B1 Aanbiedingsbrief & Ontwerpbegroting 2024 GGDrU.pdf
Tekst van het document
GGD 4( regio Utrecht
Aan de raadsleden
Kenmerk Doorkiesnr. Bijlagen Datum Onderwerp
:
Uit-2022/11060/MS/IvdH
: :
14 april 2023 Aanbiedingsbrief bij (ontwerp)begroting 2024 GGD regio Utrecht
Geachte raadsleden, Hierbij biedt het dagelijks bestuur van GGDrU u de (ontwerp)begroting 2024 aan voor zienswijze. De (ontwerp)begroting 2024 is een lastige, zo niet pijnlijke begroting. Een begroting die gezien alle stevige (financiele) uitdagingen binnen de gemeenten begrijpelijk nog eens extra ingewikkeld is; daarvan zijn het dagelijks bestuur en GGDrU zich zeer wel bewust. Echter, de urgentie is hoog. Dermate hoog dat het dagelijks bestuur en GGDrU de continuIteit en kwaliteit van de (ook medische) dienstverlening niet langer kan garanderen. Dat is zorgelijk. De urgentie heeft er ook mee te maken dat voorgaande jaren op het verzoek van het algemeen bestuur er meermalen voor gekozen is de versterking van de basis van GGDrU op te lossen binnen bestaande kaders of hooguit incidentele middelen. GGDrU heeft zich hier altijd voor ingezet. Ook destijds is erkend dat GGDrU daarmee zeer scherp aan de wind moest varen en ook heeft gevaren. De (ontwerp)begroting 2024 gaat hier verder op in, maar de huidige stand is dat de grens van het uitstellen van een structurele versterking is bereikt. De complexiteit van de (ontwerp)begroting 2024 maakt dat het dagelijks bestuur u naast de begroting hierbij een meer uitgebreide aanbiedingsbrief stuurt. In deze aanbiedingsbrief staan kort de belangrijkste punten en beknopte extra contextuele achtergronden.
De komende weken gaat zowel het bestuur als ook GGDrU graag met u in gesprek om waar nodig de begroting nader toe te lichten.
Postbus 51, 3700 AB Zeist BTW nr. NL0083.53.475.B01
T 030 608 60 86 K.v.K. nr. 50909185
I
E info@ggdru.nl IBAN NL77.RABO.0395.2312.80
I www.ggdru.nl
A
GGD •••( regio Utrecht
Het algemeen bestuur is voornemens om de begroting 2024 vast to stellen in de vergadering van 5 juli 2023. Graag ontvangen wij uw eventuele zienswijze voor deze vergadering. Met vriendelijke groet, Namens het dagelijks bestuur van GGD regio Utrecht
Nicolette Rigter Directeur Publieke Gezondheid
GGD
regio Utrecht
1. Totstandkoming (ontwerp)begroting 2024 De (ontwerp)begroting 2024 is opgesteld op basis van de technische kaders (hoofdstuk 2) van de kaderbrief 2024 en de bestuursagenda 2023-2027. In de kaderbrief 2024 hebben wij tevens een aantal externe, inhoudelijke ontwikkelingen beschreven, alsmede de vooraankondiging gedaan van de noodzaak om voorstellen met financiele impact te gaan bespreken. Van 25 raden in onze regio ontvingen wij hun zienswijze op de kaderbrief 2024. Het algemeen bestuur besprak deze zienswijzen bij de vaststelling van de kaderbrief in de vergadering van 29 maart jl. Bijgevoegd treft u een samenvattend overzicht van de zienswijzen vergezeld van een bestuurlijke reactie. Het bestuur spreekt zijn dank uit aan alle raden voor de vele suggesties en het meedenken. Op 5 april heeft een extra bestuursconferentie plaatsgevonden naar aanleiding van de kaderbrief. Doel van deze bestuursconferentie was om, op verzoek van het bestuur zeif, met elkaar, als leden van het algemeen bestuur in gesprek te gaan over wat nodig is om het werk van GGDrU uit te kunnen voeren.
Dat dit nu zo nodig is, is deels gevoig van een inhaalslag van de coronajaren waarin alle aandacht uitging naar Covid-19 en er geen ruimte was om hier aandacht voor te hebben, deels door de effecten van deze crisis op de publieke gezondheidszorg en de organisatie, en deels als gevoig van nieuwe regelgeving (onder meer een gevoig van het regeerakkoord) en strakkere normen op het gebied van informatietechnologie/ informatievoorziening (IV/IT). Daar komt bij dat waar GGDrU er tot nu toe met veel creativiteit nog in slaagde om de meeste zaken die extra financien vroegen op te vangen vanuit het bestaande financiele kader, het dagelijks bestuur nu ziet dat hier geen mogelijkheden liggen zonder dat onze wettelijk verplichte en bepaalde dienstverlening wordt aangetast. De uitgangspunten in de kaderbrief 2024, de zienswijzen op de kaderbrief en de uitkomsten van de bestuursconferentie van 5 april 2023 zijn door het dagelijks bestuur verwerkt in de (ontwerp)begroting 2024. Het algemeen bestuur is voornemens om de (ontwerp)begroting 2024 vast te stellen in de vergadering van 5 juli 2022.
•
GGD
regio Utrecht
2. Aanleiding aanpassing begroting GGDrU heeft in 2021 en 2022 majeure gebeurtenissen op zich of zien komen, met grote impact op het werk als organisatie voor de volksgezondheid in onze regio. We hebben te maken met toenemende complexiteit in de samenleving. Vraagstukken als toenemende kansenongelijkheid, een dreigend zorginfarct, de gevolgen van grote ontwikkelingen in de wereld zoals de oorlog in Oekraine en de klimaatontwikkeling en de toenemende kans op crises. Dit gevoegd bij de krapte op de arbeidsmarkt (en specifiek op de zorgarbeidsmarkt), complexere wet- en regelgeving en de invloed van technologische ontwikkelingen maakt dit dat de context waarin GGDrU het werk moet doen steeds ingewikkelder en veeleisender wordt. Al met al veel, in een tijd waarin we als GGDrU zien dat de financiele onzekerheid van GGDrU (en ook ruimer in het publieke domein) toeneemt en we moeten constateren dat GGDrU al lange tijd veel doet, met weinig middelen. 3. Waarom nu? Het bestuur heeft afgelopen jaren verzocht om financiele knelpunten en noodzakelijke investeringen binnen de eigen beg roting op te vangen. Destijds is geconstateerd dat dit mogelijk was door middel van forse inspanningen (het Ombuigingenplan), maar dat dit wel zou betekenen dat GGDrU de volgende jaren zeer scherp aan de wind zou moeten varen.
Het bestuur koos ervoor om toekomstige nieuwe ontwikkelingen van buitenaf telkens op het moment dat deze zich zouden aandienen apart te beoordelen. Om deze reden heeft GGDrU in de afgelopen periode bijvoorbeeld apart geld gevraagd aan gemeenten ten behoeve van de Wet Open Overheid, de versterking van de privacy en informatiebeveiliging naar aanleiding van de AVG en ten behoeve van het stopzetten van de ontwikkeling van GGiD. Ook nu, als gevoig van de omschreven ontwikkelingen, zijn de financiele middelen niet toereikend en is een extra investering nodig. Het dagelijks bestuur onderkent dat er geen mogelijkheden liggen binnen het bestaande financiele kader. Zo bestaat ca 80% van de beg roting uit arbeidskosten en bestaat ca 60% van ons werknemersbestand uit jeugdgezondheidszorgmedewerkers. Door wederom te putten uit de eigen begroting, wordt onze wettelijk verplichte en bepaalde dienstverlening aangetast.
•
A
GGD gi••( regio Utrecht
De urgentie is dermate hoog dat hier niet langer mee gewacht kan worden. Het eerder aan de orde stellen van deze noodzakelijke investeringen was wenselijk, maar niet haalbaar, aangezien het nieuwe bestuur van GGDrU pas eind zomer 2022 aantrad na afronding van collegevorming in alle gemeenten.
4. Waarom de GGD? GGDrU bewaakt, beschermt en bevordert 24/7 de collectieve gezondheid van de 1,4 miljoen inwoners in haar werkgebied. Het gaat daarbij om de bescherming tegen risico's waar mensen zeif geen invloed op hebben. Dat is Publieke Gezondheidszorg. Dit belang is verankerd in de Wet Publieke Gezondheidszorg (WPG) en de Wet op de Veiligheidsregio's. De WPG onderscheidt collectieve preventie, infectieziektebestrijding, jeugdgezondheidszorg en ouderenzorg. Het rijk is verantwoordelijk voor het vastleggen van het aanbod in de WPG. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de lokale invulling en uitvoering. In Artikel 2 van de WPG staat dat een GGD de volgende taken heeft, als gevolg van de gemeentelijke verantwoordelijkheden uit de WPG die door de colleges van B&W verplicht bij de GGD moeten worden neergelegd: •
Het verwerven van, op epidemiologische analyse gebaseerd, inzicht in de gezondheidssituatie van de bevolking;
•
Het elke vier jaar, voorafgaand aan de opstelling van de nota gemeentelijke gezondheidsbeleid op landelijk gelijkvormige wijze verzamelen en analyseren van gegevens over deze gezondheidssituatie
•
Het bewaken van gezondheidsaspecten in bestuurlijke beslissingen;
•
Het bijdragen aan opzet, uitvoering en afstemming van preventieprogramma's met inbegrip van programma's voor de gezondheidsbevordering
•
Het bevorderen van medisch milieukundige zorg
•
Het bevorderen van technische hygienezorg
•
Het bevorderen van psychosociale hulp bij rampen
GGD
regio Utrecht
Naast deze zeven taken hebben 25 gemeenten in de regio ook de taak voor de jeugdgezondheidszorg belegd bij GGDrU (Artikel 5 van de WPG). Zorgorganisaties en professionals zijn verantwoordelijk voor de kwaliteit van de zorg. Burgers worden geacht hun eigen verantwoordelijkheid te nemen voor hun gezondheid. Burgemeester en wethouders dragen zorg voor het bewaken van gezondheidsaspecten in bestuurlijke beslissingen. Voordat het college een besluit neemt dat belangrijke gevolgen kan hebben voor de publieke gezondheidszorg is zij wettelijk verplicht advies te vragen aan de GGD. GGDrU heeft het bevorderen en beschermen van de gezondheid verdeeld over de pijiers Gezonde en veilige leefomgeving, Kansrijk opgroeien, Langer en gezond zelfstandig en Wendbare en vitale organisatie. GGDrU voert de wettelijke verplichte taken uit namens alle gemeenten als collectief. Deze collectieve, verplichte wettelijke taakuitvoering wordt de basistaakuitvoering genoemd. Het daarbij horende pakket aan producten is het basispakket. Het gaat over het beschermen tegen gezondheidsrisico's zoals infectieziekten (bekend van corona, maar ook TBC en Mpox), milieuvervuiling, hittestress, klimaatverandering, en gevaariijke stollen. De afnemers zijn alle gemeenten die aangesloten zijn op de Gemeenschappelijke Regeling, dat wil zeggen: alle inwoners van deze gemeenten.
Deze taken hiervoor worden landelijk uniform uitgevoerd. GGDrU is steeds meer een netwerkende, samenwerkende organisatie. Juist om de vraagstukken die spelen gezamenlijk op te kunnen pakken. GGDrU werkt samen met partners in de zorg (zoals ziekenhuizen, Vereniging Verzorgenden en Verpleegkundigen, huisartsen), met partners in de gemeenten lokaal (welzijnswerk, buurtsportcoaches) en regionaal (zoals RIVM, Raedelijn, Health Hub Utrecht) en met partners op gebied van veiligheid (zoals VRU, GHOR, politie gemeenten; openbare orde en veiligheid). Bovendien werken GGD-en onderling steeds meer samen bij opleiden, inhoudelijke /specialisatie-onderwerpen, IT/IV etc.
•
GGD
regio Utrecht
GGD < 417
GGDrU bewaakt, beschermt, bevordert 24/7 de collectieve gezondheid
regio Meat
Kansengelijkheld 18escherming tegen risico's waarop mensen geen of weinig invloed hebben
ON0fRZOEX
Thermometer van de samenfeving UIIVOCRING
ERVARINGSDESKUNDIGHEIO
5. Op welke drie onderdelen kan GGD niet aan de wettelijke taak voldoen? a. Arbeidsvoorwaarden - GGDrU als werkgever met voldoende aantrekkingskracht Waar gaat het om? Met het oog op de krappe arbeidsmarkt, die in de zorg nog nijpender is, is aandacht nodig voor de arbeidsvoorwaarden, waardering en beloning. Afgelopen jaren is al veel geInvesteerd in de waardering van onze medewerkers. Aanpassing van de inschaling van functies, aanpassingen van de reiskostenvergoeding en uitbreiding van recruitment zijn nu noodzakelijk om weer aantrekkelijk te worden als werkgever en onze bezetting op peil te houden.
•
GGD c regio Utrecht
De bezetting binnen GGDrU is namelijk momenteel niet toereikend: er is een hoog verloop (toename van 52% in 2022 ten opzichte van 2019) en een hoog ziekteverzuim van 7,43% in 2022 (toename van 45% in 2022 ten opzichte van 2019). Daarmee hebben we een fors aantal extra vacatures te vervullen. De huidige bezetting heeft, mede als gevolg van de onderbezetting, te kampen met een hoge werkdruk. Dit zorgt voor een vicieuze cirkel van verzuim, uitstroom, minder invulling van vacatures, onderbezetting naar wederom een toename van de werkdruk. Waarom moet het nu? Uit het vergelijkend onderzoek (de benchmark met andere GGD-en en zorgorganisaties van Berenschot, aanvullende eigen gegevensverzameling bij relevante GGD-en en voor specifieke functies een rapportage door de Intelligence Group) blijkt dat de inschaling van een belangrijk deel van de functies bij GGDrU nu niet marktconform is in vergelijking met andere GGD-en. Uit de analyse en de dagelijkse ervaring is helder dat de looncomponent, de arbeidskosten, zal moeten stijgen om weer aantrekkelijk te worden. Hier gaat het nu alleen om het marktconform belonen als werkgever. Voor het in dienst houden en krijgen van het schaarse (zorg)personeel, zoals verpleegkundigen en artsen, en in toenemende mate ook bij andere functies.
De reiskostenvergoeding voor woon-werk verkeer is met €0,04 per kilometer veel lager dan het gemiddelde van de Berenschot benchmark, namelijk €0,16 per kilometer. Ook voor dienstreizen wijkt de vergoeding van €0,28 per kilometer in negatieve zin of van wat gebruikelijk is bij de overheid, in veel gevallen is dit €0,37. Daarnaast is de manier van werven intensiever geworden. Met name op specialistische rollen zien we dat onze recruiter zelf op zoek moet naar passende kandidaten. Deze ontwikkelingen maken dat we binnen de bestaande formatie niet ons personeelsbestand op peil kunnen houden. Wat gaat mis als we het niet doen? Investeringen in de arbeidsvoorwaarden zijn noodzakelijk om de continuIteit en kwaliteit van dienstverlening te kunnen blijven waarborgen. Wanneer de basisbezetting van GGDrU niet op orde is, kunnen wij niet meer voldoen aan de wettelijke taken en opdracht. Dit brengt grote risico's met zich mee.
t i
GGD
regio Utrecht
Denk aan het risico van een afname in de vaccinatiegraad, uitbraken van infectieziekten die niet bestreden kunnen worden en het missen van ontwikkelingsrisico's bij jeugd tussen 0 en 18 jaar. GGD-en en zo ook GGDrU is naast een ambtelijke organisatie ook een medische organisatie. De kwaliteit en continuIteit van de medische dienstverlening staat onder toezicht van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ). Het niet doen van investeringen in de arbeidsvoorwaarden heeft daarmee ook effect op de beoordeling van de IGJ. b. Informatievoorziening/ informatietechnologie (IV/ICT) - conform wettelijke eisen en ontwikkelingen Waar gaat het om? In algemene zin zien we dat alle organisaties moeten investeren in IV om bij te blijven bij de actuele ontwikkelingen en de informatievoorziening op orde te houden. Daarbij worden GGD'en geconfronteerd met ontwikkelingen die de informatievoorziening nog extra onder druk zetten. Allereerst is de huidige informatievoorziening, die ondersteunend is aan alle werkzaamheden van de GGD, onder hoge druk tijdens de corona-epidemie verder uitgebouwd. Deels op basis van Coronageld. Deze informatievoorziening voldoet niet op alle fronten aan gestelde eisen.
In het kader van pandemische pa raatheid GGD'en is de Landelijke Functionaliteit Infectieziektebestrijding (LFI) ingesteld met als opdracht 'een sterk informatievoorzieningslandschap te creeren dat de infectieziektebestrijdingsketen in staat stelt tijdens een epidemie van een Ainfectieziekte (met landelijke impact) alle digitate werkprocessen zeer snel op te schalen tot grote omvang.'Deze ontwikkeling stelt eisen aan de informatievoorziening van GGDrU. Bijvoorbeeld op het gebied van accreditatie en het werken volgens geharmoniseerde datastandaarden. De tweede ontwikkeling die van belang is, is dat zorgverleners (dus ook GGD'en) te maken hebben met steeds veranderende en strengere regelgeving. Denk bijvoorbeeld aan de Wet Elektronische Gegevensuitwisseling In de Zorg (WEGIZ), AVG en de Wet aanvullende bepalingen verwerking persoonsgegevens (Wabvpz) waardoor de GGDrU verplicht is te voldoen aan NEN 7510.
•
GGD
regio Utrecht
Waarom moet het nu? Momenteel komt GGDrU niet voldoende mee in de ontwikkelingen die nodig zijn op het gebied van IV en ICT. Meerdere kernapplicaties gebruikt door GGDrU worden op onvoldoende niveau beheerd en de informatiebeveiliging voldoet niet aan alle wet- en regelgeving (AVG en NEN7510). Naast deze eisen die op ons afkomen signaleren we een toenemende behoefte van gemeenten, scholen en professionals aan toegankelijke informatie; die zonder veel handwerk kan worden geleverd. Dit alles maakt dat er een versteviging nodig is van het fundament van de IV-voorziening op het gebied van functioneel beheer van onze kernapplicaties, capaciteit voor aanbestedingen en de regiefunctie richting onze leveranciers. Daarnaast is een plan nodig (een nieuwe Istrategie), zodat we nu en in de nabije toekomst kunnen voldoen aan geldende wet- en regelgeving en de belangrijkste ontwikkelingen die op ons afkomen op tijd een plek kunnen geven. Wat gaat mis als we het niet doen? Inzicht geven in de gezondheidssituatie van onze inwoners behoort tot een van de wettelijke taken van GGDrU. Om dit to kunnen doen onderzoeken, monitoren en duiden we informatie waarbij IV een steeds belangrijkere pijler is.
Wanneer de GGDrU niet voldoende meekomt in de investeringen die nodig zijn op dit gebied, worden risico's op het gebied van vertrouwelijkheid, datalekken, integriteit en beschikbaarheid van informatie groter. c. Jeugdgezondheidszorg (JGZ) - borging wettelijke taak signalering en screening Waar gaat het om? In de maatschappij draait het veel om verwachtingen, prestaties en zelfredzaamheid. Uit de recente gezondheidsmonitoren jeugd 12-18 jaar en jongvolwassenen blijkt dat dit zich bij jongeren kan vertalen in mentale problemen: verminderde motivatie voor onderwijs, angst, somberheid, eenzaamheid en ook suIcidale gedachten. Daarnaast zien we dat de mentale gezondheid van de jeugd stevig onder druk staat.
•
A
GGD
regio Utrecht
De groep jongeren waarbij zorgen over hun mentale gezondheid zijn nam tijdens coronaperiode toe. Gezondheidsonderzoek COVID 19 van het RIVM laat recent zien dat het herstel van de mentale gezondheid niet doorzet en het aandeel jongeren dat aangeeft mentale klachten te hebben onverminderd hoog blijft. Waarom moet het nu? GGDrU heeft vanuit haar wettelijke takenpakken een belangrijke en unieke rot om deze trend goed in beeld te houden en advies te geven over de mogelijkheden voor individuele en collectieve preventie. Vanuit de huidige financieringssystematiek JGZ is dit echter niet voldoende: het aantal kinderen in de leeftijd van 0 tot 4 jaar is naar verhouding groter geworden. Dit stelt GGDrU voor een financiele en capaciteitsuitdaging, omdat kinderen in deze leeftijdscategorie veel meer tijd vragen van JGZ, dan op oudere leeftijd (4 - 18 jaar). Daarnaast zijn de financiele middelen beschikbaar voor de JGZ schaars. In de benchmark van de GGD GHOR 2021 zien we dat GGDrU 5fte per 100.000 jeugdigen minder aan inzet in huis heeft ten op zichte van gemiddelde GGD'en met het werkveld van de 0-18 jarigen (gemiddeld 116,14 fte en bij GGDrU 110,96 fte/100.000). Deze resultaten worden bevestigd door een onafhankelijk onderzoek dat is uitgevoerd door onderzoeksbureau Lysias.
Door waar mogelijk te vernieuwenen slim door te ontwikkelen, is geprobeerd met de beperkte middelen de kwaliteit te blijven borgen binnen het financiele kader. Echter is de rek om onze dienstverlening te ontwikkelen, zodat we kunnen blijven voldoen aan de wettelijke taken eruit. Dit leidt ertoe dat onze monitorende en signalerende functie niet voldoet om de zorgelijke ontwikkelingen rondom de mentale gezondheid van de jeugd in beeld te houden, zowel in het basisonderwijs als het voortgezet onderwijs. Om invulling te kunnen blijven geven aan dit deel van de wettelijke taak is zowel investering in de monitorings- en signaleringsmethodiek in het basisonderwijs als investering in het terugdringen van het ziekteverzuim middels de (enig) bewezen effectieve 'Interventie methodiek voor een integrate aanpak van ziekteverzuim (MAZL) op het voorgezet onderwijs nodig. Meer achtergrondinformatie vindt u in hoofdstuk 4 van de begroting zelf.
•
A
GGD
regio Utrecht
Wat gaat mis als we het niet doen? We voldoen nu niet aan onze wettelijke taak om te signaleren op mentale problemen bij een kind. Hierdoor worden eerste signalen gemist die, omdat de JGZ bij ieder kind uit de regio komt, makkelijk gesignaleerd hadden kunnen worden. Het niet goed signaleren heeft invloed op het individuele kind maar ook op zijn omgeving en de maatschappij. Zo kunnen kleine problemen uitgroeien tot grote problemen, die in een later stadium om zwaardere hulpverlening vragen. 6. Financiele consequenties a. Welke nieuwe financiele consequenties zitten in de begroting van 2024? Bij de genoemde thema's wordt om extra geld gevraagd om te kunnen voldoen aan de wettelijke taken en de basis op orde te krijgen. Bij het thema arbeidsvoorwaarden specifiek is de aanpassing van de inschaling naar marktconform niveau (werkgeverschap) berekend op een stijging ca € 3 miljoen in de aankomende drie jaar. Er is eigenlijk € 4 miljoen extra nodig, doch kiest het dagelijks bestuur er voor dit te beperken tot vooraisnog € 3 miljoen. Hiervoor is een ingroeimodel (tot aan maximale trede) gehanteerd van ca € 1 miljoen stijging per jaar.
2024 HR werkgeverschap
2025
2026
€ 1.000.000
€ 2.000.000
€ 3.000.000
HR reiskosten
€ 280.000
€ 280.000
€ 280.000
HR recruitment
€ 100.000
€ 100.000
€ 100.000
IV/ICT versterken
€ 1.000.000
€ 1.000.000
€ 1.000.000
IV/ICT strategie
€ 200.000
JGZ basisonderwijs
€ 737.000
€ 737.000
€ 737.000
JGZ voortgezet onderwijs
€ 765.000
€ 765.000
€ 765.000
€ 4.082.000
C 4.882.000
€ 5.882.000
Totaal
•
GGD
regio Utrecht
b. Welke andere financiele consequenties zitten in de begroting van 2O24? GGDrU is gebonden aan de cao SGO. Deze cao is afgesloten door de Werkgeversvereniging Samenwerkende Gemeentelijke Organisaties (WSGO) en de vakbonden. Cao SGO kent dezelfde arbeidsvoorwaarden als de Cao Gemeenten en het principeakkoord is op 5 april bekrachtigd. De gevolgen van deze loonindexering zijn € 3.490.806 in 2024. Daarnaast komt er €784.942 bij voor de prijsindexering in 2024. Voor deze kosten worden gemeenten in principe gecompenseerd door het Rijk via het gemeentefonds. Met daarbij wijzigingen van volumeafspraken denk hierbij aan toename van maatwerkta ken, toezicht kinderopvang en de voiwassenmonitor komt de totale begrotingswijziging voor loonindexering, prijsindexering en toename volumeafspraken uit op €6.033.000 extra in 2024. 7. Zienswijze GGDrU en haar bestuur zijn zich bewust van de financiele positie van gemeenten en de lastige timing van dit verzoek. Alle gemeenten hebben immers ook te maken met financiele uitdagingen en onzekerheden. De problennatiek bij GGDrU vraagt echter nu om een financiele impuls. Graag stellen wij u in de gelegenheid om uw zienswijze over de (ontwerp)begroting 2024 naar voren te brengen. Het algemeen bestuur is voornemens om de begroting 2024 vast te stellen in de vergadering van 5 juli 2023. Graag ontvangen wij uw eventuele zienswijze voor deze vergadering.
•
A
(ontwerp)
Begroting 2024
1 Inhoudsopgave Voorwoord ..................................................................................................... 4 1.
GGD in een oogopslag ........................................................................... 7 1.1 Onze kernwaarden ........................................................................ 8
2 Arbeidsvoorwaarden – GGDrU als werkgever met voldoende aantrekkingskracht ........................................................................................ 9 3 Informatievoorziening / informatietechnologie (IV/IT) - conform wettelijk eisen en ontwikkelingen (compliant) ............................................ 10 4 Jeugdgezondheidszorg (JGZ) – borging wettelijke taak signalering en screening ..................................................................................................... 12 5
Andere ontwikkelingen........................................................................ 15 5.1 De loonindex .............................................................................. 15 5.2 De prijsindex .............................................................................. 15 5.3 De Wet open overheid.................................................................. 15
6
Financiën ............................................................................................. 17 6.1 Overzicht van baten en lasten 2024 ............................................... 17 6.2 Ontwikkelingen algemene gemeentelijke bijdrage 2024-2027 ............. 18 6.3 Bijdragen en vergoedingen per gemeente 2024 ................................ 20 6.4 Autorisatie vervanging activa ........................................................ 21 6.5 Meerjarenraming 2024-2027 ......................................................... 22 6.6 Overzicht van incidentele baten en lasten........................................ 22 6.7 Beleidsindicatoren ....................................................................... 23
7
Inhoudelijke pijlers ............................................................................. 24 7.1 Een gezonde en veilige leefomgeving ............................................. 25 7.2 Kansrijk opgroeien ...................................................................... 33 7.3 Langer gezond zelfstandig ............................................................ 37 7.4 Vitale en wendbare organisatie ...................................................... 42
8
Verplichte paragrafen.......................................................................... 44 8.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ....................................... 44 8.1.1 8.1.2 8.1.3
8.2 8.3 8.4 8.5
Weerstandsvermogen .................................................................... 44 Risicobeheersing ........................................................................... 44 Financiële kengetallen .................................................................... 48
Onderhoud kapitaalgoederen ........................................................ 49 Financiering en treasury ............................................................... 49 Bedrijfsvoering ........................................................................... 51 Verbonden partijen ...................................................................... 52 8.5.1 GGD GHOR Nederland (Vereniging voor Publieke Gezondheid en Veiligheid (PGV)) ..................................................................................... 52 8.5.2 GGiD Coöperatief U.A. .................................................................... 52
8.6 8.7
Openbaarheidsparagraaf .............................................................. 53 Overige paragrafen...................................................................... 53
(ontwerp)Begroting GGDrU 2024
2
9
Geprognosticeerde balans 2024 .......................................................... 54 9.1 Balans ....................................................................................... 54 9.2 Reserves.................................................................................... 55 9.2.1 9.2.2
9.3 9.4 10
Algemene reserve .......................................................................... 56 Bestemmingsreserve...................................................................... 56
Voorzieningen............................................................................. 57 EMU-saldo.................................................................................. 58
Bijlagen ............................................................................................... 59 Bijlage 1. Baten en lasten per taakveld ................................................... 59 Bijlage 2. Overhead .............................................................................. 60 Bijlage 3. Toelichting financiële kengetallen .............................................. 61 Bijlage 4. Bijdragen en vergoedingen per gemeente .................................. 62 Bijlage 5. Afkortingenlijst ...................................................................... 88
(ontwerp)Begroting GGDrU 2024
3
Voorwoord Voor u ligt de ontwerpbegroting 2024 van GGD regio Utrecht (GGDrU). GGDrU zet zich in voor een gezonde en veilige regio en sluit zich aan bij wat de 1,4 miljoen inwoners doen, willen en nodig hebben voor hun gezondheid. Door diverse ontwikkelingen, landelijk en regionaal, staat deze inzet onder druk. Het bestuur van GGDrU vraagt, anders dan andere jaren, om structureel extra middelen. GGDrU en haar bestuur zijn zich zeer wel bewust van de lastige timing van dit verzoek. Alle gemeenten hebben immers te maken met financiële uitdagingen en onzekerheden. Niet alleen in 2024. Ook reeds in het jaar 2023 en in de jaren na 2024. De ontwikkelingen, hierna benoemd, treffen immers niet alleen GGDrU. Vanuit haar verantwoordelijkheid voor de continuïteit en kwaliteit van de bestaande wettelijk verplichte inzet van GDDrU ziet het bestuur van GGDrU zich echter genoodzaakt extra middelen te begroten. Alleen zo kunnen GGDrU en de gemeenten van de regio Utrecht blijven voldoen aan de wettelijke taken en verantwoordelijkheden waarvoor GGDrU en in het verlengde daarvan gemeenten aan de lat staan. Hiermee is dit geenszins een vooruitstrevende of ambitieuze begroting. Nog steeds is het een begroting die past bij een GGD die zich reeds in lengte van jaren heeft bekwaamd in een zo doelmatig mogelijk inzetten van middelen ten behoeve van de publieke gezondheid.
De langjarige sobere financiering van GGDrU maakt echter dat voor de volgende drie thema’s geen ruimte is om deze zelf op te vangen: 1. Arbeidsvoorwaarden – GGDrU als werkgever met voldoende aantrekkingskracht 2. Informatievoorziening / informatietechnologie (IV/IT) - conform wettelijk eisen en ontwikkelingen 3. Jeugdgezondheidszorg (JGZ) - borging wettelijke taak signalering en screening GGDrU vaart al jaren scherp aan de wind In 2014 bleek uit extern onderzoek dat GGDrU kwetsbaar was op de bedrijfsondersteunende onderdelen (de ‘basis’). Versterking daarvan was noodzakelijk. Medio 2015 heeft het AB kennis genomen van de notitie ‘Toelichting versterking bedrijfsvoering op functieniveau’ waarin uiteengezet werd dat de GGD sterk was gegroeid, maar dat de capaciteit voor de ondersteuning daar bij achterbleef. Uit deze notitie kwam naar voren dat er een forse structurele financiële impuls via een verhoging van de inwonerbijdrage nodig was om invulling aan de benodigde versterking te kunnen geven. Naar aanleiding daarvan is besloten dat GGDrU ruim de helft daarvoor zou oplossen binnen de bestaande financiële kaders en dat het resterende deel de eerste drie jaar tijdelijk zou worden gefinancierd via de bestemmingsreserve ‘Versterking bedrijfsvoering’ en dat GGDrU vanaf 2018 ook dat resterende deel binnen de eigen begroting zou oplossen. Dat heeft GGDrU ook gedaan.
Door middel van project Basis op Orde gaf GGDrU vanaf 2016 invulling aan het onderdeel ‘GGD in beweging’ uit de bestuursagenda 2016-2019. Uit dat projectplan kwam naar voren dat er 1,3 miljoen euro nodig was om de basis op orde te krijgen. Deze structurele middelen waren voor een fors deel ten behoeve van ICT-middelen, maar ook voor huisvesting, versterking van de crisisorganisatie en personele versterking (waaronder ook de bovengenoemde versterking van de bedrijfsvoering). Het Algemeen Bestuur gaf de Directeur Publieke Gezondheid (DPG) de opdracht mee de basis op orde te realiseren binnen de bestaande kaders. Uit extern onderzoek bleek dat het via forse inspanningen mogelijk was besparingen te vinden binnen de begroting, maar wel met als consequentie dat er de volgende jaren zeer scherp aan de wind gevaren zou moeten worden. Naar aanleiding daarvan heeft GGDrU de benodigde intensiveringen en de daartegenover staande besparingen verwerkt in een Ombuigingenplan en de effecten ook in de daarop volgende begrotingen verwerkt. Het Ombuigingenplan is in het AB van 29 juni 2017 vastgesteld. In de jaren daarna heeft GGDrU de ombuigingen grotendeels kunnen realiseren binnen de begroting.
In het AB van december 2020 heeft het Bestuur geconstateerd dat een groot deel van de besparingen en intensiveringen gerealiseerd was, met uitzondering van de aan de oplevering van het GGiD gekoppelde besparingen en intensiveringen.
(ontwerp)Begroting GGDrU 2024
4
Op 7 december 2022 heeft het AB besloten de ontwikkeling van GGiD stop te zetten. GGDrU kan de daaraan gekoppelde besparingen daardoor niet realiseren. GGDrU heeft zichzelf tot doel gesteld om naar vermogen zelf ook bij te dragen aan de oplossing van de ontstane financiële situatie. Daarom is allereerst nagegaan of er mogelijkheden zijn binnen de interne organisatie om voor circa € 600.000 (de uitdaging die is ontstaan na het wegvallen van GGiDombuigingen en bestuurlijk geaccordeerde reserveonttrekkingen) aan oplossingen te vinden met als doel structureel en reëel evenwicht in de meerjarenbegroting te realiseren. Aangezien GGDrU al jaren scherp aan de wind vaart is dit een forse uitdaging. Hiervoor heeft het AB op 7 december een geactualiseerd ombuigingenplan vastgesteld, dat is verwerkt in de begrotingswijziging 2023-1. Samengevat: het bestuur heeft GGDrU de afgelopen jaren steeds gevraagd om geconstateerde financiële knelpunten en noodzakelijke investeringen binnen de eigen begroting op te vangen. En daarbij ook gesteld terug te komen naar het bestuur wanneer dit echt niet meer haalbaar zou zijn. Dat moment is nu gekomen en aangekondigd in de Kaderbrief 2024. Kaderbrief 2024 De (ontwerp)begroting 2024 is opgesteld op basis van de technische kaders (hoofdstuk 2) van de Kaderbrief 2024 en de bestuursagenda 2023-2027.
In de Kaderbrief 2024 hebben wij tevens een aantal externe, inhoudelijke ontwikkelingen beschreven, alsmede de vooraankondiging gedaan van de noodzaak om voorstellen met financiële impact te gaan bespreken. Dat dit nu zo nodig is, is deels gevolg van een inhaalslag van de Covid-jaren waarin alle aandacht uitging naar Covid-19 en er geen ruimte was om hier aandacht voor te hebben, deels door de effecten van deze crisis op de publieke gezondheidszorg, en deels als gevolg van nieuwe regelgeving (onder meer een gevolg van het regeerakkoord) en strakkere normen op het gebied van IV/IT. Daar komt bij dat waar de GGD er tot nu toe met veel kunsten vliegwerk nog in slaagde om de meeste zaken die extra financiën vroegen op te vangen vanuit het bestaande financiële kader (hierop vormt het GGiD een uitzondering), het dagelijks bestuur nu ziet dat hier geen mogelijkheden liggen zonder dat onze wettelijk verplichte en bepaalde dienstverlening wordt aangetast. Benchmark De benchmarkrapportage, die GGD GHOR NL elke twee jaar maakt, laat dit financiële beeld ook goed zien. In de benchmark houden de 25 GGD-en zichzelf een spiegel voor om de kwaliteit van het werk te monitoren en van elkaar te leren. Uit de benchmark komt bijvoorbeeld opnieuw naar voren dat GGDrU in vergelijking met de andere GGD-en een relatief lage inwonerbijdrage heeft.
Met inwonerbijdrage wordt in de benchmark gedoeld op de combinatie van inwonerbijdrage en kindbijdrage. Slechts vijf GGD-en hebben een lagere inwonerbijdrage. Geen van deze vijf GGD-en biedt JGZ 0-18 jaar waardoor ze minder taken uitvoeren en dus ook een lagere bijdrage hebben. Waar het gemiddelde in GGD-land op € 30,11 ligt is dat voor GGDrU € 24,15. Een verschil van zes euro per inwoner en daarmee 25% lager dan gemiddeld. In het Algemeen Bestuur van 25 januari is naar aanleiding van het gesprek over de benchmark en ook naar aanleiding van hetgeen in de Kaderbrief is aangegeven, besloten om op korte termijn de drie issues, te weten arbeidsvoorwaarden, IV/IT en JGZ, nader uit te werken en te bespreken. Deze bespreking heeft plaatsgevonden in de extra bestuursconferentie van 5 april. Het dagelijks bestuur heeft op basis van deze bespreking in deze (ontwerp)begroting 2024 financiële ruimte opgenomen om knelpunten rondom deze issues op te pakken. GGDrU voert een groot aantal wettelijke taken uit. Vanwege de noodzaak om te investeren in onze arbeidsvoorwaarden, IV/IT en JGZ opdat GGDrU in de basis voldoende stabiel is om (nog steeds in soberheid) te voldoen aan wat op grond van wet- en regelgeving noodzakelijk is, ligt de focus van deze (ontwerp)begroting op deze drie thema’s. De andere taken van GGDrU vindt u ook in deze (ontwerp)begroting.
Hierin zullen echter geen grote veranderingen plaatsvinden ten opzichte van voorgaande jaren. Informatie hierover vindt u verderop in de (ontwerp)begroting vanaf het hoofdstuk ‘Inhoudelijke pijlers’.
(ontwerp)Begroting GGDrU 2024
5
Om het proces van totstandkoming van deze (ontwerp)begroting 2024 toe te lichten heeft het Algemeen Bestuur een aanbiedingsbrief opgesteld om de raden mee te informeren. Deze is tegelijkertijd met deze concept begroting aan de gemeenteraden van regio Utrecht gezonden.
Mevrouw M. Pennarts Lid Dagelijks Bestuur GGDrU, Portefeuillehouder financiën
(ontwerp)Begroting GGDrU 2024
Drs. Nicolette A.M. Rigter Directeur Publieke Gezondheid Secretaris van het bestuur
6
1. GGD in een oogopslag • • • •
1,37 miljoen inwoners in 26 gemeenten Waarvan ruim 280.000 kinderen en jongeren 732 medewerkers op 1-1-2023, excl coronabedrijf en excl inhuur en stagiaires) 48 consultatiebureau’s (excl stad Utrecht)
Verdeling van het budget over de pijlers van de bestuursagenda Het grootste deel van het GGDrU-budget wordt ingezet voor het kansrijk opgroeien van jeugdigen. Dit omvat zowel het basispakket jeugdgezondheidszorg, als maatwerkdiensten. De andere pijlers zijn: • Gezonde en veilige leefomgeving: inclusief infectieziekte-bestrijding en medische milieukunde • Langer gezond zelfstandig
Inkomsten (x € miljoen) Bijna driekwart van de inkomsten van GGDrU komt uit de inwoner- en kindbijdrage voor het basispakket. 12% komt uit het maatwerk van gemeenten, onder andere huisvesting JGZ. De bijdrage van het Rijk is onder andere voor seksuele gezondheid.
Bijdrage per inwoner en kind
(ontwerp)Begroting GGDrU 2024
7
1.1 Onze kernwaarden Gezondheid voor alle inwoners Inwoners hebben in hun eentje niet altijd invloed op het voorkomen of vermijden van gezondheidsrisico’s, zien de risico’s niet of hebben niet de middelen en mogelijkheden om gezonde keuzes te maken. GGDrU is er om de gezondheid van inwoners te beschermen of te verbeteren door zelf collectieve maatregelen te nemen en andere partijen te adviseren dat ook te doen, en ook om andere gezonde keuzes te maken. Daar is publieke gezondheidszorg voor. GGDrU staat ervoor om het verschil in gezondheid verkleinen en het vermogen van mensen om mee te kunnen doen aan de samenleving bevorderen. Onze kernwaarden zijn:
GGDrU wil en moet aansluiten op de steeds veranderende samenleving. Aansluiten bij wat inwoners doen, willen en nodig hebben voor hun gezondheid. Een samenleving die voortdurend in ontwikkeling is en nieuwe dingen vraagt, vraagt om een organisatie die meebeweegt. Die midden in de samenleving staat en werkt op een manier waar inwoners zich prettig bij voelen. Een organisatie die de verbinding zoekt en gezamenlijk met gemeenten en anderen werkt aan een gezond en veilig leven in de regio Utrecht. Dagelijks zijn we ‘in het veld’ te vinden. De ervaring van de dagelijkse praktijk bundelen we met de kennis uit epidemiologische onderzoekgegevens en ervaringskennis. We bieden daarmee een goed fundament voor gedegen advies aan burgers, gemeenten, en andere (zorg)organisaties om de gezonde keuze te maken.
(ontwerp)Begroting GGDrU 2024
8
2 Arbeidsvoorwaarden – GGDrU als werkgever met voldoende aantrekkingskracht Om aan onze wettelijke taken te kunnen voldoen en de basis op orde te krijgen moeten we als GGDrU investeren in onze arbeidsvoorwaarden. De arbeidsvoorwaarden raken aan de pijler van de bestuursagenda ‘Wendbare en vitale organisatie’. Waar gaat het om? Al een aantal jaren wordt GGDrU geconfronteerd met een lastige arbeidsmarkt voor specifieke functies. De problematiek heeft zich inmiddels zo verdiept dat een breed scala aan functies moeilijk in te vullen is. De arbeidsmarkt in zijn algemeenheid en de zorgarbeidsmarkt nog veel meer is ernstig overspannen geraakt. GGDrU constateert (en dit wordt gestaafd door extern onderzoek) dat onze arbeidsvoorwaarden ten opzichte van vergelijkbare organisaties te veel achterblijven en te schraal zijn. Het binden en boeien van medewerkers wordt daardoor lastiger en lastiger. Als de arbeidsvoorwaarden niet op orde zijn vormt dat een risico voor de continuïteit en kwaliteit van de, in geval van medische diensten, die onder toezicht van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd staan. In de huidige arbeidsmarkt moet beloning op orde zijn en niet ver onder het gemiddelde liggen. Zonder dat is het bijvoorbeeld niet mogelijk om bijvoorbeeld schurft-uitbraken op te pakken, of de bezetting van de soa-poli op peil te houden met risico op groei van de soa-besmettingen.
Met alle gevolgen van dien voor de volksgezondheid en het volwaardig kunnen participeren (werk, school, etc) én op onnodige belasting van de 1e en 2e lijnszorg. Of worden jonge kinderen niet op tijd gescreend op bijvoorbeeld heupafwijkingen, en hartproblemen. Wat is er nodig? Om de continuïteit en kwaliteit van dienstverlening te kunnen blijven waarborgen is een aantal maatregelen van belang. Ten eerste het bijstellen van de inschaling van een belangrijk deel van de functies, zoals onder andere en bijvoorbeeld verpleegkundigen. Het percentage verpleegkundigen in het totale werknemersbestand bedraagt bijna 30%. Ten tweede het marktconform maken van de reiskostenvergoeding. GGDrU gaat hiermee niet mee in een ‘race naar de top’, maar trekt het enkel het been bij tot het minimale niveau van marktconforme inschaling en vergoeding. Verder is het noodzakelijk extra te investeren op recruitment om daarmee te kunnen inzetten op het werven van het specifieke en schaarse (zorg)personeel. Financiële consequenties Het effect van de aanpassing van de inschaling van de relevante functies is berekend op een stijging ca € 3 miljoen in de aankomende drie jaar. Er is eigenlijk € 4 miljoen extra nodig, doch het DB kiest er voor dit te beperken tot vooralsnog € 3 miljoen. Hiervoor is een ingroeimodel (tot aan maximale trede) gehanteerd van ca € 1 miljoen stijging per jaar.
Dit komt neer op jaarlijkse ophoging à € 0,292 van de inwonerbijdrage en van € 2,876 van de kindbijdrage in de aankomende drie jaar. De wijziging van de reiskostenvergoeding (dienstreizen gaan van 28 cent naar 37 cent en woon-werkverkeer van 4 cent naar 19 cent), komt neer op een ophoging van € 0,082 van de inwonerbijdrage en € 0,805 van de kindbijdrage. Voor de uitbreiding van de recruitment functie is een ophoging benodigd van € 100.000. Dit komt neer op een ophoging van € 0,029 van de inwonerbijdrage en € 0,288 van de kindbijdrage. Voor het jaar 2024 komt de totale ophoging voor het onderdeel werkgever met voldoende aantrekkingskracht voor de inwonerbijdrage uit op € 0,403 en voor de kindbijdrage op € 3,968.
(ontwerp)Begroting GGDrU 2024
9
3 Informatievoorziening / informatietechnologie (IV/IT) - conform wettelijk eisen en ontwikkelingen (compliant) Het tweede thema waarop geïnvesteerd dient te worden, informatievoorziening (IV) en informatietechnologie (IT), raakt ook aan de pijler uit de bestuursagenda ‘Wendbare en vitale organisatie’. Waar gaat het om? In algemene zin zien we dat alle organisaties (ook gemeenten) moeten investeren in IV om bij te blijven bij de actuele ontwikkelingen en de informatievoorziening op orde te houden. Daarbij worden GGD’en geconfronteerd met ontwikkelingen die de informatievoorziening nog extra onder druk zetten. De eerste ontwikkeling die van belang is dat medische professionals en dus ook GGD’en te maken hebben met veranderende en strengere regelgeving. Denk bijvoorbeeld aan de Wet Elektronische Gegevensuitwisseling In de Zorg (WEGIZ) die bepaalt dat zorgverleners bepaalde zorggegevens digitaal met elkaar moeten uitwisselen, AVG regelgeving, Wet geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO) en de Wet aanvullende bepalingen verwerking persoonsgegevens (Wabvpz) waardoor de GGD verplicht is te voldoen aan NEN 7510. Dit heeft effect op (de inrichting van) alle systemen waar we mee werken. Bijvoorbeeld op de inrichting van onze grote Elektronische Patiëntendossiers (EPDs) tot en met het systeem voor het versturen van nieuwsbrieven.
Ten tweede is de huidige informatievoorziening, die ondersteunend is aan alle werkzaamheden van de GGD, onder hoge druk tijdens de corona-epidemie verder uitgebouwd. Deze informatievoorziening voldoet niet aan gestelde eisen en tijdens de coronaperiode zijn deze kwetsbaarheden soms pijnlijk duidelijk geworden. In het kader van pandemische paraatheid GGD’en is de Landelijke Functionaliteit Infectieziektebestrijding (LFI) ingesteld met als opdracht onder andere 'een sterk informatievoorzieningslandschap te creëren dat de infectieziektebestrijdingsketen in staat stelt tijdens een epidemie van een A-infectieziekte (met landelijke impact) alle digitale werkprocessen zeer snel op te schalen tot grote omvang.’ Deze ontwikkeling stelt eisen aan de informatievoorziening van GGDrU zodat we kunnen aansluiten bij deze landelijke ontwikkelingen. Bijvoorbeeld op het gebied van accreditatie en het werken volgens geharmoniseerde datastandaarden. Blijven we niet-compliant dan kan GGDrU niet aansluiten hierop en de wettelijke taak niet uitvoeren. Naast deze eisen die op ons afkomen signaleren we een toenemende behoefte van gemeenten, scholen en professionals aan toegankelijke informatie; die zonder veel handwerk kan worden geleverd.
Door de toenemende afhankelijkheid van IV bij het uitvoeren van onze taken worden risico's op het gebied van vertrouwelijkheid, integriteit en beschikbaarheid van informatie groter. Het vraagt adequate investeringen op IV om risico's onder controle te houden en zo te gaan voldoen aan AVG en NEN7510. En om invulling te blijven geven aan de wettelijk taak om inzicht te geven in de gezondheidssituatie van onze inwoners. Om dit te kunnen doen onderzoeken, monitoren en duiden we informatie, waarbij IV een belangrijke pijler is. Bij achterwege blijven van het compliant zijn is de kans op boetes groot. Wat is er nodig? Bovenstaande ontwikkelingen maken dat we een versteviging van het fundament van de IVvoorziening moeten gaan realiseren op het gebied van functioneel beheer van onze kernapplicaties, capaciteit voor aanbestedingen en de regiefunctie richting onze leveranciers. Daarnaast is een plan nodig (een nieuwe I-strategie) zodat we nu en in de nabije toekomst kunnen voldoen aan geldende wet- en regelgeving en de belangrijkste ontwikkelingen die op ons af komen een plek kunnen geven, op tijd. (ontwerp)Begroting GGDrU 2024
10
Financiële consequenties De noodzakelijke investering op het gebied van IV vraagt in 2024 eenmalig een bijdrage om à € 200.000 om de I-strategie gedegen uit te werken. Voor de versteviging van het fundament hebben we een structurele ophoging nodig van € 1 miljoen. Dit komt neer op een ophoging van € 0,292 van de inwonerbijdrage en € 2,876 van de kindbijdrage.
(ontwerp)Begroting GGDrU 2024
11
4 Jeugdgezondheidszorg (JGZ) – borging wettelijke taak signalering en screening Het derde thema waarop geïnvesteerd moet worden om het werk in de wettelijke basis goed uit te voeren, komt vanuit de pijler ‘Kansrijk opgroeien’. GGDrU zet zich, samen met ouders en ketenpartners, in voor de inwoners en toekomstige generaties van regio Utrecht. Op het gebied van de jeugdgezondheidszorg (JGZ) zijn investeringen nodig om onze unieke monitorings- en vroeg signalerende (ook medisch) taak te kunnen blijven leveren aan het gezond en veilig opgroeien van kinderen en jongeren in de regio Utrecht, zeker als het gaat om signaleren en screenen van de mentale gezondheid. Waar gaat het om? Binnen JGZ zijn er meerdere ontwikkelingen waardoor een extra investering noodzakelijk is. GGDrU heeft vanuit haar wettelijke takenpakket een belangrijke en unieke rol om deze ontwikkelingen goed in beeld te houden en advies te geven over de mogelijkheden voor individuele en collectieve preventie. In de Kaderbrief 2022 is al aangekondigd dat de huidige financieringssystematiek van JGZ niet goed houdbaar is. Twee recente onderzoeken onderschrijven dit beeld: de benchmark van GGD GHOR Nederland en een onderzoek uitgevoerd door onderzoeksbureau Lysias.
In de benchmark van de GGD GHOR 2021 zien we dat GGDrU 5fte per 100.000 jeugdigen minder in huis heeft ten op zichte van gemiddelde GGD’en met 0-18 werkveld (gemiddeld 116,14 fte en bij GGDrU 110,96 fte/100.000). Deze resultaten worden bevestigd door een onafhankelijk onderzoek dat is uitgevoerd door onderzoeksbureau Lysias. Door waar mogelijk te vernieuwen en slim door te ontwikkelen, konden we tot nu toe in de afgelopen jaren met de beperkte middelen de kwaliteit te blijven borgen binnen het financiële kader. Echter is de rek om onze dienstverlening te ontwikkelen en te kunnen voldoen aan de wettelijke taken eruit. Er moet ten minste gezorgd worden voor (Artikel 5 van de Wet publieke gezondheid, Wpg): • het op systematische wijze volgen en signaleren van ontwikkelingen in de gezondheidstoestand van jeugdigen en van gezondheidsbevorderende en - bedreigende factoren • het inschatten van de behoeften aan zorg • de vroegtijdige opsporing en preventie van specifieke stoornissen en het aanbieden van vaccinaties voortkomend uit het Rijksvaccinatieprogramma • het geven van voorlichting, advies, instructie en begeleiding • het formuleren van maatregelen ter beïnvloeding van gezondheidsbedreigingen. Ziekteverzuim begeleiding is een basistaak vastgelegd in de wet Publieke Gezondheid onder 5d. In onze huidige maatschappij draait het veel om verwachtingen, prestaties en zelfredzaamheid.
Uit de recente gezondheidsmonitoren jeugd 12-18 jaar en jongvolwassenen blijkt dat dit zich bij jongeren kan vertalen in mentale problemen: verminderde motivatie voor onderwijs, angst, somberheid, eenzaamheid en ook suïcidale gedachten. Daarnaast zien we dat de mentale gezondheid van de jeugd stevig onder druk staat. De groep jongeren waarbij zorgen over hun mentale gezondheid zijn nam tijdens coronaperiode toe. Gezondheidsonderzoek COVID 19 van het RIVM laat recent zien dat het herstel van de mentale gezondheid niet doorzet en het aandeel jongeren dat aangeeft mentale klachten te hebben onverminderd hoog blijft. GGDrU heeft vanuit haar wettelijke takenpakken een belangrijke rol om deze trend goed in beeld te houden en advies te geven over de mogelijkheden voor individuele en collectieve preventie. Wat is er nodig? Momenteel liggen onze grootste zorgen bij de uitvoering van onze wettelijke taken op het basisonderwijs en voortgezet onderwijs. (ontwerp)Begroting GGDrU 2024
12
Het basisonderwijs De zorgelijke ontwikkelingen rondom de mentale gezondheid van de jeugd maken zichtbaar dat er aanpassingen nodig zijn in de huidige monitorings- en signaleringsmethodiek in het basisonderwijs. Deze monitorings- en signaleringsmethodiek is een wettelijke vereiste en wordt door geen van de andere partijen in het sociaal domein uitgevoerd, wat het ook een unieke toegevoegde waarde van de GGDrU maakt. Op basis van deze methodiek is het de bedoeling dat we inzicht hebben op zowel individueel als collectief niveau in de gezondheidssituatie van onze kinderen. Dit inzicht is de basis voor het handelen van jeugdartsen en -verpleegkundigen van de GGDrU, maar vooral ook voor andere professionals (scholen, wijkteams) in de keten en voor het maken van beleid. Door de verschuivende problematiek in de gezondheidssituatie van de jeugd voldoet de huidige methodiek niet langer aan de wettelijke vereisten. Het is noodzakelijk niet alleen te focussen op de fysieke gezondheid van de kinderen maar ook op de mentale gezondheid, waarbij een kindgerichte aanpak en contact met ouders centraal staat. Ouderbetrokkenheid en goed contact met ouders vanuit de jeugdartsen en jeugdverpleegkundigen heeft meerwaarde op onder andere het normaliseren van gedrag, demedicaliseren, het vergelijken van ervaringen thuis en op school en biedt mogelijkheid om voorlichting te geven.
Deze slag houdt onder andere in dat we op basis van een nieuwe werkwijze (met meer tijd voor contact met ouders en kinderen en met aangepaste vragenlijsten) adequater kunnen signaleren op psychosociale ontwikkeling. Hierdoor wordt vroegsignalering mogelijk en kunnen we een deel van de problematiek normaliseren, zodat de toestroom naar jeugdzorg waar mogelijk verminderd wordt. En door snel in een vroeg stadium kinderen waarbij wel inzet van jeugdzorg nodig door te verwijzen, zorgen we dat problematiek vroegtijdig wordt opgepakt, en voorkomen we dat problematiek complexer wordt, en het leven van betrokkenen steeds meer wordt belast hierdoor. We zijn dan in staat om onze samenwerkingspartners van relevante informatie en inzichten te voorzien en preventieve interventies op de mentale gezondheid van deze groep (gerichter) in te zetten. Dit op zowel individueel als collectief niveau. We hebben positieve ervaringen op het voortgezet onderwijs met deze manier van werken. De samenwerking met scholen, ouders en ketenpartners verloopt hier goed en we zien dat de vragenlijsten hier effectief werken op bovengenoemde punten. Het voortgezet onderwijs Eén van de wettelijke taken van de GGDrU is het begeleiden van jongeren samen met partners bij ziekteverzuim om langdurig thuiszitten of vroegtijdig schoolverlaten te voorkomen.
Door vroeg te signaleren middels de (enig) bewezen effectieve methodiek voor een integrale aanpak van ziekteverzuim ‘Meer Aandacht Ziekgemelde Leerlingen (MAZL)’ kan dit worden gerealiseerd. Al een aantal jaar overschrijdt het aantal aangevraagde ziekteverzuim trajecten op het voorgezet onderwijs vanuit de scholen in ons werkgebied het budgettair beschikbare aantal trajecten. Daarbij is er ook sprake van toenemende complexiteit van de casuïstiek. In de huidige begroting op het voortgezet onderwijs van de JGZ is beperkt ruimte om ziekteverzuim trajecten op te pakken (1% van het aantal leerlingen 12-18). De vraag vanuit de regio is gemiddeld 3% van de jongeren. Hiermee dreigt een neerwaartse spiraal waarbij ook de druk op andere professionals in de keten kan toenemen en kinderen niet gezien worden waardoor langdurige schooluitval dreigt. In de begroting voor 2024 wordt daarom een extra investering gevraagd die het mogelijk maakt om op basis van de kindbijdrage 3% van de jongeren tot 18 jaar op het voortgezet onderwijs te kunnen begeleiden en erger zoveel mogelijk te voorkomen. Financiële consequenties Om invulling te kunnen blijven geven aan dit deel van de wettelijke taak is zowel investering in de monitorings- en signaleringsmethodiek in het basisonderwijs als investering in het terugdringen van het ziekteverzuim middels MAZL op het voorgezet onderwijs nodig.
(ontwerp)Begroting GGDrU 2024
13
Voor de uitbreiding van de monitorings- en signaleringsmethodiek in het basisonderwijs is een ophoging benodigd van € 737.000. Dit komt neer op een ophoging van € 3,53 van de kindbijdrage. Voor het terugdringen van het ziekteverzuim middels MAZL in het voortgezet onderwijs is een ophoging benodigd van € 765.000. Dit komt neer op een ophoging van € 3,67 van de kindbijdrage. Om beide onderdelen goed te kunnen voeren verwachten we een structurele formatie uitbreiding van € 1.502.000. Dit komt neer op een ophoging van de kindbijdrage à € 7,199.
(ontwerp)Begroting GGDrU 2024
14
5 Andere ontwikkelingen Naast de drie behandelde thema’s die effect zullen hebben op de hoogte van de inwonerbijdrage en de kindbijdrage, zijn ook verschillende factoren van invloed op deze bijdragen.
5.1 De loonindex Deze wordt berekend op basis van de uitgangspunten van de Kaderbrief. Daarin is opgenomen dat de cao en de premieontwikkelingen van het werkgeversdeel worden gevolgd. In deze (ontwerp)begroting is gerekend met de cao-voorwaarden uit het definitieve akkoord van 5 april 2023. In de cao wordt uitgegaan een stijging van het salaris met € 240 en daarna 2%. De verhoging is gedifferentieerd. Dat wil zeggen dat er bij de lagere salarisschalen procentueel een hogere stijging wordt doorgevoerd dan bij de hogere salarisschalen. In de begroting 20230 hebben we in verband met het destijds ontbreken van een cao 2023 gerekend voor het jaar 2023 met de loonvoet sector overheid à 2,3%. De cao-effecten uit het definitieve akkoord voor 2023, te weten € 240 per medewerker per maand en daarbovenop twee procent loonstijging, zijn verwerkt in deze (ontwerp)begroting 2024-0. De cao is geldend tot einde 2023, daardoor is er voor het jaar 2024 gerekend met de loonvoet sector overheid voor het jaar 2024 uit de septembercirculaire 2022 à 4,2%. De effecten op de salarislast zijn in deze (ontwerp)begroting verwerkt. Naast bovengenoemde ontwikkeling is ook de mutatie in de werkgeverspremies van invloed op de loonindexatie. Bij de pensioenpremies is de premie inkoop voorwaardelijk pensioen à 3% komen te vervallen per 2023.
De premie voor het ouderdoms- en nabestaandenpensioen is gestegen met 1,4% (werkgeversdeel), per saldo zijn de werkgeverspremies gedaald. Alle effecten op de loonindex samen leiden tot een stijging van de loonkosten van GGDrU van circa € 3,5 miljoen. Gemeenten worden hiervoor in principe gecompenseerd via het gemeentefonds (gemeenten zijn met het Rijk in onderhandeling over compensatie van de hogere kosten in de nieuwe cao).
5.2 De prijsindex Hiervoor wordt uitgegaan van het Bruto Binnenlands Product, zoals opgenomen in de septembercirculaire 2022 van het Gemeentefonds. Bij begroting 2023-0 is gerekend met een prijsindex van 1,9%. Uit de septembercirculaire 2022 blijkt dat de prijsindex voor 2023 is bijgesteld naar 4,9%. Hierdoor passen we een correctie toe à 3%. Voor het jaar 2024 is de prijsindex in de septembercirculaire 2022 2,5% waardoor de totale prijsindex die toegepast wordt in de (ontwerp)begroting 2024-0 uitkomt op 5,5%. Dit leidt tot een materiële kostenstijging van circa € 785k. De totale loon- en prijsindexering komt hiermee uit op circa € 4.194K. Dit is hoger dan aangegeven in de kaderbrief, dit wordt veroorzaakt door de verwerking van de caovoorwaarden uit het definitieve akkoord. Gemeenten worden hiervoor in principe gecompenseerd via het gemeentefonds.
5.3 De Wet open overheid Specifiek voor de inwonerbijdrage geldt in 2024 nog een derde factor die van invloed is. Namelijk de toevoeging van de werkzaamheden ten behoeve van de uitvoering van de Wet open overheid (Woo) en daarmee samenhangend de ophoging van de inwonerbijdrage, wat door het AB op 25 januari 2023 is besloten. De Wet open overheid (Woo) regelt het recht op informatie over alles wat de overheid doet. Het is de opvolger van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob). Vanaf 1 mei 2022 is de Woo in werking getreden. De kosten zijn geschat op € (ontwerp)Begroting GGDrU 2024
15
33.000 en deze worden via een ophoging van € 0,024 verwerkt in de inwonerbijdrage. De gemeenten worden hiervoor in principe gecompenseerd door een verhoging van het Gemeentefonds.
(ontwerp)Begroting GGDrU 2024
16
6 Financiën
6.1 Overzicht van baten en lasten 2024 De ontwikkelingen voor 2024 komen samen in één programma Publieke Gezondheid. In de onderstaande tabel presenteren we het overzicht van baten en lasten van de (ontwerp)begroting 2024. Daarna splitsen we de begroting op naar de drie inhoudelijke pijlers van de bestuursagenda plus de conform BBV verplichte productgroepen ‘Overhead’, ‘Algemene Dekkingsmiddelen’ en Onvoorzien.
Programma (x € 1.000)
Publieke Gezondheid
Raming 2023-0 Baten
Lasten
Raming 2024-0 Saldo
Baten
Lasten
Saldo
48.151
48.348
-198
58.062
58.464
-401
Geraamde totaal saldo van baten en lasten
48.151
48.348
-198
58.062
58.464
-401
Mutaties reserves Geraamd resultaat
238 48.388
40 48.388
198 -
441 58.504
40 58.504
401 -
Het programma opgesplitst naar inhoudelijke pijlers en de conform BBV verplichte productgroepen geeft het volgende beeld: Programma Publieke Gezondheid (x € 1.000)
Gezonde en veilige leefomgeving Kansrijk opgroeien Langer gezond zelfstandig
Raming 2023-0 Baten
Lasten
Raming 2024-0 Saldo
Baten
Lasten
Saldo
1.875
10.029
-8.154
2.100
11.821
-9.721
-
23.790
-23.790
-
28.009
-28.009
-
2.620
-2.620
-
4.194
-4.194
46.276
-
46.276
55.962
-
55.962
Overhead
-
11.806
-11.806
-
14.315
-14.315
Bedrag onvoorzien
-
104
-104
-
125
-125
Geraamde totaal saldo van baten en lasten
48.151
48.348
-198
58.062