B01.1 ACV Oudewater 2024 - definitief.pdf
Tekst van het document
Accountantsverslag 2024 Gemeente Oudewater
2 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Aan de raadsleden van gemeente Oudewater Waardsedijk 219 3421 NE Oudewater 10 juli 2025
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Geachte leden van de raad, Hierbij ontvangt u ons accountantsverslag naar aanleiding van onze controle van de jaarrekening van uw gemeente voor het boekjaar dat eindigt op 31 december 2024. We hebben onze werkzaamheden uitgevoerd in overeenstemming met ons controleplan 2024 en onze overeenkomst d.d. 6 april 2023. Onze bevindingen en aanbevelingen zijn open en constructief besproken met de ambtelijke organisatie en de portefeuillehouder Financiën.
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Het accountantsverslag begint met een samenvatting van onze belangrijkste bevindingen en aanbevelingen. Daarna gaan wij in op de reikwijdte van onze controle, de diepgang waarmee wij gecontroleerd hebben en tot welke oordeel wij gekomen zijn. Vervolgens geven wij onze visie op de informatiewaarde en leesbaarheid van de paragrafen en de programmaverantwoording.
We sluiten het accountantsverslag af met bijlagen waarin we bevindingen hebben opgenomen over een aantal wettelijk verplichte onderwerpen, zoals Sisa, WNT en onze onafhankelijkheid. In de bijlage hebben we ook enkele actuele ontwikkelingen gegeven die voor u van belang kunnen zijn. Dit accountantsverslag is opgezet als interactief document waar u eenvoudig doorheen kunt navigeren door op de menuopties aan de linkerzijde of de onderstreepte woorden te klikken. Wij vragen u terughoudend te zijn met het printen van het accountantsverslag.
Wij willen graag van deze gelegenheid gebruik maken om u en uw medewerkers te bedanken voor de prettige samenwerking die we ervaren hebben. Mocht u nog vragen hebben, aarzelt u dan niet om contact met ons op te nemen.
Nadat wij onze analyse hebben gegeven van de financiële positie van uw gemeente, gaan wij in meer detail in op de belangrijkste bevindingen uit onze controlewerkzaamheden. Dit doen wij langs de drie domeinen fysiek, sociaal en bedrijfsvoering.
Met vriendelijke groet, ETL Assurance & Overheidsaccountants B.V.
Vervolgens geven wij op hoofdlijnen ons beeld van de interne beheersing van uw organisatie en gaan we dieper in op de speerpunten die u ons heeft meegegeven tijdens de controle
J.G. Schuijt MSc RA
3 Samenvatting
Samenvatting
Samenvatting van onze bevindingen en aanbevelingen Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Wij hebben een goedkeurende controleverklaring afgegeven Wij hebben een goedkeurende controleverklaring afgegeven bij de jaarrekening van uw gemeente. Derhalve is ons oordeel dat de jaarrekening, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording, een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid, rekening houdend met de goedkeuringstolerantie. Omdat de goedkeuringstolerantie afhankelijk is van de werkelijke lasten en werkelijke dotaties aan de reserves, hebben wij de tolerantie die wij eerder hebben opgenomen in ons controleplan geactualiseerd op basis van de definitieve jaarrekening. De tolerantie voor fouten die wij bij de controle hebben gehanteerd bedraagt (afgerond) EUR 332.000. Geen fouten en onzekerheden aanwezig Ons goedkeurend oordeel betekent in dit geval dat er helemaal geen fouten of onzekerheden geconstateerd zijn. Dit is een enorm compliment waard voor de organisatie. U bent samen met gemeente Woerden de enige gemeente in onze klantportfolio waarbij we deze conclusie kunnen trekken. Het college heeft de rechtmatigheidsverantwoording afgegeven Het college heeft vastgesteld dat de omvang van de in de jaarrekening verantwoorde baten, lasten en balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen EUR 762.000 bedraagt. Dit is lager dan de grens van EUR 996.000. De onrechtmatigheden komen volledig door begrotingsonrechtmatigheden. Van dit bedrag is EUR 528.000 acceptabel.
Wij zijn niet tot een andere conclusie gekomen dan het college.
Leesbaarheid van de programmaverantwoording kan beter Net als in voorgaand jaar vinden wij de informatiewaarde en leesbaarheid en van uw jaarrekening voldoende. Desondanks zijn er verbeteringen mogelijk om de raad via de jaarrekening nog beter in positie te brengen om haar controlerende taak goed te kunnen uitvoeren. De belangrijkste reden is dat de maatschappelijke effecten nog niet concreet en eenduidig zijn, waardoor het naar onze mening voor de raad moeilijk is om er sturing aan te geven en voor het college om deze uit te voeren Ons samenvattend beeld van de paragrafen De paragrafen zijn goed en duidelijk opgezet. Wel zien we dat onze bevindingen van voorgaand jaar voor een groot deel nog steeds aanwezig zijn. De eisen die uw financiële verordening stelt aan de paragrafen zijn beperkt meegenomen in de paragrafen in de jaarrekening. Naar onze mening ontbreekt het daarnaast over de hele breedte nog aan een toereikende koppeling tussen de uitgangspunten van het beleid en de realisatie gedurende het jaar. Met andere woorden: wat stond er in de betreffende paragraaf in de begroting en wat is er uiteindelijk in de praktijk van terecht gekomen. Financiële positie van uw gemeente als geheel is voldoende Uit onze analyse blijkt dat de financiële positie van uw gemeente als geheel voldoende is, maar dat deze het afgelopen jaar zijn verslechterd door de grote investeringen.
Ook komende jaren zal deze lijn naar verwachting doorgezet worden. Dit uit zich voornamelijk in een (sterk) stijgende netto schuldquote en een dalende solvabiliteit. Vanaf pagina 14 hebben wij onze constatering per kengetal nader geduid.
4 Samenvatting
Samenvatting
Samenvatting van onze bevindingen en aanbevelingen Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Weerstandsvermogen voldoet aan uw norm Het weerstandsvermogen van uw gemeente is 2,0 (2023: 1,30). Hiermee is het weerstandsvermogen hoger dan de minimale norm van 1,0 die u als raad gesteld heeft. Deze toename is te danken aan een hogere beschikbare weerstandcapaciteit door de toevoeging van de positieve resultaten aan de algemene reserve. De benodigde weerstandscapaciteit is ongeveer gelijk gebleven. Jaarafsluiting is moeizaam verlopen Het afsluitproces is moeizaam verlopen. Wij hebben tijdens onze controle gemerkt dat de druk op de organisatie groot is. Dit heeft er mede toe geleid dat de oplevering minder goed was dan voorgaand jaar. Bij de start waren voldoende documenten opgeleverd om aan de slag te kunnen gaan, maar de concept-jaarrekening moest op verschillende (belangrijke) punten nog aangepast worden. De definitieve jaarrekening kwam op 11 juni 2025 beschikbaar. Daarnaast was ook de documentatie van een aantal jaarrekeningposten laat beschikbaar. Een positieve constatering is dat de vragen die wij hadden snel en toereikend beantwoord werden. Een andere positieve ontwikkeling die wij hebben waargenomen is de oplevering en onderbouwing van de uitgaven en balansposities ten aanzien van de Sisa-regelingen.
Geen indicaties voor fraude Tijdens onze controle hebben wij nadrukkelijk aandacht besteed aan het onderwerp fraude. Uit onze werkzaamheden zijn geen indicaties voortgekomen voor fraude. Schattingen door het college zijn evenwichtig Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen, bijvoorbeeld ten aanzien van de waardering van de (im)materiële vaste activa en de grondexploitaties. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt beoordeeld en allemaal als evenwichtig aangemerkt. Onze bevindingen in het fysiek domein De boekwaarde van de grondexploitaties is toegenomen met EUR 0,5 miljoen tot een bedrag van EUR 4,2 miljoen. De investeringen hebben vooral plaatsgevonden in de exploitatie Oranje Bolwerk. Dit project is in 2024 volledig afgerond en derhalve afgesloten. Het uiteindelijke positieve resultaat dat uw gemeente heeft gerealiseerd bedraagt (afgerond) EUR 135.000. Net als vorig jaar zijn er weinig mutaties geregistreerd in de exploitatie Tappersheul III. De belangrijkste reden hiervan is het bezwaar dat is gemaakt tegen het project. Hierdoor blijven de investeringen beperkt tot plankosten en kapitaallasten. Het totale resultaat dat uit deze exploitatie wordt verwacht is gedaald van EUR 1,7 miljoen naar EUR 1,5 miljoen. Naarmate het project langer wordt uitgesteld, zal het uiteindelijke resultaat op eindwaarde steeds lager worden.
5 Samenvatting
Samenvatting
Samenvatting van onze bevindingen en aanbevelingen Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Onze bevindingen in het sociaal domein Prestatielevering zorg dit jaar zelf vastgesteld De prestatielevering van de zorg is dit jaar vastgesteld door de organisatie. Vorig jaar moesten wij nog een onzekerheid van EUR 0,8 miljoen meenemen in onze oordeelsvorming. Dit jaar heeft de organisatie echter zelf werkzaamheden uitgevoerd om de levering van de zorg vast te stellen. Voorspellende waarde kosten sociaal domein is nog beperkt Er is een groot verschil tussen de kosten in het sociaal domein in de primaire begroting en de definitieve begroting. De lasten zijn toegenomen van EUR 9,4 miljoen in de primaire begroting naar EUR 10,2 miljoen in de definitieve begroting. De werkelijke lasten zijn uiteindelijk EUR 9,8 miljoen geworden. De stijging van de primaire begroting naar de definitieve begroting ziet toe op veel verschillende taakvelden. Dit strekt zich uit over de wijkteams, inkomensregelingen en de beschikte zorg. Hieronder liggen verschillende oorzaken die in de programmaverantwoording zijn uitgewerkt. Naar onze mening kan de verantwoording in de jaarrekening versterkt worden door de inhoudelijke afdelingen nauwer te betrekken bij dit proces. Op dit moment lijken de verantwoording in de jaarrekening en het inhoudelijk proces beperkte samenhang te hebben.
Onze bevindingen in het domein bedrijfsvoering Het resultaat na bestemming in de jaarrekening 2024 is uitgekomen op EUR 2,1 miljoen. In de primaire begroting werd een resultaat verwacht van EUR 0,3 miljoen. In de bijgestelde begroting ging het college uit van een resultaat van EUR 1,1 miljoen. Het verschil tussen de bijgestelde begroting en de realisatie is derhalve EUR 1,0 miljoen. Daarmee is hetzelfde beeld zichtbaar als in eerdere jaren. Een aantal verschillen, zoals de hogere Algemene Uitkering, konden niet worden voorzien, maar voor een groter aantal verschillen zou dit naar onze mening wel mogelijk moeten zijn. Wij raden u aan om het college te verzoeken om na te gaan op welke wijze het voorspellende vermogen van de bijgestelde begroting kan worden verbeterd. Uw IT-functie is goed op weg in haar ontwikkeling Wij zijn van mening dat de IT-functie binnen uw gemeente stappen zet om haar volwassenheidsniveau te vergroten. Dit heeft onder andere geleid tot een goedkeurende ISAE3402 verklaring. Dit is een verklaring dat de IT-processen binnen de organisatie op alle van materieel belang zijnde aspecten op orde zijn. Op bedrijfskritische onderdelen zijn duidelijke verbeteringen zichtbaar. Dit geldt voornamelijk voor onderdelen die (direct) verband houden met cybersecurity.
Volgens de uitgevoerde testen is er geen sprake van acute dreiging ,maar zijn wel punten ter verbetering geconstateerd. Tevens ervaren wij een hoge mate van bewustzijn bij de organisatie van het (toenemende) belang en afhankelijkheid van automatisering en data en dat passende IT-beheersmaatregelen en een goede invulling van de IT-omgeving, IT-functie en IT-veiligheid nodig zijn. Interne beheersing is nog niet toereikend.
6 Samenvatting
Samenvatting
Samenvatting van onze bevindingen en aanbevelingen Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Uw speerpunten nader uitgewerkt Onderkennen en verwerken begrotingswijzigingen Wij hebben de interne beheersing rondom het onderkennen en verwerken van begrotingswijzigingen beoordeeld. Hierbij hebben wij geconstateerd dat begrotingswijzigingen die worden onderkend ook daadwerkelijk tijdig worden verwerkt. Naar onze mening is wel verbetering mogelijk en wenselijk in het tijdig onderkennen van begrotingswijzigingen. Elders in dit verslag hebben we dit specifiek gemaakt voor het sociaal domein en voor de voorspellende waarde van de begroting als geheel. In onze managementletter hebben wij het college enkele tips gegeven op welke wijze dit mogelijk is, zoals: • Benadruk de verantwoordelijkheid van het lijnmanagement • Werk met tussentijdse periodeafsluitingen
Interne beheersing van grote projecten Onze belangrijkste bevindingen en aanbevelingen zijn: • Op het moment van onze werkzaamheden waren meerdere projecten onderhanden of op het punt om te starten. Wij raden u aan om een duidelijke prioritering en planning (in uren en middelen) mee te geven aan deze projecten, maar ook om de projectenportfolio tijdig te actualiseren. Op deze manier kunnen keuzes gemaakt worden over fasering en uitvoering van de projecten. • Er is geen sprake van één interne beheersingsomgeving voor alle grote projecten, bijvoorbeeld in de vorm van een afgebakende projectorganisatie met standaard werkprocessen en beheersingsinstrumenten. In plaats daarvan wordt de interne beheersing vooral vormgegeven op projectniveau, waarbij de ervaring en voorkeur van de betreffende projectleider een grote rol speelt. • Wij zijn van mening dat uw organisatie gebaat is bij meer structuur en standaardisatie van de interne beheersing van grote projecten, onafhankelijk van de projectleider. Hierbij kan gedacht worden aan een standaardopzet van voor- en nacalculaties, voortgangsrapportages, besluitvormende documenten, samenwerkingsvormen en evaluaties. Hierbij is een belangrijke rol aanwezig voor de business controllers als aanjagers van de projectbeheersing.
• Er worden achteraf niet structureel project- of evaluatie-rapportages opgesteld als sluitstuk van de P&C cyclus op projectniveau. Dergelijke rapportage kunnen inzicht geven in het verloop van het project en waardevolle leereffecten geven voor volgende projecten. Daarnaast kunnen ze dienen als intern verantwoordingsdocument richting de opdrachtgever.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Ons getrouwheidsoordeel
7
De reikwijdte van onze controle U heeft ons verzocht om de jaarrekening 2024 van uw gemeente te controleren. De jaarstukken bestaan uit meerdere onderdelen, welke wij niet allemaal met dezelfde diepgang controleren. In het auditplan hebben wij afspraken met u gemaakt over de reikwijdte van de controle.
Wij bevestigen dat de definitieve reikwijdte van de controle gelijk is aan die in het auditplan. Onderstaand hebben wij een samenvatting opgenomen op welke wijze wij de verschillende onderdelen van de jaarstukken in onze controle hebben betrokken.
Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording
Jaarstukken Gemeente Oudewater
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie
Jaarverslag
Jaarrekening
Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing
Programmaverantwoording
Paragrafen
Balans, overzicht van baten en lasten en toelichting
Rechtmatigheidsverantwoording
WNT-bijlage
SiSa-bijlage
Bijlage taakvelden
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Van deze onderdelen van het jaarverslag stellen wij vast dat deze niet strijdig zijn met de jaarrekening
Onze controleverklaring bij de jaarrekening heeft betrekking op deze onderdelen.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
8
Dit zijn de definitieve toleranties die wij hebben gebruikt tijdens onze controle U bepaalt binnen de wettelijke kaders welke goedkeuringstoleranties wij hanteren. Op grond van het BADO bedraagt deze tolerantie maximaal 1% van de totale lasten inclusief toevoegingen aan reserves voor fouten en 3% voor onzekerheden. U heeft ons gevraagd om deze maximale tolerantie te gebruiken bij onze werkzaamheden. De relatie tussen de goedkeuringstolerantie, eventueel geconstateerde afwijkingen en ons oordeel staat in tabel rechts van deze pagina aangegeven. Omdat de goedkeuringstolerantie afhankelijk is van de werkelijke lasten en werkelijke dotaties aan de reserves, hebben wij de tolerantie die wij eerder hebben opgenomen in ons controleplan geactualiseerd op basis van de definitieve jaarrekening. Dit hebben wij samengevat in onderstaande grafiek.
Rapporteringstolerantie De rapporteringstolerantie is de grens waarboven wij gevonden afwijkingen in dit accountantsverslag aan u rapporteren. U heeft voor dit controlejaar de rapporteringstolerantie bepaald op 25% van de goedkeuringstolerantie, zijnde € 83.000.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
9
Wij geven een goedkeurend oordeel over de getrouwheid van de jaarrekening Ons oordeel bij uw jaarrekening Wij hebben een goedkeurende controleverklaring afgegeven bij de jaarrekening van uw gemeente. Derhalve is ons oordeel dat de jaarrekening, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording, een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid, rekening houdend met de goedkeuringstolerantie.
Geen fouten en onzekerheden aanwezig in de jaarrekening Ons goedkeurend oordeel betekent in dit geval dat er helemaal geen fouten of onzekerheden geconstateerd zijn. Dit is een enorm compliment waard voor de organisatie. U bent samen met gemeente Woerden de enige gemeente in onze klantportfolio waarbij we deze conclusie kunnen trekken.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
10
Fouten en onzekerheden in de jaarrekening nader uitgelicht Op de vorige pagina hebben wij u gemeld dat er geen fouten en onzekerheden aanwezig zijn in de jaarrekening. Derhalve hebben wij deze pagina leeg gelaten.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen
11
Het college heeft voor het eerst de rechtmatigheidsverantwoording afgegeven Achtergrond Dit jaar heeft het college wederom een eigen oordeel gegeven bij de rechtmatigheid van de jaarrekening. Deze rechtmatigheidsverantwoording is onderdeel van de jaarrekening en valt daarom binnen de reikwijdte van onze controle. Daarmee zijn voor de raad waarborgen ingebouwd dat het college niet zomaar de verantwoording kan opstellen en afgeven.
Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Bij rechtmatigheid in dit kader bestaat er een duidelijke relatie met het financiële beheer. Baten, lasten en balansmutaties moeten rechtmatig tot stand zijn gekomen. De rechtmatigheidsverantwoording door het college gaat dus primair om de financiële beheershandelingen. Rechtmatigheidscriteria In de rechtmatigheidsverantwoording legt het college verantwoording af over de volgende drie rechtmatigheidscriteria: • Begrotingsrechtmatigheid: handelt het college binnen de door u beschikbaar gestelde budgetten en kredieten. • Misbruik en oneigenlijk gebruik: zijn in (de uitvoering van) het beleid voldoende waarborgen opgenomen om misbruik of oneigenlijk gebruik van wet- en regelgeving te voorkomen of tegen te gaan? • Voorwaardencriterium: zijn de baten, lasten en balansmutaties in overeenstemming met wet- en regelgeving tot stand gekomen?
Alle andere criteria worden afgedekt door het oordeel van de accountant over het getrouwe beeld van de jaarrekening. Deze hoeven niet vermeld te worden in de rechtmatigheidsverantwoording.
Verantwoordingsgrens In de rechtmatigheidsverantwoording rapporteert het college over geconstateerde afwijkingen. Onder afwijkingen wordt verstaan fouten en onduidelijkheden over de rechtmatigheid van een financiële beheershandeling. U heeft ervoor gekozen om de verantwoordingsgrens vast te stellen op 3% van de werkelijke lasten, inclusief werkelijke toevoegingen aan de reserves. Dit is gelijk aan (afgerond) EUR 996.000. Vaststelling door het college Het college heeft vastgesteld dat de omvang van de in de jaarrekening verantwoorde baten, lasten en balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen EUR 762.000 bedraagt. Dit is lager dan de daarvoor gestelde grens van EUR 996.000. De onrechtmatigheid is te wijten aan begrotingsonrechtmatigheden en is in meer detail toegelicht in de paragraaf Bedrijfsvoering. Hierin is ook opgenomen dat een deel van de begrotingsonrechtmatigheid als acceptabel moet worden aangemerkt. Dit gaat om een bedrag van EUR 528.000. Ons oordeel over de rechtmatigheidsverantwoording Wij hebben de werkzaamheden die door en namens het college zijn uitgevoerd om tot de rechtmatigheidsverantwoording te komen in detail beoordeeld. Op basis van deze werkzaamheden zijn wij niet tot een andere conclusie gekomen dan het college, Daarom hebben wij geoordeeld dat de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid.
12 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de programmaverantwoording In de tabel hieronder hebben wij ons mening gegeven over de leesbaarheid en informatiewaarde van de programmaverantwoording. . Proces
Informatiewaarde jaarverslag
2024
2023
Belangrijkste reden classificatie niet-groen
• Ieder programma kent dezelfde opbouw en stramien, gelijk aan de begroting • Het document geeft naar onze mening door haar huidige opzet een minder overzichtelijke indruk en is daarom moeilijk leesbaar. Dit heeft vooral te maken met de wijze waarop de maatschappelijke effecten, resultaten, inspanningen en statussen zijn uitgelijnd en opgesomd. In de digitale versie van de jaarrekening is deze uitwerking overigens beter leesbaar. • Net als vorig jaar kent de programmaverantwoording in basis een goede structuur. Programma’s zijn uitgewerkt in verschillende opgaven, de opgaven weer in maatschappelijke effecten. • De maatschappelijke effecten zijn echter nog niet concreet en eenduidig, waardoor het naar onze mening voor de raad moeilijk is om er sturing aan te geven en voor het college om deze uit te voeren. • De resultaten worden door middel van stoplichtkleuren beoordeeld. De wijze van het kwalificeren van de kleur is echter niet in ieder programma gelijk.
Informatiewaarde jaarverslag Programmaverantwoording
Paragrafen
Programmaverantwoording
Leesbaarheid
Daarnaast hebben wij beoordeeld of de programmaverantwoording in overeenstemming is met de jaarrekening en voldoet aan alle eisen die het BBV eraan stelt.
Paragrafen
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle
Informatiewaarde
Overeenstemming met jaarrekening
In overeenstemming met het BBV
Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Legenda
Betekenis
Bijlagen
Bijlagen
Voldoet niet of beperkt aan de norm
Voldoet aan de norm, maar verdere verbetering is mogelijk om de raad beter in positie te brengen
Voldoet aan de norm en brengt de raad goed in positie
13 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Programmaverantwoording
Paragrafen
Programmaverantwoording
Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen In onze visie vormen de paragrafen een belangrijk onderdeel voor de raad om haar controlerende taak goed te kunnen uitvoeren. In deze paragrafen moet het college verantwoording afleggen over een aantal belangrijke beleidsmatige onderwerpen die dwars door de programma’s heen snijden. Daarom geven wij ook ten aanzien van de paragrafen ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde. Tevens beoordelen we of de paragrafen in overeenstemming zijn met de jaarrekening en voldoen aan alle eisen die het BBV aan de paragrafen stelt. Dit hebben wij per paragraaf gedaan.
Paragrafen
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Op de volgende pagina’s hebben wij onze ons mening gegeven over de leesbaarheid en informatiewaarde van de programmaverantwoording. Wij bevelen u aan om ook onze signaleringen ten aanzien van de paragrafen mee te nemen bij de verdere ontwikkeling van uw P&C documenten.
Ons samenvattend beeld van de paragrafen Voor de paragrafen geldt dat de leesbaarheid en informatiewaarde in beginsel goed zijn. De paragrafen zijn goed en duidelijk opgezet. Wel zien we dat onze bevindingen van voorgaand jaar voor een groot deel nog steeds aanwezig zijn. Diverse paragrafen voldoen niet volledig aan de financiële verordening. Deze zijn hiernaast met een rood bolletje aangegeven. Daarnaast kan naar onze mening over de hele breedte nog wel aan een toereikende koppeling tussen de uitgangspunten van het beleid en de realisatie gedurende het jaar versterkt worden. Met andere woorden: wat stond er in de betreffende paragraaf in de begroting en wat is er uiteindelijk in de praktijk van terecht gekomen. Samenvattend komen wij tot de volgende aanbevelingen om de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen te verbeteren:: • Leg de inhoud van de paragrafen niet alleen langs de meetlat van het BBV, maar ook van de financiële verordening; • Versterk de koppeling tussen de paragrafen in de begroting en de paragrafen in de jaarrekening; • Voorzie kwalitatieve analyses van verklarende kwantitatieve analyses; • Maak meer gebruik van grafieken en infographics.
14 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen Proces
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Lokale heffingen
2024
2023
Belangrijkste reden classificatie niet-groen
• Uit de toelichting van de achterliggende (beleids)keuzes blijkt niet hoe de kostendekkendheid tussen verschillende onderdelen wordt bereikt door kruissubsidiëring, alsmede in welke mate er kruislings wordt gesubsidieerd.
• In de paragraaf is geen beoordeling opgenomen van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie, zoals het BBV verzoekt.
Informatiewaarde jaarverslag Programmaverantwoording
Paragrafen
Programmaverantwoording
Weerstandsvermogen en risicobeheersing
Paragrafen
Onderhoud kapitaalgoederen
• De financiële verordening vereist dat het college de gemeenteraad conform de P&C cyclus informeert over de voortgang van het geplande onderhoud, de omvang van het eventueel achterstallig onderhoud en de planning wanneer de onderhoudsplannen worden herzien. Dit is niet voor alle categorieën aanwezig.
Financiering
• Vorig jaar ontbrak het verplichte overzicht van de toekomstige financieringsbehoefte, dit jaar is deze toegevoegd.
Bedrijfsvoering
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Legenda
Betekenis
Voldoet niet of beperkt aan de norm
Voldoet aan de norm, maar verdere verbetering is mogelijk om de raad beter in positie te brengen
Voldoet aan de norm en brengt de raad goed in positie
Bijlagen
Bijlagen
15 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen Proces
Jaarrekening
Jaarrekening
2024
2023
Belangrijkste reden classificatie niet-groen • De leesbaarheid van de paragraaf kan worden verbeterd door de informatie per verbonden partij in de tabel te comprimeren, zoals bijvoorbeeld het belang voor Woerden van de VRU of de risico’s bij de GGDrU. De gegevens die zijn opgenomen zijn in veel gevallen (veel) gedetailleerder dan noodzakelijk is.
Verbonden partijen
Programmaverantwoording
Grondbeleid
Paragrafen
Openbaarheid
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Programmaverantwoording
Paragrafen
• Beperkt invulling gegeven aan artikel 16a BBV
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Legenda
Betekenis
Voldoet niet of beperkt aan de norm
Voldoet aan de norm, maar verdere verbetering is mogelijk om de raad beter in positie te brengen
Voldoet aan de norm en brengt de raad goed in positie
Bijlagen
Bijlagen
16 Samenvatting
Samenvatting
Onze analyse van uw financiële positie
Jaarrekening
In onze controleverklaring moeten wij expliciet aandacht besteden aan de geschiktheid van de door het college gehanteerde en onderbouwde veronderstellingen inzake het opvangen van financiële risico’s in relatie tot de financiële positie.
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Kengetallen BBV
Kengetallen BBV
Weerstandsvermogen
Weerstandsvermogen Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Om aan deze eis te voldoen hebben wij onder andere kennis genomen van de in jaarstukken opgenomen paragraaf “Weerstandsvermogen”, waarin het college de relatie heeft gelegd tussen de onderkende risico’s, de benodigde weerstandscapaciteit en het weerstandsvermogen Ten aanzien van deze analyse hebben wij overwogen of deze alle relevante informatie bevat waarvan wij als gevolg van de controle van de jaarrekening kennis hebben. Ons beeld van deze paragraaf hebben we eerder al gegeven. Een nadere analyse van uw weerstandsvermogen hebben we op deze pagina gegeven. Daarnaast hebben wij vastgesteld of de volgens het BBV verplichte financiële kengetallen in lijn liggen met de gangbare normen. In de grafieken op deze en de volgende pagina’s hebben we een overzicht opgenomen van de kengetallen die verplicht in de jaarrekening van uw gemeente moeten worden opgenomen. Deze hebben we afgezet tegen de waarden van de ratio’s van de gemeente over de afgelopen vier jaar, maar ook tegen de gemiddelde omvang van andere gemeenten met uw omvang en met Nederland als geheel. Uit deze analyse blijkt dat de financiële positie van uw gemeente als geheel voldoende is. Uit de analyse die het college zelf heeft gemaakt in de begroting 2025, blijkt echter dat uw gemeente de komende jaren een forse uitdaging heeft, in het bijzonder met de netto-schuldquote en de solvabiliteit.
Hierna hebben wij onze constatering per kengetal nader geduid.
Solvabiliteit De solvabiliteit van uw gemeente is in het afgelopen jaar gedaald, nadat het de jaren ervoor ligt gestegen is. In 2024 is de solvabiliteit 21,8%. Hiermee zit uw gemeente net boven de hoogste risicocategorie van de provincie. Ondanks het positieve resultaat van afgelopen jaar, is de solvabiliteit toch gedaald. Het vreemd vermogen is sneller gestegen dan het eigen vermogen. Dit heeft te maken met een aantal grote investeringen die het afgelopen jaar hebben plaatsgevonden in uw gemeente. Voor deze investeringen zijn leningen aangetrokken. De financiële positie van uw gemeente is nog steeds gezond maar naar onze mening kwetsbaar. Daarom raden wij u aan om de ontwikkeling van de investeringen en de daarbij horende leningen bij de kadernota en begroting 2026 goed in de gaten te houden en hierbij te bepalen of en hoe u uw eigen streefwaarde van 25% wil behalen.
17 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie
Onze analyse van uw financiële positie Netto schuldquote en gecorrigeerde netto schuldquote De (gecorrigeerde) netto schuldquote van uw gemeente is in 2024 toegenomen van 56% naar 72%. Deze sterke stijging komt, net als de daling van de solvabiliteit, door de grote omvang van investeringen in uw gemeente. Vanuit haar toezichthoudende taak acht de provincie een (gecorrigeerd) netto schuldquote die lager is dan 90% als minst risicovol. Voor beide ratio’s voldoet uw gemeente hier ruimschoots aan. Daarbij heeft u zelf de norm van 90% ook als streefwaarde genoemd. U voldoet dus ook ruimschoots aan uw eigen norm.
Kengetallen BBV
Kengetallen BBV
Weerstandsvermogen
Weerstandsvermogen Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Ten opzichte van het landelijk gemiddelde en het gemiddelde van andere gemeenten met uw omvang, is uw netto-schuldquote aanmerkelijk hoger. Ook dit houdt voor een belangrijk deel verband met het relatieve hoge ambitieniveau dat u heeft.
Hoewel u op dit moment aan de normen voldoet, blijft het voor Oudewater met name belangrijk om uw eigen ambities af te zetten tegen deze normen. Hierbij is het vooral van belang om een beeld te hebben van de ontwikkeling van deze kengetallen bij het voorzetten van uw investeringsambities over de komende jaren. Op deze manier kunt u afgewogen keuzes maken op alle investeringen voor de komende jaren.
18 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Kengetallen BBV
Kengetallen BBV
Weerstandsvermogen
Weerstandsvermogen Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze analyse van uw financiële positie Grondbeleid Het relatieve belang van de grondexploitaties in de totale exploitatie van de gemeente is in de afgelopen jaren ongeveer stabiel gebleven. Dit betekent dat de totale boekwaarde van uw grondexploitatie dezelfde verhouding houdt met de ontwikkeling van uw totale omzet. Omdat grondexploitaties relatief risicovolle activa zijn, is dit een relevant kengetal. Hoewel uw gemeente een hoger percentage grondexploitaties heeft dan de gemiddelde gemeente, blijft u ruimschoots onder uw norm van 20%. Dit is tevens de norm die de toezichthouder heeft voor de categorie minst risicovol. De omvang van uw grondexploitaties is met andere woorden, een hanteerbaar risico voor de omvang van uw gemeente.
Structurele exploitatieruimte De structurele exploitatieruimte is net als vorig jaar positief. Dit houdt in dat de structurele lasten kunnen worden gedekt door structurele baten. Er een feitelijk sprake is van een overschot in de exploitatie in 2024 nadat alle incidentele resultaten zijn geëlimineerd. Dit is voor de provincie een belangrijk uitgangspunt bij de uitvoering van haar toezichthoudende taak. Het percentage is iets hoger dan het gemiddelde van gemeenten in Nederland. De verwachting is dat, zeker gezien de mogelijke afname van het gemeentefonds, dit percentage de komende jaren onder druk komt te staan. Uw gemeentelijke begroting lijkt daarom een relatief goede basis te hebben als deze bezuinigingen werkelijkheid worden. Daarbij moet wel opgemerkt worden dat het onderscheid tussen incidentele en structurele baten en lasten subjectief is.
19 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Kengetallen BBV
Kengetallen BBV
Weerstandsvermogen
Onze analyse van uw financiële positie Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit wordt berekend als de verhouding tussen de gemiddelde woonlasten voor een meerpersoonshuishouden met een eigen woning in uw gemeente en de landelijke gemiddelde woonlasten voor hetzelfde huishouden over het laatst bekende begrotingsjaar. Hiervoor hebben wij 2024 gebruikt. Om de berekeningen te maken hebben wij de definities aangehouden van het kennisinstituut Coelo. Dit instituut gaat voor de bepaling van het gemiddelde bedrag aan OZB uit van de gemiddelde WOZ waarde van een koopwoning in uw gemeente. Dit is een andere berekeningswijze dan die u zelf hanteert, waardoor de uitkomsten van dit kengetal verschillen. Wij gebruiken de definitie van Coelo om aan te sluiten bij de informatie die openbaar gemaakt is door het CBS.
Weerstandsvermogen Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
De omvang van de belastingcapaciteit in uw gemeente is relatief hoog. Tussen 2020 en 2024 relatief stabiel tussen de 120% en 130%. Hierdoor bent u met de gemeentelijke belastingen relatief “duur”. Dit betekent voornamelijk dat wanneer de gemeente financiële tegenvallers wil opvangen, het verhogen van de belastingen maar beperkt mogelijk is. Dit heeft een negatieve impact op uw risicoprofiel.
20 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Kengetallen BBV
Kengetallen BBV
Weerstandsvermogen
Onze analyse van uw weerstandsvermogen In de paragraaf Weerstandsvermogen is door het college een analyse gemaakt van het weerstandsvermogen van uw gemeente per 31 december 2024. Eerder in dit rapport hebben wij een aangegeven hoe wij aankijken tegen de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragraaf Weerstandvermogen. In deze paragraaf gaan we dieper in op de analyse die door het college gemaakt is.
Uw weerstandsvermogen nader geanalyseerd De belangrijkste reden van de toename van het weerstandsvermogen is dat het beschikbare weerstandscapaciteit is toegenomen van EUR 5,4 miljoen naar EUR 8,2 miljoen. Dit is te danken aan het positieve resultaat over 2023 dat in de jaarrekening 2024 is toegevoegd aan de algemene reserve.
Het weerstandsvermogen is de verhouding tussen de financiële risico’s die de gemeente loopt en de buffers die gemeente vrij beschikbaar heeft om deze risico’s op te vangen (de weerstandscapaciteit). Uit de analyse van het college blijkt dat het weerstandsvermogen in 2024 is gestegen van 1,3 naar 2,0. Hiermee voldoet de ratio aan de norm die uw raad heeft gesteld, namelijk 1,0.
De omvang van de risico’s is ongeveer gelijk gebleven. Met voorgaand jaar. De totale omvang is ongeveer EUR 4,1 Miljoen gebleven. We zien daarbij dat de benoemde risico’s vrijwel gelijk zijn aan voorgaand jaar. Dit is begrijpelijk omdat de activiteiten van de gemeente ook nagenoeg gelijk zijn. Wel denken we dat een nadere aanscherping van de risicoanalyse van belang is. In de risico’s staan omvang en impact opgenomen. Deze zijn echter niet rekenkundig juist. Het overzicht is daarom niet goed leesbaar.
Weerstandsvermogen Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Objectiviteit van de benodigde weerstandscapaciteit Een belangrijk nadeel van de benodigde weerstandscapaciteit is dat deze subjectief is. Het is volledig afhankelijk van de kwaliteit van het risicomanagement en de mogelijkheid om de maximale omvang en kans van voordoen van de risico’s te bepalen. In de praktijk is dit vaak weerbarstiger dan uit de paragraaf Weerstandsvermogen blijkt. Zoals wij in onze boardetter aan de raad hebben opgenomen, kan het risicomanagement versterkt worden door dit meer te integreren met de dagelijkse praktijk. In de organisatie is veel kennis over risico’s aanwezig. Wanneer deze kennis gebruikt wordt voor de risicoanalyse, geeft dit meer diepgang en realiteitsgehalte aan de risicoanalyse. Overigens vormt uw risicoanalyse naar onze mening een goede afspiegeling van het risicoprofiel van uw gemeente. In vergelijking met andere gemeenten heeft uw analyse voldoende diepgang en is deze duidelijk toegespitst op de situatie van Oudewater.
Daarnaast is het goed om de risico’s nu eens te confronteren met de werkelijke tegenvallers van de afgelopen jaren. Tegenvallers hebben zich veel voorgedaan door gestegen kosten van bijvoorbeeld jeugdzorg en van investeringen. Daarnaast zijn er mogelijk risico’s te hoog opgenomen. Voor het aanscherpen van deze risico-inschatting is het van belang om de kennis die er in de organisatie is, goed te benutten.
21 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein Schattingen binnen het fysiek domein zijn evenwichtig. Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2024 beoordeeld. Onderstaande tabel geeft een overzicht van onze bevindingen. Indien wij oordelen dat een schatting niet evenwichtig is, hebben wij dit oordeel nader toegelicht. Managementschatting
Oordeel
Waardering immateriële vaste activa
Evenwichtig
Waardering materiële vaste activa
Evenwichtig
Schattingen gehanteerd bij waardering van grondexploitaties De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op, de zogenaamde jaarschijven, waarin een schatting is opgenomen van de te maken kosten en opbrengsten. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de gehanteerde uitgangspunten en parameters beoordeeld. In de tabel op de volgende pagina zijn onze bevindingen weergegeven.
Rentetoerekening aan jaarschijven aangepast aan wijziging BBV De wijze waarop de toerekening van de rente aan de grondexploitaties moet plaatsvinden is gelijk getrokken aan de rentetoerekening aan andere activa. Voorheen mocht alleen rente worden toegerekend op basis van de werkelijke rente over het vreemd vermogen van de gemeente. Met de wijziging vindt rentetoerekening plaats op basis van de reguliere omslagrente. Wij hebben geconstateerd dat het college bij de actualisaties van de grondexploitaties per 1 januari 2025 rekening heeft gehouden met deze wijziging in het BBV. De rekenrente die is gebruikt voor de actualisatie per 1 januari 2025 bedraagt 1,00%. Vorig jaar was dit percentage nog 1,18%. Daarom achten wij de schatting van de gehanteerde rekenrente evenwichtig.. .
22 Samenvatting
Samenvatting
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein
Jaarrekening
Jaarrekening
Managementschatting
Oordeel
Toelichting
Gehanteerde rekenrente
Evenwichtig
Zie onderbouwing op de vorige pagina.
Evenwichtig
De verwachte stijging van de civieltechnische kosten bedraagt 4% voor 2025 en 2026 en 2% voor 2027 en verder. Voor overige kosten wordt in 2024 een toename van 6% verwacht. Deze verwachting neemt af naar 4% in 2026 en 2% vanaf 2027. Deze percentages liggen in lijn met de intervallen dat extern specialist Metafoor geeft in haar Outlook Grondexploitaties 2025. Op basis hiervan vinden wij de kostenschattingen evenwichtig.
Evenwichtig
Ook de gehanteerde opbrengstenstijging kent een differentiatie naar soort vastgoed (sociaal, vrije sector, betaalbaar, maatschappelijk, zakelijk). De gehanteerde schattingen zijn opgenomen in het MPG 2025 en variëren in 2025 van 1% voor maatschappelijk tot 8% voor vrije sector woningen. Langjarig wordt een indexatie van 2% gehanteerd. Deze percentages sluiten aan bij de visie die extern specialist Metafoor geeft in haar Outlook Grondexploitaties 2025. Op basis hiervan vinden wij de schattingen evenwichtig. Overigens wordt er geen opbrengststijging ingerekend voor verkopen waarvoor al prijsafspraken zijn gemaakt of contracten zijn getekend.
Evenwichtig
De programmering van de grondexploitaties is gebaseerd op actuele omstandigheden van de markt, gemaakte afspraken met marktpartijen. interne en externe adviezen, onderzoeken en politieke uitgangspunten ten aanzien van woningbouw en werkgelegenheid. Hierbij zijn de uitgangspunten van het woonprogramma nog niet meegenomen (zie de volgende pagina). Wij achten de programmering evenwichtig.
Evenwichtig
De prijzen zoals ingerekend in de grondexploitaties zijn gebaseerd op de Grondprijsbrief 2025. De prijzen die hierin zijn opgenomen, liggen naar onze mening in lijn met actuele marktprijzen. Daarom achten wij de schattingen evenwichtig.
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Kostenstijging Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein
Opbrengstenstijging
Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Gehanteerde programmering
Bijlagen
Bijlagen
Verkoopprijzen
23 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein Grondexploitaties zijn geactualiseerd. Als onderdeel van de jaarafsluiting heeft er een actualisatie van de grondexploitaties plaatsgevonden. Op de volgende pagina hebben wij de resultaten hiervan grafisch weergegeven.
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
De boekwaarde van de grondexploitaties is toegenomen met EUR 0,5 miljoen tot een bedrag van EUR 4,2 miljoen. De reden hiervoor is dat er in 2024 geen grondverkopen hebben plaatsgevonden, maar wel diverse investeringen. Hieronder hebben wij deze investeringen samengevat. De totale investeringen in 2024 bedragen EUR 0,5 miljoen en kunnen als volgt worden gespecificeerd: Investering
Bedrag in EUR miljoen
Sociaal domein
Fysiek domein Sociaal domein
Grondverwerving
0,0
Bedrijfsvoering
Bedrijfsvoering
Bouw- en woonrijp maken en andere inkopen
0,5
Rentetoerekening
0,1
Uren medewerkers (via gemeente Woerden)
0,0
Grondexploitatie Tappersheul III ligt nog steeds stil Net als vorig jaar zijn er weinig mutaties geregistreerd in de exploitatie Tappersheul III. De belangrijkste reden hiervan is het bezwaar dat is gemaakt tegen het project. Hierdoor blijven de investeringen beperkt tot plankosten en kapitaallasten. Het totale resultaat dat uit deze grondexploitatie wordt verwacht is gedaald van EUR 1,7 miljoen naar EUR 1,5 miljoen. De reden van de afname is het feit dat door de uitgestelde activiteiten de plankosten en kapitaallasten langer op het project drukken. Naarmate het project langer wordt uitgesteld, zal het uiteindelijke resultaat op eindwaarde steeds lager worden. Risico’s in de grondexploitatie opgevangen door weerstandsvermogen In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing is opgenomen dat het college het risico binnen de grondexploitaties inschat op EUR 0,5 miljoen. Voor dit risico is in de balans geen afzonderlijke Reserve Grondexploitatie gevormd. In plaats daarvan moet het risico worden opgevangen door het weerstandsvermogen.
Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
De investeringen hebben vooral plaatsgevonden in de exploitatie Oranje Bolwerk. Dit project is in 2024 volledig afgerond en derhalve afgesloten. Het totale financiële effect hiervan blijft onder onze rapporteringstolerantie van EUR 75.000. Het uiteindelijke positieve resultaat dat uw gemeente heeft gerealiseerd bedraagt (afgerond) EUR 135.000.
Om de dekking van de risico’s uit de grondexploitaties explicieter zichtbaar te maken, geven wij u in overweging om ten laste van de algemene reserve een afzonderlijk Reserve Grondexploitatie te vormen. .
24 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein
25 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het sociaal domein Schattingen binnen het sociaal domein zijn evenwichtig. Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2024 beoordeeld. Onderstaande tabel geeft een overzicht van onze bevindingen. Indien wij oordelen dat een schatting niet evenwichtig is, hebben wij dit oordeel nader toegelicht. Managementschatting Nog te betalen zorgkosten
Oordeel Evenwichtig
Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Prestatielevering zorg dit jaar vastgesteld De prestatielevering van de zorg is dit jaar vastgesteld door de organisatie. Vorig jaar hebben wij vastgesteld dat er een onzekerheid is voor de prestatielevering van zorg omdat er voor kleine zorgaanbieders geen productieverantwoordingen ontvangen waren. Dit jaar heeft de gemeente zelf werkzaamheden uitgevoerd om de levering van zorg vast te stellen. Door gesprekken met cliënten heeft de gemeente bovendien niet alleen de feitelijke zorglevering vastgesteld maar is er ook meer inzicht verworven over kwaliteit van en tevredenheid over zorg. De gemeente heeft hiermee een basis gelegd voor het opdoen van meer stuurinformatie over de zorg.
Voorspellende waarde zorgkosten is nog beperkt Op de volgende pagina hebben wij een grafische analyse gemaakt van de ontwikkeling van de kosten in het sociaal domein. Hierin is allereerst te zien dat er een groot verschil is tussen de primaire begroting en de definitieve begroting. De lasten zijn toegenomen van 9,4 miljoen in de primaire begroting, naar 10,2 in de definitieve begroting. De werkelijke lasten zijn uiteindelijk 9,8 miljoen. De stijging van de primaire begroting naar de definitieve begroting ziet toe op veel verschillende taakvelden. Dit strekt zich uit over de wijkteams, inkomensregelingen en de beschikte zorg. Hieronder liggen verschillende oorzaken. De personeelskosten zijn gedurende het jaar gestegen en dit vertaalt zich in de hogere tarieven die de gemeente moet betalen voor zorg. De verschillen per taakveld zijn groter dan op basis van het totaalniveau zichtbaar wordt. Sommige taakvelden wijken sterk af tussen primaire begroting, definitieve begroting en realisatie. Onderling compenseren te taakvelden elkaar. Wel laten deze grote afwijkingen zien dat het begrotingsproces aangescherpt kan worden.
Daarnaast zijn er verschillende oorzaken per kostenpost die verder in de programmaverantwoording zijn uitgewerkt. Hierbij valt het wel op dat de oorzaak per budget is uitgewerkt maar dat de diepgang beperkt is. Ook is er geen overkoepelende analyse aanwezig. Wij zien dat de verantwoording in de jaarrekening versterkt kan worden door de inhoudelijke afdelingen nauwer te betrekken bij dit proces. Op dit moment lijken de jaarrekening en het inhoudelijk proces, beperkte samenhang te hebben.
26 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het sociaal domein
27 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van de bedrijfsvoering Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling aanvaardbaar Het college van burgemeester en wethouders van uw gemeente heeft de jaarrekening opgesteld in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Als onderdeel van onze controle en met betrekking tot de jaarrekening hebben wij: • de aanvaardbaarheid van de toegepaste grondslagen voor financiële verslaggeving beoordeeld; en • de juistheid en de volledigheid van de toelichtingen beoordeeld.
Onderhoudsvoorzieningen laten lagere onttrekking zien dan begroot Bij de verschillende onderhoudsvoorzieningen, zijn de onttrokken kosten lager dan deze volgens het meerjarenonderhoudsplan zouden moeten zijn. Omdat dit vorig jaar ook zo was, kan dit erop wijzen dat de berekening van het onderhoudsplan te voorzichtig is. Wij adviseren u daarom om de onderhoudsvoorzieningen nader te beschouwen en vast te stellen of deze onderhoudskosten nog wel realistisch zijn ingeschat.
Wij zijn van mening dat de grondslagen voor waardering en resultaatbepaling die het college heeft gehanteerd bij het opstellen van de jaarrekening 2024 aanvaardbaar zijn.
Veel investeringen gedaan De gemeente heeft veel investeringen uitgevoerd. Met name het masterplan Binnenstad en de herinrichting van de brede dijk zijn hier de oorzaak van. Het is een positief signaal dat het gelukt is om een groot deel van deze investeringen plaats te laten vinden. Vanwege personeelstekorten en regelgeving is dit niet voor alle gemeenten het geval. Deze investeringen hebben wel een fors effect op de financiële positie van uw gemeente.
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Schattingen binnen het domein bedrijfsvoering zijn evenwichtig Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2024 beoordeeld. Onderstaande tabel geeft een overzicht van onze bevindingen. Indien wij oordelen dat een schatting niet evenwichtig is, hebben wij dit oordeel nader toegelicht. Managementschatting
Oordeel
Waardering financiële vaste activa
Evenwichtig
Waardering kortlopende vorderingen
Evenwichtig
Waardering voorzieningen
Evenwichtig
28 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van de bedrijfsvoering Realisatie meer in lijn met begroting dan in eerdere jaren Het resultaat in de jaarrekening 2024 is uitgekomen op EUR 2,1 miljoen. In de primaire begroting werd een positief resultaat verwacht van ongeveer EUR 0,3 miljoen. In de bijgestelde begroting ging het college uit van een positief resultaat van EUR 1,1 miljoen. Dit is een verschil van EUR 1,0 miljoen met de werkelijkheid. We zien daarmee dat er nog steeds een grote afwijking is tussen de definitieve begroting en de realisatie. Dit verschil is echter minder groot dan in eerdere jaren. Dit is een positieve ontwikkeling. Hieruit blijkt namelijk dat het ten opzichte van voorgaande jaren beter gelukt is om realistisch te begroten.
De verschillen tussen de begroting en de realisatie zijn in detail toegelicht in de jaarrekening. Hieruit blijkt dat deze verschillen een combinatie zijn van externe factoren, zoals een hogere uitkering uit het gemeentefonds, als interne factoren zoals het niet opmaken van budgetten. Ook zijn er verschillen door afrekeningen van verbonden partijen en kosten voor jeugdzorg. Voor deze kosten ligt er voor de gemeente nog een uitdaging om de kosten tijdig in beeld te hebben en strakker te sturen op uitnutting. Deze sturingsinformatie is vervolgens ook de basis voor het beter kunnen sturen op maatschappelijke effecten.
29 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van het afsluitproces en de totstandkoming van de jaarrekening Jaarrekening
Jaarrekening Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing
In dit onderdeel van ons accountantsverslag geven wij ons beeld van (de kwaliteit van) het afsluitproces en de totstandkoming van de jaarrekening.
Wij hebben tijdens onze controle gemerkt dat de druk op de organisatie groot is. Dit heeft er mede toe geleid dat de oplevering minder goed was dan voorgaand jaar. Tijdens onze controle was de organisatie ook druk met de voorjaarsnota en de kadernota. Ten opzichte van voorgaand jaar was de oplevering dit jaar dan ook moeizamer. Bij de start waren voldoende documenten opgeleverd om aan de slag te kunnen gaan, maar de concept-jaarrekening moest op verschillende (belangrijke) punten nog aangepast worden. De definitieve jaarrekening kwam op 11 juni 2025 beschikbaar. Daarnaast was ook de documentatie van een aantal jaarrekeningposten laat beschikbaar.
Afsluitproces
Afsluitproces Overzicht processen
Overzicht processen Frauderisico’s
IT-omgeving
Frauderisico’s IT-omgeving de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Een positieve constatering is dat de vragen die wij hadden snel en toereikend beantwoord werden. Een andere positieve ontwikkeling die wij hebben waargenomen is de oplevering en onderbouwing van de uitgaven en balansposities ten aanzien van de Sisa-regelingen.
Beperkt aantal correcties naar aanleiding van onze controle Een indicatie voor de kwaliteit van het afsluitproces is het aantal correcties dat voorkomt uit onze controle. Wij hebben een aantal correcties voorgesteld, die allemaal verwerkt zijn in de definitieve jaarrekening. Wij hebben bij het doorlopen van de eerste versie van de jaarrekening een aantal onjuistheden geconstateerd in de toelichtingen. Deze zijn allemaal gecorrigeerd in de definitieve jaarrekening.