B06. inwoner, Beroep in een notendop (pleitnota beroep tegen kapvergunning)

Beroep in een notendop Het plan van de gemeente De binnenstad van de gemeente is in de visie van het gemeentebestuur toe aan een grondige opknapbeurt. Het opgestelde Masterplan moet de stad aantrekkelijker, veiliger, groener, leefbaarder en toekomstbestendiger te maken. Het plan voorziet daartoe in het herinrichten van het marktplein en de aangrenzende straten, de aanleg van keienstroken, nieuw straatmeubilair, extra fietsnietjes en de aanleg van nieuwe plantvakken en -bakken. Het aantal parkeerplaatsen blijft gelijk. Het plan wordt gefaseerd uitgevoerd door middel van deelplannen, waaronder dat voor de Markt en omgeving. Om de herinrichting van de Donkere Gaard en Donkere Gaard mogelijk te maken, wil de gemeente de 32 volgroeide winterlindes kappen en vervangen door een gelijk aantal jonge boompjes. Deze zaak gaat dus over twee samenhangende zaken: de kapvergunning en de aanlegvergunning voor de herinrichting. De besluiten zijn formeel gescheiden, maar feitelijk niet los van elkaar te beoordelen. De gemeente erkent zelf dat de herinrichting de aanleiding is voor de kap. De vraag is of het college mocht aannemen dat de beschermde bomen onder een uitzondering vallen waardoor kap is toegestaan. Onze bezwaren 1. Het deelplan is in strijd met de doelen van het Masterplan Binnenstad.

De kap van de bomenrij leidt tot ‘ontgroening’, tast het beschermd stadsgezicht aan, vermindert de biodiversiteit en vergroot de hittestress. Het laatstgenoemde effect is actueler dan ooit. Uit onderzoek van het RIVM blijkt dat temperatuur in de schaduw van een volgroeide boom tot wel 13 graden lager is dan enkele meters erbuiten. Niet voor niets stelt het Masterplan dat oude bomen en bestaande bomenrijen in de stad behouden, gekoesterd en waar mogelijk uitgebreid moeten worden. De praktijk is anders. Sinds de vaststelling van het plan zijn op verschillende plekken in de binnenstad grote bomen gekapt en ondanks toezeggingen niet vervangen. De Havenstraat, Westerwal en de Oost-IJsselkade zijn pijnlijke voorbeelden. 2. Het kappen van de beschermde bomen is in strijd met het Aangescherpt Bomenreglement 2017. Volgens het reglement mogen beschermde bomen alleen worden gekapt in geval van: ernstige bedreiging van de veiligheid, ziekte of noodzakelijke werkzaamheden. Geen van de redenen is aan de orde. Dat betekent dat geen kapvergunning verleend had mogen worden. 3. De uitgevoerde Boom Effect Analyse is gebaseerd op een onjuiste onderzoeksvraag. Op grond van de beschermde status van de bomen had de vraag moeten luiden: kunnen de bomen de gewenste herinrichting aan? Het behoud staat immers voorop.

Zo niet, dan hadden alternatieven moeten worden onderzocht, waarbij de bomen behouden kunnen blijven. In plaats daarvan is de gewenste herinrichting als uitgangspunt genomen, als conditio sine qua non. Dat klemt te meer omdat er volgens geraadpleegde deskundigen wel degelijk alternatieven aanwezig zijn. Zij wijzen er onder andere op dat het in het plan van aanpak opgenomen afgraven van het cunet van de straat tot een diepte van 40 centimeter, om de verharding op te halen en gelijk te trekken onnodig is. In de oude, door eeuwenoude bebouwing en de betonen keerwanden van de kademuren opgesloten fundatie van de straten doet zich geen zetting voor. De geconstateerde schade aan de bestaande verharding is uitsluitend veroorzaakt door graafwerkzaamheden voor de aanleg van glasvezel en door zwaar verkeer. Ook de vermeende wortelopdruk door de beperkte groeiplaats van de bomen is marginaal en doet zich uitsluitend voor in de parkeervakken, niet in de rijbaan. Dat betekent dat de straten ook opnieuw bestraat kunnen worden zonder afgraven. Dat beschadigt de bomen niet en het is ook nog eens aanzienlijker goedkoper. De gemeente wil echter niet aan deze duurzame aanpak. Wel hebben de opstellers van het plan van aanpak, mogelijk onder druk van de bezwaarden, de ontgravingsdiepte teruggebracht tot 20 centimeter.

De conclusie van de BEA als gevolg van ontgraving tot een diepte van 40 cm is echter zonder nieuw of aanvullend onderzoek onverkort gehandhaafd. 4. Vermeldenswaard is voorts dat de BEA dateert uit 2023. Volgens de indertijd voorspelde toekomstverwachting zouden inmiddels meerdere bomen dood moeten zijn. In werkelijkheid is de staat van de bomen niet verslechterd. Integendeel, ze zijn vitaler dan 4 jaar geleden. Dit blijkt verklaarbaar uit de gehanteerde methode voor het bepalen van de toekomstverwachting. Uit navraag bij het Norminstituut Bomen blijkt de prognose niet gebaseerd op wetenschappelijke data, maar op een globale indicatie op basis van visuele waarneming zoals dode takken, beschadigde stam en beperkte groeiplaats. De meeste van deze gebreken zijn te verhelpen of te verminderen door goede verzorging en beheer, zoals snoeien, bemesten en groeiplaatsverbetering. Het Aangescherpte Bomenreglement schrijft dit ook voor. In de praktijk vindt echter nauwelijks onderhoud plaats. 5. Verder is het kappen in strijd met de Europese Natuurherstelwet. De wet, in juni 2024 aangenomen door de Europese Raad, verplicht lidstaten onder meer om te zorgen voor meer groen in stedelijk gebied. De natuurherstelwet moet zorgen dat het verlies van groene ruimte en boomkronen in stedelijk gebied tot 2030 stopt.

Daarna moet volgens de wet tot 2050 een stijgende lijn zitten in de groei van groene ruimte en boomkronen. De wet moet zorgen voor klimaatadaptatie en daarmee ook de gevolgen van natuurrampen verzachten. Het betekent bijvoorbeeld dat als bomen en groen moeten wijken voor bouwactiviteiten, de groene ruimte en boomkronen moeten worden gecompenseerd. De wet moet er ook voor zorgen dat de natuur zich kan herstellen en de biodiversiteit wordt versterkt. In strijd met de Natuurherstelwet zijn de afgelopen jaren op verschillende plaatsen in Oudewater gemeente veel grote bomen gekapt, zonder compenserende aanplant van nieuwe bomen met minimaal behoud van kroonvolume. Het herinrichtingsplan voor de Donkere Gaard en de Kromme Haven voldoet niet aan deze eis. Het kappen van de beschermde bomenrij leidt tot aanzienlijk verlies van boomkroonvolume en elk compensatieplan ontbreekt. Het herplanten van jonge boompjes met een geringe stamomtrek is, bijna letterlijk, een druppel op een gloeiende plaat. De voorgestelde herplant met bomen van 18-20 centimeter stamomtrek herstelt wel het aantal bomen, maar bij lange na niet het bestaande kroonvolume. Het planten van 32 jonge bomen kan daarom boomgetalsmatig gelijkwaardig zijn, het is niet gelijkwaardig in kroonvolume, schaduw, verdamping en ecologische functie.

Berekend is dat zelfs bij een gunstig groeiscenario het verlies aan kroonvolume na 5 jaar circa 84% zal bedragen, na 15 jaar, de geraamde toekomstverwachting voor de nieuwe aanplant, nog altijd rond 30%. Dat betekent dat voor het compenseren van het kroonvolume van de gekapte linden herplant van een veelvoud jonge bomen van groter formaat nodig is om aan de eisen van de Natuurherstelwet te voldoen. 6. Ten slotte zijn we teleurgesteld over de manier waarop de gemeente ons als bewoners het plan, excusez le mot, door de strot probeert te duwen. Ondanks alle mooie beloften over participatie en inspraak zijn wij van meet af aan voor voldongen feiten geplaatst en is er oor noch ruimte om tegemoet te komen aan onze wensen. Of het nu gaat om het serieus overwegen en onderzoeken van aangedragen alternatieven en het herplanten van grotere bomen of het heroverwegen van de bedachte herinrichting en het achteloos negeren van de door meer dan 500 Oudewaternaren ondertekende petitie Red de bomen! Met als dieptepunt de poging om ons beroepschrift niet ontvankelijk te laten verklaren. Los van de vraag of de gemeente zich aan de wettelijke spelregels heeft gehouden – wij denken van niet – getuigt de houding wat ons betreft van weinig respect en draagt de regenteske opstelling niet bij aan de broodnodige samenwerking en het gewenste vertrouwen van de burgers in de overheid.

De beschreven bezwaren steunen op uitgebreid dossieronderzoek en consultatie van verschillende instanties en deskundigen. Wij lichten de bevindingen desgevraagd graag toe. Dank voor uw aandacht.