A15. Raadsinformatievbrief Wet veilige jaarwisseling (239142)

RAADSINFORMATIEBRIEF Van college van burgemeester en wethouders Vergadering van 22 september 2026 Kenmerk Z/26/105337 / D/26/239142 Portefeuillehouder Agnes Jongerius Portefeuille Openbare orde en veiligheid Opsteller Wijk, Margret van Onderwerp Wet veilige jaarwisseling Kernboodschap Naar aanleiding van de inwerkingtreding van de Wet veilige jaarwisseling willen wij u graag nader informeren over het landelijk vuurwerkverbod, de hiermee samenhangende gemeentelijke aspecten en de beleidsvrijheid die de burgemeester heeft bij het al dan niet verlenen van ontheffingen. De burgemeester stelt hiervoor de Beleidsregel veilige jaarwisseling gemeente Oudewater 2026 vast. Deze beleidsregel treedt op 1 oktober 2026 in werking en bevat een zogenoemd nulbeleid ten aanzien van het verlenen van ontheffingen tijdens de jaarwisseling 2026-2027. Volgend jaar maken wij, op basis van de opgedane ervaringen, opnieuw een afweging. Toelichting De Wet veilige jaarwisseling treedt op 1 augustus 2026 in werking. Deze wet, die landelijk de verkoop, het bezit en het afsteken van consumentenvuurwerk verbiedt, is voor het eerst van toepassing tijdens de jaarwisseling van 2026 op 2027. Gelijktijdig is bepaald dat de burgemeester onder voorwaarden een ontheffing kan verlenen van dit verbod aan lokale verenigingen en stichtingen voor het afsteken van een beperkte categorie vuurwerk tijdens de jaarwisseling.

De voorwaarden waaronder een aanvraag tot ontheffing kan worden verleend, worden geregeld in een algemene maatregel van bestuur (AMvb). Uit de Nota van toelichting bij het Besluit veilige jaarwisseling (AMvb) blijkt dat de burgemeester beleidsvrijheid heeft bij het al dan niet verlenen van ontheffingen. “Hij/zij kan daartoe zelf beleid opstellen in een beleidsregel. De burgemeester kan beslissen in overleg met de lokale driehoek om geen, of een maximumaantal, ontheffingen te verlenen in zijn/haar gemeente. De burgemeester heeft in het Districtelijk Veiligheidscollege (DVC) samen met een aantal andere burgemeesters van regiogemeenten bij politie en Openbaar Ministerie (OM) aangegeven om dit jaar geen ontheffingen te gaan verlenen (zogenaamde nuloptie). De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft ter ondersteuning van gemeenten de "Handreiking ontheffingsbevoegdheid Wet veilige jaarwisseling voor gemeenten" opgesteld. De gemeente Delft heeft hierop vooruitlopend een beleidsregel vastgesteld waarin is bepaald dat geen ontheffingen als bedoeld in artikel 9.2.2. 1a, vierde lid, van de Wet milieubeheer worden verleend. Een beleidsregel heeft als voordeel dat vergunningsaanvragen afgewezen kunnen worden onder verwijzing naar de beleidsregels. Hierdoor hoeven de ontheffingen minder uitvoerig gemotiveerd te worden.

De burgemeester heeft de verschillende belangen zorgvuldig afgewogen en is samen met andere regioburgemeesters, politie en OM tot de conclusie gekomen dat het voor de komende jaarwisseling niet verantwoord is om van deze mogelijkheid tot ontheffingverlening gebruik te maken. Het afsteken van vuurwerk brengt, ook als dit georganiseerd gebeurt, risico's met zich mee voor deelnemers, omstanders en eigendommen. Het toezicht op vuurwerkactiviteiten door

verenigingen en stichtingen zou veel extra inzet van politie, handhavers en andere hulpdiensten vragen. Juist tijdens de jaarwisseling staan deze hulpdiensten al onder grote druk door meldingen en incidenten. De uitvoering van de wet is nieuw en vraagt veel van gemeenten. Aanvragen zouden zorgvuldig moeten worden beoordeeld. Omdat er nog geen ervaring mee is, vraagt ook dit veel tijd en capaciteit. De burgemeester heeft besloten om voor Oudewater ook een beleidsregel vast te stellen. Zij vindt het belangrijk om inwoners, verenigingen en andere betrokkenen ruim vóór de jaarwisseling duidelijkheid te geven. Zo weten organisaties waar zij aan toe zijn en worden geen voorbereidingen getroffen voor aanvragen die uiteindelijk niet kunnen worden toegewezen. Een veilige jaarwisseling is belangrijk voor iedereen: voor inwoners die feest willen vieren, al ook voor politie, brandweer en andere hulpdiensten die die nacht klaarstaan voor onze veiligheid. We kiezen tijdens de jaarwisseling 2026-2027 voor een aanpak die uit te voeren, te handhaven en vooral veilig is. Volgend jaar evalueren we de opgedane ervaringen en maken op basis hiervan een nieuwe een afweging.

Verder willen wij u graag informeren over de volgende samenhangende aspecten die op de invoering van de Wet veilig jaarwisseling betrekking hebben: Uitvoering, Handhaving, Veiligheid, Financiële gevolgen, Alternatieven, Evaluatie, Ontheffingen en Projectgroep alternatieve jaarwisseling. Uitvoering Het college informeert de inwoners over het landelijke vuurwerkverbod via de gemeentelijke website, sociale media en andere kanalen zoals de IJsselbode. De gemeentelijke voorlichting start in het derde kwartaal van 2026. Daarnaast besteedt het Rijk via een landelijke campagne ook aandacht aan dit onderwerp. Halt verzorgt voorlichtingslessen op scholen voor primair en voortgezet onderwijs en jongerenwerkers zijn actief in contact met de jeugd in de openbare ruimte. Handhaving In eerste aanleg is de gemeente zelf verantwoordelijk voor handhaving van het landelijk vuurwerkverbod. De boa’s kunnen controleren op de voorwaarden in de aanloop naar de jaarwisseling. De beschikbare capaciteit van de politie en boa's is helaas niet onbeperkt en staat voor en tijdens de jaarwisseling onder druk vanwege de brede inzet die wordt gevraagd op het gebied van openbare orde en veiligheid. De gemeente, politie en andere ketenpartners zetten de beschikbare capaciteit zo doelgericht mogelijk in om de naleving van het vuurwerkverbod en de veiligheid in de openbare ruimte te bevorderen.

De aanpak van het bezit, de handel en het afsteken van illegaal vuurwerk kent een drieledige strategie: preventie, gerichte opsporing en strikte handhaving. Hierbij werken de gemeenten, de politie en het Openbaar Ministerie (OM) nauw samen. De komende jaarwisseling zal met het ingaan van het landelijk vuurwerkverbod (opnieuw) in het teken staan van een goede samenhang tussen bestuurlijke en strafrechtelijke handhaving. De gemeente heeft een belangrijke verantwoordelijkheid in de (pro)actieve handhaving door haar BOA-capaciteit zichtbaar en gericht in te zetten. De politie zal - in afstemming met gezag (OM) - focus leggen op het vervoer en opslag van illegaal vuurwerk en probeert zodoende bezit en de handel hiervan proactief en tijdig op te sporen. Daarnaast zal de politie tijdens de oudejaarsnacht inspanningen verrichten met als doel een feestelijke, veilige en beheersbare jaarwisseling. Veiligheid Het vuurwerkverbod vraagt om een andere invulling van de jaarwisseling. We zijn ons ervan bewust dat dit een ingrijpende verandering is die gevolgen heeft voor inwoners en de manier waarop de jaarwisseling wordt beleefd. Het ontstaan van nieuwe tradities die bijdragen aan een feestelijke en veilige jaarwisseling is een proces dat tijd vraagt en waarin inwoners, maatschappelijke organisaties en overheid gezamenlijk een rol hebben.

Het is daarom moeilijk in te schatten of het landelijke vuurwerkverbod op korte termijn al leidt tot minder ongevallen, schade en overlast binnen onze gemeente. In het geval van situaties waarin hulpverleners geconfronteerd worden met tegen hen gericht geweld of situaties waarbij zij hun taak daardoor niet naar behoren kunnen uitvoeren, treedt de politie repressief op. Op deze beleidslijn worden vooralsnog geen aanvullende maatregelen genomen om de veiligheid van hulpverleners tijdens de jaarwisseling te waarborgen. De boa’s beschikken namelijk al over de benodigde beschermingsmiddelen zoals veiligheidsbrillen en gehoorbescherming. Bovendien hebben de hulpverleners (politie, brandweer en gemeente/beveiligingsbedrijf) tijdens de jaarwisseling onderling contact met elkaar zodat informatie over incidenten en mogelijke veiligheidsrisico’s gedeeld kunnen worden.

Financiële gevolgen De invoering van het landelijke vuurwerkverbod heeft geen directe financiële gevolgen voor onze gemeente. Het Rijk heeft hiervoor geen extra financiële middelen aan gemeenten beschikbaar gesteld. Alternatieven Het college is niet voornemens een centraal evenement te organiseren als alternatief voor consumentenvuurwerk. In het kader van de voorbereiding op het landelijke vuurwerkverbod zijn verschillende alternatieven voor de viering van de jaarwisseling verkend, waaronder een laser- of droneshow en een centraal aftelmoment. Deze grootschalige alternatieven brengen aanzienlijke kosten met zich mee (vanaf circa €50.000), terwijl de verwachting is dat de effecten op het verminderen van overlast, schade en vernielingen beperkt zijn. Gelet op de kosten, uitvoerbaarheid en benodigde capaciteit is het college op dit moment niet voornemens een grootschalige alternatieve viering te organiseren. Inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties worden wel, conform de bestaande aanpak, betrokken bij de invulling van een feestelijke en veilige jaarwisseling. Daarnaast kunnen inwoners op de gebruikelijke wijze initiatieven aandragen voor kleinschalige buurtactiviteiten. Hiervoor kunnen zij, indien nodig, een aanvraag indienen volgens de reguliere gemeentelijke procedures. Meer informatie hierover is te vinden op de site voor gemeentelijke buurtinitiatieven.

Evaluatie Binnen de gemeente wordt gewerkt met een multidisciplinaire werkgroep met deelnemers van politie, brandweer, jongerenwerk en gemeente. Deze werkgroep monitort in de aanloop naar de jaarwisseling de signalen en mogelijke effecten van het landelijk vuurwerkverbod. Daarnaast is hier ook regionaal en landelijk aandacht voor en worden wij daarover goed geïnformeerd. Het bestaande draaiboek voor de jaarwisseling wordt in de tweede helft van 2026 geactualiseerd. Omdat dit document (privacy)gevoelige informatie bevat, acht het college het niet wenselijk om dit draaiboek openbaar te maken of met de raad te delen. Na afloop van de jaarwisseling vindt een evaluatiebijeenkomst plaats. Het college zal de raad hierover in het eerste kwartaal van 2027 via een raadsinformatiebrief informeren. Ontheffingen Het college is voornemens om voor de jaarwisseling 2026-2027 geen ontheffingen te verlenen aan verenigingen of stichtingen met een aantoonbare lokale binding voor het afsteken van vuurwerk. Daarbij spelen de korte voorbereidingstijd, het ontbreken van een uitgewerkt beleidskader en de beperkte mogelijkheden voor toezicht en handhaving een belangrijke rol. Het college zal de ervaringen met het landelijke vuurwerkverbod evalueren en bezien of het in de toekomst wenselijk en uitvoerbaar is om gebruik te maken van de ontheffingsmogelijkheid.

Indien daartoe wordt besloten, zullen de voorwaarden en beoordelingscriteria nader worden uitgewerkt in lokaal en/of regionaal beleid. Politie, OM en brandweer kunnen zich vinden in deze lijn. Ook de regiogemeenten zijn voornemens voor de jaarwisseling van 2026-2027 geen ontheffingen te verlenen. Aangezien er geen ontheffingen worden verleend, is communicatie over een aanvraagprocedure op dit moment niet aan de orde. Daarentegen wordt er door de burgemeester nog wel een Beleidsregel veilige jaarwisseling Oudewater vastgesteld waarin de overwegingen om geen ontheffingen (nuloptie) te verlenen duidelijk worden vastgelegd. Deze Beleidsregels worden ook gepubliceerd. Regionale Projectgroep Binnen district West Utrecht is een ambtelijke werkgroep jaarwisseling actief, waaraan gemeenten, politie en het OM deelnemen. Binnen deze werkgroep is onder meer gesproken over de gevolgen van het landelijke vuurwerkverbod, de eventuele toepassing van de ontheffingsmogelijkheid (Beleidsregel met nul-beleid) en mogelijke alternatieven voor de viering van de jaarwisseling. Via deze weg hoopt het college de raad voldoende te hebben geïnformeerd. Financiën N.v.t.

Vervolg N.v.t. Bijlagen