A13.3 Veiligheidsbeeld 6maandsrapportage 2024.pdf

Veiligheidsbeeld Midden-Nederland Januari – juli 2024

Inleiding Deze rapportage laat per gemeente en ook op regionaal niveau de ontwikkeling zien van de geregistreerde criminaliteit in de eerste zes maanden van 2024 t.o.v. diezelfde periode in 2023. Hoewel de regionale prioriteiten Georganiseerde ondermijnende criminaliteit, Digitale veiligheid & Cybercrime en Maatschappelijke onrust moeilijk in cijfers zijn te vatten, is in deze rapportage een eerste stap gezet om de ontwikkeling en duiding waar mogelijk kwantitatief en kwalitatief in beeld te brengen.

Leeswijzer In deze rapportage geven we in het eerste hoofdstuk meer duiding aan de ontwikkeling op de regionale geprioriteerde thema’s Digitale veiligheid & Cybercrime, Georganiseerde ondermijnende criminaliteit en Maatschappelijke onrust. In hoofdstukken 2 en 3 wordt per gemeente (hoofdstuk 2) en de regio (hoofdstuk 3) de ontwikkeling van de geregistreerde criminaliteit in de bekende tabel en grafiek getoond. De ontwikkeling en bijbehorende duiding van de overige delicten en registraties zoals VVC, jongerenoverlast en overlast door mensen met onbegrepen gedrag, vinden we terug in het laatste hoofdstuk.

Hoofdstuk 1 Voortgang geprioriteerde thema’s

Ontwikkeling Digitale Veiligheid en Cybercrime Ontwikkeling Georganiseerde ondermijnende criminaliteit Ontwikkeling Maatschappelijke onrust

Hoofdstuk 2 Ontwikkeling geregistreerde criminaliteit

Veiligheidsontwikkeling geregistreerde criminaliteit per gemeente Veiligheidsontwikkeling regio Midden Nederland

Hoofdstuk 3 Duiding traditionele criminaliteit

Veiligheidsontwikkeling incl. duiding overige thema’s

Digitale veiligheid & Cybercrime Criminaliteit digitaliseert: woninginbraak wordt het hacken van een internetbankierenaccount, de babbeltruc is nu de bankhelpdeskfraude en aanranding vindt nu online plaats in de vorm van beeldgerelateerd seksueel misbruik (o.a. sextortion). De impact van deze delicten is online even groot of soms groter dan de offline vormen. Naast financiële schade ervaren slachtoffers schaamte en angst.

Ontwikkelingen en trends •

• •

• • •

We zien een afname van -28% op cybercrime. Fraude (zowel online als offline) daarentegen is gestegen met +14%, waarvan de gedigitaliseerde criminaliteit met -3% is afgenomen. We weten ook dat digitale onveiligheid zich moeilijk laat vertalen in eenduidige cijfers. Naast het feit dat er een hoog dark number is, o.a. omdat er onder slachtoffers veel schaamte is om aangifte te doen, zijn de politiecijfers ook lastig uit de systemen te halen. Er waren in 2023 in Midden-Nederland meer slachtoffers van online criminaliteit dan van woninginbraken, autokraken, (brom)fietsdiefstal en geweldsincidenten bij elkaar (bron Veiligheidsmonitor 2023) Het cybercrime beeld van Openbaar Ministerie en politie (2024) laat zien: o Zorgwekkend aandeel jonge cybercrimeverdachten o Opkomst van data-diefstal en -handel o Vermenging met traditionele capaciteit o Nederland als host van criminele (digitale) infrastructuur o Impact op slachtoffers wordt onderschat o Brede bestrijding is noodzakelijk voor een effectieve aanpak o Bovenstaande wordt bevestigd door het Eenheidsondermijningsbeeld Midden-Nederland (RIEC, 2024), waarin we ook een sterke verwevenheid zien tussen ondermijning en cybercrime in onze buurten en wijken. Bij online criminaliteit doet ongeveer 16,5% aangifte bij de politie. 40% meldt elders (bank, fraudehelpdesk, etc.).

(bron Veiligheidsmonitor 2023) Fishing is de belangrijkste vorm van online criminaliteit in Midden-Nederland. Deze delictsvorm telde 33.000 slachtoffers waarvan bijna 13.000 financieel nadeel ondervond. (bron Veiligheidsmonitor 2023) Er wordt mondiaal meer geld verdiend met cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit dan met drugscriminaliteit. (bron Europol)

Wat willen we bereiken? In Midden-Nederland gaan we slachtoffer- en daderschap van gedigitaliseerde criminaliteit en cybercrime voorkomen en daders hiervan pakken. Hiertoe hebben we kundige(re) professionals nodig voor wie integraal samenwerken tussen gemeenten, politie en OM vanzelfsprekend is. Data wordt gebruikt om capaciteit gericht in te zetten. De potentiële slachtoffers en daders worden weerbaar tegen gedigitaliseerde criminaliteit en cybercrime.

Wat gaan we daarvoor doen? Dit gaan we bereiken door het bevorderen van de melding- aangiftebereidheid van slachtoffers (campagnes), te zorgen voor een (integraal) informatiebeeld, gerichtere inzet (capaciteit) om slachtofferschap en daderschap te voorkomen (preventie) en daders te pakken (repressie) en ontwikkeltrajecten (competentiebevordering) in en tussen de veiligheidsorganisaties.

Georganiseerde ondermijnende criminaliteit Op basis van diverse bronnen kan de cocaïnehandel in Midden-Nederland worden omschreven als ‘een grote marktplaats, met een komen en gaan van aanbieders en afnemers’. In 2023 hebben ruim 100 incidenten

Drugshandel, -vervaardiging, -bezit Midden-Nederland

plaatsgevonden waarbij woningen of bedrijfspanden zijn beschoten of waar explosieven zijn afgegaan. Het overgrote deel betreft explosies bij woningen. Criminelen

700

hanteren excessief geweld of dreigen daarmee, om hun imperium in stand te houden of uit te breiden. Dit heeft

600

grote gevolgen voor bijvoorbeeld het veiligheidsgevoel van onze inwoners. Het gaat vaak om delicten waarin niet één

648

500

persoon, maar de maatschappij het slachtoffer is (bijvoorbeeld van de drugshandel), of er is een lage aangiftebereidheid vanwege angst voor represailles. Naast

462 400

het gebruik van excessief geweld rekruteren

448

474

Eerste helft Eerste helft Eerste helft Eerste helft 2021 2022 2023 2024

drugscriminelen kwetsbare jongeren in wijken en buurten. Jongeren die de verleidingen van het grote geld niet

kunnen weerstaan of gewoonweg worden gedwongen om mee te werken. De drugsproblematiek manifesteert zich binnen en buiten de regio op verschillende manieren, zoals de inzet van dekmantelbedrijven, criminele dienstverleners en witwasstructuren.

Ontwikkelingen en trends •

Wapenhandel of wapenbezit heeft zowel betrekking op vuurwapens als niet-vuurwapens en is in de eerste zes maanden van 2024 met +23% gestegen t.o.v. diezelfde periode een jaar eerder. Een mogelijke verklaring voor de stijging is dat er meer aandacht voor is en er meer controles zijn.

•

Wat betreft drugshandel, -vervaardiging, -gebruik: Het aantal registraties is de eerste zes maanden van 2024 met +37% gestegen t.o.v.

Drugshandel, -vervaardiging en -bezit Midden-Nederland

diezelfde periode in 2023. Vooral

400 350 300 250 200 200 150 100 53 50 0 Eerste helft 2021 Eerste helft 2022 Eerste helft 2023 Eerste helft 2024

stijging. Verklaarbaar omdat hier

395

Bezit drugs

Handel drugs

Maken drugs

het bezit van hard- en/of softdrugs draagt bij aan deze steeds meer aandacht voor is en de politie ook meer controleert. Deze stijging zien we in alle districten.

• Naar schatting loopt twee derde van alle betalingen voor cocaïnetransporten naar Nederland via een uitgebreid en ondergronds crimineel bankensysteem. Criminelen gebruiken al enkele jaren in

toenemende mate cryptovaluta als betaalmiddel voor het aankopen van drugs, het witwassen van drugsgeld en als beleggingsmiddel.

•

De georganiseerdheid van criminelen binnen cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit is de afgelopen jaren in rap tempo toegenomen. Bepaalde csv’s beschikken over zeer veel geld en kunnen daarmee hoogwaardige ict-kennis inkopen voor criminele activiteiten. Ook de jeugd heeft de onlinemogelijkheden om crimineel geld te verdienen ontdekt.

•

Fraude en criminaliteit binnen het zorgdomein is de laatste jaren toegenomen. PGB fraude en valse diploma’s en daarmee ongediplomeerd personeel aan het bed, zijn maar enkele voorbeelden van deze vorm criminaliteit/fraude.

Wat willen we bereiken? Het maatschappelijke probleem van de drugscriminaliteit is ernstig en veelomvattend, met daarin een hoofdrol voor de criminele samenwerkingsverbanden (csv’s). Onze ambitie is de csv’s terug te dringen en de maatschappelijke weerbaarheid daartegen te vergroten.

Wat gaan we daarvoor doen? Meer zicht, sterkere informatiepositie en een effectiever handelingsrepertoire is nodig om de csv’s terug te dringen. Meer mogelijkheden zoals interventies en barrières moeten lokale en regionale partners helpen om jongeren, buurten, branches en overheden weerbaarder te maken. Daarnaast is er een grotere maatschappelijke betrokkenheid nodig rondom ondermijning. Zie het meerjarenplan 2023-2026 en het daarbij horende uitvoeringsplan 2023-2024.

Maatschappelijke onrust De ontwikkeling van dit fenomeen laat zich moeilijk vertalen in cijfers. Er zijn (nog) geen indicatoren beschikbaar om de monitoring op het maatschappelijke effect en/of de veiligheidsstrategie in kaart te brengen. Het gaat hierbij over maatschappelijke vraagstukken (o.a. klimaat, migratie) die voor polarisatie zorgen en die het vertrouwen in de overheid onder druk zetten. Ook hebben we te maken met buitenlandse conflicten die worden ‘geïmporteerd’ naar onze eigen maatschappij.

Ontwikkelingen en trends? We zien in onze regio dat met betrekking tot de oorlog in Gaza diepe verdeeldheid heerst over de beide partijen en het te volgen beleid. Dit uit zich o.a. in pro-Palestina-demonstraties in diverse gemeenten en studentenprotesten in de stad Utrecht waarbij ook de Mobiele Eenheid heeft moeten ingrijpen. Dit conflict zorgt mede voor een heropleving van zowel antisemitisme als islamofobie. Ook de genoemde studentenprotesten hebben laten zien welke invloedrijke rol de sociale media speelt in het aanjagen van deze protesten. Openbare ordeverstoringen hebben in toenemende mate een online dimensie. Ook in Midden-Nederland is er een kleine minderheid die zich steeds meer afzet tegen de overheid, dan wel gevestigde orde in brede zin. In sommige gevallen hebben we het hier over anti-institutioneel extremisme. De omvang van de anti-institutionele extremistische beweging lijkt landelijk te zijn gegroeid. Anti-institutionele extremisten trekken zich steeds meer terug in hun eigen kring. Een onderdeel van deze beweging noemt zichzelf ‘soeverein’, wijst het gezag van de overheid af en meent zich niet te hoeven houden aan de geldende wet- en regelgeving. Alhoewel de precieze omvang lastig te duiden is, schat de AIVD in dat er ten minste momenteel enkele tienduizenden mensen in Nederland zijn die zichzelf als soeverein identificeren.

Het is de verwachting dat deze aantallen verder toe zullen nemen de komende jaren. Over de precieze omvang van dit fenomeen in Midden-Nederland, is geen nauwkeurige schatting te geven. Dit geldt evenmin voor de ontwikkeling.

Wat willen we bereiken? Met het programma streven we twee grote doelen na: i) Beter (in)zicht op (dreigende) maatschappelijke onrust en ii) Groter handelingsperspectief voor het voorkomen en bestrijden van maatschappelijke onrust. Het eerste doel hangt samen met o.a. een betere informatie- en kennispositie, een betere signalering en meer in verbinding staan met lokale gemeenschappen. Het tweede doel hangt samen met een betere preparatie op maatschappelijke onrust en betere samenwerking tussen partners. En met een breder en effectiever handelingsrepertoire.

Wat gaan we daarvoor doen? Er is een actieagenda opgesteld met uiteenlopende interventies die bijdragen aan de realisatie van beide doelen. De volgende interventies dragen bij aan het verbeteren van onze kennis- en informatiepositie m.b.t. de uiteenlopende vormen van maatschappelijke onrust:

•

Realisatie fenomeenkaart online aangejaagde ordeverstoringen, met als doel het fenomeen van online aangejaagde ordeverstoringen zo volledig mogelijk in kaart te brengen en betrouwbaar te documenteren, ten einde het handelingsperspectief van bestuurders en professionals te verrijken.

•

Realisatie quick scan soevereinen/autonomen onder de 38 gemeenten van Midden-Nederland, in samenwerking met hogeschool Inholland. De uitkomsten van deze quick scan worden media juli gedeeld.

•

Start van een pilot informatievoorziening in het district West, in samenwerking met het DRIO van politie. Kern van deze pilot, die in juli van start gaat, is het ontsluiten van het wekelijks OOV-beeld voor de

DVC-leden van dit district. Daarbij gaan we verkennen op welke wijze we dit informatiebeeld kunnen verrijken met gemeentelijke informatie. Om tot een beter handelingskader te komen om maatschappelijke onrust te voorkomen en te bestrijden, zijn onder meer de volgende acties ondernomen:

•

Realisatie kennissessie over complexe demonstraties, waarbij met vertegenwoordigers van politie, OM, gemeenten en het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties kennis en ervaringen zijn uitgewisseld in relatie tot het onderwerp complexe demonstraties (demonstratierecht, casuïstiekbesprekingen). In het najaar krijgt deze bijeenkomst een vervolg, in de vorm van een praktijkoefening in het formuleren van een driehoeksadvies.

•

Realisatie roadshow online aangejaagde ordeverstoringen (OAOV). Naast het vergroten van het kennisniveau hebben de deelnemers van gemeenten, politie, OM, en de ministeries van JenV en BZK geoefend met casuïstiek.

•

Realisatie bestuurlijk rondetafelgesprek over de online dimensie van maatschappelijke onrust. In aanwezigheid van 9 burgemeesters, het hoofd eenheidsleiding van politie en teammanager Beleid & Strategie van het Openbaar Ministerie is tijdens deze bijeenkomst van gedachten gewisseld over verschillende onlinevraagstukken, waaronder het fenomeen online aangejaagde ordeverstoringen, online onderzoek en diverse handelingsperspectieven. Hierbij waren diverse sprekers aanwezig.

Oudewater In 2024 is de totale geregistreerde criminaliteit in Oudewater met +21% gestegen ten opzichte van diezelfde periode in 2023. Dit is minder gunstig dan de gemiddelde regionale ontwikkeling (-1%). Omdat Oudewater een relatief kleine gemeente is, kunnen procentuele stijgingen en dalingen snel groot zijn.

•

Opvallende dalers zijn het aantal registraties van cybercrime (-89%, van 9 naar 1). Ook het aantal registraties van gedigitaliseerde criminaliteit is afgenomen (-14%, van 22 naar 19). Bij beide vormen van criminaliteit is de daling groter dan de regionale daling. Hetzelfde geldt voor het aantal woninginbraken, welke is gehalveerd van 6 naar 3 (regionaal -6%).

•

Opvallendste stijger is het aantal meldingen van jongerenoverlast (van 14 naar 35) terwijl dit regionaal juist maar met+ 2% is gestegen. Een andere opvallende stijger is het aantal meldingen van overlast door onbegrepen gedrag (+60%, van 15 naar 24). Ook het aantal vernielingen is toegenomen (van 11 naar 17), terwijl dit regionaal juist is afgenomen (-3%).

ontwik.jan-jun 2024 t.o.v . jan-jun 2023

januari t/m juni: 2021

2022

2023

2024

gemeent e

Midden Nederland

c riminalit eit t ot aal

140

129

102

123

+ 21%

– 1%

Misdrijven m et grot e im pact woninginbraken totaal ...waarv an geslaagd ...waarv an pogingen geweld: totaal ...waarv an zeden ...waarv an straatroof ...waarv an ov erv al ...waarv an openlijk geweld ...waarv an bedreiging ...waarv an mishandeling …waarv an ov erig huiselijk geweld

7 6 1 14 3 0 0 0 5 6 0 2

8 6 2 12 0 0 0 1 3 7 1 3

6 4 2 4 0 0 0 0 1 3 0 0

3 2 1 6 2 0 0 0 1 3 0 3

– 50% – 50% – 50% + 50%

– 6% + 1% – 20% + 1% – 19% – 17% + 4% + 4% + 3% + 4% + 1% – 18%

Veel voorkom ende crim inalit eit autokraken brom-,snor-,fietsdiefstal v ernielingen zakkenrollen inbraak/diefstal bedrijf en instelling winkeldiefstal

12 2 8 0 3 0

5 7 13 1 4 1

1 6 11 0 1 3

4 6 17 0 2 3

+ 300% 0% + 55%

Overig fraude totaal ... waarv an gedigitaliseerde c rimi wapenhandel en/of bezit drugshandel,-v erv aardiging,-bezit c y berc rime

35 35 0 1 6

19 18 0 1 8

22 22 0 0 9

23 19 0 2 1

+ 5% – 14%

– 89%

+ 14% – 3% + 23% + 37% – 28%

meldingen jongerenov erlast ov erlast onbegrepen gedrag ongev allen op de weg

21 17 32

8 12 41

14 15 32

35 24 37

+ 150% + 60% + 16%

+ 2% + 17% – 1%

0% 0%

+ 100% 0%

+ 6% – 2% – 3% + 4% – 10% – 14%

criminaliteit

2024 t.o.v. 2023

+ 21%

140

129

102

123

2021

2022

2023

2024

daling

stijging

woninginbraak geweld autokraak (brom)fietsdiefstal

vernielingen zakkenrollen fraude wv online handel jongerenoverlast onbegrepen gedrag gemeente

Midden Nederland

– 1% gemeente

Midden Nederland

Veiligheid in Midden-Nederland De totale geregistreerde criminaliteit in Midden-Nederland is in de eerste zes maanden 2024 op een vergelijkbaar niveau (daling met -1%) als het jaar daarvoor. We zien een duidelijk verschil tussen traditionele criminaliteit en de minder-zichtbare criminaliteit. Woninginbraken, huiselijk geweld en de meeste vormen van veel voorkomende criminaliteit zijn gedaald, terwijl fraude (+14%, wapenhandel en/of bezit (+23%) en drugshandel,-vervaardiging,-bezit (+37%) juist gestegen zijn.

•

De geregistreerde misdrijven geven geen totaalbeeld van alle gepleegde delicten. Er is altijd sprake van een “dark number” (het verschil tussen het aantal werkelijk gepleegde misdrijven en het aantal geregistreerde misdrijven). Bij het ene misdrijf, zoals drugscriminaliteit, digitale onveiligheid en cybercrime is dit veel meer aanwezig dan bij de traditionele criminaliteit, zoals woninginbraak of autokraak.

•

De aangiftebereidheid is over de jaren heen vrij stabiel gebleven. In Midden-Nederland doet rond een kwart aangifte. Er is een groot verschil in aangiftebereidheid tussen traditionele en digitale criminaliteit. Uitkomsten van de Veiligheidsmonitor 2023 geven aan dat er meer mensen slachtoffer worden van traditionele (20%) dan van digitale criminaliteit (16%). In 2021 was dit beide 17%. Rond 32 procent van de slachtoffers doet aangifte van traditionele criminaliteit tegen ruim 17 procent van de slachtoffers van digitale criminaliteit. Dit is vergelijkbaar met 2021.

•

Het onveiligheidsgevoel in Midden-Nederland is de laatste jaren minder geworden. In 2021 voelden 34,6% van onzer inwoners zich wel eens onveilig tegenover 37% in 2023. Landelijk is deze trend ook te zien. In Flevoland nam het aantal mensen dat zich onveilig voelt het sterkst toe. (Veiligheidsmonitor 2023)

•

Op de lange termijn is een verschuiving over de jaren heen, van de meer zichtbare criminaliteitsvormen als woning- en bedrijfsinbraken, autokraken en fietsdiefstallen etc. (aangifte-criminaliteit), naar minder zichtbare, ondermijnende vormen van criminaliteit, zoals fraude, witwassen en cybercrime.

criminaliteit 1e helft: januari t/m juni: 2024

ontwik.jan-jun 2024 t.o.v . jan-jun 2023

c riminalit eit t ot aal

39827 41338 43470 42948

– 1%

Misdrijven m et grot e im pact woninginbraken totaal ...waarv an geslaagd ...waarv an pogingen geweld: totaal ...waarv an zeden ...waarv an straatroof ...waarv an ov erv al ...waarv an openlijk geweld ...waarv an bedreiging ...waarv an mishandeling …waarv an ov erig huiselijk geweld

1420 954 466 3664 320 82 27 187 1289 1659 100 752

1733 1220 513 3889 374 80 35 241 1148 1904 107 790

1321 908 413 3791 396 105 23 246 1104 1806 111 694

1247 917 330 3813 321 87 24 256 1136 1877 112 566

– 6% + 1% – 20% + 1% – 19% – 17% + 4% + 4% + 3% + 4% + 1% – 18%

Veel voorkom ende crim inalit eit autokraken brom-,snor-,fietsdiefstal v ernielingen zakkenrollen inbraak/diefstal bedrijf en instelling winkeldiefstal

3357 3294 4139 276 635 1584

3526 4481 3873 445 679 2382

3229 4906 4005 708 680 2603

3423 4830 3884 737 613 2234

+ 6% – 2% – 3% + 4% – 10% – 14%

Overig fraude totaal …waarv an: gedigitaliseerde c rimi wapenhandel en/of bezit drugshandel,-v erv aardiging,-bezit c y berc rime

7493 7343 248 462 980

4534 4431 268 448 959

4754 4625 255 474 799

5399 4509 313 648 579

+ 14% – 3% + 23% + 37% – 28%

meldingen jongerenov erlast ov erlast onbegrepen gedrag ongev allen op de weg

11552 6560 7854

6498 6770 8714

6434 7211 9197

6550 8465 9084

+ 2% + 17% – 1%

2021

2022

2023

39827

41338

43470

42948

2021

2022

2023

2024

daling woninginbraak geweld autokraak (brom)fietsdiefstal vernielingen zakkenrollen fraude wv online handel jongerenoverlast onbegrepen gedrag

stijging

Veiligheidsontwikkeling thema’s Geweld Welke ontwikkelingen in de geregistreerde geweldscijfers zijn zichtbaar? • •

•

•

De geweldsmisdrijven zijn de eerste zes maanden van 2024 met +1% licht gestegen. Het aantal geregistreerde straatroven (-17%) en zedendelicten (-19%) zijn beide gedaald en zijn daarmee weer op het niveau van 2021. Dit komt voornamelijk door de stijging in 2023. Bij het delict straatroof zijn met name smartphones populaire buit. Straatroven komen het meest voor in de grotere steden. De registraties van het aantal overvallen is de eerste vier maanden van 2024 nagenoeg gelijk gebleven (van 23 naar 24). Verklaringen hiervoor kunnen o.a. zijn: criminele richten zich op andere vormen van criminaliteit met een minder hoge pakkans of het afnemend gebruik van contant geld. De kwetsbaarste objecten zijn snackbars, benzinestations en supermarkten. De laatste jaren worden we vaker geconfronteerd met overvallen in woningen. Bij huiselijk geweld zien we wederom een daling (-18%) en is daarmee op het laagste niveau sinds 2021.

Wat wordt er gedaan om het aantal geweldsmisdrijven te laten dalen? •

•

•

Campagnemateriaal over straatroven is via de website van het CCV beschikbaar gesteld. Aanwezigheid van (gemeentelijke) toezichthouders op hotspots is erop gericht om de kans op straatroof te verkleinen. Politie en Openbaar Ministerie zetten zich in om straatrovers op te sporen en te vervolgen. In het kader van de integrale aanpak van ondermijning is investeren op de weerbaarheid van bestuurders en ambtenaren aandachtspunt. Dit gebeurt door de kennis te verbreden over ondermijnende criminaliteit, het bestuurlijk instrumentarium op orde te brengen, informatiesystemen in te richten, maar ook door meer aandacht voor de veiligheid van ambtenaren en bestuurders die een rol hebben in de aanpak van ondermijning. Burgernet wordt in toenemende mate ingezet om direct na een geweldsmisdrijf de dader(s) te kunnen opsporen. Dit door alle burgers die zich in de buurt van het misdrijf bevinden te alarmeren via de Burgernet App, zodat zij kunnen uitkijken naar de dader(s) en direct de politie kunnen informeren. Ook achteraf schakelt de recherche soms via Burgernet (Digitaal Buurtonderzoek) de hulp in van het publiek.

Jongerenoverlast (BVH) Welke ontwikkelingen in de registratie van jongerenoverlast zijn er zichtbaar? •

•

•

Het aantal geregistreerde meldingen van jongerenoverlast is de eerste zes maanden van 2024 met +2% gestegen ten opzichte van diezelfde periode in 2023. Het aantal geregistreerde meldingen van jongerenoverlast blijft daarmee op een vergelijkbaar niveau als in 2022 en 2023. Het aantal meldingen jongerenoverlast fluctueert sterk door de jaren, seizoenen en gebeurtenissen heen. Deze fluctuatie wordt veroorzaakt door bijvoorbeeld het weer (warmer weer zorgt over het algemeen voor meer meldingen van jongerenoverlast), extra oproepen om méér te melden (toename meldingsbereidheid), en ook (landelijke) jeugd-rages. Deze ontwikkeling is verklaarbaar wegens de hoge stijging in 2020 en 2021 toen er vanwege de coronamaatregelen weinig te doen was voor jongeren. Nu zitten we weer op het niveau van voor corona en op het laagste niveau sinds 2020.

Wat wordt eraan gedaan om de overlast van jeugd verder aan te pakken? Problematische groepen worden onder regie van de gemeente –middels het 7 stappen-model– doelgericht aangepakt. Het uitgangspunt is 1 groep 1 plan. • In geval van problematisch groepsgedrag, maken gemeente, jongerenwerk en politie een gezamenlijk een inventarisatie; • Nadat lokale partijen een gedeeld beeld hebben van de samenstelling en problematiek van de betreffende groep en individuele groepsleden, wordt onder regie van gemeente een Integraal plan van aanpak bepaald en vastgesteld. Vervolgens wordt dit plan uitgevoerd, gemonitord, afgerond en geëvalueerd.

Communiceren over overlast en criminaliteit door problematische jeugdgroepen? Criminologen adviseren in de communicatie over aantallen (geprioriteerde) jeugdgroepen geen van die groepen specifiek te duiden met bijvoorbeeld een naam, bijnaam en/of locatie. Dit kan statusverhogend werken voor betreffende groepen waardoor onbedoeld de problematiek wordt verergerd (aanzuigende werking). • In de communicatie kan desgewenst het belang benadrukt worden dat bewoners overlast blijven melden, zodat hotspots in beeld gebracht kunnen worden. • Overlast is een complex begrip. Om de ontwikkeling van overlast te monitoren is er niet één allesomvattende indicator. Van belang is de beschikbare indicatoren in samenhang te bezien.

Overlast door personen met onbegrepen gedrag Welke ontwikkelingen in de registratie van overlast door personen met onbegrepen gedrag zijn er zichtbaar? • •

•

•

• •

Het aantal politieregistraties van overlast door personen met onbegrepen gedrag is de eerste zes maanden van 2024 met +17% gestegen ten opzichte van 2023. Dit is het aantal geregistreerde incidenten van overlast door personen met onbegrepen gedrag (E33). Het aantal (unieke) personen dat betrokken is bij deze incidenten, wordt niet als zodanig geregistreerd. Eenzelfde persoon kan zorgen voor meerdere incidenten en bij één registratie kunnen meerdere personen betrokken zijn. Het cijfer zegt ook niets over de aard en ernst van het incident. Bovendien kan de verwarring van zeer tijdelijke aard zijn vanwege gebruik van middelen (drank, drugs). Het aantal incidenten is gebaseerd op de registraties die in de politiesystemen zijn vastgelegd. Indien de politie lokaal/regionaal meer incidenten registreert, betekent dit niet automatisch dat het fenomeen lokaal/regionaal ernstiger is, maar het kan te maken hebben met de lokale/ regionale registratiewijze. De getoonde aantallen kunnen mogelijk afwijken van eerdere gepresenteerde aantallen vanwege een naijleffect. Registraties kunnen namelijk op basis van nieuwe inzichten op een later moment worden aangepast en wel/niet als E33-incident worden gekwalificeerd. Personen die in verwarde toestand een strafbaar feit pleegden, zijn niet in deze (overlast)categorie opgenomen, maar terug te vinden in andere delicten.

In de meeste gevallen overigens is het gedrag van personen met onbegrepen gedrag die de grip op hun leven (dreigen te) verliezen niet overlastgevend, crimineel of gevaarlijk.

Veel voorkomende criminaliteit Welke ontwikkelingen in de geregistreerde veel voorkomende criminaliteit zijn er zichtbaar? Veel voorkomende criminaliteit omvat de registraties van autokraken, brom,- snor-, fietsendiefstal, vernielingen, zakkenrollen, inbraak/diefstal bedrijf en instelling en winkeldiefstal. Ze vormen een grote bron van ergernis. • Opvallend is dat de ontwikkeling van de registreerde criminaliteit van de vormen van veel voorkomende criminaliteit stabiliseert waar de afgelopen jaren bij de meeste een stijging was te zien. • Het aantal registraties van Ontwikkeling veel voorkomende criminaliteit zakkenrollen stijgt met +4% licht Midden-Nederland nadat het de afgelopen jaren fors was gestegen. 5000 • Winkeldiefstallen is in vergelijking 4500 met 2023 met -14% gedaald en is verklaarbaar vanwege de hoge 4000 registraties in 2023. 3500 • Het aantal registraties van bromsnor-, fietsdiefstal is sinds 2021 3000 ieder jaar gestegen. In de eerste 2500 zes maanden van 2024 zien we nu wel een afname (-2%). De 2000 opkomst van de e-bikes zorgde in 1500 2023 voor een stijging en de 1000 ontwikkeling lijkt zich nu te stabiliseren. Het stelen van e500 bikes levert criminelen veel geld 0 op.

Eerste helft Eerste helft Eerste helft Eerste helft • Het aantal vernielingen blijft al 2021 2022 2023 2024 jaren lang redelijk stabiel en is in de eerste zes maanden van 2024 Zakkenrollen Brom-, snor-, fietsdiefstal met -3% gedaald ten opzicht van Winkeldiefstal Vernielingen 2023.

Wat wordt er gedaan om het aantal delicten van veel voorkomende criminaliteit te laten dalen? •

•

• •

In sommige gebieden als winkelcentra en bedrijventerreinen is sprake van een publiek private samenwerking waarbij gemeenten, politie en ondernemers de handen ineenslaan om voor een veilig winkel- en/of bedrijventerrein te zorgen. Onder andere door preventie zoals voorlichting, fysiek schouwen voor verbeteringen en meer controle. Met SODA kunnen winkeliers de schade n.a.v. een winkeldiefstal direct verhalen met de SODA-regeling. Winkelgebieden kunnen gebruik maken van het collectief winkelverbod en de politie stelt ondernemers in staat om te doen. Ook voor winkelpersoneel zijn er diverse maatregelen die getroffen kunnen worden. Op de site van het CCV zijn diverse (gratis) e-learnings beschikbaar. Platform Veilig Ondernemen Midden-Nederland zet zich samen met de veiligheidspartners en ondernemers in voor het voorkomen van criminaliteit die ondernemers raakt, zoals inbraken, winkeldiefstal, geweld en intimidatie. Voor meer informatie en maatregelen neem contact op met info@pvo-mn.nl.

Woninginbraken Welke ontwikkelingen in de geregistreerde woninginbraak-cijfers zijn er zichtbaar? Het aantal geregistreerde woninginbraken is in de eerste zes maanden van 2024 met -6% gedaald t.o.v. diezelfde periode in 2023. Vooral veroorzaakt door het aantal pogingen (-20%), terwijl het aantal geslaagde inbraken met +1% stabiel is gebleven. Het aantal geregistreerde woninginbraken bestaat uit geslaagde inbraken en pogingen tot inbraak.

Wat doen we om het aantal inbraken niet te laten stijgen maar verder te laten dalen? •

•

•

Het gebied is groot; de kans dat de politie een inbreker op heterdaad aanhoudt is daardoor klein. De ogen en oren én 1-1-2-meldingen door burgers zijn hard nodig! Meldingen leiden vaak tot succesvolle aanhoudingen van verdachten en tot veroordelingen. We moeten alert blijven; woninginbraak heeft een grote impact op de slachtoffers en het is een moeilijk aan te pakken vorm van criminaliteit. Dit komt door de grote groep daders en de normvervaging waardoor woninginbraken een instapdelict kan worden. De hedendaagse buit (smartphones, tablets, sieraden etc.) is ruim voorhanden, waardevol, klein en goed te verhandelen. Gemakkelijke heling bevordert het stelen van deze buit. Burgers zijn zich onvoldoende bewust van de kans op woninginbraak en bieden inbrekers daardoor regelmatig gelegenheid. Inzet van een Digitaal Buurtonderzoek via Burgernet na een woninginbraak draagt bij aan het opsporen van de daders. Burgernetdeelnemers krijgen een mail of een Appbericht als er in de omgeving van hun huis is ingebroken. Het bericht bevat enerzijds preventietips en vraagt anderzijds om informatie van de burger die van belang kan zijn voor het opsporingsonderzoek.