A16. Raadsinformatiebrief Veiligheid en Leefbaarheid Monitor 2025 Oudewater (232885)

RAADSINFORMATIEBRIEF Van college van burgemeester en wethouders Vergadering van 22 september 2026 Kenmerk Z/26/102860 / D/26/232885 Portefeuillehouder Agnes Jongerius Portefeuille Openbare orde en veiligheid Opsteller Beekhoven, Luka Esme van Onderwerp Veiligheid en Leefbaarheid Monitor 2025 Oudewater Kernboodschap Een veilige en leefbare woonomgeving is van groot belang voor het welzijn van inwoners. De monitor Veiligheid en Leefbaarheid wordt eenmaal per twee jaar uitgevoerd en biedt inzicht in hoe inwoners van de gemeente Oudewater hun woonomgeving ervaren. Thema’s als leefbaarheid, sociale samenhang, veiligheidsgevoelens, overlast en criminaliteit komen hierbij aan bod. De monitor vormt een belangrijk instrument voor de gemeente en haar partners om ontwikkelingen over de tijd te volgen, aandachtspunten te signaleren en beleid waar nodig bij te sturen. De inwonersenquête, ofwel de monitor Veiligheid en Leefbaarheid, is in 2025 voor het eerst uitgevoerd in gemeente Oudewater. De gemeente zal eens in de twee jaar meten hoe inwoners aankijken tegen verschillende aspecten van veiligheid een leefbaarheid. De resultaten worden gepresenteerd per onderwerp. Omdat dit de eerste meting betreft, is vergelijking met eerdere jaren nog niet mogelijk. De uitkomsten van deze monitor vormen daarmee een nulmeting voor toekomstige ontwikkelingen.

In totaal hebben 1.600 inwoners uit de gemeente Oudewater een brief ontvangen met de vraag om deel te nemen aan het onderzoek. Hiervan hebben 336 inwoners uit de gemeente Oudewater daadwerkelijk meegewerkt aan het onderzoek, dit betekent een respons van 21%. Kernbevindingen monitor Veiligheid en Leefbaarheid 2025 • Inwoners van Oudewater waarderen hun woonomgeving (7,8) en leefbaarheid (7,7). De veiligheid wordt met een 7,2 iets lager beoordeeld. • Te hard rijden is de belangrijkste vorm van verkeersoverlast in de buurt. • Wat betreft overlast zeggen inwoners het vaakst dat het dealen van drugs voorkomt (32%), gevolgd door overlast door asociale mensen of huishoudens (24%) en plekken waar vreemde types komen (19%). • In de gemeente Oudewater is iets minder dan een derde van de huishoudens (28%) slachtoffer geweest van één of meer delicten. • Respondenten voelen zich vooral onveilig op plekken waar groepen jongeren rondhangen (34%). • Bewustzijn rondom crisisvoorbereiding en weerbaarheid is groot. Toelichting Kwaliteit van de woonbuurt in Oudewater

Uit de beoordeling van verschillende aspecten van de eigen woonbuurt blijkt dat de kwaliteit van de eigen woning met 8,0 het hoogst wordt gewaardeerd. Daarna volgen de kwaliteit van de woningen in de buurt (7,5) en de mensen in de buurt (7,5). Het onderhoud scoort lager: het onderhoud van het openbaar groen krijgt een 5,8 en dat van verhardingen een 5,7. Leefbaarheid en sociale kwaliteit Inwoners van Oudewater waarderen hun woonomgeving gemiddeld met een 7,8 en de leefbaarheid met een 7,7. De veiligheid wordt met een 7,2 iets lager beoordeeld: 13% van de inwoners geeft hiervoor een onvoldoende. Fysieke leefbaarheid Het merendeel van de inwoners van Oudewater (95%) ervaart het wonen in de eigen buurt als (zeer) prettig. Een kleine groep van 5% geeft aan dit als (zeer) onprettig te ervaren. Als het gaat om het aanbod van voorzieningen in de buurt en woonplaats zijn inwoners van Oudewater het meest tevreden over de winkels voor dagelijkse boodschappen (89%) en de gezondheids- en welzijnsvoorzieningen (83%). De tevredenheid over andere voorzieningen ligt lager. Zo is 55% tevreden over de speelgelegenheid voor kinderen. Hierbij valt op dat een relatief groot aandeel respondenten ‘weet niet/geen mening’ heeft ingevuld, mogelijk omdat een deel van hen geen (klein)kinderen heeft. Ook de parkeergelegenheid wordt met 49% minder positief beoordeeld.

Zes op de tien inwoners zijn het (helemaal) eens met de stelling dat het riool in de buurt voldoende capaciteit heeft om regenwater af te voeren (61%) en dat er voldoende groenvoorzieningen, zoals perken, plantsoenen en parken, aanwezig zijn (59%). Ongeveer de helft van de inwoners ervaart de buitenverlichting in de buurt als goed (53%) en is (helemaal) tevreden over het schoonhouden van de buurt (48%). Sociale cohesie Aan de inwoners van Oudewater zijn diverse stellingen voorgelegd over de leefbaarheid in de buurt en het contact met buurtbewoners. Ruim zeven op de tien inwoners vinden dat mensen in hun buurt op een prettige manier met elkaar omgaan (74%). Tegelijkertijd liggen de beoordelingen van sociale samenhang en contact duidelijk lager. Vier op de tien inwoners ervaren hun buurt als gezellig en met veel samenhang (40%) en geven aan veel contact te hebben met buurtbewoners (42%). Ongeveer een kwart van de inwoners is het hier (helemaal) mee oneens (21%–25%). Daarnaast is bijna zes op de tien inwoners het oneens met de stelling dat mensen in de buurt elkaar nauwelijks kennen (58%). Dit suggereert dat er wel bekendheid is tussen buurtbewoners, maar dat dit niet automatisch leidt tot een sterke sociale samenhang. Een groot deel van de inwoners geeft aan vertrouwen te hebben in buurtgenoten (82%) en zou zijn/haar huissleutel toevertrouwen aan de buren (82%).

Daarnaast ervaart de meerderheid van de inwoners geen spanningen tussen (groepen) mensen in de buurt (61%). Een minderheid van de inwoners geeft aan dat er bevolkingsgroepen in de buurt wonen waar niet positief naar wordt gekeken (17%). Problemen en overlast De vormen van fysieke verloedering die volgens inwoners het vaakst voorkomen, zijn hondenpoep (68%) en rommel op straat (62%). Vernieling van bushokjes of andere voorzieningen (29%) en bekladding van muren of gebouwen (8%) worden minder vaak genoemd. De vormen van sociale overlast die volgens inwoners het meest voorkomen, betreffen overlast van groepen jongeren (47%), dronken mensen op straat (40%) en drugsoverlast (20%). Het lastigvallen van mensen op straat (11%) wordt minder vaak genoemd. Te hard rijden is de belangrijkste vorm van verkeersoverlast in de buurt (77%). De gemeente onderzoekt en zet gerichte maatregelen in om zowel de objectieve snelheid als de ervaren overlast van de bewoners omlaag te brengen. Daarna wordt parkeeroverlast het meest genoemd (60%), gevolgd door geluidsoverlast door verkeer (46%) en agressief verkeersgedrag (44%). Van de overige vormen van overlast die zijn voorgelegd aan inwoners van Oudewater, wordt andere vormen van geluidsoverlast het vaakst genoemd (43%). Overlast door omwonenden wordt door 27% van de inwoners ervaren.

Overlast van horecagelegenheden (12%) en zwervers of daklozen (4%) komt relatief weinig voor. Gevoelens van onveiligheid Ongeveer een kwart van de inwoners voelt zich wel eens onveilig (23%). Dit is een patroon dat in veel gemeenten in Nederland zichtbaar is (35% onveilig van monitor Veiligheid en Leefbaarheid 2023). In totaal voelt slechts 1% zich vaak onveilig, één op de zeven soms (14%) en 7% zelden. Ongeveer één op de zes inwoners voelt zich wel eens onveilig in

hun eigen buurt (16%). Dit is een patroon dat wederom in meerdere gemeenten zichtbaar is (15% onveilig van Veiligheidsmonitor 2023). In totaal voelt slechts 1% zich vaak onveilig, bijna één op de tien soms (9%) en 5% zelden. Aan de respondenten is gevraagd op welke plekken men zich wel eens onveilig voelt. Plekken waar groepen jongeren rondhangen komen hier het sterkst naar voren (34%). Op enige afstand volgen plekken rondom uitgaansgelegenheden (15%) en tunnels (13%). Men voelt zich minder vaak onveilig in het winkelgebied/winkelcentrum (8%) en in het eigen huis (3%). De uitkomsten onderstrepen het belang te blijven werken aan een veilige openbare ruimte. De gemeente zet zich in voor een meldpunt onveilige plekken en passende verlichting op plekken waar inwoners zich onveilig voelen. Het merendeel van de inwoners van Oudewater neemt geen preventiemaatregelen om zich veiliger te voelen. De ruime meerderheid loopt niet om in de eigen buurt om onveilige plekken te vermijden (79%). Een kwart durft ’s avonds of ’s nachts niet open omdat men het niet veilig vindt (26%). Naast preventiegedrag is er ook gekeken naar de perceptie van mogelijke dreigingen. De vier grootste angsten zijn internetcriminaliteit (59%), mensen met een extreme/radicale overtuiging vanuit het geloof (54%), conflicten tussen groepen mensen in de samenleving (50%), of voor de toekomst van hun kinderen (49%).

Slachtofferschap delicten In de gemeente Oudewater is iets minder dan een derde van de huishoudens (28%) slachtoffer geweest van één of meer delicten. Eén op de vijf inwoners of iemand uit hun huishouden is slachtoffer geworden van een vermogensdelict (20%), gevolgd door vandalisme (14%) en geweldsdelicten (9%). Verkoopfraude is de meest voorkomende gebeurtenis die inwoners hebben ervaren (18% heeft hier wel eens mee te maken gehad). Hierna volgt, op enige afstand, identiteitsfraude (8%). Verschillende vormen van hacken en cyberpesten komen het minst voor. Een groot deel van de inwoners vindt dat zij hun veiligheid op internet zelf kunnen waarborgen (57%). Echter blijft de gemeente ondersteuning bieden bij het herkennen en voorkomen van digitale criminaliteit d.m.v. voorlichtingsbijeenkomsten. Verdachte situaties in de buurt Inwoners van gemeente Oudewater is gevraagd of bepaalde vormen van verdachte situaties/ondermijning in hun buurt voorkomen en in welke mate ze hiervan overlast ervaren. Het dealen van drugs is de meest voorkomende vorm van overlast (32%), gevolgd door overlast door asociale mensen/huishoudens (24%) en plekken waar vreemde types komen (19%). Rondhangende motorbendes (1%) en prostitutie in de straat (0%) komen amper voor. Het aandeel respondenten dat veel overlast ervaart hiervan is dan ook niet aanwezig.

De resultaten onderstrepen het belang van de inzet op de aanpak van ondermijnende criminaliteit, zoals opgenomen in het coalitieakkoord. Daarnaast werken gemeente, veiligheidspartners en maatschappelijke organisaties samen aan het vergroten van de bewustwording over de risico’s van overmatig alcohol- en drugsgebruik. Buurtbescherming en crisisbeheersing Ongeveer vier van de tien respondenten (37%) hebben voorzorgsmaatregelen genomen ter voorbereiding op een mogelijke ramp of crisis. 39% is op de hoogte van de informatie op www.nederlandveilig.nl. Dit kan duiden op een toegenomen bewustzijn en zelfredzaamheid onder inwoners. Tegelijkertijd kan dit samenhangen met zorgen over veiligheid en ontwikkelingen in de wereld. De gemeente gaat de komende tijd verder investeren in het vergroten van (interne en externe) bewustwording vanuit het project Weerbare Samenleving. Functioneren gemeente en politie op veiligheid en leefbaarheid De inwoners van Oudewater geven gemiddeld een 6,3 voor de manier waarop de gemeente zich inzet voor de leefbaarheid in de buurt. Over de bereikbaarheid van de gemeente voor meldingen en klachten over onveiligheid en overlast zijn drie op de tien (32%) inwoners tevreden. Twee op de tien inwoners geven aan dit niet te weten, waarschijnlijk omdat zij geen ervaring hebben met het doen van meldingen.

Inwoners zijn van alle stellingen het vaakst (helemaal) oneens met de stelling over het betrekken van de buurt bij de aanpak van de veiligheid en leefbaarheid (33%). Over de BOA’s zegt een derde van de inwoners van Oudewater dat zij een positieve invloed hebben op de leefbaarheid (32%). Aan de respondenten in de gemeente Oudewater zijn er ook een aantal stellingen voorgelegd met betrekking tot de beschikbaarheid van de politie in de buurt. Zes op de tien vinden dat je de politie in de buurt te weinig ziet (59%). Ongeveer vier op de tien vinden dat de politie te weinig uit de auto komt (42%), dat de politie te weinig aanspreekbaar is (40%) of dat de politie te weinig tijd heeft voor allerlei zaken (35%). Echter is 40% van de respondenten van mening dat de politie hem/haar serieus neemt, 33% van mening dat de politie reageert op de problemen in de buurt en 32% geeft

aan dat de politie reageert op problemen in de buurt. De politie krijgt voor haar inzet voor veiligheid en leefbaarheid in de buurt een 6,5. Financiën De resultaten van de monitor Veiligheid en Leefbaarheid 2025 voor de gemeente Oudewater hebben geen directe financiële consequenties. De resultaten kunnen gemeentebreed worden gebruikt om de verschillende vormen van veiligheid en leefbaarheid te verbeteren. Wanneer dat het geval is zal dit binnen bestaande middelen worden gedekt of zal de gemeenteraad een concreet voorstel worden voorgelegd. Vervolg Verschillende afdelingen binnen de gemeente kunnen de resultaten van de Monitor Veiligheid en Leefbaarheid 2025 gebruiken om beleid aan te scherpen en focus aan te brengen bij de inzet van diverse beleidsinstrumenten. De uitkomsten van de monitor vormen bijvoorbeeld, samen met overige relevante onderzoeken, signalen en beschikbare cijfers, een belangrijke basis voor het bepalen van prioriteiten en het maken van beleidskeuzes binnen het veiligheidsdomein, waaronder de totstandkoming van het Integraal Veiligheidsplan (IVP) 2027-2030. Ook worden de resultaten teruggekoppeld aan de politie en andere maatschappelijke partners. Bijlagen 1. Rapportage Monitor Veiligheid en Leefbaarheid 2025 Oudewater D/26/232886.