A14. Raadsinformatiebrief Stand van zaken beleidsontwikkeling duurzame transitie van agrarische erven (223030)

RAADSINFORMATIEBRIEF Van college van burgemeester en wethouders Vergadering van 15 september 2026 Kenmerk Z/25/090612 / D/26/223030 Portefeuillehouder Bernadette Schomaker Portefeuille Landelijk Gebied Opsteller Berg, Titia van den Onderwerp Stand van zaken beleidsontwikkeling duurzame transitie van agrarische erven Kernboodschap Er komt veel af op agrariërs, zoals het Utrechts Programma Landelijk Gebied (UPLG) en de recente kamerbrief "Weer ruimte voor boer, natuur en bouw" van de minister van LVVN. Ondernemers vragen daarom om duidelijkheid en ondersteuning van de gemeente voor hun initiatieven om te kunnen blijven ondernemen. Om die duidelijkheid en ruimte te geven is begin 2026 gestart met de ontwikkeling van beleid voor de transformatie van erven (TvE-beleid). Het TvE-beleid biedt initiatiefnemers duidelijke kaders voor functiewijzigingen op erven, passend bij zowel hun toekomstperspectief als de kwaliteit van het landelijk gebied. Daarnaast maken de gewijzigde Provinciale Omgevingsvisie en -Omgevingsverordening nieuw gemeentelijk beleid noodzakelijk. De Omgevingsvisie Oudewater (2022) vormt hierbij het uitgangspunt. Het TvE-beleid wordt, net als het volkshuisvestingsprogramma, ontwikkeld als een omgevingsprogramma onder de Omgevingswet en valt onder de bevoegdheid van het college.

De raad heeft via de wensen- en bedenkingenprocedure een belangrijke stem in de beleidskeuzes, die worden gemaakt met dit programma. Deze beleidskeuzes vormen een aanscherping van de bestaande omgevingsvisie. In 2027 wordt gestart met de aanpassing van de gemeentelijke omgevingsvisie en het omgevingsplan voor het landelijk gebied, waarover de gemeenteraad zal besluiten. Toelichting Het landelijk gebied is sterk in ontwikkeling. In Oudewater betreft dit een groot gebied waar zowel de agrariërs als andere bewoners van de gemeente veel waarde aan hechten. De gemeente streeft een toegankelijk en vitaal landelijk gebied na met een duurzaam perspectief voor de agrariërs. Dit alles in de context van een grote veranderingen in het rijks- en provinciaal beleid voor het landelijk gebied ten aanzien van thema’s zoals stikstof, natuur en water- en bodemkwaliteit. Over deze ontwikkelingen wordt de raad later deze maand in een aparte raadsinformatiebrief geïnformeerd. Agrarisch ondernemers zoeken naar kansen die aansluiten bij de ontwikkeling van het landelijk gebied. Er zijn steeds meer initiatieven voor activiteiten op erven die passen bij de omgevingsvisie, maar ons huidige beleid sluit daar niet altijd bij aan. Daarom is actualisatie, verheldering, en meer ruimte gewenst. Dit biedt helderheid voor initiatiefnemers en voldoende tegenwicht aan ongewenste ontwikkelingen.

Met het nieuwe beleid voor transformaties van alle erven kan de gemeente de erfeigenaren perspectief bieden en ook sturen op

ontwikkelingen in het buitengebied. De kern van het beleid zal gevormd worden door het schetsen van heldere principes en randvoorwaarden, waarbinnen veel ruimte voor eigen inkleuring per erf gegeven kan worden. Gegeven de aanstaande wijziging van de provinciale omgevingsvisie en -verordening is de gemeente ook wettelijk verplicht om nieuw en passend beleid te ontwikkelen voor transformatie van erven. De gemeentelijke regels moeten op basis van nieuwe Rijks- en provinciale (instructie-)regels aangepast worden. Met deze beleidsontwikkeling wordt enerzijds voldaan aan deze verplichting, anderzijds wordt juist ook voldaan aan de eigen gemeentelijk ambitie voor een vitaal landelijk gebied. Planning Het TvE-beleid (in de vorm van een omgevingsprogramma) komt tot stand volgens de volgende aanpak. De stappen waarbij de gemeenteraad in de aanpak worden betrokken zijn vetgedrukt • April/mei 2026: Analysefase de opgaven, kansen en uitdagingen voor het landelijk gebied worden in kaart gebracht en geanalyseerd incl. 1e ronde participatie met meedenkavond en enquête. • Juni t/m augustus 2026: Ontwikkeling van de beleidsrichting: uitwerking van de analyse in richtinggevende keuzes en maatregelen per deelgebied • 22 september 2026: Informeren van de raad via een presentatie in het forum ruimte. • Oktober 2026: opstellen 1e concept TvE-beleid en publieksvriendelijke leidraad incl.

2e ronde participatie / meedenkgroep. • November 2026: Vaststellen eindconcept TvE-beleid door college • December 2026 t/m februari 2027: Zienswijzeprocedure eindconcept beleidsvoorstel • Maart 2027: Wensen- en bedenkingenprocedure door de raad • April 2027: Definitieve vaststelling TvE-beleid en leidraad door college • 2027: Vertaalslag naar omgevingsplan. De planning wordt eind dit jaar toegelicht in een aparte RIB over dit omgevingsplan Landelijk gebied. Communicatie en participatie Participatie is voor deze beleidsontwikkeling van groot belang. Daarom is in de aanpak de publieksparticipatie gedurende het gehele traject een belangrijk aspect. Naast verspreiding van informatie via lokale media en sociale kanalen, is er een speciale projectpagina op de website ingericht (www.oudewater.nl/toekomstlandelijkgebied). Ook worden algemene communicatiemiddelen ingezet om stakeholders adequaat te informeren. Belanghebbende stakeholders worden proactief betrokken tijdens de analyse, de beleidsontwikkeling en het opstellen van de leidraad. Deze participatie vindt plaats in twee vormen: • o Een brede digitale participatiemogelijkheid via de gemeentelijke website, toegankelijk voor alle geïnteresseerde bewoners en ondernemers. In mei heeft er een vragenlijst opengestaan.

De input wordt momenteel verwerkt en teruggekoppeld via de website o Op 10 juni 2026 hebben we in Oudewater een meedenkavond gehouden. Hierbij was een goede afspiegeling aanwezig van belangen in het buitengebied. Denk bijvoorbeeld aan ondernemers, plattelands- én stadsbewoners, verschillende type boeren. De terugblik op deze avond is terug te lezen op de website. De input van deze avond wordt samen met de input van de vragenlijst meegenomen in de beleidsontwikkeling. o Op 14 oktober wordt een tweede avond met dezelfde groep participanten georganiseerd. Op die avond denken zij mee over de beleidsuitwerking. o Uiteindelijk start na vaststelling van het concept TvE-beleid de zienswijzeprocedure via de website. Financiën De werkzaamheden voor het TvE-beleid worden voor de gemeenten Woerden en Oudewater gelijktijdig opgepakt. De kosten voor het gezamenlijke traject zijn geraamd op €143.878. De provincie Utrecht co- financiert dit traject met €34.940. Gezien de omvang van het landelijk gebied binnen beide gemeenten is een

verdeelsleutel van 2/3 voor de gemeente Woerden en 1/3 voor de gemeente Oudewater bepaald. Voor Oudewater is in de Voorjaarsrapportage € 55.000 voor advieskosten toegevoegd. Vervolg Samenvattend wordt de Raad na deze raadsinformatiebrief als volgt betrokken: 1. In de Beleidsontwikkelingsfase via een Forumbijeenkomst op 22 september wordt u meegenomen in de opbrengsten van de analyse en vertaalslag naar beleid. 2. Na de vaststelling van het concept TvE-beleid door het college en de ter inzagelegging: wordt deze aan u voorgelegd via wensen en bedenkingenprocedure. 3. Na vaststelling van het TvE-beleid wordt U met een raadsinformatiebrief geïnformeerd over het definitieve besluit van het college. Bijlagen n.v.t.