A14. RIB Onafhankelijke clientondersteuning (153954).pdf

RAADSINFORMATIEBRIEF

Van college van burgemeester en wethouders Vergadering van 10 september 2024 Kenmerk Z/24/072736 / D/24/153954 Portefeuillehouder Walther Kok Portefeuille Wmo, ouderenzorg, welzijn, Wulverhorst Opsteller Verbrugge, Sabrina Onderwerp Onafhankelijke clientondersteuning

Kennisnemen van • Hoe onafhankelijke clientondersteuning in Oudewater is georganiseerd en wordt uitgevoerd. • Hoe het project voor het opzetten voor informele onafhankelijke clientondersteuning is gewijzigd en vorm heeft gekregen.

Inleiding Onafhankelijke cliëntondersteuning Naar aanleiding van mondelinge vragen in de raad over cliëntondersteuning in Oudewater, infomeren wij u hiermee over hoe dit in Oudewater is georganiseerd.

De Wmo 2015 bepaalt dat gemeenten cliëntondersteuning moeten bieden: gratis, levensbreed, onafhankelijk en in het belang van de cliënt. De Wmo 2015 geeft de volgende definitie van clientondersteuning: onafhankelijke ondersteuning met informatie, advies en algemene ondersteuning die bijdraagt aan het versterken van de zelfredzaamheid en participatie en het verkrijgen van een zo integraal mogelijke dienstverlening op het gebied van maatschappelijke ondersteuning, preventieve zorg, zorg, jeugdhulp, onderwijs, welzijn, wonen, werk en inkomen; De onafhankelijke cliëntondersteuner staat naast de inwoner en informeert, adviseert en ondersteunt de inwoner bij vragen over (het vinden van) hulp en ondersteuning. Gemeente Oudewater heeft onafhankelijke cliëntondersteuning (hierna OCO) belegd bij MEE Utrecht, Gooi & Vecht. MEE Utrecht, Gooi & Vecht bestaat uit ervaren professionals, waarvan een deel zelf ervaring heeft als cliënt of mantelzorger (www.mee-ugv.nl).

Cliënten van het Stadsteam Oudewater worden bij de aanmelding per mail of per brief geïnformeerd over de mogelijkheid om een onafhankelijke cliëntondersteuner in te schakelen. Mocht de inwoner behoefte hebben aan een folder, dan is die ook bij het Stadsteam verkrijgbaar. Ook op de website van het Stadsteam Stichting de Thuisbasis staat informatie over de mogelijkheid van OCO. In de aanmeldingsfase bij het Stadsteam wordt de inwoner er al op gewezen dat het altijd mogelijk is om iemand uit het eigen netwerk te laten aansluiten bij de gesprekken, wat in praktijk ook veel gebeurt. Ook is in Oudewater lokale betrokkenheid groot en ondersteunen veel vrijwilligers van lokale organisaties en stichtingen inwoners bij allerlei vragen, bijvoorbeeld ook richting het Stadsteam. Koplopers gelden en informele cliëntondersteuning Omdat er relatief weinig trajecten bij MEE worden afgenomen en de lokale betrokkenheid groot is, is er (een aantal) jaren geleden een aanvraag gedaan voor de zogenaamde koplopers gelden – budget beschikbaar voor de ontwikkeling van cliëntondersteuning – om informele cliëntondersteuning in te richten. Informele onafhankelijke cliëntondersteuning wordt uitgevoerd door vrijwilligers en ervaringsdeskundigen. De rol van informele cliëntondersteuner is serieus en vraagt behoorlijk wat kennis, kunde en investering van vrijwilligers.

Movisie heeft hiervoor in 2017 een profiel voor opgesteld1. Het idee was dat vrijwilligers in Oudewater zich laten scholen door MEE waardoor ze als het ware een soort ‘supervrijwilliger’ worden en als informele OCO aan de slag kunnen. Wegens gebrek aan ambtelijke capaciteit heeft dit vervolgens een tijdje stil gelegen. In 2024 is dit opgepakt en is er een andere richting aan gegeven. Daarover leest u hieronder meer.

[1] Profiel informele onafhankelijke cliëntondersteuners, Wat kunnen ze en wat doen ze?, Movisie, januari 2017.

Kernboodschap OCO van MEE in Oudewater Wij zijn tevreden met de uitvoering van de formele OCO door MEE Utrecht, Gooi & Vecht. Voor inwoners van Oudewater die de weg naar MEE vinden, is er vanaf 2021 een vaste cliëntondersteuner, waardoor MEE gericht kan aansluiten op de lokale situatie. In 2023 zijn vier trajecten cliëntondersteuning bij MEE uitgevoerd. De onafhankelijk cliëntondersteuner heeft in totaal 19 uur ingezet. Dit is negen uur meer dan in 2022. De trajecten gingen over het aanmelden/aanvraag voor beschermd wonen, vervoersproblemen vanuit participatie, vraagverheldering om voortgang in procedure te houden (vanwege de vakantie van een medewerker van het Stadsteam) en een vraag ter voorkoming van uitval in het (speciaal) onderwijs. In 2023 zijn er 9 kortdurende informatie- en adviesvragen beantwoord door de cliëntondersteuner, dit komt overeen met het aantal in 2022. In het lopende clientervaringsonderzoek van het Stadsteam is een vraag opgenomen over de bekendheid van OCO van MEE: “Ik ben bekend met de onafhankelijke cliëntondersteuning van MEE-UGV”. Het onderzoek is 96 keer uitgestuurd (aan ouders/verzorger en jongeren), er was een respons van 29 op deze vraag. In de helft van de gevallen was het antwoord neutraal of positief. Wij nemen dit mee in de evaluatie van het clientervaringsonderzoek in het najaar van 2024.

Laagdrempelige training aan vrijwilligers in plaats van het inrichten van informele cliëntondersteuning Na de aanvraag van de zogenaamde koplopers gelden, heeft het traject voor het opzetten van informele OCO een tijd stil gelegen. Hieronder volgt in het kort het tijdspad en de ontwikkeling. In 2020/2021 is er door een ingehuurde kracht een onderzoek gedaan onder partijen in Oudewater naar de behoefte aan het inrichten van de informele cliëntondersteuning, waarna een plan van aanpak is gemaakt. Daarin is een voorstel opgenomen om naast de formele OCO die we hebben belegd bij MEE, ook OCO in het informele veld te beleggen. Helaas was er daarna niet voldoende ambtelijke capaciteit om hier uitvoering aan te geven. Deze koplopers gelden zijn hierdoor een aantal keer overgeheveld. In 2023 is dit alsnog opgepakt. Tijdens onze gebruikelijke accountgesprekken met (subsidie) partners en in de Netwerktafel Ouderen kwam naar voren dat het concept van informele OCO aanspreekt, maar blijkt er anno 2023 onder

de vrijwilligers geen animo om te ontwikkelen tot de bovengenoemde ‘supervrijwilliger’ en als informele OCO aan de slag te gaan. Wél spraken vrijwilligers de wens uit om beter toegerust te zijn om signalen van een (onuitgesproken) hulpvraag te herkennen en meer kennis te hebben van mogelijke ondersteuning en zorg. In de loop van 2023 is dit verder geïnventariseerd bij de Netwerktafel Ouderen. Omdat in Oudewater enorm veel vrijwilligers actief zijn, die met elkaar veel zien en horen, hebben wij met dit doel een training aangeboden. Begin 2024 heeft de training plaatsgevonden. Hiervoor is een deel van de koplopers gelden naar 2024 overgeheveld (dat gaat om € 50.000). In het najaar bekijken we of er behoefte is aan een vervolgtraining of een verdiepende training.

Financiën De OCO van MEE zit in de reguliere begroting en valt niet onder de zogenaamde koplopers gelden. In 2023 ging het om € 1499,10. Van de koplopers gelden, in de begroting weergegeven onder het kopje “Onafhankelijke cliëntondersteuning” is er van de €108.000 (2023) €50.000 overgeheveld naar 2024.

Vervolg We zetten de professionele OCO voort bij MEE Utrecht, Gooi & Vecht. We onderzoeken de behoefte aan herhaling of verdieping van de laagdrempelige training aan vrijwilligers voor het herkennen van signalen van een hulpvraag en de kennis van mogelijke ondersteuning.

Bijlagen nvt