peil gehouden. Vooral de tureluurs maken graag gebruik van de drassige stukken van het plasdras. Rond de plas-dras is er zo'n 11 ha waar aan intensief agrarisch natuurbeheer wordt gedaan met onder andere kruidenrijke graslanden en slootkantbeheer. Hier verblijven de scholeksters, kieviten en grutto’s. Op deze percelen wordt het maaien uitgesteld tot 15 juni. In 2022 waren er broedparen tureluurs (15 nesten en 20 jongen vliegvlug), scholeksters (5 nesten en 5 jongen vliegvlug), kieviten (10 nesten en 12 jongen vliegvlug) en grutto's (10 nesten en 15 jongen vliegvlug). Dit betekent dat Het Beloken Land samen met nog drie andere boerenbedrijven in de Lopikerwaard de beste resultaten heeft.

Een aantal van deze korven is gevlochten van wilgentenen en een aantal korven is van plastic. Omdat er rond de

En dankzij al deze maatregelen is dit ook een zeer geschikt leefgebied voor hazen. 10

Verslag gemaakt door Leon Snoek.

foto hierboven: Leon Snoek, foto links: Peter Versloot en foto haas: Gijs van Kempen

WBL Magazine, April 2021, jaargang 41 - nr 127

WBL Magazine, Mei 2023, jaargang 43 - nr 133

dat de balans en de exploitatierekening over het boekjaar 2022 een getrouw beeld geven van de financiële situatie van de WBL. Ze adviseerde dan ook de financiële stukken over het boekjaar 2022 goed te keuren en het bestuur décharge te verlenen voor het door haar gevoerde financiële beleid evenals de penningmeester voor het gevoerde financiële beheer.

Kijkhut Verkaik vindt het belangrijk dat veel mensen leren hoe weidevogels leven en hoe het juiste beheer daarop wordt aangepast. Langs de Bloklandsekade kunnen wandelaars en fietsers vanuit een keet (kijkhut) onverstoorbaar van de weidevogels genieten. In de keet liggen allerlei folders en platen met informatie. In het bezoekersboek staan veel enthousiaste verhalen van voorbijgangers. Officiële vergadering De vergadering werd geopend door duovoorzitter Ronald Meijer. Secretaris Irene Schuller vertelde vervolgens wat de WBL in 2022 heeft gedaan (zie Jaarverslag 2022 elders in dit Magazine) en penningmeester Leon Snoek deed het Financieel Jaarverslag 2022. De kascontrolecommissie, bestaande uit José van Benten en Peter Versloot, had in februari jl. controle uitgevoerd en gaf aan

Het Financieel Jaarverslag 2022 kunt u vinden op onze website: www.werkgroepbehoudlopiker waard.nl/archief/

Er werd afscheid genomen van Tineke Honkoop, die na 5 jaar het redacteurschap van het WBL Magazine heeft beëindigd en van oud penningmeester Theo Hattink. Tenslotte werden door de bestuursleden enkele vragen van donateurs beantwoord. Presentatie ‘De weidevogels van Het Beloken Land’ Natuurgids Gijs van Kempen gaf een presentatie over de weidevogels in de Lopikerwaard en specifiek op Het Beloken Land. Hij vertelde over plasdras, kruidenrijk grasland, botanisch waardevolle weideranden, extensief beweid grasland, kievitstroken, ruige mest, kuikenvelden, verhoogd waterpeil en predatoren. Meer informatie over weidevogels kunt u lezen elders in dit Magazine. Na afloop werd er nagepraat onder het genot van een drankje.

11

foto boven: Leon Snoek, foto onder, eendenkooi op Het Beloken Land, en foto broedende eend: Gijs van Kempen

WBL Magazine, Mei 2023, jaargang 43 - nr 133 door: Irene Schuller en Leon Snoek

Weidevogelbijeenkomst op Het Beloken Land succesvol De bijeenkomst die woensdagavond 18 januari jl. werd gehouden in de hooibergschuur van Het Beloken Land in Montfoort mag een succes genoemd worden. Vertegenwoordigers van verschillende organisaties die zich in de Lopikerwaard bezig houden met weidevogels waren door de Werkgroep Behoud Lopikerwaard (WBL) uitgenodigd met de bedoeling kennis met elkaar te maken in de hoop dat men elkaar door samenwerking en begrip voor elkaar kan versterken.

Grutto In het westelijke deel van de Lopikerwaard komen nog behoorlijke aantallen weidevogels voor. De kievit, scholekster en tureluur blijven stabiel of nemen iets af in aantal, maar met de grutto gaat het slecht en dat is in heel Nederland het geval. Circa 80% van de wereldpopulatie van de grutto broedt in Nederland, daarom hebben we als land een verantwoordelijkheid voor deze vogel. Weidevogelbeheer De avond begon met een voorstelronde waarbij ieder de gelegenheid kreeg te vertellen over zijn/haar werk voor weidevogels of duurzaamheid in de Lopikerwaard. De Vereniging Weidevogelbescherming Lopik, Vereniging Weidevogelbescherming MontfoortLinschoten, Nestkasten Werkgroep Woerden, Duurzaam Lopikerwaard, Wildbeheereenheid Lopikerwaard en het Collectief Lopikerwaard maakten daar dankbaar gebruik van. Hier kwamen al een aantal knelpunten naar vo12

ren, onder andere dat goed weidevogelbeheer veel meer inhoudt dan alleen legselbescherming. Het waterpeil moet omhoog, bemesten met ruige mest terwijl de boeren met ligboxenstallen allemaal drijfmest uitrijden, gras in verschillende lengtes, kruidenrijk gras, beter sloot- en kantenbeheer, plasdras en ga zo maar door. Als aan alle voorwaarden is voldaan is het voor iedereen frustrerend om te zien dat predatoren veel kuikens pakken waarbij de huiskat één van de grote boosdoeners is. Daarnaast blijkt dat het leefgebied van weidevogels de afgelopen decennia enorm is afgenomen door woningbouw en de aanleg van wegen en bedrijventerreinen. In de toekomst zal dit nog meer het geval zijn door de komst van zonneparken en windmolens. Het Beloken Land Gijs van Kempen hield daarna een presentatie over weidevogels en wat er nodig is om weidevogels te helpen hun kuikens groot te brengen en te overleven. Veel mooie foto’s die allemaal gemaakt zijn op Het Beloken Land waar de weidevogels het al jaren fantastisch doen door het beheer van eigenaar Leen Verkaik.

Schadeloosstelling De discussieronde leverde vervolgens weer een aantal inzichten op waarbij duidelijk werd dat de vergoedingen die boeren krijgen voor uitgesteld maaibeheer, plasdras en dergelijke niet voldoende zijn. Het is een schadeloosstelling maar compenseert niet het extra werk dat boeren moeten doen.

WBL Magazine, April 2021, jaargang 41 - nr 127

Het is voor boeren ook lastig dat er geen langjarige contracten kunnen worden afgesloten, de contracten zijn nu voor een periode van 5 jaar en dat is te kort om gedegen bedrijfsvoering op af te stemmen.

WBL Magazine, Mei 2023, jaargang 43 - nr 133

Groot artikel in Algemeen Dagblad De weidevogelbijeenkomst is ook het Algemeen Dagblad opgevallen.

Predatie Predatie is een probleem waar iedereen het over eens is. De vele verwilderde katten mogen niet worden afgeschoten en er komen steeds meer vossen. Ooievaars waren ooit bijna uitgestorven maar nu zijn ze soms een plaag. Het zou bijvoorbeeld een goed idee zijn om het aantal ooievaarsnesten aan banden te leggen. Samenwerking Meer geld voor weidevogelbeheer en het besluit of er gejaagd mag worden op predatoren als verwilderde katten en vossen zijn beide politieke beslissingen. De afspraak is gemaakt om samen op te trekken in het overleg met de provincie Utrecht om in elk geval deze beide onderwerpen voor het voetlicht te brengen.

In maart hebben Leen Verkaik, Gijs van Kempen, Irene Schuller en Leon Snoek een uitgebreid interview gehad met een correspondent van het Algemeen Dagblad. Op 1 april 2023 is in het Algemeen Dagblad editie Utrecht Zuid een dubbele pagina groot artikel verschenen met de kop: De kat en de ooievaar, of toch de weidevogel? 13

Het artikel “De kat en de ooievaar, of toch de weidevogel?” is online te lezen op: www.ad.nl/binnenland/ waarom-wij-misschien-tochminder-blij-moeten-zijn-met-al -die-schattigeooievaars~a7e4d3e3/

WBL Magazine, Mei 2023, jaargang 43 - nr 133

Natuurgebied Willeskop wordt waterberging

door Leon Snoek

Het waterschap Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden (HDSR) heeft plannen om een waterberging te creëren in natuurgebied Willeskop. Ook wordt een waterdoorvoer gecreëerd van de Gekanaliseerde Hollandsche IJssel (GHIJ) naar de Lek. Het doel is het geschikt maken van het natuurgebied voor het bergen van zo’n 200.000 m3 water en het kunnen doorvoeren van overtollig water van de GHIJ naar de Lek. De plannen geven het waterschap meer mogelijkheden om tijdens extreem natte periodes het water vast te houden en door te voeren.

visualisatietekening hieronder: HDSR

Klimaatverandering Het regent vaker en harder. Extreme weersituaties zullen naar verwachting vaker voorkomen als gevolg van klimaatverandering. Het waterschap heeft plannen gemaakt om het natuurgebied Willeskop als waterbergingsgebied in te zetten en om water door de Lopikerwaard af te voeren naar de Lek. Dit doet HDSR zodat ze flexibeler is in het beheer van het watersysteem en hierdoor wateroverlast in het gebied zo veel mogelijk wil voorkomen. Het waterschap heeft hiervoor nauw contact met Staatsbosbeheer, de beheerder en

14

eigenaar van het gebied. Aanvullend worden ook maatregelen genomen om de natuurwaarden in het gebied te verbeteren. Maatregelen Voor de realisatie van de waterberging zijn verschillende maatregelen nodig. De werkzaamheden bestaan uit het realiseren van een bypass om het huidige gemaal naast de Damweg heen en er worden inlaten en duikers aangelegd, om meer water door de watergangen te kunnen voeren en om water tijdelijk te kunnen bergen in de plas. Ook worden waterkeringen en peilscheidingen versterkt en wordt de waterkering op enkele delen verlegd. Verder worden maatregelen getroffen om het gebied natuurvriendelijker in te richten zoals de aanleg van natuurvriendelijke oevers, de aanleg van eilandjes voor vogels en het uitbreiden van het rietmoeras. Inspraak Van 23 januari tot en met 6 maart 2023 hebben de plannen ter inzage gelegen en konden belanghebbenden reageren door een zienswijze in te dienen. De Werkgroep Behoud Lopikerwaard (WBL) heeft hier gebruik van gemaakt.

WBL Magazine, April 2021, jaargang 41 - nr 127

Zienswijze WBL Natuurgebied Willeskop is aangewezen als Natuur Netwerk Nederland (NNN) gebied met deels aantoonbaar hoge natuurwaarden en bijbehorende bescherming. Volgens de WBL maakt dat een combinatie met waterberging moeilijk. De WBL is van mening dat waterberging alleen kan als er aantoonbare winst voor de natuur is en risico's/ nadelen zoveel mogelijk worden voorkomen. Aantoonbare winst is er: meer natuur in de zone langs de Damweg naar Oudewater, meer riet, meer moeras op plekken met nu beperkte waarde, verbetering en uitbreiding van de eilanden, een werkend helofytenfilter en ander beheer.

WBL Magazine, Mei 2023, jaargang 43 - nr 133

Het periodiek terugsnoeien van de stoven hoort bij het cultuurhistorisch gebruik en is geen probleem. Echter, vanwege meer stabiliteit ten behoeve van de waterberging zou op een aantal plekken aan de zuidkant van de Noordzijdsekade een aantal hakhoutstoven helemaal weggehaald moeten worden. Daarnaast bestaat het risico dat de stoven tijdens de werkzaamheden beschadigd raken en/of onder de grond verdwijnen en niet meer uitlopen. Dit moet te allen tijde worden voorkomen, mede omdat de stoven en directe omgeving ervan ecologisch waardevol zijn (varens, mossen, paddenstoelen, planten).

De WBL ziet ook een aantal risico's/ nadelen: 1. Effecten op flora en fauna: uit de stukken wordt niet duidelijk wat de effecten van de waterberging op de flora en fauna in het gebied zijn. 2. Waterkwaliteit in de plas zelf en het aangrenzende reservaat Benschop. De WBL vraagt zich af in hoeverre piekberging de waterkwaliteit zal verslechteren en vraagt aandacht voor het ten zuiden van natuurgebied gelegen reservaat Benschop. Dit wordt in droge tijden (via het watermolentje) gevoed door water uit natuurgebied Willeskop. Dit reservaat omvat zeer waardevolle schraalgraslanden. Belangrijk is daarom dat het water dat naar dit reservaat en het oostelijk van gemaal De Pleyt gelegen deel gaat zo fosfaatarm mogelijk is. 3. Aantasting cultuurhistorische en ecologische kwaliteiten van de Noordzijdsekade. Een deel van de Noordzijdsekade wordt gekenmerkt door hele oude hakhoutstoven van met name elzen en in mindere mate essen en berken. Zij zijn van grote cultuurhistorische waarde en nauw verbonden aan het agrarisch cultuurlandschap van de Lopikerwaard.

4. Waterspeelplaats: in de plannen wordt aangegeven dat er gekeken wordt naar de mogelijkheden van een waterspeelplaats. De locatie is echter een NNN gebied waar vanwege de natuurfunctie het belangrijk is om de rust in het gebied te behouden. Een dagrecreatie voorziening, die extra mensen gaat aantrekken die lang op één plek blijven vindt de WBL niet wenselijk. De HDSR beoordeelt momenteel de zienswijze van de WBL. 15

het watermolentje, foto: Leon Snoek

WBL Magazine, Mei 2023, jaargang 43 - nr 133

Utrechts Programma Landelijk Gebied en Groene Hart Beraad Vlak voor de Statenverkiezingen vond een grote bijeenkomst plaats in Gouda over de toekomst van het Groene Hart met Gedeputeerden, Burgemeesters, Statenleden en Wethouders vanuit Zuid Holland met enkele milieu- en belangenorganisaties. Ik was hierbij aanwezig en vertegenwoordigde vanuit de WBL daarmee Utrecht West. Vele onderwerpen kwamen aan bod. Gemene deler was dat iedere ontwikkeling binnen het Groene Hart vanuit 3 Provincies, 5 waterschappen en ca 26 gemeenten los van elkaar genomen worden. Regie op het Groene Hart ontbreekt, laat staan een gedeelde visie op de toekomst van dit gebied. Dit is al 40 jaar niet gelukt, ondanks het door iedereen herhaalde mantra dat het Groene Hart de longen van de Randstad zijn en behouden moet blijven. Inmiddels is al meer dan de helft van het Groene Hart de laatste decennia definitief verloren gegaan aan huizenbouw, industrie en wegen. Zoals u elders kunt lezen is vanuit de overheid door minister Hugo de Jonge (Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening) nu ingestoken op een gebiedsproces voor de uitvoering van het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) en de vertaling daarvan in o.a. het Utrechts Programma Landelijk Gebied (UPLG). De Provincie Utrecht heeft hiervoor een Gebiedscoördinator Utrechtse Waarden aangesteld.

De Utrechtse Waarden omvat het gebied van de Lopikerwaard (het Utrechtse deel daarvan uiteraard, dus exclusief Schoonhoven en Haastrecht als Krimpenerwaard kernen), maar inclusief Nieuwegein. De Provincie Utrecht moet het UPLG per 1 juli a.s. aanbieden bij het Rijk.

Hierin geeft de provincie aan hoe zij de doelen op het gebied van natuur, water en klimaat vertaalt voor de Provincie Utrecht en met welke aanpak. De betreffende beleidsambtenaar zal diverse stakeholders bij de uitwerking betrekken, waaronder de WBL en er is inmiddels kennisgemaakt met de WBL en haar doelstellingen. Naast deze ontwikkelingen kwam uit de gehouden bijeenkomst in Gouda nog een initiatief tot stand. Stichting Groene Hart - onder voorzitterschap van Kees van Velzen - heeft de WBL gevraagd mee te denken over de instelling van het Groene Hart Beraad. Het Groene Hart Beraad moet gaan bestaan uit stichtingen, verenigingen en organisaties die vanuit een gezamenlijke doelstelling mee kunnen praten over de ambtelijke ontwikkelingen die nu in gang worden gezet. Voorzien wordt dat enkele tientallen organisaties zouden kunnen aanhaken. In de bestuursvergadering van maart jl. heeft het WBL bestuur ingestemd om deze rol samen met Stichting Groene Hart op te pakken. Er wordt gewerkt aan een beleidsvisie en door Stichting Groene Hart aan een zogenaamde Waardenkaart, waar alle ontwikkelingen in het Groene Hart voorzien van een visie in kaart worden gebracht. U zult de komende tijd hopelijk meer horen over deze ontwikkelingen. Naar aanleiding van de verkiezingsuitslag van 15 maart jl.

waarin de BoerBurgerBeweging (BBB) voor een aardverschuiving in de provincies heeft gezorgd, heeft het provinciebestuur van Utrecht besloten om met een aantal zaken pas op de plaats te maken. Vooralsnog is het op politiek niveau afwachten hoe de coalitievorming gestalte gaat krijgen. Voor ons als WBL gaan we echter los van politieke kleur voort met het uitdragen van onze doelstellingen. Met uw steun uiteraard. 16

door Ronald Meijer, duovoorzitter

WBL Magazine, April 2021, jaargang 41 - nr 127

WBL Magazine, Mei 2023, jaargang 43 - nr 133

Workshop bijenhotel maken De insecten en daaronder de wilde bijen hebben het zwaar. Daarom wil het Collectief Lopikerwaard ze helpen met meer broedplekken. Dit verhoogt de overlevingskans. Om die reden organiseerde het Collectief Lopikerwaard op 4 maart jl. een workshop bijenhotel maken. De middag werd begonnen met een filmpje over wat bijen precies zijn en wat hun functie is in de natuur. Muggen en vliegen staan bijvoorbeeld op het menu. De rest van de middag gingen de cursisten aan de slag met het bouwen van een hotel. Deze konden daarna op diverse plekken in de Lopikerwaard worden opgehangen. Om de wilde bij te helpen en aandacht te vragen. Bestuurslid Leo van den Berg volgde de workshop en vertelt zijn ervaring. ‘De volgende materialen lagen klaar: grenenhout (voor de buitenkant), blokken oud perenhout, bamboestokken, leem en stro. We begonnen met het maken van de kast waarbij je kon kiezen tussen langwerpig en vierkant. Ik koos voor 50 cm x 50 cm. In de blokken perenhout moesten gaatjes geboord worden van 3 mm tot 9 mm met een diepte van 10

cm. Daarna de bamboestokken zagen en de leem mengen met stro. Thuis heb ik het bijenhotel afgemaakt door de blokken perenhout erin te zetten en de bamboe, leem en stro te verwerken en te laten drogen. Tenslotte heb ik er enkele dakpannen op geplaatst, waardoor het maar liefst 19 kilo weegt. De voorzijde heb ik naar de zon geplaatst. We kregen goed advies van Maarten van Beek en Ineke Blijleven van het Collectief Lopikerwaard. Ik ben tevreden met het resultaat. Voor een bijenhotel zijn metsel- en koekoeksbijen de belangrijkste kanshebbers. Ik vind de workshop voor iedereen een aanrader en hoop op een herhaling’.

17

tekst en foto’s: Leon Snoek

WBL Magazine, April Mei 2023, 2021,jaargang jaargang43 41- -nr nr133 127

door Leon Snoek

Duurzaam Montfoort helpt vogels aan een (duurzame) woning Duurzaam Montfoort wil óók de leefomgeving van onder andere mezen, boomkruipers, spreeuwen en huiszwaluwen verbeteren met het plaatsen van nestkasten. Veel soorten stadsvogels gaan namelijk in aantal meer achteruit dan vooruit. Dit komt doordat de bebouwde omgeving steeds minder mogelijkheden biedt, zowel voor nestgelegenheid, schuilplekken als voedsel. (bron: Sovon-rapport 2022/88).

foto boven: Gijs van Kempen foto links: Leon Snoek foto en info huiszwaluw: Vogelbescherming Nederland

Samenwerken voor vogelrijk gebied Zaterdag 15 april heeft Duurzaam Montfoort een huiszwaluwtil geplaatst bij Het Beloken Land (zie foto). De huiszwaluw is een beschermde inheemse diersoort. Huiszwaluwen eten enorme hoeveelheden muggen en andere vliegende insecten, die in volle vlucht worden gevangen. Huiszwaluwen broeden in kolonieverband. De omstandigheden bij Het Beloken Land zijn ideaal. Hopelijk gaan de huiszwaluwen de til snel ontdekken! Op Het Beloken Land wordt natuureducatie gegeven aan basisschoolleerlingen en er zijn rondleidingen. Zo kunnen veel inwoners genieten van deze nuttige en mooie vogel. Bakkershuis In april zijn tevens meer dan 50 nestkasten voor mezen, boomkruipers en spreeuwen - in overleg met IVN natuurgids Gijs van Kempen en de gemeente Montfoort -

18

WBL Magazine, April 2021, jaargang 41 - nr 127

opgehangen in Montfoort en Linschoten op plaatsen waar mensen regelmatig wandelen. Denk hierbij aan het stadspark, de begraafplaatsen, wandelpaden en enkele plekken op het bedrijventerrein, waar tijdens de lunchpauzes wordt gewandeld. Hierbij zijn bezoekers van 't Bakkershuis betrokken. Dit is een laagdrempelig ontmoetingscentrum voor iedereen die te maken heeft met geheugenklachten en/of beginnende dementie. Door mens en natuur meer samen te brengen wil Duurzaam Montfoort inwoners en bezoekers extra laten genieten van de natuur. Maar daarnaast zijn mezen ook behulpzaam bij het bestrijden van de eikenprocessierups. Extra duurzaam Duurzaam Montfoort heeft gekozen voor extra duurzame nestkasten, die gemaakt zijn van WoodStone ofwel houtbeton. Dit duurzame materiaal

WBL Magazine, Mei 2023, jaargang 43 - nr 133

vergroot volgens Vogelbescherming Nederland de overlevingskans van jonge vogels. Ook bieden ze maximale isolatie tijdens de koude wintermaanden. De nestkasten zijn onderhoudsvrij en hebben een lange levensduur. Informatieavond en workshop Duurzaam Montfoort heeft via lokale media aandacht aan dit initiatief gegeven en wil een informatieavond over stadsvogels organiseren. Hiermee hopen ze inwoners enthousiast te maken om bij een natuurproject te komen helpen. Er kunnen bijvoorbeeld workshops georganiseerd worden zoals het vlechten van eendenkorven die in de wetering of nabij begraafplaats De Stuivenberg geplaatst kunnen worden.

KIEM is het loket voor natuurinitiatieven van Elise Mathilde Fonds, K.F. Heinfonds en Prins Bernhard Cultuurfonds Utrecht.

spreeuw

Subsidie Dit initiatief van Duurzaam Montfoort is mogelijk dankzij een subsidie van KIEM. foto’s hiernaast: in de fabriek gemaakte nesten worden ingesmeerd met echte klei, Leon Snoek de foto’s van de vogels (spreeuw boven en ringmus onder) zijn van Gijs van Kempen

19

WBL Magazine, Mei 2023, jaargang 43 - nr 133

Extra maatregelen nodig om Utrechtse natuur te beschermen

bericht van de Provincie Utrecht

De provincie Utrecht heeft voor zes stikstofgevoelige Natura 2000gebieden een natuurdoelanalyse laten maken. De Natuurdoelanalyses (NDA’s) maken duidelijk dat de tot nu toe genomen maatregelen in de Natura 2000-gebieden nog niet voldoende zijn en dat Utrecht de doelen voorlopig niet haalt. Er komt nog te veel stikstof in de natuur, en ook verdroging en versnippering maken dat de natuur ondanks alle maatregelen nog steeds achteruitgaat. Het maken van de NDA’s is een onderdeel van het Programma Stikstofreductie en Natuurverbetering (PSN) en wordt gedaan voor alle Natura 2000gebieden in Nederland met stikstofgevoelige natuur. De NDA’s beschrijven hoe het gaat met de natuur in een gebied, welke problemen er zijn en welke maatregelen nodig zijn om de natuur weer gezond te maken. Natuur niet op orde Utrecht heeft negen stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden. Voor zes van deze gebieden heeft de provincie Utrecht Natuurdoelanalyses gemaakt en deze zijn ter toetsing aangeboden aan de Ecologische Autoriteit. Voor de overige drie gebieden zijn andere provincies voortouwnemer en ligt het initi20

atief voor het maken van een NDA bij die provincie.

Een algemene reactie op de NDA’s is lastig te geven, omdat Utrecht een diverse natuur kent: van veenweidegebieden in het westen, tot weidevogelgebieden in het noorden en rivierlandschap in het zuiden. De natuurdoelen verschillen daarmee sterk per gebied. Wel is duidelijk dat de natuur in de meeste gebieden niet op orde is. Behoud en herstel biodiversiteit De provincie Utrecht doet er alles aan om de natuurdoelen te halen. In lijn met Europese afspraken over de Vogelen Habitatrichtlijndoelstellingen, streeft Utrecht naar het realiseren van behoud en herstel van de biodiversiteit. Om dat te bereiken zijn maatregelen nodig. Uit de NDA’s blijkt dat voor alle gebieden naast de al uitgevoerde of geplande maatregelen - ook nieuwe maatregelen nodig zijn. Het kan soms lang duren voordat de resultaten van de maatregelen zichtbaar en meetbaar zijn. Daarom zal er de komende tijd nog meer gemonitord gaan worden. Maatregelen Voor alle Utrechtse Natura 2000gebieden zijn aanvullende maatregelen nodig.

WBL Magazine, April 2021, jaargang 41 - nr 127

Binnen en soms ook buiten de Natura 2000-gebieden. Naast het terugdringen van de stikstofdepositie, wordt er gewerkt aan het hydrologische systeem, aan het aan elkaar verbinden van natuurgebieden, het terugdringen van exoten en het verminderen van chemische stoffen uit de landbouw. Deze maatregelen worden opgenomen in het Utrechts Programma Landelijke Gebied dat op 1 juli 2023 wordt ingediend bij het Rijk. Hoe deze aanvullende maatregelen het best toegepast kunnen worden, is onderdeel van de gebiedsprocessen. Effect op vergunningverlening Vanaf het moment dat Gedeputeerde Staten op 18 april 2023 kennis hebben genomen van de (concepteindrapporten) NDA’s, moeten de NDA’s betrokken worden bij de beoordeling van vergunningen. Er is gekozen om geen algehele vergunningstop

WBL Magazine, Mei 2023, jaargang 43 - nr 133

af te kondigen. Dit biedt de mogelijkheid om in individuele gevallen een individuele afweging te maken over het al dan niet af kunnen geven van een vergunning. Natura 2000-gebieden Utrecht kent negen stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden die alle op of nabij de grens van de provincie liggen. Voor vijf daarvan is de provincie Utrecht voortouwnemer: Zouweboezem, Uiterwaarden Lek, Kolland & Overlangbroek, Binnenveld en Botshol. Voor de andere gebieden zijn de aangrenzende provincies voortouwnemer: Rijntakken (Gelderland), Lingegebied & Diefdijk-zuid (Gelderland) en Oostelijke Vechtplassen incl. Noorderpark (NoordHolland), Nieuwkoopse plassen en de Haeck (Zuid-Holland). De NDA’s zijn daar onder Natura 2000 te vinden per Natura 2000-gebied.

Wat doen die stroken zwart plastic in het weiland? Op een aantal plekken in de Lopikerwaard zijn in weilanden stukken afgezet met stroken zwart plastic van ongeveer 30 cm hoog. Als fietser of als automobilist vraag je je af wat die stroken daar doen. Welnu, dit betreft geen baggerdepot of cross parcours, maar faunaschermen die amfibieën en reptielen tegen moeten houden. Maar het is ook mogelijk om ze te vangen en te verplaatsen. En ze voorkomen dat nieuwe dieren zich vestigen op de bewuste plek. Vaak worden deze stroken ingezet tijdens de paddentrek, waarbij anders veel padden worden doodgereden als ze de weg oversteken. Door ze tegen te houden en te vangen, kunnen ze levend naar de andere kant van de weg worden gebracht om te paren en zich voort te planten. Dit gebeurt in het voorjaar. De stroken zwart plastic die nu geplaatst zijn in de weilanden langs het fietspad tussen Blokland (Montfoort) en de Stuivenbergweg (IJsselstein) hebben

De NDA’s zijn terug te vinden op de site van de provincie, evenals de staat van de natuur per gebied. Zie: www.provincie-utrecht.nl/ onderwerpen/toekomstlandelijk-gebied/ natuurdoelanalyses

te maken met een tijdelijke bouwplaats voor de aanleg van een gasleiding. De Gasunie gaat namelijk zo’n 25 kilometer transportleiding voor hoogcalorisch gas graven door de polders van onder meer Vijfheerenlanden, Lopik, IJsselstein en Montfoort. De nieuwe buisleiding gaat gas transporteren naar twee energiecentrales in Utrecht. Het tracé loopt van Hoornaar in de Alblasserwaard naar Reijerscop bij Harmelen en gaat ook onder de Lek door. De werkzaamheden zijn het gevolg van de afbouw van de gaswinning uit het Groningenveld in verband met de aardbevingen in die provincie. 21

tekst en foto: Leon Snoek

WBL Magazine, Mei 2023, jaargang 43 - nr 133

Zes recreatieve kansen voor de Lopikerwaard In de Lopikerwaard is de lucht schoon, de natuur groen, de steden gezellig én je kunt er heerlijk fietsen, wandelen en varen. Het blijkt dat de meeste toeristen dagjesmensen uit de Lopikerwaard en directe omgeving zijn. Heel herkenbaar, want in mijn vrije tijd ga ik zelf ook wandelen bij Het Beloken Land in Montfoort, fietsen in de polder, naar de markt in IJsselstein, naar de Lek bij Salmsteke en een ijsje halen in Oudewater. In de Utrechtse Heuvelrug wordt veel geklaagd over de drukte en wat mij betreft hoeft het hier geen Lage Vuursche te worden. Toerisme en recreatie mag er mijns inziens primair op gericht zijn dat inwoners van de Lopikerwaard meer en vaker van het eigen landschap gaan genieten. Als wij het hier leuk hebben, zal dat ook de interesse bij anderen wekken.

Daarbij zie ik de volgende zes kansen: Kans 1. Meer overzicht in wat er al is In de Lopikerwaard hebben we genoeg mogelijkheden om te ontspannen. Maar veel mensen zijn nog onbekend met de aangelegde knooppuntenroutes. Positief is dat er jaarlijks een ‘Recreatiekrant voor de streek tussen IJssel en Lek’ huis-aan-huis wordt verspreid. Daarin staan de Lopikerwaard gemeenten, Gouda, de Krimpenerwaard en een aantal organisaties die eigen routes voor wandelen, fietsen en

door John van Echtelt (op de foto links van Rianne den Balvert) De overige foto’s bij dit artikel zijn gemaakt door Leon Snoek

varen hebben ontwikkeld, maar een afstemming en totaaloverzicht ontbreekt.

JvE: “Naast Coördinator Buurtsportcoach bij Montfoort Vitaal ben ik Projectleider recreatieve projecten bij de Provincie Utrecht. In Utrecht-oost zijn we een nieuw wandelroutenetwerk op basis van knooppunten aan het realiseren. Daarnaast gaan we het gehele fietsknooppuntennetwerk van de provincie vernieuwen. Leon Snoek heeft me gevraagd om mijn ervaringen bij de provincie te vertalen naar kansen voor de Lopikerwaard.”

Om ons landschap en onze routes, activiteiten en bestemmingen vaker en gericht onder de aandacht te brengen is marketingkracht nodig. Andere gebieden beschikken over een zogenaamde Destinatie Marketing Organisatie (DMO) die de gebiedsmarketing verzorgt. Helaas is er in de Lopikerwaard geen DMO, VVV of bezoekerscentrum te vinden die voor overzicht en focus zorgt. Als je op internet zoekt naar ‘recreatie Lopikerwaard’ zul je merken dat er ook online geen platform te vinden is waarin alles wat er is overzichtelijk gebundeld staat. Kans 2. Ommetjes rondom de woonkernen De Lopikerwaard beschikt over vele mooie wandelroutes, zoals de klompenpaden. Nadeel is dat ze voor het merendeel van onze inwoners te lang en te ver zijn. Mensen willen het liefst een ommetje, een wandeling van circa 20 minuten tot ongeveer 1 uur maken. Doordat onze woonkernen – net zoals bijvoorbeeld Langbroek bij Wijk bij 22

WBL Magazine secember 2020, jaargang 40 - nr 126

WBL WBLMagazine WBL Magazine Magazine Magazine, December augustus april Mei 2020, 2023, jaargang 40 43 - nr 133 124 125 126

Duurstede – relatief klein zijn, is het interessant om te verkennen of het mogelijk is om aan elke kant van iedere woonkern een ommetje te realiseren.

de Hoge Nood app: www.hogenood.nl Het programma “Landelijk Gebied” vind je hier: www.nbtc.nl/nl/site/ programma/landelijkgebied.htm)

Kans 3. Betere (sanitaire) voorzieningen Een van de meest onderschatte aspecten bij bewegen en recreëren is dat veel mensen onzeker zijn over hun eigen gezondheid en vitaliteit. Mensen willen graag kunnen inschatten of ze de afstand aankunnen. Sanitaire voorzieningen, voldoende rustpunten en een veilige ondergrond zijn belangrijk. Op de Hoge Nood app is goed te zien dat er in de Lopikerwaard op het gebied van sanitaire voorzieningen en de informatievoorziening daarover nog veel te verbeteren is. Kans 4. Duurzaam beleefbaar landschap Het Nationaal Bureau van Toerisme & Congressen (NBTC) heeft een programma ‘Landelijk gebied’. 23

Dit programma richt zich op het bewust inzetten van recreatie om de vitaliteit van de leefomgeving te verbeteren in relatie tot andere opgaven in het gebied (zoals de landbouwtransitie). Uitgangspunt is dat inwoners en bezoekers in hun vrije tijd kunnen genieten van een natuurlijke omgeving, waarbij zij zich bewust zijn van die omgeving en er positief aan bijdragen. Vanuit Montfoort Vitaal hebben we in het kader van duurzame waterrecreatie het initiatief genomen om met samen met Richard Proost Sport/Pro-SUP en Zwerfvuilambassadeurs MontfoortOudewater een Stand Up Paddle (SUP) Clean-up te gaan organiseren. Op zaterdag 3 juni a.s. gaan we met een groep van 10 mensen op een SUP board de Hollandsche IJssel schoonmaken. Kans 5. Onderzoek actieve recreatie in de Lopikerwaard De grote gemeenten onze provincie, zoals Utrecht en Amersfoort, hebben

WBL Magazine, Mei 2023, jaargang 43 - nr 133

Het onderzoeksrapport “Regionale fietsroutes als investering in stad en landschap” is te vinden op: www.tracklandscapes.com/ ijsselstein-regionalefietsroutes

onderzoek laten uitvoeren naar de mogelijkheden van actief gebruik van de leefomgeving buiten de stad.

www.elkeregiotelt.nl

Ook de gemeente IJsselstein heeft een onderzoek ‘Regionale fietsroutes als investering in stad en landschap’ laten uitvoeren. Wellicht is het nuttig om zo’n onderzoek voor de Lopikerwaard te laten uitvoeren, zodat we weten waar de kansen voor nieuwe wandelen fietspaden en waterwegen in onze regio liggen.

Kans 6. Regiodeal Lopikerwaard Tenslotte zou ik de overweging mee willen geven om samen groter te denken. Stichting Montfoort Vitaal wilde een sporttoestel in Montfoort plaatsen en heeft voor de financiering contact gezocht met LEADER Weidse Veenweiden. Zij daagden ons uit om groter te denken. Dit leidde tot de ‘QR Fit Beleefen beweegroute’. Het heeft even geduurd, maar inmiddels is het ons wel gelukt om de financiering rond te krijgen voor een QR Fitroute tussen Montfoort en Linschoten, twee natuurspeelplaatsen en twee sport-/speeltoestellen. Op de website Elke regio telt staat dat het Rijk investeert in de kwaliteit van 24

leven, wonen en werken van inwoners en ondernemers, juist op die plekken die een extra impuls kunnen gebruiken. Met een Regiodeal Lopikerwaard kunnen we de DMO, het online platform, een bezoekerscentrum, extra duurzame fiets- en vaarroutes (fluisterbootjes en kanovaren) en de wandelommetjes om onze woonkernen realiseren.

WBL Magazine, April 2021, jaargang 41 - nr 127

WBL Magazine, Mei 2023, jaargang 43 - nr 133

De ondergang van de plannen ‘Kromme IJsselpark’ te IJsselstein Na het ontdekken van Romeinse grafheuvels in 2009 bij de aanleg van de gemeentewerf in IJsselstein deed zich de vraag voor: hebben hier vroeger Romeinen geleefd? In archiefstukken van ADC ArcheoProjecten (specialist in archeologisch onderzoek en advies) wordt duidelijk vermeld dat er inderdaad een aantal Romeinse nederzettingen geweest moeten zijn ten zuiden van de grafheuvels, juist in het gebied Lage Dijk/Klaphek! Sowieso is dit gebied van grote historische betekenis. De loop van de Hollandsche IJssel werd rond het jaar 1285 onder graaf Floris V afgedamd bij het Klaphek, toen Hoppenesse genoemd. Een enorme gebeurtenis in de geschiedenis, waarbij de toen immense Hollandsche IJssel de huidige krappere proporties kreeg in ons gebied. Ysselvaert uit IJsselstein vaart over deze oorspronkelijk Hollandsche IJssel, nu Kromme IJssel genoemd, naar Café Slijterij De Roode Leeuw in Lopikerkapel. Echt een prachtige vaartocht, een pareltje aan landschap en cultuurhistorie. Maar het betreft niet alleen de cultuurhistorie van IJsselstein, maar tevens de verbinding naar Lopik; vanaf de Looije Brug de verbinding via de Enge IJssel naar de Lopikerwetering en verderop in Lopik, nabij de Graafdijk Kasteel Ter Heul en de Posthoorn.