B04. Ferm Werk, Raadsinformatiebrief Kaders 2027 Ferm Werk.pdf

GR Ferm Werk Carrosserieweg 1 3445 BC Woerden T. 0348-497000 info@fermwerk.nl www.fermwerk.nl

Ref. Datum Betreft

25010 18 december 2025 Raadsinformatiebrief Kaders 2027 Ferm Werk Geachte college- en raadsleden, Met deze raadsinformatiebrief informeren wij u over de concrete doelen voor 2027. U bent gewend dat wij deze doelen presenteren in een Kaderbrief, waarna uw raad er een zienswijze op kan geven. Dit jaar verliep het proces anders: uw raad heeft vooraf inspraak gehad tijdens onze thema-avond van 30 oktober en 10 november jl1. De doelen in deze brief zijn gericht op wat inwoners nu én in de toekomst nodig hebben. Met oog voor een kostenbewuste uitvoering, zodat we ook in de toekomst zoveel mogelijk inwoners kunnen ondersteunen.

Balans Zoals met veel zaken, draait het bij Ferm Werk om balans. Tussen kosten en baten, meer doen voor minder inwoners of minder doen voor meer. Balans gaat ook over het zoeken van evenwicht tussen comfort en ongemak waar elke dag de ontwikkeling van onze inwoners plaatsvindt. Hier hebben wij het in de vorige Kaderbrief over gehad. Het ging toen ook over het financiële ravijn en dus over de financiële balans. We weten na de mei- en septembercirculaire 2025 dat gemeenten wat meer lucht hebben gekregen. Het ravijnjaar is tot in elk geval 2028 uitgesteld. Toch blijft het thema ‘balans’ actueel. Want in 2027 (én 2026) krijgt Ferm Werk te maken met de Participatiewet in Balans. De Participatiewet in Balans De Participatiewet in Balans is een landelijk programma dat met een groot aantal maatregelen moet zorgen voor meer eenvoud, vertrouwen en menselijke maat in de uitvoering van de Participatiewet. De maatregelen worden gefaseerd ingevoerd. De eerste treden op 1 januari 2026 in werking in de vorm van een aantal wetswijzigingen. Ferm Werk is al druk bezig met de voorbereiding en implementatie hiervan. Wij zijn blij met de invoering van de Participatiewet in Balans en zien dit als een onderstreping van onze ingeslagen koers: het belang van de inwoner krijgt meer nadruk. Dit doen wij door te zorgen voor eenvoudigere processen en meer uit te gaan van vertrouwen.

Ook gaan we in het algemeen meer samen met de inwoner op zoek gaan naar wat er nodig is om richting de hoogst haalbare vorm van participatie te ontwikkelen. Zo geven wij invulling aan de menselijke maat. De focus op wat de inwoner nodig heeft om te ontwikkelen en participeren, blijft de rode draad van ons werk. Willen wij hierin effectief zijn, dan komen we weer terug bij de balans. De populatie die rekent op onze ondersteuning op het vlak van werk, inkomen en inburgering groeit. Ondertussen zijn de financiële uitdagingen van gemeenten niet verdwenen. Dit vraagt om kostenbewustzijn, om zo te

1 Omstandigheden maakten dat raadsleden van de gemeente Oudewater niet op 30 oktober konden deelnemen aan de

thema-avond. Deze is voor de gemeente Oudewater herhaald op 10 november 2025.

IBAN NL15 RABO 0158 3515 09 • BTW nr. NL004981741B01 • KvK nr. 30275487 GR Ferm Werk • gemeenschappelijke regeling van Woerden, Bodegraven-Reeuwijk, Montfoort & Oudewater

Ref.nr. Datum Betreft Pagina

25010 18 december 2025 Raadsinformatiebrief Kaders 2027 Ferm Werk 2 van 5

komen tot een gezonde balans tussen kosten en baten binnen het sociaal domein. Dit is een uitdaging van gemeenten én Ferm Werk samen. Met de doelen voor het jaar 2027 geven wij goed invulling aan onze uitvoeringstaken. Tegelijkertijd kunnen we verder met de nodige transitie naar een toekomstbestendig sociaal ontwikkelbedrijf. Hiermee creëren wij een balans tussen het heden en de toekomst.

De toekomst start in het heden Sinds de invoering van de Participatiewet in 2015 verandert onze doelgroep ingrijpend. In 2020 had nog 25% van de bijstandsgerechtigden een relatief korte afstand tot de arbeidsmarkt. In 2025 is dat teruggelopen tot nog maar 6%. Tegelijkertijd groeit de groep met de grootste afstand tot de arbeidsmarkt naar bijna 70%. Ook zien we dat het aandeel statushouders in de bijstand sterk is toegenomen. Van 20% in 2020 naar bijna 40% in 2025 en in kleinere gemeenten zelfs tot 50% van het bestand. Daarnaast is de totale doelgroep gegroeid, onder andere door het sluiten van de Wajong. Hierdoor kloppen nu meer inwoners voor ondersteuning bij Ferm Werk aan, waar zij dat voorheen bij het UWV deden. De focus van onze dienstverlening verschuift dus van ontwikkeling richting werk naar ontwikkeling richting participatie. Natuurlijk stromen er ook nog altijd inwoners uit naar werk. Dit is goed te zien bij de twee FIP-groepen (Frequente, Intensieve en Persoonlijke begeleiding) voor inwoners met een grote afstand tot de arbeidsmarkt en voor statushouders. Deze aanpak heeft bewezen maatschappelijke waarde: deelnemers zetten meer ontwikkelstappen en er vindt zelfs uitstroom uit de uitkering plaats. Voor 2027 stellen wij onszelf het doel dat inwoners in de FIP-groepen een verdubbeling laten zien in hun ontwikkeling ten opzichte van de reguliere groep.

En meer ontwikkeling zorgt voor meer kansen op uitstroom naar werk. Uitstroom naar werk is met stip de uitstroomreden waar je als organisatie invloed op hebt. Daarom blijven wij ons hiervoor inzetten. In de jaren 2021, 2022, 2024 en (tot nu toe) 2025 is volgens de Divosa Benchmark de uitstroom naar werk bij Ferm Werk hoger dan het landelijk gemiddelde. Hier zijn wij trots op. Ook voor 2027 willen wij een hogere gemiddelde uitstroom naar werk realiseren in vergelijking met het landelijk gemiddelde. Alle doelen voor 2027 hebben in meer of mindere mate, direct of indirect, invloed op uitstroom naar werk. Deze focus op ontwikkeling en participatie als opstap naar mogelijk betaald werk zien wij ook bij onze partnergemeenten in de twee arbeidsmarktregio’s waarbinnen Ferm Werk opereert. De ontwikkelingen die daar spelen, o.a. met de komst van Regionale Werkcentra, vragen veel van onze uitvoeringscapaciteit. Ook hierbij zoeken we naar een gezonde balans. Ook de komst van de Wet van school naar duurzaam werk vraagt om regionale afstemming. Die wet start op 1 januari 2026. In 2026 wordt duidelijk hoe deze wet onze jongeren ondersteunt en waar deze in tekortschiet. Dan weten we ook wat ons in 2027 en verder te doen staat om het ondersteuningsniveau van JIP (Jongeren in Participatie) in stand te houden.

Loonkostensubsidie Een effectieve en kostenbewuste manier om de uitstroom naar werk van onze doelgroep te verhogen, is door loonkostensubsidie in te zetten. Deze voorziening wordt immers één-op-één door het Rijk aan gemeenten vergoed. Loonkostensubsidie is bedoeld voor inwoners die (nog) niet zelfstandig het minimumloon kunnen verdienen. Om hier extra op in te zetten, starten we in 2026 met Doorstroombanen: tijdelijke dienstverbanden bij Ferm Werk voor mensen met een indicatie Banenafspraak. Binnen twee jaar stromen zij door naar een garantiebaan bij een reguliere werkgever. In 2027 realiseren we 7 Doorstroombanen. Met de 7 die in 2026 worden gerealiseerd komt daarmee

IBAN NL15 RABO 0158 3515 09 • BTW nr. NL004981741B01 • KvK nr. 30275487 GR Ferm Werk • gemeenschappelijke regeling van Woerden, Bodegraven-Reeuwijk, Montfoort & Oudewater

Ref.nr. Datum Betreft Pagina

25010 18 december 2025 Raadsinformatiebrief Kaders 2027 Ferm Werk 3 van 5

het totaal op 14 Doorstroombanen. Samen met de reguliere garantiebanen willen we eind 2027 in totaal 180 inwoners met een indicatie aan het werk hebben met behulp van loonkostensubsidie. We willen dit bereiken door de doelgroep met een indicatie beter in beeld te krijgen in samenwerking met het UWV. En daarnaast door werkgevers nog beter te ontzorgen bij het in dienst nemen van iemand met een arbeidsbeperking. Extra inspanningen met én van onze gemeenten zijn hierbij nodig om ook de gemeente als werkgever in te kunnen zetten voor inwoners met een indicatie. En zelfs voor inwoners zónder indicatie is het mogelijk om (tijdelijke forfaitaire) loonkostensubsidie in te zetten. Zo maken we het aantrekkelijker voor werkgevers om onze doelgroep een kans te geven binnen hun bedrijf. In 2027 willen wij minimaal 10 inwoners zonder indicatie op deze wijze laten uitstromen uit de uitkering. Ook beschut werk blijft een belangrijk onderdeel van onze inzet. Ook hiervoor wordt loonkostensubsidie verstrekt, naast een vast bedrag per werkplek. Het Rijk houdt bij de financiering rekening met de taakstelling die zij gemeenten opleggen. Deze taakstelling gaat over het te realiseren aantal beschut werkplekken. Dit nemen wij structureel op in onze begroting, dus ook in 2027. Waar gemeenten extra ruimte creëren, passen wij onze doelstellingen daar uiteraard op aan.

In 2026 worden nieuwe maatregelen vanuit de Verbeteragenda Beschut Werk2 van het Rijk verwacht, waarvan de implementatie bij Ferm werk deels in 2027 zal plaatsvinden. Participatie door nieuw ontwikkelaanbod Betaald werk, al dan niet met loonkostensubsidie blijft het doel, waar mogelijk. Daarbij is participatie vaak een noodzakelijke tussenstap. Daarom gaan we in 2027 het instrument ‘participatieplaats’ inzetten voor 15 inwoners, in samenwerking met gemeenten, werkgevers en maatschappelijke partners. Deze uitbreiding van ons werk- en leeraanbod staat niet op zichzelf. In 2027 willen wij starten met drie nieuwe werkleerlijnen: techniek, zorg en facilitair/schoonmaak. Bij voorkeur starten inwoners zo snel mogelijk met hun traject, nadat zij bij ons aankloppen met een ondersteuningsvraag. Met een nieuw in te richten entree, willen wij zowel fysiek als digitaal de drempel voor onze inwoners verlagen. En het aantal stappen totdat passende ondersteuning start, minimaliseren. Het concept van het Werkcafé, waarbij er sprake is van één loket voor vragen op alle leefgebieden, is daarbij onze leidraad. Onze visie voor de toekomst is helder: een samenleving waarin iedereen door mee te doen zich welkom en waardevol voelt en waarde toevoegt aan de maatschappij. Deze visie geeft ons de focus en energie om elke dag het verschil te maken voor onze inwoners.

Dat doen wij zakelijk en met een sociaal hart. Aan iedereen die onze ondersteuning nodig heeft, bieden wij persoonlijke ontwikkeltrajecten, passende werkplekken en tijdelijke inkomensondersteuning. Met werkgevers die daaraan bijdragen, bouwen wij blijvende samenwerkingsrelaties op. En we werken actief samen met andere organisaties in de sociale keten. Zo creëren wij continu kansen voor de inwoners van onze arbeidsmarktregio’s om mee te doen. Dit is onze missie in de richting van Ferm Werk als hét Sociaal Ontwikkelbedrijf van de regio. De ontwikkeling in deze richting is noodzakelijk en in volle gang. Voor de transitie van sociaal ontwikkelbedrijven komt voor de komende 10 jaar het Impulsbudget Sociale Infrastructuur3 beschikbaar. Hiermee worden gemeenten gecompenseerd voor de extra kosten die de transitie met zich meebrengt. Dat is goed nieuws, omdat ontwikkelen, meegaan met wat de doelgroep en werkgevers nodig hebben, tijd en middelen kost. Met de extra rijksbijdragen hoeven gemeenten dit niet zelf te bekostigen. 2 Verbeteragenda Beschut Werk, Rijksoverheid 3 Impulsbudget Sociale Infrastructuur - VNG

IBAN NL15 RABO 0158 3515 09 • BTW nr. NL004981741B01 • KvK nr. 30275487 GR Ferm Werk • gemeenschappelijke regeling van Woerden, Bodegraven-Reeuwijk, Montfoort & Oudewater

Ref.nr. Datum Betreft Pagina

25010 18 december 2025 Raadsinformatiebrief Kaders 2027 Ferm Werk 4 van 5

In samenwerking met het Adviesteam Sociale Infrastructuur van de VNG en uiteraard onze 4 gemeenten, werkt Ferm Werk aan een meerjarenplan om de rijksmiddelen zo in te zetten dat deze optimaal bijdragen aan de nodige transitie. In het meerjarenplan passen de doelen van ons V3programma, waar wij u eerder in onze begroting en rapportages over informeerden. V3, wat staat voor Visie, Verbinden en Vasthouden, gaat immers over Ferm Werk als hét ontwikkelbedrijf van de regio en past daarmee goed in het meerjarenplan dat momenteel in de maak is. Wij verwachten dit plan, waar eerst een bestuurlijke opdracht aan vooraf gaat, aan u te kunnen presenteren in het tweede kwartaal van 2026.

Financieel kader Ferm Werk streeft naar een financieel gezonde bedrijfsvoering en een positieve balans tussen de financiële middelen die de gemeenten ontvangen van de centrale overheid en kosten die Ferm Werk maakt om de diensten aan de inwoners en bedrijven te leveren. Tijdens de thema-avond namen wij u mee in de drie belangrijkste geldstromen voor de uitvoering van de Participatiewet en de Wet sociale werkvoorziening. Vanuit het Rijk naar uw gemeente en vervolgens naar Ferm Werk. De grootste kostenpost voor gemeenten is de verstrekking van uitkeringen. Hiervoor ontvangen gemeenten het zogenaamde BUIG-budget. De BUIG-middelen waren de afgelopen jaren niet altijd toereikend om de uitkeringen te kunnen dekken. Hier ligt een uitdaging voor Ferm Werk en de gemeenten. De gemeenten financieren Ferm Werk vanuit de drie geldstromen van het Rijk. Wat Ferm Werk ontvangt aan gemeentelijke bijdragen is niet gelijk aan de som van deze Rijksmiddelen. Met onze gemeenten zijn afspraken gemaakt over de te behalen doelen en de kwaliteit van de dienstverlening. De omvang van de gemeentelijke bijdrage bepaalt of deze ambities en eventuele uitbreidingen kunnen worden gerealiseerd. De kwaliteit en omvang van de dienstverlening van Ferm Werk en de in deze brief beschreven doelen hangen af van de hoogte van de gemeentelijke bijdrage.

Een hogere gemeentelijke bijdrage zorgt er automatisch voor dat Ferm Werk naast kwalitatief adequate standaard dienstverlening ook meer en bredere doelen kan nastreven. Bij een lagere gemeentelijke bijdrage is het voor Ferm Werk niet haalbaar om dezelfde kwaliteit en doelen na te streven. Kortom: de hoogte van de gemeentelijke bijdrage en de kwaliteit van de dienstverlening van Ferm Werk zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Het aantal uitkeringen beïnvloedt direct de kosten. Daarom is het van belang om een goede inschatting te maken van de ontwikkeling van het bijstandsvolume. In de Septembercirculaire 2025 zijn aantallen uitkeringen opgenomen in een meerjarig perspectief per gemeente. Dit geeft een goed beeld van de verwachting van de bijstandsvolume-ontwikkeling waar het Rijk vanuit gaat. De circulaire laat een bijstandsvolumestijging van gemiddeld 0,8% zien. Deze volumeontwikkeling passen wij toe op onze meest recente prognoses van het bijstandsvolume per gemeente. Zoals elk jaar stijgen kosten door de loon- en prijsontwikkelingen. Gemeenten worden hiervoor gecompenseerd via het gemeentefonds, maar het is toch goed om deze hier te benoemen. Voor 2027 geldt een voorlopige indexatie van 2,53%4. In samenspraak met onze gemeenten wordt de definitieve indexatie voor onze Ontwerpbegroting 2027 vastgesteld.

4 Septembercirculaire 2025.

IBAN NL15 RABO 0158 3515 09 • BTW nr. NL004981741B01 • KvK nr. 30275487 GR Ferm Werk • gemeenschappelijke regeling van Woerden, Bodegraven-Reeuwijk, Montfoort & Oudewater

Ref.nr. Datum Betreft Pagina

25010 18 december 2025 Raadsinformatiebrief Kaders 2027 Ferm Werk 5 van 5

Tot slot Met deze raadsinformatiebrief informeren wij u over onze voornemens voor het jaar 2027. Deze voornemens zijn een antwoord op de doelgroep die verandert. En dus verandert Ferm Werk mee. Een deel van onze focus is gericht op de toekomst en een deel op het heden. Daarmee ontstaat balans tussen doen wat vandaag moet en wat voor morgen nodig is. De verdere concretisering van onze doelen voor 2027 ziet u terug in onze Ontwerpbegroting 2027. Die sturen wij in het eerste kwartaal van 2026 voor zienswijze aan de raden van onze gemeenten. Deze zienswijzen zien wij met veel nieuwsgierigheid tegemoet. Met vriendelijke groet,

Guido Eggermont Algemeen Directeur

IBAN NL15 RABO 0158 3515 09 • BTW nr. NL004981741B01 • KvK nr. 30275487 GR Ferm Werk • gemeenschappelijke regeling van Woerden, Bodegraven-Reeuwijk, Montfoort & Oudewater