B1. Integraal Veiligheidsplan Oudewater.pdf

Integraal Veiligheidsplan 2023 - 2026

Voorwoord Als burgemeester ben ik verheugd dat we met dit meerjaren veiligheidsplan richting geven aan wat we op het gebied van veiligheid de komende jaren willen bereiken. De afgelopen jaren hebben ons meer dan ooit laten zien dat het werken aan veiligheid breed, dynamisch en aan verandering onderhevig is. Zo werden we vanuit de coronacrisis en de oorlog in Oekraine als samenleving plotseling geconfronteerd met nieuwe veiligheidsvraagstukken. Ik ben trots op de wijze waarop we dit met elkaar als samenleving hebben opgepakt. Het geeft aan dat we flexibel en weerbaar zijn en als Oudewater ons steentje bij kunnen dragen aan grote en landelijke uitdagingen. Diverse ontwikkelingen op het gebied van veiligheid en criminaliteit stellen ons ook weer voor nieuwe uitdagingen. Zo laten de drugsvondsten van de afgelopen jaren zien dat de aanpak van ondermijning en georganiseerde criminaliteit enorm belangrijk blijft. Ook speelt (on)veiligheid zich steeds vaker digitaal af. Waar criminelen vroeger hun ‘carrière’ startten met auto- of woninginbraken, kiezen ze tegenwoordig voor verschillende vormen van cybercriminaliteit en online oplichting. Maar ook het vertrouwen in de overheid en de opkomst van desinformatie en polarisatie zijn belangrijke thema’s die onze veiligheid raken en we niet moeten vergeten.

Tegelijkertijd blijft onze inzet en aandacht voor de meer traditionele vormen van criminaliteit, zoals woninginbraak, overlast en fietsendiefstal, belangrijk. Op deze onderwerpen kunt u als inwoner ook echt het verschil maken. Denk aan het gebruik van goed hang- en sluitwerk (ook als u maar even weg bent). Of het doen van meldingen en doorgeven van signalen. Dit helpt de gemeente en onze partners zoals de politie keuzes te maken ten behoeve van de dagelijkse veiligheidsinzet. Hiervoor kunt u ook deelnemen in één van de vele whats-app buurtpreventie groepen in Oudewater, hierdoor houden we met elkaar een extra oogje in het zeil. Maar veiligheid komt niet vanzelf. Een veilige buurt, wijk en stad ontstaat alleen als we er samen aan werken. Het is de gemeente er alles aan gelegen om de veiligheid te waarborgen, maar dat kunnen wij niet alleen. Daar hebben wij onze lokale en regionale partners, maar ook onze bewoners en ondernemers hard bij nodig, want alleen samen kunnen we Oudewater nog veiliger maken en houden! Danny de Vries, Burgemeester

2

Inhoud VOORWOORD

2

1.

HET INTEGRAAL VEILIGHEIDSPLAN WAT, HOE EN WAAROM

4

1.1 Opbouw en totstandkoming van het integraal veiligheidsplan

4

1.2 Scope integraal veiligheidsplan

4

1.3 Missie en visie: wat willen we met het integraal veiligheidsplan bereiken? 2

5

ONTWIKKELINGEN VEILIGHEID EN TERUGBLIK VORIG IVP

6

2.1 Landelijke- en regionale trends veiligheid

6

2.2 Landelijke en regionale veiligheidsprioriteiten 2023-2026

7

2.3 Resultaten veiligheidsanalyse gemeente Oudewater

8

2.4 Terugblik vorig Integraal veiligheidsplan

10

3. LOKALE PRIORITEITEN OUDEWATER 2023-2026

11

3.1 Prioriteit aanpak ondermijning en georganiseerde criminaliteit

11

3.2 Prioriteit cybercrime en digitale veiligheid

13

3.3 Prioriteit alcohol, drugs en overlast

14

4. OVERIGE INZET

16

5. FINANCIËN

17

6. COMMUNICATIE

18

BIJLAGEN Bijlage 1: Geregistreerde veiligheidscijfers Oudewater periode 2019-2022

19

Bijlage 2: Resultaten veiligheidsenquête Oudewater 2022

20

Bijlage 3: Overzicht flankerend veiligheidsbeleid

21

3

1. Het Integraal Veiligheidsplan wat, hoe en waarom De gemeente Oudewater stelt iedere vier jaar een integraal veiligheidsplan (verder te noemen IVP) op. In dit plan wordt aangegeven op welke wijze de gemeente haar regierol actief wil vormgeven, hoe zij daarin samenwerkt met de partners in het brede veiligheidsveld en hoe zij het verschil wil gaan maken op het gebied van veiligheid.

1.1

OPBOUW EN TOTSTANDKOMING VAN HET INTEGRAAL VEILIGHEIDSPLAN

In dit IVP geeft de gemeente Oudewater aan op welke thema’s zij de komende jaren extra wil investeren door die thema’s als prioriteit vast te stellen. Aan elke prioriteit worden meerdere doelstellingen gekoppeld welke meetbaar worden gemaakt met indicatoren. Met deze indicatoren kan goed gevolgd worden of de doelstellingen die gesteld zijn wel behaald (gaan) worden, of het volgens planning verloopt of dat doelstellingen door tussentijdse onverwachte ontwikkelingen bijgesteld moeten worden.

1.2 SCOPE INTEGRAAL VEILIGHEIDSPLAN

De scope van het integraal veiligheidsplan is het beleidsterrein van integrale veiligheid. Het kernbeleid Veiligheid van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) onderscheidt vijf ‘veiligheidsvelden’ die gezamenlijk het integrale veiligheidsterrein omvatten. De vijf velden zijn: VEILIGE WOON- EN LEEFOMGEVING

BEDRIJVIGHEID EN VEILIGHEID

JEUGD EN VEILIGHEID

FYSIEKE VEILIGHEID

1.1 Sociale kwaliteit

2.1 Veilig winkelgebied

3.1 Jeugdoverlast

4.1 Verkeersveiligheid

5.1 Polarisatie en radicalisering

1.2 Fysieke kwaliteit

2.2 V  eilige bedrijven­ terreinen

3.2 Jeugdcriminaliteit/ individuele probleemjongeren

4.2 Brandveiligheid

5.2 Georganiseerde/ ondermijnende criminaliteit

1.3 Objectieve veiligheid/ veel voorkomende en ‘high impact’criminaliteit

2.3 Veilig uitgaan

3.3 Jeugd, alcohol en drugs

4.3 Externe veiligheid/ Omgevingsveiligheid

5.3 Weerbare overheid/ weerbaar bestuur

1.4 Subjectieve veiligheid

2.4 Veilige evenementen

3.4 Veilig in en om de school

4.4 Rampenbestrijding en crisisbeheersing

5.4 Informatie-veiligheid

2.5 Veilig toerisme

INTEGRITEIT EN VEILIGHEID

5.5 Ambtelijke en bestuurlijke integriteit

Bovengenoemde vijf veiligheidsvelden vormen een belangrijk kader voor het opstellen van het nieuwe IVP. Zo spelen de vijf velden een belangrijke rol in de analysefase (zie hoofdstuk 2). Tot slot zijn er diverse veiligheidsthema’s denkbaar die zich overkoepelend in elk van de genoemde veiligheidsvelden manifesteren. Hierbij valt te denken aan een thema als ondermijning en de verbinding tussen zorg & veiligheid. Ook zien we dat het thema cybercriminaliteit en digitale veiligheid zich in toenemende mate binnen het gehele beleidsterrein van integrale veiligheid manifesteert. ROLLEN GEMEENTERAAD EN COLLEGE De gemeenteraad en het college hebben ieder een eigen rol in de totstandkoming en uitvoering van het integraal veiligheidsplan. De gemeenteraad heeft onder andere een kaderstellende rol waarbij zij vaststelt wat de gemeente op veiligheidsniveau wil bereiken in de komende vier jaar. Daarmee behoort het vaststellen van het IVP dus tot de rol van de gemeenteraad. Na de vaststelling van het IVP wordt de gemeenteraad jaarlijks door het college geïnformeerd over het uitvoeringsplan (UVP).

4

Hierin staan de concrete projecten en activiteiten die worden ingezet om de gestelde doelen van het IVP te behalen, kortgezegd de “hoe-vraag”. De gemeenteraad kan hiermee volgen op welke wijze het college invulling geeft aan het IVP. Op die manier kan de gemeenteraad ook haar controlerende rol goed vormgeven. TOTSTANDKOMING VAN HET PLAN Om te komen tot het voorliggende IVP is er een veiligheidsanalyse uitgevoerd. Zo is er gekeken naar de vraag hoe de geregistreerde politiecijfers zich in de afgelopen jaren hebben ontwikkeld. Maar om naast de beschikbare politiecijfers ook een beeld te krijgen hoe onze inwoners de lokale veiligheid ervaren, is er in oktober 2022 een veiligheidsenquête gehouden. Deze enquête is voor het eerst aan de veiligheidsanalyse toegevoegd en geeft extra input voor het maken van strategische keuzes op het gebied van veiligheid voor de komende vier jaar. Hiernaast hebben we in de veiligheidsanalyse ook gekeken naar relevante landelijke- en regionale trends op het gebied van veiligheid en hebben wij gesprekken gevoerd met veiligheidspartners waarmee wij samenwerken in Oudewater. De resultaten van de veiligheidsanalyse leest u in hoofdstuk 2.

Uit de veiligheidsanalyse is een drietal prioriteiten op het gebied van veiligheid naar voren gekomen (zie hoofdstuk 3) Dit zijn thema’s waar we voor de komende jaren extra aandacht aan besteden en waarop we het verschil willen maken. De prioriteiten zijn tijdens het forum op 30 januari 2023 voor het eerst voorgelegd aan de gemeenteraad. Hier zijn de prioriteiten besproken en is met elkaar van gedachte gewisseld over de doelstelling(en) die gekoppeld zouden moeten worden aan deze prioriteiten. De opbrengsten uit het forum van 30 januari zijn meegenomen in de verdere uitwerking van dit IVP.

1.3 MISSIE EN VISIE: WAT WILLEN WE MET HET INTEGRAAL VEILIGHEIDSPLAN BEREIKEN?

Uiteraard wordt ook dit nieuwe integraal veiligheidsplan opgesteld met een belangrijke reden. We willen samen met onze partners de veiligheid in de gemeente Oudewater vergroten en dit begint met een gezamenlijke stip op de horizon. Hieronder leest u hoe we Oudewater op het gebied van veiligheid voor ons zien (missie) en langs welke belangrijke pijlers we dit de komende jaren willen vormgeven (visie).

MISSIE: HET ULTIEME DOEL Inwoners, ondernemers, (veiligheids)partners en maatschappelijke organisaties werken integraal samen aan een gemeente waar het op sociaal én fysiek vlak veilig is en iedereen zich veilig voelt.

VISIE: PIJLERS LOKAAL VEILIGHEIDSBELEID Om met elkaar aan de lokale veiligheid en het veiligheidsgevoel te werken hebben we vier belangrijke pijlers geformuleerd waarlangs we dit vormgeven. We willen werken aan een samenleving die: • Weerbaar is tegen, en alert is op, onveilige situaties en criminele invloeden; • In staat is doelgericht en adequaat op onveiligheids- en leefbaarheidsvraagstukken te reageren, ook in geval van nood- of crisissituaties; • Met elkaar in verbinding staat, signalen met elkaar deelt en samenwerkt aan de best mogelijke oplossing voor de betreffende problematiek; • Aandacht heeft voor, en perspectief biedt aan, in relatie tot (on)veiligheid en leefbaarheid staande kwetsbare groepen en -personen.

In hoofdstuk 3 van het IVP leest u op welke veiligheidsthema’s wij de komende jaren extra inzetten om op bovenstaande missie en visie het meeste effect te bereiken.

5

2. Ontwikkelingen veiligheid en terugblik vorig IVP Welke belangrijke trends en ontwikkelingen op het gebied van veiligheid zien we? Waar liggen de landelijke en regionale speerpunten op het gebied van veiligheid? Hoe ontwikkelt de veiligheid zich in Oudewater? Deze vragen staan in dit hoofdstuk centraal. Gezamenlijk vormen ze een belangrijk kader voor het maken van strategische keuzes op het gebied van veiligheid voor de komende vier jaar.

2.1 LANDELIJKE- EN REGIONALE TRENDS VEILIGHEID

Hieronder volgt een overzicht van een aantal belangrijke landelijke- en regionale ontwikkelingen op het gebied van veiligheid. Deze ontwikkelingen gaan naar verwachting de komende jaren een grote(re) impact hebben op de openbare orde en/of veiligheid. CRIME CHANGE De ‘traditionele’ criminaliteit (woninginbraak, (fietsen)diefstal, vernieling en autokraak) laat al een aantal jaren een dalende trend zien. Ter illustratie: in Midden-Nederland is deze vorm van criminaliteit gedaald met bijna 40% ten opzichte van 2015. Daartegenover zien we de opkomst van nieuwe vormen van criminaliteit, zoals cybercrime. Het aantal cybercrime incidenten is landelijk het aantal geregistreerde woninginbraken overstegen. De politie signaleert dat plegers van cybercriminaliteit ook steeds jonger worden. Waar jonge criminelen vroeger hun ‘carrière’ vaak startten met auto- of woninginbraken, kiezen ze nu voor verschillende vormen van online oplichting. ONDERMIJNENDE DRUGSCRIMINALITEIT EN JONGE AANWAS ALS GROEIEND PROBLEEM Midden-Nederland scoort hoog als het gaat om georganiseerde ondermijnende criminaliteit, met name in de cocaïnehandel. Dit maakt de gehele regio kwetsbaar voor de verschillende ondermijnende effecten die de (drugs)criminaliteit met zich meebrengt.

Voorbeelden zijn de aanwezigheid van drugslabs- en plantages in woonwijken, het dumpen van giftig chemisch afval, mensenhandel, het gebruik van excessief (vuurwapen)geweld en het witwassen van crimineel geld via malafide ondernemingen. Het hoge aandeel jongeren en jongvolwassenen in de regio maakt bovendien dat Midden-Nederland een kraamkamer is voor jonge aanwas. Bekend is dat zowel het (potentiële) slachtofferschap als het daderschap groter zijn bij jeugd in onze regio. VERANDERINGEN CRISISBEHEERSING Zoals ook benoemd in het regionaal risicoprofiel van de Veiligheidsregio Utrecht (VRU), komen crises in de toekomst naar alle waarschijnlijkheid vaker voor, duren langer en zijn complexer. De coronacrisis (2019-2022) en de Oekraïnecrisis (2022) hebben een grote impact gehad op de gemeente én hebben aangetoond dat de oude, rigide, crisismodellen niet langer meer altijd toepasbaar zijn. In steeds meer scenario’s wordt daarnaast een beroep op de veiligheidsregio’s, en daarmee op de gemeenten gedaan. We zullen investeringen moeten doen om ons voor te bereiden op de crises van de toekomst. POLARISATIE EN MAATSCHAPPELIJKE ONRUST Het maatschappelijk debat, over onderwerpen die raken aan het (dagelijks) leven van grote aantallen Nederlanders, wordt in de samenleving volop gevoerd. Denk hierbij aan de oorlog in Oekraïne, corona, klimaat, vluchtelingen en stikstof.

Er is een trend zichtbaar waarin de discussies verharden en tegenstellingen, al dan niet aangejaagd via sociale media en onder invloed van desinformatie, worden uitvergroot. Het kunnen uiten van je mening en dus ook ongenoegen is – zolang dit binnen de grenzen van de wet gebeurt – essentieel voor een vitale democratie. Aan de andere kant is belangrijk dat deze ‘verharding van het publieke debat’ de maatschappij niet ontwricht en de openbare orde niet bedreigd wordt.

6

2.2 LANDELIJKE EN REGIONALE VEILIGHEIDSPRIORITEITEN 2023-2026

Ook landelijk en in de regio worden er elke vier jaar afspraken gemaakt op welke veiligheidsthema’s we ons de komende jaren meer gaan verbinden en extra inzet plegen. Voor de periode 2023-2026 geeft dit het volgende overzicht. LANDELIJKE VEILIGHEIDSSTRATEGIE 2023-2026 Vanuit de landelijke veiligheidsagenda, die is opgesteld door het ministerie van Justitie en Veiligheid, staan de komende jaren de volgende prioriteiten centraal: • Ondermijning en georganiseerde criminaliteit; • Mensenhandel; • Cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit, waaronder online seksueel misbruik; • Verbinding met de samenleving en maatschappelijke onrust; • Intelligence en internationale samenwerking. U kunt de volledige landelijke veiligheidsagenda hier raadplegen. REGIONALE VEILIGHEIDSSTRATEGIE 2023-2026 Ook op regionaal niveau kiezen we prioriteiten om samen focus aan te brengen en zo ook onze (lokale) slagkracht te vergroten. Dit doen we met de 38 regionale gemeenten en belangrijke veiligheidspartners zoals de politie en het openbaar ministerie. Voor de periode 2023-2026 kiezen de leden van het Regionaal Veiligheidscollege Midden-Nederland voor drie gezamenlijke regionale prioriteiten: • Georganiseerde ondermijnende (drugs) criminaliteit, inclusief mensenhandel; • Digitale veiligheid en cybercriminaliteit; • Maatschappelijke onrust. U kunt de regionale veiligheidsstrategie hier raadplegen.

7

2.3 RESULTATEN VEILIGHEIDSANALYSE GEMEENTE OUDEWATER

Uiteraard speelt de lokale context een belangrijke (zo niet de belangrijkste) rol bij het maken van keuzes in de lokale veiligheidsaanpak voor de komende jaren. Om zicht te krijgen op de vraag hoe de veiligheid zich de afgelopen jaren in Oudewater heeft ontwikkeld, worden hier de belangrijkste resultaten uit de lokale veiligheidsanalyse besproken. In de lokale veiligheidsanalyse hebben we gekeken naar: • Het verloop van de objectieve veiligheidscijfers in Oudewater (wat zeggen de cijfers); • De resultaten van het enquêteonderzoek veiligheid 2022 (wat zien en beleven de inwoners); • Het beeld vanuit de professionals (aandachtspunten uit de dagelijkse praktijk). Hieronder wordt, per veiligheidsveld van kernbeleid veiligheid, aangegeven hoe de veiligheid zich in de gemeente Oudewater ontwikkelt en wat bewoners ervaren. Het totale verloop van de criminaliteitscijfers in Oudewater over de afgelopen jaren is opgenomen in bijlage 1. In bijlage 2 zijn de resultaten van de veiligheidsenquête 2022 te vinden. BUURT EN VEILIGHEID In dit veiligheidsveld wordt er gekeken naar de meest voorkomende vormen van criminaliteit en overlast in de alledaagse woon- en leefomgeving. Kijkend naar de criminaliteit in Oudewater valt op dat de ‘crime change’ (zie onder 2.1) langzaam zichtbaarder wordt. We zien over de jaren heen een daling van het aantal woninginbraken, autokraken en fietsdiefstallen.

Daar tegenover zien we een stijging van het aantal vernielingen en tevens een toename in het aantal meldingen van (online) fraude en cybercriminaliteit. Ook zien we over de jaren een toename in het aantal geregistreerde meldingen met betrekking tot drank- en drugoverlast (28 in 2019, 24 in 2020, 19 in 2021 en 36 in 2022). In de veiligheidsenquête 2022 zien we terug dat volgens de inwoners vernielingen, fietsendiefstal en aanrijdingen qua delicten het vaakst voorkomen in de buurt. Aandacht voor cybercriminaliteit en woninginbraak worden door inwoners als belangrijke thema’s voor de komende jaren genoemd. Verder geven inwoners gemiddeld een 7 voor de veiligheid in de buurt, waarbij meer dan de helft aangeeft het gevoel te hebben dat de veiligheid in de buurt de afgelopen jaren gelijk is gebleven. Ook voelt het merendeel zich zelden tot nooit onveilig in de gemeente. Als men zich wel eens onveilig voelt, zijn vaak genoemde factoren: kapotte/defecte straatverlichting, negatief aanwezige arbeidsmigranten en asociaal verkeersgedrag. Men ervaart het vaakst overlast in de buurt van te hard rijden/agressief verkeersgedrag, parkeeroverlast en rommel op straat. Ook valt op dat drugs­ overlast en overlast van dronken mensen op straat iets vaker genoemd worden ten opzichte van de andere overlast categorieën.

BEDRIJVIGHEID EN VEILIGHEID Binnen het veiligheidsveld bedrijvigheid en veiligheid valt op dat het aantal geregistreerde inbraken/ diefstallen uit bedrijven al een aantal jaren stabiel laag ligt in Oudewater (gemiddeld minder dan drie per jaar). In de veiligheidsenquête geeft 19% soms overlast vanuit lokale horecagelengheden te ervaren. De meerderheid (58%) geeft aan (bijna) nooit overlast vanuit de horeca te ervaren. Het gevoel van onveiligheid in het uitgaansgebied scoort vergelijkbaar. 51% geeft aan zich zelden tot nooit onveilig te voelen, 28% soms en 4% vaak. Het centrum wordt als een veilige plek beschouwd in de gemeente. Hier geeft 70% aan zich nooit tot zelden onveilig te voelen. JEUGD EN VEILIGHEID Het aantal geregistreerde incidenten met betrekking tot jeugdoverlast laat, na een stijging in 2020 en 2021, vanaf 2022 weer een daling zien. Onder andere de sluiting van de scholen in verband met de coronamaatregelen heeft hier invloed op gehad. In de maanden met warmer weer worden er over het algemeen meer overlastmeldingen geregistreerd. In de enquête geeft 46% van de deelnemers aan soms overlast van groepen jeugd te ervaren. Volgens 15% komt dit vaak voor. Inzet op drank- en drugsgebruik onder de jeugd blijft een belangrijk aandachtspunt volgens de professionals.

Hierbij speelt onder andere mee dat de jeugd na de coronaperiode weer ‘opnieuw’ met het uitgaansleven en grenzen op het gebied van alcohol en drugs moet leren omgaan.

8

FYSIEKE VEILIGHEID Dit veiligheidsveld gaat over de verkeersveiligheid, brandveiligheid, externe veiligheid en de voorbereiding op crisisbeheersing. We zien dat de brandweer gemiddeld 38 keer uitrukt in Oudewater, waarvan 13 keer voor een brand. De coronacrisis (2019-2022) en de Oekraïnecrisis (2022) hebben daarnaast een grote impact gehad op de gemeentelijke organisatie. Vanwege de toenemende digitalisering wordt ook de voorbereiding op cyberincidenten- en crises steeds belangrijker, zo geven de veiligheidsprofessionals aan. INTEGRITEIT EN VEILIGHEID Dit veiligheidsveld gaat over de minder zichtbare en ondermijnende vormen van criminaliteit en onveiligheid. Als het gaat om ondermijning (ook wel georganiseerde criminaliteit) bevindt Oudewater zich in een kwetsbare regio (zie onder 2.1). In samenwerking met de politie zijn de afgelopen jaren diverse ondermijningscasussen opgespoord en aangepakt. Zo zijn er in de periode 2019-2022 zes drugspanden gesloten en hebben we zes keer bestuurlijk opgetreden tegen drugshandel op straat. In de praktijk merken we dat de rol van de gemeente bij de aanpak van ondermijning steeds belangrijker en hiermee ook omvangrijker wordt.

De gemeente speelt in toenemende mate een cruciale rol bij zowel het in beeld brengen (vanuit onze unieke informatie­ positie), alsmede het effectief aanpakken (vanuit het bestuurlijke instrumentarium) van onder­ mijnende criminaliteit. In veiligheidsenquête 2022 komt georganiseerde criminaliteit ook terug in de top drie genoemde thema’s waar men de komende jaren graag aandacht voor ziet. Hiernaast kan in de komende jaren de landelijk toegenomen maatschappelijke onrust en polarisatie ook lokaal een grotere rol gaan spelen. Denk hierbij aan demonstraties en maatschappelijk uitingen in het publieke domein, waaronder ook het online domein. Hierbij is het belangrijk dat we in verbinding blijven staan, en met elkaar binnen de grenzen van de wet, op een positieve en constructieve manier het maatschappelijk debat blijven voeren. OVERIGE THEMA’S Naast de hiervoor genoemde analyses per veiligheidsveld zien we vanuit de veiligheidsanalyse ook kansen voor het vergroten van de meldingsbereidheid. Zo geeft in de veiligheidsenquête 65% van de inwoners aan wel eens een verdachte situatie te zien in de buurt, echter maakt de helft hier vervolgens geen melding van bij de politie en/of gemeente. Ook het aantal meldingen bij Meld Misdaad Anoniem (MMA) blijft, ondanks een lichte stijging in 2021, nog laag (4 in 2019, 4 in 2020, 9 in 2021).

Tot slot zien we, in lijn met de landelijke en regionale trend, dat het aantal geregistreerde incidenten van personen met onbegrepen gedrag zijn toegenomen. Deze personen kunnen een (zorg)hulpvraag hebben, (woon)overlast veroorzaken en/of een strafbaar feit plegen. De lokale (zorg)professionals laten in dit kader weten ook een stijging te zien in het aantal complexe zorg- en overlastcasuïstiek. Er is tegenwoordig vaker sprake van zogenoemde ‘multiproblematiek’. Ook het gebrek aan huisvesting vanuit de wooncrisis draagt hieraan bij.

9

2.4 TERUGBLIK VORIG INTEGRAAL VEILIGHEIDSPLAN

Voor we de richting en prioriteiten van het nieuwe integraal veiligheidsplan vaststellen, is het tot slot goed om kort terug te blikken op het vorige Integraal Veiligheidsplan 2019-2022. Welke prioriteiten stonden in het vorig IVP centraal en welke resultaten zijn er bereikt? INVLOED CORONACRISIS EN OPVANG OEKRAÏNERS In zijn algemeenheid kunnen we stellen dat de periode 2019-2022 bijzondere en uitdagende jaren waren op het gebied van Openbare Orde en Veiligheid (OOV). De coronacrisis had grote maat­ schappelijke impact, ook op de lokale veiligheid(sbeleving). Onder invloed van lockdowns en andere beperkingen zagen we de ‘traditionele’ vormen van criminaliteit (uitgaansgeweld, diefstallen, woninginbraken e.d.) dalen. Hiertegenover stond een stijging van de overlastmeldingen en een versnelde opkomst van nieuwe ‘digitale’ vormen van criminaliteit. Vanuit onze rol in de crisis­ beheersing hebben we als gemeente, en team veiligheid in het bijzonder, veel inzet gehad op de coronacrisis. In 2022 werd dit al snel gevolgd door de organisatie voor acute noodopvang voor ontheemden uit Oekraïne. Beide crises hadden een langdurig karakter en was van invloed op de beschikbare capaciteit die we als gemeente, maar ook belangrijke partners als de politie, in 20192022 beschikbaar hadden voor de andere veiligheidsthema’s.

Desondanks hebben we enkele mooie stappen weten te zetten op de gestelde prioriteiten uit het IVP 2019-2022. Hierna volgt per prioriteit een korte terugblik. PRIORITEIT ALCOHOL EN DRUGS Deze prioriteit richtte zich op het vergroten van de bewustwording van de risico’s van alcohol en drugsgebruik onder jeugd. De aanpak had een integraal karakter waarbij er vanuit verschillende sporen (sociaal, horeca en evenementen, handhaving) aandacht aan dit onderwerp is besteed. Er zijn diverse bewustwordingscampagnes georganiseerd en vanuit team OOV is er handhavend opgetreden tegen drugshandel in de gemeente. Onder invloed van de coronaperiode waren we wel beperkter in het bereiken van de doelgroep. Zo was de horeca lange tijd gesloten, hetgeen naderhand heeft geresulteerd in een grotere doelgroep die het uitgaan voor het eerst moet gaan uitvinden en de bijhorende grenzen die hierbij belangrijk zijn. In bijeenkomsten met de horeca, ouders en doelgroepen hebben we hier aandacht voor. PERSOONGERICHTE AANPAK (PGA) Het bieden van intensieve ondersteuning aan inwoners die herhaaldelijk in de criminaliteit belanden en/of ernstige overlast veroorzaken, was waar deze prioriteit zich op richtte. De aanpak heeft als doel om met een netwerk van ketenpartners (o.a.

politie, Openbaar Ministerie en hulpverlening) de persoon in kwestie zodanig te ondersteunen dat er weer perspectief ontstaat op een volwaardige deelname aan de samenleving. In 2019-2022 is veel ingezet op het leggen van de lokale verbinding tussen belangrijke zorg en veiligheidspartners. Dit heeft geresulteerd in een goed lopende samen­ werking waarin we gedurende het afgelopen jaar twee casussen succesvol hebben afgerond. Gemiddeld is er over de afgelopen vier jaar één casus per jaar opgeschaald vanuit de ketenpartners naar de intensieve PGA-aanpak. ONDERMIJNING Vanuit de aanpak ondermijning richtten we ons op de aanpak van de georganiseerde criminaliteit in de gemeente. Voorbeelden hiervan zijn het optreden tegen zaken als drugsproductie, drugshandel, arbeidsuitbuiting, mensenhandel en witwassen. Vanuit het IVP 2019-2022 zijn er goede stappen gezet in samenwerking met partners als politie, OM en Belastingdienst. Dit heeft tot verschillende successen geleid. Zo hebben we in de periode 2019-2022 periode 12 keer opgetreden tegen drugs­ vondsten in de gemeente. Ook hebben we campagnes en acties georganiseerd om onze inwoners en ondernemers weerbaarder te maken tegen georganiseerde criminaliteit. Onder invloed van de corona- en Oekraïnecrisis hebben we helaas minder activiteiten kunnen uitvoeren dan we van tevoren hadden gepland.

Hierdoor is onder andere minder geïnvesteerd in een veilig buitengebied.

10

3. Lokale prioriteiten Oudewater 2023-2026 Het is belangrijk om een aantal veiligheidsproblemen tot prioriteit te benoemen. Dit zijn thema’s die we voor de komende jaren het meest belangrijk vinden en waar we extra aandacht aan besteden in de vorm van beleidsontwikkeling, monitoring en toezicht en handhaving. Met aandacht willen we op die prioriteiten echt het verschil maken. Ook onze veiligheids­ partners stemmen hun beleid en inzet af op deze prioriteiten. Hierdoor vergroten we onze slagkracht en werken we gezamenlijk aan een sluitende aanpak van de veiligheidsproblemen binnen de gekozen thema’s. Op basis van de in hoofdstuk 2 beschreven veiligheidstrends, de regionale afspraken die we op het gebied van veiligheid hebben gemaakt en de lokale veiligheidsanalyse zetten we binnen de gemeente Oudewater in de periode 2023-2026 extra in op de volgende drie prioriteiten: 1. Aanpak ondermijning en georganiseerde criminaliteit; 2. Cybercrime en digitale veiligheid; 3. Alcohol, drugs en overlast. In de volgende paragrafen van dit hoofdstuk worden de gekozen prioriteiten voor de periode 2023-2026 uitgewerkt en toegelicht.

3.1 PRIORITEIT AANPAK ONDERMIJNING EN GEORGANISEERDE CRIMINALITEIT De aanpak van ondermijning en georganiseerde criminaliteit staat al jaar en dag hoog op de landelijke, regionale en gemeentelijke agenda. Ondermijning betekent grofweg de vermenging tussen de bovenwereld (de ‘gewone’ maatschappij) en de onderwereld (de georganiseerde criminaliteit). Bekende voorbeelden zijn criminelen die voor illegale activiteiten als drugshandel, witwassen en mensenhandel bedrijven oprichten, vergunningen aanvragen en goederen en panden aankopen. Ondermijning gaat ook over de criminele inmenging in de lokale politiek en de aanwezigheid van criminaliteit, zoals drugspanden, -handel en -geweld, in onze buurten en woonwijken. Ondermijning kan het best gezien worden als het constante ‘gebeuk’ van de georganiseerde criminaliteit op onze samenleving. In de afgelopen jaren zijn diverse (drugs)vondsten gedaan die de aanwezigheid van ondermijnende criminaliteit in Oudewater bevestigen. Met een grote harddrugsvondst in 2022 als meest recente voorbeeld. Ook ziet 35% van de inwoners in de veiligheidsenquête graag aandacht voor de georganiseerde criminaliteit in de gemeente. Dit maakt blijvende geprioriteerde aandacht op dit thema belangrijk en noodzakelijk. Samen met onze partners werken we de komende vier jaar dan ook verder aan het voorkomen, signaleren en aanpakken van ondermijning.

Kortgezegd willen we met de aanpak ondermijning voorkomen dat criminelen het voor het zeggen krijgen in Oudewater. Lokale ondernemers en politieke ambtsdragers moeten hun werk kunnen doen zonder bedreiging of intimidatie. Criminelen mogen met witwasconstructies geen oneerlijke concurrentie vormen voor onze lokale ondernemers. Wijken en buurten moeten veilig en leefbaar zijn. Criminelen mogen onze ondernemers en (jonge)inwoners niet in gevaar brengen en/of verleiden om voor hen aan de slag te gaan. WAT WILLEN WE BEREIKEN EN WAT GAAN WE HIERVOOR DOEN? HOOFDDOEL Oudewater kent een ontmoedigend vestigingsklimaat voor malafide ondernemers en is een afschrikkende omgeving voor mensen met criminele intenties.

11

De aanpak ondermijning willen we de komende vier jaar vormgeven langs drie subdoelen: 1) het versterken van de integrale aanpak, 2) doorontwikkeling van de aanpak ondermijning in de gemeentelijke organisatie en 3) het vergroten van de weerbaarheid in de samenleving. SUBDOEL 1 VERSTERKEN INTEGRALE AANPAK Een effectieve aanpak van ondermijning vraagt om een zichtbare overheid die regelmatig (integrale) controles uitvoert. Dit doen we in samenwerking met diverse (overheids)organisaties. Belangrijke partners voor de gemeente zijn politie, Openbaar Ministerie, Belastingdienst, bijzondere opsporings­ diensten en het Regionale Informatie en Expertise Centrum (RIEC). Samen met deze partners reageren we het hele jaar door op signalen en organiseren we integrale controles om ondermijning in beeld te brengen. Bij ondermijningscasuïstiek benutten we kansen voor een integrale aanpak vanuit het strafrechtelijk-, fiscaal-, sociaal- en bestuurlijk instrumentarium. De komende vier jaar willen we deze integrale aanpak versterken door: • Het aantal in het kader van ondermijning gecontroleerde adressen te verhogen van 3 tot minimaal 6 per jaar; • Met onze partners jaarlijks een evaluatie voor de lokale integrale samenwerking te organiseren.

SUBDOEL 2 DOORONTWIKKELING AANPAK ONDERMIJNING IN DE GEMEENTELIJKE ORGANISATIE De rol van de gemeente in de aanpak van ondermijning is belangrijker aan het worden1. Steeds vaker wordt er een beroep gedaan op ons bestuurlijk instrumentarium, controlebevoegdheden en/of onze unieke informatiepositie om dit onzichtbare fenomeen in beeld te krijgen en effectief aan te pakken. Naast inzet van team OOV vraagt dit ook iets van andere afdelingen van de gemeente, bijvoorbeeld Vergunningen, Toezicht en Handhaving (VTH) en de bij het Bibob-beleid betrokken afdelingen2. Dit maakt dat we de aanpak ondermijning beter in de gemeentelijke organisatie willen borgen. Dit willen we komende vier jaar gaan doen door: • Uiterlijk 2026 een bestuurlijk interventieteam ondermijning te hebben opgericht3; • Uiterlijk 2026 een datagestuurde aanpak ondermijning te hebben geïmplementeerd voor een betere informatiepositie vanuit openbare- en/of gemeentedata; • Uiterlijk Q1 2024 de mogelijkheden voor uitbreiding van het toepassingsbereik Bibob-beleid in beeld te hebben gebracht. SUBDOEL 3 VERGROTEN WEERBAARHEID SAMENLEVING Tot slot willen we de weerbaarheid van de samenleving (politiek, ambtelijk en van onze inwoners en ondernemers) tegen ondermijning vergroten.

Wanneer we als samenleving de signalen van onder­ mijning sneller herkennen en ook weten waar we deze moeten melden, kunnen we hier als overheid vervolgens sneller op inspelen en de nodige hulp bieden. De komende vier jaar zetten we in op: • Uiterlijk 2026 voor elke doelgroep (politiek, ambtelijk, inwoners en ondernemers) een weerbaarheidsactie op het gebied van ondermijning te hebben georganiseerd; • In 2026 een minimale toename van 100% van het jaarlijks aantal meldingen Meld Misdaad Anoniem over ondermijning t.o.v. van het gemiddelde over het afgelopen vier jaar. Concreet betekent dit een toename van 6 naar minimaal 12 MMA meldingen per jaar; • In 2024 het werkproces voor gemeentepersoneel om signalen van ondermijning aan te leveren te hebben geëvalueerd en waar nodig geoptimaliseerd (zowel in proces als bekendheid in de organisatie).

1 2

M  onitor bestuurlijke aanpak van georganiseerde criminaliteit De stand van zaken in 2022 Rijksoverheid 2022. De Wet Bibob staat voor ‘Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur’. Deze wet geeft overheidsinstanties (zoals een gemeente) de mogelijkheid om de achtergrond van bedrijven en personen met wie zij zakendoen (bijvoorbeeld vanuit een vergunningaanvraag), te screenen.

3

In het gemeentelijk bestuurlijk interventieteam (BIT) nemen collega’s van verschillende afdelingen (oa juridisch, toezicht en handhaving, Openbare orde en Veiligheid) deel om zo de samenwerking en interventiekracht te vergroten. Ook helpt een BIT bij het beter borgen van kennis en uitvoeringskracht op het gebied van ondermijning in de organisatie.

12

MET WIE DOEN WE DIT SAMEN? Bij de aanpak ondermijning zijn tal van in- en externe partijen betrokken. Het vraagt om een goede samenwerking tussen gemeente, politie, Openbaar Ministerie, Belastingdienst, bijzondere opsporingsdiensten. Maar ook inwoners, bedrijventerreinen en ondernemers(verenigingen) zijn hard nodig om ondermijning in beeld te krijgen. Verder zijn we als gemeente vertegenwoordigd in diverse regionale samenwerkingsverbanden (zoals het RIEC) en hebben we vanuit daar ook intensieve samenwerking met onze buurgemeenten op het gebied van ondermijning.

3.2 PRIORITEIT CYBERCRIME EN DIGITALE VEILIGHEID We brengen als samenleving steeds meer tijd door in de digitale wereld. Onze communicatie en sociale contacten, de manier waarop we werken en leren, hoe we onze administratie bijhouden en hoe we deelnemen aan de politiek en de economie, het vindt tegenwoordig allemaal digitaal plaats. Tegelijkertijd opent dit ook nieuwe kansen voor mensen met verkeerde bedoelingen. Ook criminelen worden digitaal steeds slimmer en inventiever. Iedereen die gebruik maakt van internet, digitale systemen en/of diensten loopt tegenwoordig het gevaar slachtoffer te worden van cyber­criminelen. Niet alleen risico’s op cyberaanvallen nemen elk jaar fors toe, ook gebruiken criminelen steeds vaker digitale middelen om klassieke vormen van criminaliteit te plegen. Een zorgwekkende ontwikkeling die we hierbij zien is dat de maatschappelijke weerbaarheid tegen deze ‘nieuwe’ vorm van criminaliteit niet in hetzelfde tempo meegroeit. We zijn ons nog onvoldoende bewust van de gevaren die we digitaal lopen en hoe we ons hiertegen kunnen wapenen. Extra inzet op preventie en bewustwording bij dit type criminaliteit is van groot belang. Dat geldt uiteraard ook voor onze eigen organisatie, om te voorkomen dat wij zelf slachtoffer worden van een cyberaanval met alle gevolgen voor onze dienstverlening van dien.

Ook in Oudewater zien we dat het aantal geregistreerde gevallen van digitale criminaliteit de laatste jaren toeneemt. Denk hierbij aan zaken zoals phishing, online-fraude en identiteitsdiefstal. In 2022 hadden 41 van de in totaal 240 geregistreerde delicten in Oudewater betrekking op gedigitaliseerde criminaliteit. Hiermee komt gedigitaliseerde criminaliteit in de jaarlijkse politiecijfers nu al vaker voor dan het aantal geregistreerde fietsdiefstallen, woninginbraken en autokraken bij elkaar. WAT WILLEN WE BEREIKEN EN WAT GAAN WE HIERVOOR DOEN? HOOFDDOEL Versterken weerbaarheid samenleving tegen cybercriminaliteit en digitale onveiligheid.

Dit gaan we bereiken door de komende jaren in te zetten op: SUBDOEL 1 VERGROTEN BEWUSTWORDING BIJ INWONERS EN ONDERNEMERS We organiseren passende interventies en bewustwordingsacties die onze inwoners en ondernemers bewuster maken van de criminele gevaren in de digitale wereld. Hierbij hebben we extra aandacht voor de in relatie tot cybercriminaliteit kwetsbare aandachtsgroepen (jeugd, ouderen, laag­ geletterden en MKB-ondernemers). De komende vier jaar zetten we hierop in door: • Inzichtelijk maken welke vormen van digitale criminaliteit voorkomen in Oudewater en waar wij op in kunnen spelen met voorlichting en bewustwording; • Landelijke en regionale ontwikkelingen en acties volgen en waar van meerwaarde deze inzetten in Oudewater; • De kwetsbare doelgroepen actief voorlichten/informeren (zowel stimuleren aangifte te doen en handvatten geven om de eigen digitale veiligheid te verbeteren).

13

SUBDOEL 2 VOORBEREIDING GEMEENTELIJKE ORGANISATIE OP GROOTSCHALIGE CYBERINCIDENTEN EN -CRISES Ook de gemeente kan slachtoffer worden van cybercriminelen. Het is daarom belangrijk dat we als gemeente over de juiste kennis en expertise blijven beschikken om grootschalige, op de gemeente gerichte, cyberincidenten en -crises het hoofd te bieden. Dit willen we bereiken door: • Het organiseren van cyberoefeningen; • Het opstellen van een plan van aanpak cybercrises in het nieuwe gemeentelijk crisisplan. MET WIE DOEN WE DIT SAMEN? In heel regio Midden-Nederland wordt de komende jaren geïnvesteerd in digitale veiligheid. In ons district is begin 2023 een ambtelijke werkgroep digitale veiligheid opgericht waarin de politie en gemeenten in gezamenlijkheid ontwikkelingen volgen en gelijktijdig acties uitzetten. Ook belangrijke regionale partners zoals Platform Veilig Ondernemen (PVO) en de veiligheidscoalitie zijn hierbij aangesloten. Een succesvolle aanpak vraagt om samenwerking tussen diverse publieke en private partijen. Voorbeelden zijn ondernemers(verenigingen), de ouderenbond en het jeugd- en jongerenwerk. Gezamenlijk zetten we in op bewustwording, preventie en slachtofferschap, opsporing en vervolging.

3.3 PRIORITEIT ALCOHOL, DRUGS EN OVERLAST Zowel in de objectieve veiligheidscijfers als in de veiligheidsenquête 2022 zien we dat overlast van drank- en drugsgebruik voorkomt en door bewoners wordt ervaren in de gemeente. Overlast door drank- en/of drugsgebruik kan zich op verschillende manieren uiten. Voorbeelden hiervan zijn openbare dronkenschap, zichtbaar drugsgebruik en/of vermoedelijke -handel, geweldsincidenten en diverse vormen van woon- en geluidsoverlast. Dit type overlast kan het woongenot en het algehele gevoel van veiligheid negatief beïnvloeden. Vanuit het IVP hebben we de komende jaren dan ook extra aandacht voor het tegengaan van drank- en drugsoverlast in de gemeente. WAT WILLEN WE BEREIKEN EN WAT GAAN WE HIERVOOR DOEN? HOOFDDOEL We pakken de aan alcohol- en drugsgerelateerde overlast doelgericht, maar ook met een helpende hand, aan.

Dit gaan we bereiken door de komende jaren in te zetten op: SUBDOEL 1 NON-ALCOHOL GEBIEDEN VANUIT ALGEMENE PLAATSELIJKE VERORDENING (APV) In 2023 heeft het college van Burgemeester en Wethouders op grond van artikel 2:48 van de APV Oudewater besloten twee non-alcohol gebieden aan te wijzen in de gemeente Oudewater. In deze gebieden is het gebruik van alcohol in de openbare ruimte niet meer toegestaan. De verwachting is dat dit een positieve invloed gaat hebben op de overlast. Komende IVP periode zal de effectiviteit van deze maatregel worden gemonitord en indien nodig zullen de gebieden worden uitgebreid of aangepast. SUBDOEL 2 INZET OP ARBEIDSMIGRANTEN ALS AANDACHTSGROEP In 2023 is er een gemeentelijke projectgroep opgericht om de brede opgave met betrekking tot arbeidsmigranten verder in beeld brengen en vervolgens integraal te kijken wat er nodig is voor deze doelgroep. De opgave arbeidsmigranten is niet uitsluitend, noch primair een veiligheidsvraagstuk,

14

maar kent meerdere vraagstukken op diverse beleidsterreinen. Het gaat dan onder andere om vragen op het gebied van werkgelegenheid, huisvesting, onderwijs, overlast, inburgering en participatie. Team openbare orde en veiligheid is vanuit het veiligheids- en overlastaspect bij deze projectgroep aangesloten. Subthema’s waar in dit kader aan gedacht kan worden zijn: de aanpak van woon­ overlast, het tegengaan van drank- en drugsgebruik in de openbare ruimte en via de aanpak ondermijning de weerbaarheid van arbeidsmigranten met betrekking tot mensenhandel en arbeidsuitbuiting te vergroten. SUBDOEL 3 AANSLUITING VEILIGHEID, PREVENTIE EN HANDHAVING ALCOHOL- EN DRUGSGEBRUIK Waar we vanuit het IVP vooral aandacht hebben op de aan alcohol- en drugs gerelateerde overlast, blijft ook preventie op het (overmatig) gebruik van alcohol en drugs enorm belangrijk. De gemeentelijke inzet hierop wordt via het preventie en handhavingsplan 2020-2024 vormgegeven. In dit plan staan de belangrijkste doelen en maatregelen voor het verminderen van misbruik van alcohol en drugs. Vanuit hier besteden we veel aandacht aan het vroegtijdig en/of overmatig gebruik van alcohol en drugs onder de lokale jeugd. Ook wordt er momenteel in samenwerking met de lokale horeca gewerkt aan het opstellen van een Kwaliteitsmeter Veilig Uitgaan (KVU).

Daar waar de doelen van het IVP en het preventie- en handhavingsplan elkaar overlappen en/of kunnen versterken stemmen we dit in de uitvoering af. Op die manier pakken we dit belangrijke onderwerp vanuit meerdere sporen (veiligheid, preventie en handhaving) gezamenlijk aan. MET WIE DOEN WE DIT SAMEN? De aanpak van drank- en drugsoverlast kent een integraal karakter en raakt ook meerdere beleids­ terreinen. Dit maakt dat we met verschillende partijen en disciplines aan deze opgave werken. Voorbeelden van belangrijke partners zijn: politie, handhaving, sociaal welzijn, arbeidsinspectie, pandeigenaren en uitzendbureaus.

15

4. Overige inzet Naast de in het vorige hoofdstuk beschreven prioriteiten voeren we diverse reguliere werkzaamheden, wettelijke taken en projecten uit. Juist door de combinatie van extra inzet op de prioriteiten en structurele inzet op overige facetten doen wij er alles aan om de veiligheid in Oudewater zo positief mogelijk te beïnvloeden. Om een beeld te geven waar de overige inzet op het gebied van veiligheid allemaal naartoe gaat treft u in bijlage 3 een overzicht aan. Een aantal (veiligheids)thema’s die we extra uit willen lichten zijn: INZET HIGH IMPACT CRIMES High Impact Crimes (HIC) is een verzamelnaam voor delicten als woninginbraak, overvallen, straat­ roof en geweldsmisdrijven. De impact van HIC-delicten is groot. Niet alleen voor het slachtoffer, maar ook voor de directe omgeving. Daarom blijven we, ondanks dat deze delicten in de politiecijfers aan het dalen zijn, aandacht besteden aan dit onderwerp. Samen met de politie houden we de cijfers goed in de gaten en tijdens de bekende piekmomenten (in de zomerperiode zijn er bijvoorbeeld meer woninginbraken) zetten we preventieve communicatie in om inwoners extra alert te maken. LOKAAL IN VERBINDING Een goede samenwerking en verbinding met inwoners in de lokale veiligheidsaanpak blijft ook de komende jaren enorm belangrijk. Zo spelen inwoners een belangrijke rol in het kader van (vroeg) signalering.

De inzet van buurtvaders tijdens de jaarwisseling en de whatsapp-buurtpreventie groepen zijn hier mooie voorbeelden van. Hiernaast speelt verbinding ook een belangrijke rol in de regionale prioriteit maatschappelijke onrust. Spanningen bestaan niet alleen tussen individuen en groepen, maar richten zich – mede door het afnemend vertrouwen in de overheid – vaker tegen politieke ambtsdragers en de overheid in het algemeen. Om met elkaar te werken aan dialoog en (overheids)vertrouwen is het essentieel dat er goede verbindingen met organisaties en inwoners blijven bestaan en/of worden gelegd. Samen met onze regionale partners hebben we hier de komende jaren aandacht voor (onder andere via de bestaande inzet op polarisatie en radicalisering). CONTINUERING PERSOONSGERICHTE AANPAK (PGA) Vanuit de PGA helpen we inwoners die herhaaldelijk in de criminaliteit belanden en/of ernstige overlast veroorzaken. De aanpak is erop gericht om met een netwerk van ketenpartners (o.a. politie, Openbaar Ministerie en hulpverlening) de persoon in kwestie zodanig te ondersteunen dat er weer perspectief ontstaat op een volwaardige deelname aan de samenleving. Komende jaren zullen de gemeente en het zorg- en veiligheidshuis betrokken worden bij het regionale PGA-lab wat beoogt een lerende netwerkorganisatie te zijn die de ondersteuning van inwoners met complexe problemen versterkt.

NIEUW INTEGRAAL CRISISPLAN GEMEENTE OUDEWATER In reactie op de in hoofdstuk twee beschreven veiligheidstrend rondom de veranderingen in de crisisbeheersing wordt er gewerkt aan een nieuw gemeentelijk integraal crisisplan. In dit plan worden de taken, rollen en verantwoordelijkheden van de gemeentelijke crisisorganisatie beschreven.

16

5. Financiën In dit hoofdstuk wordt aangegeven welke financiële middelen er beschikbaar zijn om vorm en inhoud te geven aan de werkzaamheden van team veiligheid met specifieke aandacht voor de prioriteiten. OPHOGING VEILIGHEIDSBUDGET In 2022 is opnieuw naar de budgetten van team Openbare Orde en Veiligheid gekeken. Dit heeft geresulteerd een structurele ophoging van het veiligheidsbudget met 30.000 euro. Hierdoor kunnen we de lokale veiligheidsinzet op een aantal fronten intensiveren. Vanuit dit IVP willen we deze gelden met name inzetten op de gestelde prioriteiten ondermijning, cybercrime en digitale veiligheid en alcohol, drugs en overlast. Het totale veiligheidsbudget van team veiligheid komt per medio 2023 neer op €98.000,-

17

6. Communicatie Bij de aanpak van veiligheid speelt communicatie een belangrijke rol. Denk aan het creëren van bewustwording, het geven van informatie om bijvoorbeeld verdachte situaties te herkennen en het bieden van handelingsperspectief over wat een inwoner kan doen bij een verdachte situatie. In dit hoofdstuk wordt aangegeven hoe communicatie op hoofdlijnen wordt ingezet. Binnen het veiligheidsdomein is de communicatie grofweg in te delen in drie typen: 1. Communicatie bij reguliere werkzaamheden; 2. Communicatie bij de drie gestelde prioriteiten; 3. Communicatie bij acute incidenten.

1.

Om dit vorm te geven wordt er een communicatiekalender opgesteld. In die kalender komen de momenten te staan waarop wij vanuit de gemeente willen communiceren, denk daarbij aan de Week van de Veiligheid, de zomervakantie, de Donkere dagen, maar ook campagnes die landelijk of vanuit de regio vormgegeven worden waarbij we lokaal kunnen aansluiten. 2. In het nog op te stellen Uitvoeringsplan wordt per prioriteit expliciet naar de inzet van communicatie gekeken. Bekeken wordt op welke wijze communicatie kan bijdragen aan het behalen van het doel, hoe met communicatie bewustwording gecreëerd kan worden, op welke wijze wij de inzet van de gemeente onder de aandacht kunnen brengen bij bewoners en ondernemers en hoe we successen kunnen delen. 3. Op het moment dat zich een incident voordoet, is het van belang om op het juiste moment de passende boodschap te communiceren. Dit is vooraf niet te plannen en om die reden wordt er, op het moment dat zich zo’n situatie voordoet, in afstemming tussen de burgemeester, veilig­ heid en communicatie een bericht voorbereid.

18

Bijlage 1 GEREGISTREERDE VEILIGHEIDSCIJFERS OUDEWATER PERIODE 2019-2022 (bron: politiecijfers)

19

Bijlage 2 RESULTATEN VEILIGHEIDSENQUÊTE OUDEWATER 2022 algemene informatie 290 respondenten 80% komt uit Oudewater centrum datum afname :oktober 2022

Resultaten Veiligheidsenquête Oudewater 2022

Veiligheidsbeleving algemeen cijfer veiligheid deelnemers geven gemiddeld een 7 voor de veiligheid in Oudewater 53% vindt dat de veiligheid in de afgelopen jaren gelijk is gebleven, 38% vindt dat deze achteruit is gegaan. 5% vindt dat de veiligheid vooruit is gegaan.

factoren van invloed

veiligheids gevoel in Oudewater als geheel geeft 22% aan zich nooit onveilig te voelen, 74% zelden tot soms en 4,5% geeft aan zich vaak onveilig te voelen; in de eigen buurt geeft 35% aan zich nooit onveilig te voelen, 64% zelden tot soms en 3% vaak;

door deelnemers genoemde factoren die van invloed zijn op het veiligheidsgevoel zijn: -defecte/beperkte straatverlichting; - dronken mensen op straat; - asociaal verkeersgedrag; - plekken waar jeugd hangt.

Overlast, onveilige plekken en delicten in de buurt Overlast in de buurt top vijf genoemde vormen van overlast: 1.argressief/ hard rijdend verkeer; 2.parkeeroverlast; 3.rommel op straat; 4.dronken mensen op straat; 5.Hondenpoep op straat. ook drugsoverlast komt iets vaker voor t.o.v. de overige gevraagde overlast categorieën

delicten in de buurt

Onveilige plekken men voelt zich het vaakst onveilig op plekken waar jeugd rondhangt(14%) en op het industrieterrein (8%)

top 5 genoemde delicten die voor komen: 1. Vernielingen; 2. Fietsendiefstal; 3. Aanrijdingen; 4. Woninginbraak; 5. lastig vallen op straat.

men voelt zich soms onveilig in het uitgaansgebied (28%) of in het centrum van de gemeente (28%)

Autodiefstal, geweld en bedreiging komen volgens deelnemers bijna nooit voor in de buurt.

Thuis of in het winkelcentrum voelt men zich het vaakst zelden of nooit onveilig.

Cybercrime en meldingsbereidheid Cybercrime 73% geeft aan de signalen van cybercrime te herkennen; phising en online oplichting zijn de meest bekende vormen van cybercrime bij de deelnemers; 28% geeft aan wel eens slachtoffer te zijn geweest van cybercriminelen; 57% vindt het belangrijk dat de gemeente voorlichting geeft over cybercrime.

Meldingsbereidheid 65% ziet wel eens een verdachte situatie in de buurt; 50% heeft van deze situatie geen melding gemaakt bij de gemeente en/of politie; genoemde redenen waarom niet is gemeld: - niet zeker of het wel een verdachte situatie was; - weinig vertrouwen in opvolging door gemeente/politie; - angst dat persoon in kwestie achter het doen van de melding komt.

Belangrijke veiligheidsthema's Top drie veiligheidsthema's die volgens respondenten aandacht zouden moeten krijgen in het nieuwe Integraal veiligheidsplan 2023-2026 (% aantal keer genoemd)

Woninginginbraak, autodiefstal & fietsdiefstal (50%) Verbinding zorg en veiligheid (36%) Jeugdcriminaliteit en georganiseerde criminaliteit (beide thema's 35%)

20

Bijlage 3 OVERZICHT FLANKEREND VEILIGHEIDSBELEID Naast de in dit IVP beschreven prioriteiten zijn er nog een hoop andere samenwerkingsverbanden, projecten en bestaande activiteiten die de lokale veiligheid bevorderen. Ze zijn belangrijk en noemenswaardig en vormen de basis van het totale veiligheidsbeleid, maar hebben vanuit het IVP geen prioritaire aandacht. Om een beeld te geven om wat voor soort inzet dit gaat volgen hieronder per veiligheidsveld van het kernbeleid veiligheid een aantal voorbeelden.

1. VEILIGE WOON- EN LEEFOMGEVING SOORT INZET

WAT IS HET

WIE BETROKKEN EN REGIE

Integraal beheer openbare ruimte

Richt zich op de fysieke kwaliteit en tegengaan van (zwerf)afval in buurten en wijken (Schoon, heel en veilig).

Regie: Team Realisatie & Beheer en Wijkonderhoud. Betrokken: diverse o.a. team OOV, Boa’s, meldpunt openbare ruimte.

Vergunningen toezicht en handhaving (VTH)

Vanuit stelsel van vergunningen, toezicht en handhaving bijdragen aan een goede en veilige leefomgeving (zowel sociaal als fysiek) denk o.a. aan Wabo, APV, omgevingswet en bijzondere wetgeving.

Regie: Team vergunningen toezicht en handhaving. Betrokken: diverse o.a.: team OOV, politie, veiligheidsregio Utrecht, omgevingsdienst.

Inzet Buitengewoon opsporings­ ambtenaren (boa’s)

Inzet gemeentelijke handhaving voor de veiligheid en leefbaarheid in onze wijken en buurten.

Regie: Team vergunningen toezicht en handhaving. Betrokken: diverse o.a. team OOV, politie.

Samenwerking Veilig thuis

Samenwerking met bovenregionaal meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling met doel adequate hulpverlening, ondersteuning en afhandeling van zorgmeldingen waar acuut geweld in gezinnen, relaties en huishoudens aan de orde is.

Regie: Stadsteam. Betrokken: diverse partijen o.a. team OOV, politie, Veilig Thuis.

Inzet Veel Voorkomende Criminaliteit en High Impact Crimes (VVC en HIC)

Inzet op vermogens- en geweldscriminaliteit zoals woninginbraak, auto-inbraak, fietsen­ diefstal, diefstal van motorvoertuigen, straatroof, bedreiging en mishandeling.

Regie: Team OOV. Betrokken: diverse o.a. Politie, het CCV, Platform veilig ondernemen, communicatie.

Nazorg ex-gedetineerden

Ondersteuning aan (ex)gediteneerden op de vijf leefgebieden; werk en inkomen, financiën en schulden, huisvesting, identiteitspapieren en zorg, bij terugkeer naar de gemeente.

Regie: Team OOV/Stadsteam. Betrokken: diverse o.a politie, Fermwerk, reclassering.

Voorbereiding jaarwisseling

In Oudewater willen we de jaarwisseling feestelijk en veilig houden. We stellen jaarlijks een draaiboek op waarin we de inzet en acties op het gebied van toezicht, handhaving, voorlichting, preventie en samenwerking afstemmen.

Regie: team OOV. Betrokken: diverse o.a. politie, brandweer, Jeugdpunt, Team Realisatie en Beheer, Communicatie, VTH, Scholen, Impact NL (buurtvaders), Woningraat.

21

2. BEDRIJVIGHEID EN VEILIGHEID SOORT INZET

WAT IS HET

WIE BETROKKEN EN REGIE

Veilige bedrijventerreinen

Inzet veiligheid bedrijventerreinen loopt o.a. via aanpak ondermijning (bedrijventerreinen als risicolocatie), inzet VTH (bijv. illegale bewoning) en reguliere inzet VVC/HIC.

Regie: Team OOV en afdeling VTH (afhankelijk van thema). Betrokken: politie, economische zaken, ondernemersverenigingen.

Veilig uitgaansgebied

Een veilig uitgaansklimaat binnen de gemeente o.a. via inzet horeca coördinator en kwaliteits­ meter veilig uitgaan.

Regie: Team VTH/OOV. Betrokken: politie, OM Veiligheidsregio Utrecht, horecaondernemers.

Veiligheid evenementen

Gezamenlijk met hulpdiensten en organisatoren de veiligheid rondom (direct voorafgaand, tijdens en direct na afloop) evenementen waarborgen.

Regie: Team VTH. Betrokken: OOV, politie, VRU, organisatoren evenementen.

SOORT INZET

WAT IS HET

WIE BETROKKEN EN REGIE

Jongerenwerk

Het jongerenwerk richt zich op de jongeren die extra ondersteuning nodig hebben bij het zinvol en constructief invullen van hun vrije tijd, school, opleiding of werk, en jongeren die problemen hebben of ze veroorzaken.

Regie: Stadsteam. Betrokken: diverse o.a. politie, team OOV, Boa’s.

Veilige scholen

Veiligheid op en rondom scholen bevorderen door vroegsignalering, preventie en handhaving.

Regie: Team OOV. Betrokken: Stadsteam, Halt, scholen, Boa’s, politie, Jeugdpunt.

Preventie Alcohol en drugs

Vanuit preventie, bewustwording en handhaving alcohol- en drugsgebruik onder jeugd tegengaan.

Regie: Stadsteam. Betrokken: diverse o.a. Boa’s, politie, OOV, VTH, horeca, evenementen en Jeugdpunt.

SOORT INZET

WAT IS HET

WIE BETROKKEN EN REGIE

Brandveiligheid

Bewustwording inwoners, bedrijven en instellingen op brandrisico’s en adequate dekking van bluswatervoorzieningen in de gemeente.

Regie: Team OOV. Betrokken: VRU, communicatie.

Crisisbeheersing

Het vormgeven van een flexibele, professionele, efficiënte en effectieve crisisbeheersingsorganisatie.

Regie: Team OOV. Betrokken: VRU.

Verkeersveiligheid

Werken aan de verkeersveiligheid in de gemeente vanuit veilige (weg)inrichting, bewustwording en handhaving.

Regie: Team Realisatie en Beheer. Betrokken: diverse partijen o.a. politie, Veilig Verkeer Nederland, Boa’s.

3. JEUGD EN VEILIGHEID

4. FYSIEKE VEILIGHEID

22

5. INTEGRITEIT EN VEILIGHEID SOORT INZET

WAT IS HET

WIE BETROKKEN EN REGIE

Veilige Publieke Taak

Medewerkers van de gemeente en politieke ambtdragers moeten veilig en integer kunnen werken. Inzet richt zich bijv. op agressie-, bewustwordings- en weerbaarheidstrainingen en opstellen van protocollen.

Regie: Team Personeel & Organisatie. Betrokken: hele gemeentelijke organisatie.

(Vroeg)signalering Radicalisering

Bewustwording en expertise creëren bij de betrokken professionals over hoe om te gaan met signalen in het kader van (vroeg)signalering radicalisering.

Regie: team OOV. Betrokken: diverse oa politie, boa’s, Stadsteam, team Leerplicht, Jeugdpunt, scholen, kerken en moskeeën.

Informatieveiligheid

Werken aan goed beveiligde informatie- en opslagsystemen voor veilig uitvoeren van gemeentelijke dienstverlening en het beheer van persoonsgegevens.

Regie: team Informatie en Communicatie­ technologie (ICT). Betrokken: hele gemeentelijke organisatie.

Anti-discriminatie en gelijke behandeling

Inwoners toegang bieden tot een antidiscriminatievoorziening. Dat is een wettelijke verplichting op grond van de Wet gemeentelijke anti-discriminatievoorzieningen.

Regie: Stadsteam. Betrokken: team OOV, art. 1, politie.

23

COLOFON

Mei 2023 Opdrachtgever: Samenstelling en redactie: Vormgeving:

gemeente Oudewater gemeente Oudewater Studio Q

24