A12 - Ingekomen stuk Bureau Objectief - Onderzoek naar de naleving van de leeftijdsgrens bij alcoholverkoop in 2020.pdf

De naleving van diverse verkoopkanalen van alcohol en tabak zijn sinds het meest recente voorgaande onderzoek (2018 en 2016 respectievelijk) significant veranderd. Er zijn ook diverse kanalen

Bij 41 van de 100 aankooppogingen bij avondwinkels is er nageleefd (41.0%). Bij cafetaria’s is er bij 85 van de 285 aankooppogingen nageleefd (29.8%). Bij de horecagelegenheden is er bij 58 van de 200 aankooppogingen nageleefd (29.0%). Bij 37 van de 85 aankooppogingen bij NS kiosken is er nageleefd (43.5%). De gewogen totale naleving van het overkoepelende verkoopkanaal slijterijen is 66.3%. Onder dit verkoopkanaal vallen de volgende subverkoopkanalen: borrelshops, met een naleving van 77.3% (170 van 220), ketenslijterijen met een naleving van 81.1% (159 van 196) en zelfstandige slijterijen met een naleving van 26.4% (53 van 201). Bij sportkantines is er bij 42 van de 176 aankooppogingen nageleefd (23.9%). De gewogen naleving van het overkoepelende verkoopkanaal supermarkten is 58.1%. Onder dit verkoopkanaal vallen de subverkoopkanalen ketensupermarkten en zelfstandige supermarkten. Bij ketensupermarkten is er bij 176 van de 297 aankoop-

VII Dit is uitgezonderd de naleving op tabaksverkoop bij avondwinkels en zelfstandige supermarkten. Bij deze verkoopkanalen kan geen vergelijking worden gemaakt tussen 2016 en 2020, omdat ze in 2016 niet representatief bezocht zijn.

VIII Dit verkoopkanaal is niet meegenomen in het gewogen totale nalevingscijfer voor alcoholverkoop omdat er geen realistische schatting van het totale aanbod van thuisbezorgkanalen gemaakt kan worden.

42

Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2020 - Resultaten

Het onderzoek is gedeeltelijk tijdens de COVID-19-pandemie uitgevoerd. Het vaste protocol voor mysteryshoponderzoek is gehanteerd bij de aankooppogingen. Bij de uitvoering van het onderzoek zijn continu de regels en richtlijnen van de overheid en het RIVM gevolgd. In het hoofdstuk ‘Methode’ is de onderzoeksperiode gespecificeerd en wordt toegelicht welke invloed de coronamaatregelen hebben gehad op de uitvoering.

Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2020 - Resultaten

43

pogingen nageleefd (59.3%). Bij zelfstandige supermarkten is er bij 31 van de 111 aankooppogingen nageleefd (27.9%). Bij thuisbezorgkanalen is er bij 34 van de 275 bestellingen nageleefd (12.4%). Bij maaltijdbezorgdiensten is er bij 2 van de 93 bestellingen nageleefd (2.2%). Bij thuisbezorgende landelijke ketens is er bij 24 van de 91 bestellingen nageleefd (26.4%). Bij webshops is er bij 8 van de 91 bestellingen nageleefd (8.8%).

Figuur 7. Gewogen totale nalevingscijfer en nalevingscijfer alcohol per verkoopkanaal 2020* Avondwinkels

41.0%

[31.9, 50.8], n=100

Cafetaria’s

29.8%

[24.8, 35.4], n=285

Horecagelegenheden

29.0%

[23.2, 35.6], n=200

NS Kiosk

43.5%

[33.5, 54.1], n=85

Slijterijen

66.3%

[64.3, 68.2], n=617

• Borrelshops

77.3%

[71.3, 82.3], n=220

• Ketenslijterijen

81.1%

[75.1, 86.0], n=196

• Zelfstandige slijterijen

26.4%

[20.8, 32.9], n=201

Sportkantines

[18.2, 30.7], n=176

23.9%

Supermarkten

58.1%

[56.7, 59.5], n=408

• Ketensupermarkten

59.3%

[53.6, 64.7], n=297

• Zelfstandige supermarkten

27.9%

[20.4, 36.9], n=111

Thuisbezorgkanalen

12.4%

[12.2, 12.7], n=275

• Maaltijdbezorgdiensten

2.2%

[0.6, 7.5], n=93

•T  huisbezorgende landelijke ketens

26.4%

[18.4, 36.3], n=91

• Webshops

8.8%

[4.5, 16.4], n=91

Gewogen totale nalevingscijfer (excl. thuisbezorgkanalen) [37.3, 38.6], n=2146

38.0% 0%

20%

40%

60%

80%

100%

*Aankooppogingen bij ketensupermarkten zijn gedeeltelijk bij onbemande kassa’s gedaan.

44

Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2020 - Resultaten

Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2020 - Resultaten

45

NALEVING ALCOHOLVERKOOP AVONDWINKELS INTERVENTIES Bij 50 van de 100 aankooppogingen paste de verkoper geen interventies toe in het verkoopproces (50.0%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).

Interventies

Naleving

n=100 8.0%

Bij 1 van de 100 aankooppogingen vroeg de verkoper alleen naar de leeftijd van de mysterykid (1.0%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%). Bij 41 van de 100 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de ID van de mysterykid (41.0%). Dit leidde in 37 gevallen tot naleving (90.2%).

100.0%

Leeftijd gevraagd

100.0%

Leeftijd & ID gevraagd

Bij 8 van de 100 aankooppogingen vroeg de verkoper zowel naar de leeftijd als naar ID (8.0%). Dit leidde in 4 gevallen tot naleving (50.0%). 1.0%

HULPMIDDELGEBRUIK Van de 49 keer dat er naar ID is gevraagd, is er 3 keer zichtbaar een hulpmiddel gebruikt om de geboortedatum te controleren (6.1%).

90.2%

ID gevraagd

50.0%

41.0%

Geen interventie

50.0%

50.0%

NIET NAGELEEFD

NAGELEEEFD

Hulpmiddelgebruik

9.8%

Naleving

n=49 6.1%

• 2 verkopers controleerden de leeftijd door de geboortedatum in te toetsen in het kassasysteem;

Hulpmiddel gebruikt

100.0%

• 1 verkoper gebruikte een rekenmachine. Geen hulpmiddel gebruikt

In 3 van de 3 gevallen leidde hulpmiddelgebruik tot naleving (100%). Van de 46 aankooppogingen waarbij geen hulpmiddel is gebruikt (93.9%), is er 38 keer nageleefd (82.6%).

82.6%

93.9% NAGELEEEFD

NALEVING Bij 41 van de 100 aankooppogingen is er nageleefd (41.0%). De naleving in 2020 verschilt niet significant van de naleving in 2018 (34.7%).

Naleving 100% 90% 80% 60% 50%

34.7%

40%

41.0%

30% 20% 10% 0% 2016

NIET NAGELEEFD

NALEVING ALCOHOL 2020 AVONDWINKELS

70%

Het onderzoek is gedeeltelijk tijdens de COVID-19-pandemie uitgevoerd. Zie ‘Methode’ en ‘Resultaten’ voor meer informatie.

17.4%

2018

2020

41.0% [31.9, 50.8]

NALEVING ALCOHOLVERKOOP CAFETARIA’S INTERVENTIES Bij 161 van de 285 aankooppogingen paste de verkoper geen interventies toe in het verkoopproces (56.5%). Dit leidde in 2 gevallen tot naleving (1.2%).

Interventies

Naleving

n=285 Geen interventie

7.4%

Bij 12 van de 285 aankooppogingen vroeg de verkoper alleen naar de leeftijd van de mysterykid (4.2%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).

1.2%

98.8% 100.0%

Leeftijd gevraagd

Bij 91 van de 285 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de ID van de mysterykid (31.9%). Dit leidde in 69 gevallen tot naleving (75.8%).

31.9%

ID gevraagd

56.5%

Leeftijd & ID gevraagd

Bij 21 van de 285 aankooppogingen vroeg de verkoper zowel naar de leeftijd als naar ID (7.4%). Dit leidde in 14 gevallen tot naleving (66.7%).

75.8%

66.7%

Van de 112 keer dat er naar ID is gevraagd, is er 1 keer zichtbaar een hulpmiddel gebruikt om de geboortedatum te controleren (0.9%).

33.3%

4.2% NIET NAGELEEFD

NAGELEEEFD

HULPMIDDELGEBRUIK

24.2%

Hulpmiddelgebruik

Naleving

n=112 0.9%

• 1 verkoper gebruikte een briefje met datums. Hulpmiddel gebruikt

In dit geval leidde hulpmiddelgebruik tot naleving (100.0%).

Geen hulpmiddel gebruikt

Van de 111 aankooppogingen waarbij geen hulpmiddel is gebruikt (99.1%), is er 82 keer nageleefd (73.9%).

100.0%

73.9%

26.1%

99.1% NAGELEEEFD

NALEVING Bij 85 van de 285 aankooppogingen is er nageleefd (29.8%). De naleving in 2020 is significant hoger dan de naleving in 2018 (20.7%).

Naleving

NALEVING ALCOHOL 2020 CAFETARIA’S

100% 90% 80% 70% 60% 50% 40%

29.8%

28.6% 20.7%

30% 20% 10% 0% 2016

Het onderzoek is gedeeltelijk tijdens de COVID-19-pandemie uitgevoerd. Zie ‘Methode’ en ‘Resultaten’ voor meer informatie.

NIET NAGELEEFD

2018

2020

29.8% [24.8, 35.4]

NALEVING ALCOHOLVERKOOP HORECAGELEGENHEDEN INTERVENTIES Bij 122 van de 200 aankooppogingen paste de verkoper geen interventies toe in het verkoopproces (61.0%). Dit leidde in 1 geval tot naleving (0.8%).

Interventies n=200

Bij 56 van de 200 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de ID van de mysterykid (28.0%). Dit leidde in 44 gevallen tot naleving (78.6%).

0.8%

99.2% 100.0%

Leeftijd gevraagd

78.6%

ID gevraagd

28.0%

Bij 19 van de 200 aankooppogingen vroeg de verkoper zowel naar de leeftijd als naar ID (9.5%). Dit leidde in 13 gevallen tot naleving (68.4%).

Van de 75 keer dat er naar ID is gevraagd, is er 0 keer zichtbaar een hulpmiddel gebruikt om de geboortedatum te controleren (0.0%).

61+1+28.010

Geen interventie

9.5%

Bij 3 van de 200 aankooppogingen vroeg de verkoper alleen naar de leeftijd van de mysterykid (1.5%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).

HULPMIDDELGEBRUIK

Naleving

61.0%

Leeftijd & ID gevraagd

68.4%

21.4%

31.6%

1.5%

NAGELEEEFD

Hulpmiddelgebruik n=75

Van de 75 aankooppogingen waarbij geen hulpmiddel is gebruikt (100%), is er 57 keer nageleefd (76.0%).

NIET NAGELEEFD

Naleving

100

Geen hulpmiddel gebruikt

76.0%

24.0%

100.0%

NALEVING Bij 58 van de 200 aankooppogingen is er nageleefd (29.0%). De naleving in 2020 is significant hoger dan de naleving in 2018 (17.5%).

NAGELEEEFD

Naleving

NALEVING ALCOHOL 2020 HORECAGELEGENHEDEN

100% 90% 80% 70% 60% 50% 40%

29.0%

26.6% 17.5%

30% 20% 10% 0% 2016

Het onderzoek is gedeeltelijk tijdens de COVID-19-pandemie uitgevoerd. Zie ‘Methode’ en ‘Resultaten’ voor meer informatie.

NIET NAGELEEFD

2018

2020

29.0% [23.2, 35.6]

NALEVING ALCOHOLVERKOOP NS KIOSKEN INTERVENTIES Bij 34 van de 85 aankooppogingen paste de verkoper geen interventies toe in het verkoopproces (40.0%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).

Interventies n=85

Bij 10 van de 85 aankooppogingen vroeg de verkoper zowel naar de leeftijd als naar ID (11.8%). Dit leidde in 7 gevallen tot naleving (70.0%).

100.0%

Geen interventie

40.0%

Bij 41 van de 85 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de ID van de mysterykid (48.2%). Dit leidde in 30 gevallen tot naleving (73.2%).

Van de 51 keer dat er naar ID is gevraagd, is er 5 keer zichtbaar een hulpmiddel gebruikt om de geboortedatum te controleren (9.8%).

40+0+4812 11.8%

Bij 0 van de 85 aankooppogingen vroeg de verkoper alleen naar de leeftijd van de mysterykid (0.0%).

HULPMIDDELGEBRUIK

Naleving

73.2%

ID gevraagd

Leeftijd & ID gevraagd

70.0%

26.8%

30.0%

48.2%

Hulpmiddelgebruik n=51

NIET NAGELEEFD

NAGELEEEFD

Naleving

90+0+10 9.8%

• 5 verkopers controleerden de leeftijd door de geboortedatum in te toetsen in het kassasysteem. In 5 van de 5 gevallen leidde hulpmiddelgebruik tot naleving (100%). Van de 46 aankooppogingen waarbij geen hulpmiddel is gebruikt (90.2%), is er 32 keer nageleefd (69.6%).

Hulpmiddel gebruikt

Geen hulpmiddel gebruikt

100.0%

69.6%

30.4%

90.2%

NALEVING Bij 37 van de 85 aankooppogingen is er nageleefd (43.5%).

NAGELEEEFD

Naleving

NALEVING ALCOHOL 2020 NS KIOSKEN

100% 90% 80% 70% 60% 50%

43.5%

40% 30% 20% 10% 0% 2020

Het onderzoek is gedeeltelijk tijdens de COVID-19-pandemie uitgevoerd. Zie ‘Methode’ en ‘Resultaten’ voor meer informatie.

NIET NAGELEEFD

43.5% [33.5, 54.1]

NALEVING ALCOHOLVERKOOP SLIJTERIJEN

66.3% [64.3, 68.2] In dit onderzoek zijn er drie subverkoopkanalen bezocht die vallen onder het verkoopkanaal slijterijen: borrelshops, ketenslijterijen en zelfstandige slijterijen. Het gewogen totale nalevingscijfer van het verkoopkanaal slijterijen bedraagt 66.3%. Op de volgende pagina’s worden per subverkoopkanaal de nalevingscijfers gerapporteerd en wordt weergegeven welke interventies er zijn toegepast.

Het onderzoek is gedeeltelijk tijdens de COVID-19-pandemie uitgevoerd. Zie ‘Methode’ en ‘Resultaten’ voor meer informatie.

NALEVING ALCOHOLVERKOOP BORRELSHOPS INTERVENTIES Bij 31 van de 220 aankooppogingen paste de verkoper geen interventies toe in het verkoopproces (14.1%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).

Interventies n=220

Naleving

14+0+788 7.7%

14.1%

Bij 0 van de 220 aankooppogingen vroeg de verkoper alleen naar de leeftijd van de mysterykid (0.0%). Bij 172 van de 220 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de ID van de mysterykid (78.2%). Dit leidde in 154 gevallen tot naleving (89.5%). Bij 17 van de 220 aankooppogingen vroeg de verkoper zowel naar de leeftijd als naar ID (7.7%). Dit leidde in 16 gevallen tot naleving (94.1%).

ID gevraagd

89.5%

10.5%

Leeftijd & ID gevraagd

94.1%

5.9%

78.2%

HULPMIDDELGEBRUIK Van de 189 keer dat er naar ID is gevraagd, is er 114 keer zichtbaar een hulpmiddel gebruikt om de geboortedatum te controleren (60.3%). • 113 verkopers controleerden de leeftijd door de geboortedatum in te toetsen in het kassasysteem; • 1 verkoper gebruikte een ID-scanner.

Naleving

40+60

Hulpmiddel gebruikt

39.7%

Van de 75 aankooppogingen waarbij geen hulpmiddel is gebruikt (39.7%), is er 58 keer nageleefd (77.3%).

NALEVING Bij 170 van de 220 aankooppogingen is er nageleefd (77.3%). De naleving in 2020 is niet significant lager dan de naleving in 2018 (82.9%).

100% 90%

82.9%

77.3%

70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0%

Het onderzoek is gedeeltelijk tijdens de COVID-19-pandemie uitgevoerd. Zie ‘Methode’ en ‘Resultaten’ voor meer informatie.

22.7%

NIET NAGELEEFD

NALEVING ALCOHOL 2020 BORRELSHOPS

80%

2018

77.3%

NAGELEEEFD

Naleving

1.8%

98.2%

Geen hulpmiddel gebruikt

60.3%

In 112 van de 114 gevallen leidde hulpmiddelgebruik tot naleving (98.2%).

NIET NAGELEEFD

NAGELEEEFD

Hulpmiddelgebruik n=189

100.0%

Geen interventie

2020

77.3% [71.3, 82.3]

NALEVING ALCOHOLVERKOOP KETENSLIJTERIJEN INTERVENTIES Bij 20 van de 196 aankooppogingen paste de verkoper geen interventies toe in het verkoopproces (10.2%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).

Interventies n=196

Bij 147 van de 196 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de ID van de mysterykid (75.0%). Dit leidde in 133 gevallen tot naleving (90.5%). Bij 28 van de 196 aankooppogingen vroeg de verkoper zowel naar de leeftijd als naar ID (14.3%). Dit leidde in 26 gevallen tot naleving (92.9%).

HULPMIDDELGEBRUIK Van de 175 keer dat er naar ID is gevraagd, is er 115 keer zichtbaar een hulpmiddel gebruikt om de geboortedatum te controleren (65.7%).

Leeftijd gevraagd

100.0%

ID gevraagd

90.5%

9.5%

Leeftijd & ID gevraagd

92.9%

7.1%

Naleving

n=175

34+66

Hulpmiddel gebruikt

34.3%

Van de 60 aankooppogingen waarbij geen hulpmiddel is gebruikt (34.3%), is er 47 keer nageleefd (78.3%).

100% 90%

88.0%

81.1%

80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 2018

2020

2.6%

78.3%

NAGELEEEFD

Naleving

NIET NAGELEEFD

97.4%

Geen hulpmiddel gebruikt

65.7%

In 112 van de 115 gevallen leidde hulpmiddelgebruik tot naleving (97.4%).

Het onderzoek is gedeeltelijk tijdens de COVID-19-pandemie uitgevoerd. Zie ‘Methode’ en ‘Resultaten’ voor meer informatie.

100.0%

Hulpmiddelgebruik

• 1 verkoper gebruikte een draaischijf.

De naleving in 2020 verschilt niet significant van de naleving in 2018 (88.0%).

0.5%

Geen interventie

NAGELEEEFD

• 1 verkoper gebruikte een pop-up in het kassasysteem;

Bij 159 van de 196 aankooppogingen is er nageleefd (81.1%).

10.2%

75.0%

• 113 verkopers controleerden de leeftijd door de geboortedatum in te toetsen in het kassasysteem;

NALEVING

10+0.5+7514 14.3%

Bij 1 van de 196 aankooppogingen vroeg de verkoper alleen naar de leeftijd van de mysterykid (0.5%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).

Naleving

21.7%

NIET NAGELEEFD

NALEVING ALCOHOL 2020 KETENSLIJTERIJEN

81.1% [75.1, 86.0]

NALEVING ALCOHOLVERKOOP ZELFSTANDIGE SLIJTERIJEN INTERVENTIES Bij 116 van de 201 aankooppogingen paste de verkoper geen interventies toe in het verkoopproces (57.7%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).

Interventies n=201

33.8%

Bij 68 van de 201 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de ID van de mysterykid (33.8%). Dit leidde in 46 gevallen tot naleving (67.6%). Bij 12 van de 201 aankooppogingen vroeg de verkoper zowel naar de leeftijd als naar ID (6.0%). Dit leidde in 7 gevallen tot naleving (58.3%).

Van de 80 keer dat er naar ID is gevraagd, is er 3 keer zichtbaar een hulpmiddel gebruikt om de geboortedatum te controleren (3.8%).

58+3+336 6.0%

Bij 5 van de 201 aankooppogingen vroeg de verkoper alleen naar de leeftijd van de mysterykid (2.5%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).

HULPMIDDELGEBRUIK

Naleving

n=80

ID gevraagd

57.7%

Leeftijd & ID gevraagd

67.6%

58.3%

NAGELEEEFD

32.4%

41.7%

NIET NAGELEEFD

Naleving

96+4 96.3%

Naleving

66.7%

33.3%

Geen hulpmiddel gebruikt

66.2%

33.8%

NIET NAGELEEFD

NALEVING ALCOHOL 2020 ZELFSTANDIGE SLIJTERIJEN

100% 90% 80% 60% 50%

Hulpmiddel gebruikt

NAGELEEEFD

70%

35.6% 26.4%

40% 30% 20% 10% 0% 2018

Het onderzoek is gedeeltelijk tijdens de COVID-19-pandemie uitgevoerd. Zie ‘Methode’ en ‘Resultaten’ voor meer informatie.

100.0%

3.8%

Van de 77 aankooppogingen waarbij geen hulpmiddel is gebruikt (96.3%), is er 51 keer nageleefd (66.2%).

De naleving in 2020 is significant lager dan de naleving in 2018 (35.6%).

Leeftijd gevraagd

Hulpmiddelgebruik

In 2 van de 3 gevallen leidde hulpmiddelgebruik tot naleving (66.7%).

Bij 53 van de 201 aankooppogingen is er nageleefd (26.4%).

100.0%

2.5%

• 3 verkopers controleerden de leeftijd door de geboortedatum in te toetsen in het kassasysteem.

NALEVING

Geen interventie

2020

26.4% [20.8, 32.9]

NALEVING ALCOHOLVERKOOP SPORTKANTINES INTERVENTIES Bij 109 van de 176 aankooppogingen paste de verkoper geen interventies toe in het verkoopproces (61.9%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).

Interventies n=176

61.9%

n=52

In 2 van de 2 gevallen leidde hulpmiddelgebruik tot naleving (100%). Van de 50 aankooppogingen waarbij geen hulpmiddel is gebruikt (96.2%), is er 40 keer nageleefd (80.0%).

77.1%

Leeftijd & ID gevraagd

22.9%

88.2%

11.8%

NIET NAGELEEFD

NAGELEEEFD

Naleving

96+4

Hulpmiddel gebruikt

96.2%

20.0%

NIET NAGELEEFD

NALEVING ALCOHOL 2020 SPORTKANTINES

100% 90% 80% 60% 50% 30%

80.0%

NAGELEEEFD

Naleving

40%

100.0%

Geen hulpmiddel gebruikt

70%

16.7%

20.2%

2016

2018

23.9%

20% 10% 0%

Het onderzoek is gedeeltelijk tijdens de COVID-19-pandemie uitgevoerd. Zie ‘Methode’ en ‘Resultaten’ voor meer informatie.

100.0%

3.8%

• 1 verkoper nam de ID-kaart mee naar achter om te controleren.

De naleving in 2020 is niet significant hoger dan de naleving in 2018 (20.2%).

Leeftijd gevraagd

Hulpmiddelgebruik

• 1 verkoper controleerde de leeftijd door de geboortedatum in te toetsen in het kassasysteem;

Bij 42 van de 176 aankooppogingen is er nageleefd (23.9%).

100.0%

ID gevraagd

8.5%

Bij 17 van de 176 aankooppogingen vroeg de verkoper zowel naar de leeftijd als naar ID (9.7%). Dit leidde in 15 gevallen tot naleving (88.2%).

NALEVING

Geen interventie

19.9%

Bij 35 van de 176 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de ID van de mysterykid (19.9%). Dit leidde in 27 gevallen tot naleving (77.1%).

Van de 52 keer dat er naar ID is gevraagd, is er 2 keer zichtbaar een hulpmiddel gebruikt om de geboortedatum te controleren (3.8%).

62+9+20 9.7%

Bij 15 van de 176 aankooppogingen vroeg de verkoper alleen naar de leeftijd van de mysterykid (8.5%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).

HULPMIDDELGEBRUIK

Naleving

2020

23.9% [18.2, 30.7]

NALEVING ALCOHOLVERKOOP SUPERMARKTEN

58.1% [56.7, 59.5] In dit onderzoek zijn er twee subverkoopkanalen bezocht die vallen onder het verkoopkanaal supermarkten ketensupermarkten en zelfstandige supermarkten. Het gewogen nalevingscijfers van het verkoopkanaal supermarkten bedraagt 58.1%. Op de volgende pagina’s worden per subverkoopkanaal de nalevingscijfers gerapporteerd en wordt weergegeven welke interventies er zijn toegepast.

Het onderzoek is gedeeltelijk tijdens de COVID-19-pandemie uitgevoerd. Zie ‘Methode’ en ‘Resultaten’ voor meer informatie.

NALEVING ALCOHOLVERKOOP KETENSUPERMARKTEN INTERVENTIES Bij 78 van de 297 aankooppogingen paste de verkoper geen interventies toe in het verkoopproces (26.3%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).

Interventies n=297

26+0+659 35+65 82+18 9.1%

26.3%

Bij 0 van de 297 aankooppogingen vroeg de verkoper alleen naar de leeftijd van de mysterykid (0.0%). Bij 192 van de 297 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de ID van de mysterykid (64.6%). Dit leidde in 150 gevallen tot naleving (78.1%). Bij 27 van de 297 aankooppogingen vroeg de verkoper zowel naar de leeftijd als naar ID (9.1%). Dit leidde in 26 gevallen tot naleving (96.3%).

Hulpmiddelgebruik

Van de 219 keer dat er naar ID is gevraagd, is er 142 keer zichtbaar een hulpmiddel gebruikt om de geboortedatum te controleren (64.8%).

n=219

• 134 verkopers controleerden de leeftijd door de geboortedatum in te toetsen in het kassasysteem; •2  verkopers gebruikten een pop-up in het kassasysteem. In 129 van de 142 gevallen leidde hulpmiddelgebruik tot naleving (90.8%).

96.3%

3.7% NIET NAGELEEFD

NAGELEEEFD

Naleving

Hulpmiddel gebruikt Geen hulpmiddel gebruikt

9.2%

90.8% 61.0%

39.0%

NAGELEEEFD

NIET NAGELEEFD

Bemande kassa / onbemande kassa n=297 18.2%

Van de 243 aankooppogingen bij bemande kassa’s is er 149 keer nageleefd (61.3%). Van de 54 aankooppogingen bij onbemande kassa’s is er 27 keer nageleefd (50.0%). De naleving bij bemande kassa’s verschilt niet significant van de naleving bij onbemande kassa’s.

Bemande kassa Onbemande kassa

Naleving

Bij 176 van de 297 aankooppogingen is er nageleefd (59.3%).

100%

De naleving in 2020 is significant lager dan de naleving in 2018 (71.8%).

63.3%

0%

2016

61.3% 50.0%

NAGELEEEFD

81.8%

NALEVING

Het onderzoek is gedeeltelijk tijdens de COVID-19-pandemie uitgevoerd. Zie ‘Methode’ en ‘Resultaten’ voor meer informatie.

Leeftijd & ID gevraagd

21.9%

64.8%

Van de 77 aankooppogingen waarbij geen hulpmiddel is gebruikt (35.2%), is er 47 keer nageleefd (61.0%).

Van de 297 aankooppogingen bij ketensupermarkten zijn 243 aankooppogingen (81.8%) uitgevoerd bij bemande kassa’s en 54 aankooppogingen bij onbemande kassa’s (18.2%).

78.1%

ID gevraagd

35.2%

•6  verkopers gebruikten een ID-scanner;

100.0%

Geen interventie

64.6%

HULPMIDDELGEBRUIK

BEMANDE KASSA / ONBEMANDE KASSA

Naleving

38.7% 50.0%

NIET NAGELEEFD

NALEVING ALCOHOL 2020 KETENSUPERMARKTEN 71.8%

2018

59.3%

2020

59.3% [53.6, 64.7]

NALEVING ALCOHOLVERKOOP ZELFSTANDIGE SUPERMARKTEN INTERVENTIES Bij 67 van de 111 aankooppogingen paste de verkoper geen interventies toe in het verkoopproces (60.4%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).

Interventies n=111

33.3%

Bij 37 van de 111 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de ID van de mysterykid (33.3%). Dit leidde in 26 gevallen tot naleving (70.3%).

n=42

ID gevraagd

70.3%

Leeftijd & ID gevraagd

29.7%

100.0%

NIET NAGELEEFD

NAGELEEEFD

Naleving

95+5

Hulpmiddel gebruikt

Geen hulpmiddel gebruikt

95.2%

Naleving

72.5%

27.5%

NIET NAGELEEFD

NALEVING ALCOHOL 2020 ZELFSTANDIGE SUPERMARKTEN

100% 90% 80% 60% 50% 40%

100.0%

NAGELEEEFD

70%

25.6%

27.9%

2018

2020

30% 20% 10% 0%

Het onderzoek is gedeeltelijk tijdens de COVID-19-pandemie uitgevoerd. Zie ‘Methode’ en ‘Resultaten’ voor meer informatie.

100.0%

4.8%

Van de 40 aankooppogingen waarbij geen hulpmiddel is gebruikt (95.2%), is er 29 keer nageleefd (72.5%).

De naleving in 2020 verschilt niet significant van de naleving in 2018 (25.6%).

Leeftijd gevraagd

Hulpmiddelgebruik

In 2 van de 2 gevallen leidde hulpmiddelgebruik tot naleving (100%).

Bij 31 van de 111 aankooppogingen is er nageleefd (27.9%).

100.0%

1.8%

• 2 verkopers controleerden de leeftijd door de geboortedatum in te toetsen in het kassasysteem.

NALEVING

Geen interventie

60.4%

Bij 5 van de 111 aankooppogingen vroeg de verkoper zowel naar de leeftijd als naar ID (4.5%). Dit leidde in 5 gevallen tot naleving (100%).

Van de 42 keer dat er naar ID is gevraagd, is er 2 keer zichtbaar een hulpmiddel gebruikt om de geboortedatum te controleren (4.8%).

60+2+344 4.5%

Bij 2 van de 111 aankooppogingen vroeg de verkoper alleen naar de leeftijd van de mysterykid (1.8%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).

HULPMIDDELGEBRUIK

Naleving

27.9% [20.4, 36.9]

NALEVING ALCOHOLVERKOOP THUISBEZORGKANALEN INTERVENTIES Bij 223 van de 275 aankooppogingen paste de verkoper geen interventies toe in het verkoopproces (81.1%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).

Interventies n=275

81+2+125 5.5%

Bij 15 van de 275 aankooppogingen vroeg de verkoper zowel naar de leeftijd als naar ID (5.5%). Dit leidde in 11 gevallen tot naleving (73.3%).

n=47

40.4%

Van de 28 aankooppogingen waarbij geen hulpmiddel is gebruikt (59.6%), is er 16 keer nageleefd (57.1%).

De naleving in 2020 verschilt niet significant van dan de naleving in 2018 (9.5%).

ID gevraagd

71.9%

28.1%

Leeftijd & ID gevraagd

73.3%

26.7%

Naleving

60+40

Hulpmiddel gebruikt

Geen hulpmiddel gebruikt

60% 50% 40% 30%

2016

42.9%

NIET NAGELEEFD

NALEVING ALCOHOL 2020 THUISBEZORGKANALEN

80%

10% 0%

57.1%

NAGELEEEFD

100% 90%

2%

5.3%

94.7%

59.6%

Naleving

20%

NIET NAGELEEFD

NAGELEEEFD

70%

Het onderzoek is gedeeltelijk tijdens de COVID-19-pandemie uitgevoerd. Zie ‘Methode’ en ‘Resultaten’ voor meer informatie.

100.0%

Hulpmiddelgebruik

In 18 van de 19 gevallen leidde hulpmiddelgebruik tot naleving (94.7%).

Bij 34 van de 275 aankooppogingen is er nageleefd (12.4%).

Leeftijd gevraagd

81.1%

• 19 verkopers controleerden de leeftijd door de geboortedatum in te toetsen in het kassasysteem.

NALEVING

100.0%

1.8%

Bij 32 van de 275 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de ID van de mysterykid (11.6%). Dit leidde in 23 gevallen tot naleving (71.9%).

Van de 47 keer dat er naar ID is gevraagd, is er 19 keer zichtbaar een hulpmiddel gebruikt om de geboortedatum te controleren (40.4%).

Geen interventie

11.6%

Bij 5 van de 275 aankooppogingen vroeg de verkoper alleen naar de leeftijd van de mysterykid (1.8%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).

HULPMIDDELGEBRUIK

Naleving

9.5%

2018

12.4%

2020

12.4% [12.2, 12.7]

NALEVING ALCOHOLVERKOOP MAALTIJDBEZORGDIENSTEN INTERVENTIES Bij 89 van de 93 aankooppogingen paste de verkoper geen interventies toe in het verkoopproces (95.7%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).

Interventies n=93

Bij 2 van de 93 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de ID van de mysterykid (2.2%). Dit leidde in 1 geval tot naleving (50.0%). Bij 2 van de 93 aankooppogingen vroeg de verkoper zowel naar de leeftijd als naar ID (2.2%). Dit leidde in 1 geval tot naleving (50.0%).

HULPMIDDELGEBRUIK Van de 4 keer dat er naar ID is gevraagd, is er 1 keer zichtbaar een hulpmiddel gebruikt om de geboortedatum te controleren (25.0%).

95+0+23 2.2%

Bij 0 van de 93 aankooppogingen vroeg de verkoper alleen naar de leeftijd van de mysterykid (0.0%).

Naleving 2.2%

100.0%

Geen interventie

ID gevraagd

50.0%

50.0%

Leeftijd & ID gevraagd

50.0%

50.0%

95.7%

NAGELEEEFD

Hulpmiddelgebruik

Naleving

n=4

75+25

NIET NAGELEEFD

25.0%

• 1 verkoper controleerde de leeftijd door de geboortedatum in te toetsen in een handheld. In dit geval leidde hulpmiddelgebruik tot naleving (100.0%). Van de 3 aankooppogingen waarbij geen hulpmiddel is gebruikt (75.0%), is er 1 keer nageleefd (33.3%).

Hulpmiddel gebruikt

Geen hulpmiddel gebruikt

100.0%

33.3%

66.7%

75.0%

NALEVING Bij 2 van de 93 aankooppogingen is er nageleefd (2.2%). De naleving in 2020 verschilt niet significant van de naleving in 2018 (1.1%).

NAGELEEEFD

Naleving

NALEVING ALCOHOL 2020 MAALTIJDBEZORGDIENSTEN

100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0%

Het onderzoek is gedeeltelijk tijdens de COVID-19-pandemie uitgevoerd. Zie ‘Methode’ en ‘Resultaten’ voor meer informatie.

NIET NAGELEEFD

1.1%

2.2%

2018

2020

2.2% [0.6, 7.5]

NALEVING ALCOHOLVERKOOP THUISBEZORGENDE LANDELIJKE KETENS INTERVENTIES Bij 58 van de 91 aankooppogingen paste de verkoper geen interventies toe in het verkoopproces (63.7%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).

Interventies n=91

23.1%

Bij 21 van de 91 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de ID van de mysterykid (23.1%). Dit leidde in 15 gevallen tot naleving (71.4%). Bij 12 van de 91 aankooppogingen vroeg de verkoper zowel naar de leeftijd als naar ID (13.2%). Dit leidde in 9 gevallen tot naleving (75.0%).

Van de 33 keer dat er naar ID is gevraagd, is er 14 keer zichtbaar een hulpmiddel gebruikt om de geboortedatum te controleren (42.4%). • 14 verkopers controleerden de leeftijd door de geboortedatum in te toetsen in een handheld.

De naleving in 2020 verschilt niet significant van de naleving in 2018 (25.6%).

71.4%

28.6%

Leeftijd & ID gevraagd

75.0%

25.0%

n=33

42.4%

Naleving

57+43

Hulpmiddel gebruikt

Geen hulpmiddel gebruikt

57.6%

100.0%

52.6%

NAGELEEEFD

Naleving

47.4%

NIET NAGELEEFD

NALEVING ALCOHOL 2020 THUISBEZORGENDE LANDELIJKE KETENS

100% 90% 80% 60% 50% 40%

NIET NAGELEEFD

NAGELEEEFD

70%

25.6%

26.4%

2018

2020

30% 20% 10% 0%

Het onderzoek is gedeeltelijk tijdens de COVID-19-pandemie uitgevoerd. Zie ‘Methode’ en ‘Resultaten’ voor meer informatie.

ID gevraagd

Hulpmiddelgebruik

Van de 19 aankooppogingen waarbij geen hulpmiddel is gebruikt (57.6%), is er 10 keer nageleefd (52.6%).

Bij 24 van de 91 aankooppogingen is er nageleefd (26.4%).

100.0%

Geen interventie

63.7%

In 14 van de 14 gevallen leidde hulpmiddelgebruik tot naleving (100%).

NALEVING

63+0+2314 13.2%

Bij 0 van de 91 aankooppogingen vroeg de verkoper alleen naar de leeftijd van de mysterykid (0.0%).

HULPMIDDELGEBRUIK

Naleving

26.4% [18.4, 36.3]

NALEVING ALCOHOLVERKOOP WEBSHOPS INTERVENTIES Bij 76 van de 91 aankooppogingen paste de verkoper geen interventies toe in het verkoopproces (83.5%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).

Interventies n=91

Bij 1 van de 91 aankooppogingen vroeg de verkoper zowel naar de leeftijd als naar ID (1.1%). Dit leidde in 1 geval tot naleving (100%).

Van de 10 keer dat er naar ID is gevraagd, is er 4 keer zichtbaar een hulpmiddel gebruikt om de geboortedatum te controleren (40.0%). • 4 verkopers controleerden de leeftijd door de geboortedatum in te toetsen in een handheld.

De naleving in 2020 is significant hoger dan de naleving in 2018 (2.2%).

Leeftijd gevraagd

100.0% 77.8%

ID gevraagd

Leeftijd & ID gevraagd

22.2%

100.0%

NAGELEEEFD

n=10

40.0%

60+40

Hulpmiddel gebruikt

25.0%

83.3%

16.7%

NAGELEEEFD

Naleving

NIET NAGELEEFD

NALEVING ALCOHOL 2020 WEBSHOPS

100% 90% 80% 60% 50% 40% 30% 10% 0%

75.0%

Geen hulpmiddel gebruikt

60.0%

20%

NIET NAGELEEFD

Naleving

70%

2.2% 2018

Het onderzoek is gedeeltelijk tijdens de COVID-19-pandemie uitgevoerd. Zie ‘Methode’ en ‘Resultaten’ voor meer informatie.

100.0%

Hulpmiddelgebruik

Van de 6 aankooppogingen waarbij geen hulpmiddel is gebruikt (60.0%), is er 5 keer nageleefd (83.3%).

Bij 8 van de 91 aankooppogingen is er nageleefd (8.8%).

Geen interventie

83.5%

In 3 van de 4 gevallen leidde hulpmiddelgebruik tot naleving (75.0%).

NALEVING

1.1%

5.5%

Bij 9 van de 91 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de ID van de mysterykid (9.9%). Dit leidde in 7 gevallen tot naleving (77.8%).

HULPMIDDELGEBRUIK

83+6+101 9.9%

Bij 5 van de 91 aankooppogingen vroeg de verkoper alleen naar de leeftijd van de mysterykid (5.5%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).

Naleving

8.8%

2020

8.8% [4.5, 16.4]

Naleving alcoholverkoop 2018 versus 2020 Door de naleving in 2020 te vergelijken met de naleving in 2018 is te zien of de naleving veranderd is. De nalevingscijfers zijn over het gewogen totaal en per verkoopkanaal vergeleken. Figuur 8 geeft de nalevingspercentages weer voor alcoholverkoop in 2018 en 2020. Het gewogen totale nalevingscijfer (exclusief NS kiosken en thuisbezorgdkanalen) in 2020 (37.9%) is niet significant hoger dan het gewogen totale nalevingscijfer in 2018 (37.7%). Bij cafetaria’s is de naleving in 2020 (29.8%) significant hoger dan de naleving in 2018 (20.7%). Ook in de horeca is de naleving in 2020 (29.0%) significant hoger dan de naleving in 2018 (17.5%). Bij webshops is de naleving in 2020 significant gestegen naar 8.8% ten opzichte van 2.2% in 2018. Bij slijterijen is de naleving in 2020 (66.3%) significant lager dan de naleving in 2018 (73.3%). In het subverkoopkanaal zelfstandige slijterijen is de naleving in 2020 (26.4%) significant lager dan de naleving in 2018 (35.6%). Bij supermarkten is de naleving in 2020 (58.1%) significant lager dan de naleving in 2018 (68.9%). Bij het subverkoopkanaal ketensupermarkten is de naleving in 2020 significant gedaald naar 59.3% ten opzichte van 71.8% in 2018. In de andere verkoopkanalen zijn er geen significante veranderingen in de naleving geconstateerd.

Zie Appendix B voor de betrouwbaarheidsintervallen en significantietoetsen van het totale nalevingscijfer en van de nalevingscijfers per verkoopkanaal.

Figuur 8. Nalevingspercentages alcohol per verkoopkanaal in 2018 en 2020* 34.7% 41.0%

Avondwinkels

n= 98 n= 285

Cafetaria’s*

20.7% n= 300 29.8% n= 200

Horecagelegenheden*

17.5% n= 297 29.0% n= 85 73.3% 66.3%

Slijterijen* • Borrelshops

82.9% 77.3%

• Ketenslijterijen

88.0% 81.1%

• Zelfstandige slijterijen*

35.6% 26.4%

Sportkantines

20.2% 23.9%

n= 658 n= 617 n= 211 n= 220 n= 225 n= 196

n= 222 n= 201 n= 302 n= 176

Supermarkten*

68.9% 58.1%

n= 380 n= 408

• Ketensupermarkten*

71.8% 59.3%

n= 255 n= 297

25.6% 27.9%

• Zelfstandige supermarkten

n= 125 n= 111

9.5% n= 274 12.4% n= 275

Thuisbezorgkanalen • Maaltijdbezorgdiensten

1.1% n= 92 2.2% n= 93

• Thuisbezorgende landelijke ketens

25.6% 26.4%

• Webshops*

2.2% n= 92 8.8% n= 91 37.7% 37.9%

Gewogen totale nalevingscijfer 0%

20%

n= 90 n= 91

n= 2035 n= 1771 40%

Nalevingscijfer 2018

60%

80%

100%

Nalevingscijfer 2020

* Significant verschillend * Het verkoopkanaal NS kiosken is in het onderzoek in 2018 niet meegenomen en ontbreekt daarom in deze figuur. Dit kanaal is ook niet meegenomen in het gewogen totale nalevingscijfer dat in deze vergelijking is gebruikt. Verder is het nalevingspercentage van thuisbezorgkanalen niet meegenomen in het gewogen totale nalevingscijfer, omdat er geen realistische schatting van het totaal aanbod van thuisbezorgkanalen gemaakt kan worden. In 2020 zijn de aankooppogingen bij ketensupermarkten gedeeltelijk bij onbemande kassa’s gedaan. In 2018 was dit niet het geval.

78

Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2020 - Resultaten

Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2020 - Resultaten

79

RESULTATEN TABAKSVERKOOP Het gewogen totale nalevingscijfer voor alle verkoopkanalen (exclusief thuisbezorgkanalenIX) bij tabaksverkoop in 2020 is 50.2%. Figuur 9 geeft het gewogen totale nalevingscijfer en de nalevingscijfers per verkoopkanaal weer.

Figuur 9. Gewogen totale nalevingscijfer en nalevingscijfer tabak per verkoopkanaal 2020* Avondwinkels

43.8%

[34.7, 53.4], n=105

Cafetaria’s

40.2%

[34.2, 46.5], n=239

Bij 46 van de 105 aankooppogingen bij avondwinkels is er nageleefd (43.8%). Bij cafetaria’s is er bij 96 van de 239 aankooppogingen nageleefd (40.2%). Bij de horecagelegenheden is er bij 22 van de 68 aankooppogingen nageleefd (32.4%). De gewogen totale naleving van de overkoepelende verkoopkanaal supermarkten is 66.6%. Onder dit verkoopkanaal vallen de subverkoopkanalen: ketensupermarkten en zelfstandige supermarkten. Bij ketensupermarkten is er bij 178 van de 261 aankooppogingen nageleefd (68.2%). Bij 25 van de 99 aankooppogingen bij zelfstandige supermarkten is er nageleefd (25.3%). Bij tabaksspeciaalzaken is er bij 120 van de 247 aankooppogingen nageleefd (48.6%). Bij 100 van de 245 aankooppogingen bij tankstations is er nageleefd (40.8%). Bij thuisbezorgkanalen is er bij 10 van de 89 bestellingen nageleefd (11.2%).

Horecagelegenheden

32.4%

[22.4, 44.2], n=68

Supermarkten

66.6%

[65.2, 67.9], n=360

• Ketensupermarkten

68.2%

[62.3, 73.6], n=261

• Zelfstandige supermarkten [17.7, 34.6], n=99

25.3%

Tabaksspeciaalzaken

48.6%

[42.4, 54.8], n=247

Tankstations

40.8%

[34.8, 47.1], n=245

Thuisbezorgkanalen

11.2%

[6.2, 19.5], n=89

Gewogen totale nalevingscijfer

50.2%

(excl. thuisbezorgkanalen) [49.3, 51.1], n=1264 0%

20%

40%

60%

80%

100%

*Aankooppogingen bij cafetaria’s en horecagelegenheden zijn gedeeltelijk bij tabaksautomaten gedaan.

IX Dit verkoopkanaal is niet meegenomen in het gewogen totale nalevingscijfer voor alcoholverkoop omdat er geen realistische schatting van het totale aanbod van thuisbezorgkanalen gemaakt kan worden.

80

Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2020 - Resultaten

Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2020 - Resultaten

81

NALEVING TABAKSVERKOOP AVONDWINKELS INTERVENTIES Bij 44 van de 105 aankooppogingen paste de verkoper geen interventies toe in het verkoopproces (41.9%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).

Interventies n=105

Naleving

42+1+498 7.6%

Bij 1 van de 105 aankooppogingen vroeg de verkoper alleen naar de leeftijd van de mysterykid (1.0%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%). Bij 52 van de 105 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de ID van de mysterykid (49.5%). Dit leidde in 39 gevallen tot naleving (75.0%).

49.5%

Bij 8 van de 105 aankooppogingen vroeg de verkoper zowel naar de leeftijd als naar ID (7.6%). Dit leidde in 7 gevallen tot naleving (87.5%).

41.9%

Geen interventie

100.0%

Leeftijd gevraagd

100.0%

ID gevraagd

Leeftijd & ID gevraagd

1.0%

HULPMIDDELGEBRUIK Van de 60 keer dat er naar ID is gevraagd, is er 2 keer zichtbaar een hulpmiddel gebruikt om de geboortedatum te controleren (3.3%).

25.0%

87.5%

12.5%

NIET NAGELEEFD

NAGELEEEFD

Hulpmiddelgebruik n=60

75.0%

Naleving

96+4 3.3%

• 2 verkopers gebruikten een ID-scanner. In 0 van de 2 gevallen leidde hulpmiddelgebruik tot naleving (0.0%). Van de 58 aankooppogingen waarbij geen hulpmiddel is gebruikt (96.7%), is er 46 keer nageleefd (79.3%).

Hulpmiddel gebruikt

100.0%

Geen hulpmiddel gebruikt

79.3%

20.7%

96.7%

NALEVING Bij 46 van de 105 aankooppogingen is er nageleefd (43.8%).

NAGELEEEFD

Naleving

NALEVING TABAK 2020 AVONDWINKELS

100% 90% 80% 70% 60% 50%

43.8 %

40% 30% 20% 10% 0% 2020

Het onderzoek is gedeeltelijk tijdens de COVID-19-pandemie uitgevoerd. Zie ‘Methode’ en ‘Resultaten’ voor meer informatie.

NIET NAGELEEFD

43.8% [34.7, 53.4]

NALEVING TABAKSVERKOOP HORECAGELEGENHEDEN CAFETARIA’S INTERVENTIES Bij 95 van de 239 aankooppogingen paste de verkoper geen interventies toe in het verkoopproces (39.7%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).

Interventies n=239

40+4+488 68+32 25+75 7.5%

Bij 10 van de 239 aankooppogingen vroeg de verkoper alleen naar de leeftijd van de mysterykid (4.2%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%). Bij 116 van de 239 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de ID van de mysterykid (48.5%). Dit leidde in 80 gevallen tot naleving (69.0%).

Naleving

48.5%

Bij 18 van de 239 aankooppogingen vroeg de verkoper zowel naar de leeftijd als naar ID (7.5%). Dit leidde in 16 gevallen tot naleving (88.9%).

Hulpmiddelgebruik

Van de 134 keer dat er naar ID is gevraagd, is er 42 keer zichtbaar een hulpmiddel gebruikt om de geboortedatum te controleren (31.3%).

n=134

• 1 verkoper gebruikte een rekenmachine; • 1 verkoper gebruikte een briefje met datums. In 29 van de 42 gevallen leidde hulpmiddelgebruik tot naleving (69.0%). Van de 92 aankooppogingen waarbij geen hulpmiddel is gebruikt (68.7%), is er 67 keer nageleefd (72.8%).

100.0% 69.0%

ID gevraagd Leeftijd & ID gevraagd

31.0%

88.9%

11.1% NIET NAGELEEFD

NAGELEEEFD

Naleving

Hulpmiddel gebruikt

69.0%

31.0%

Geen hulpmiddel gebruikt

72.8%

27.2%

68.7%

NAGELEEEFD

DIRECTE VERKOOP / TABAKSAUTOMAAT

Directe verkoop / tabaksautomaat

Van de 239 aankooppogingen bij cafetaria’s zijn 177 aankooppogingen (74.1%) uitgevoerd via directe verkoop en 62 aankooppogingen bij tabaksautomaten (25.9%).

n=239

25.9%

Van de 239 aankooppogingen via directe verkoop is er 63 keer nageleefd (35.6%). Van de 62 aankooppogingen bij tabaksautomaten is er 33 keer nageleefd (53.2%).

74.1%

De naleving bij tabaksautomaten is significant hoger dan de naleving bij directe verkoop.

Directe verkoop

Tabaksautomaat

Naleving

0%

2015

35.6%

64.4% 46.8%

53.2%

NIET NAGELEEFD

NALEVING TABAK 2020 CAFETARIA’S

100%

18.4%

NIET NAGELEEFD

NAGELEEEFD

De naleving in 2020 verschilt niet significant van de naleving in 2016 (30.1%).

Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2020 - Achtergrond 84 Het onderzoek is gedeeltelijk tijdens de COVID-19-pandemie uitgevoerd. Zie ‘Methode’ en ‘Resultaten’ voor meer informatie.

Leeftijd gevraagd

39.7%

31.3%

• 40 verkopers gebruikten een ID-scanner;

Bij 96 van de 239 aankooppogingen is er nageleefd (40.2%).

100.0%

4.2%

HULPMIDDELGEBRUIK

NALEVING

Geen interventie

30.1%

2016

40.2%

2020

40.2% [34.2, 46.5]

Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2020 - Achtergrond

85

NALEVING TABAKSVERKOOP HORECAGELEGENHEDEN INTERVENTIES Bij 36 van de 68 aankooppogingen paste de verkoper geen interventies toe in het verkoopproces (52.9%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).

Interventies n=68

38.2%

Bij 4 van de 68 aankooppogingen vroeg de verkoper zowel naar de leeftijd als naar ID (5.9%). Dit leidde in 2 gevallen tot naleving (50.0%).

HULPMIDDELGEBRUIK Van de 30 keer dat er naar ID is gevraagd, is er 14 keer zichtbaar een hulpmiddel gebruikt om de geboortedatum te controleren (46.7%). • 14 verkopers gebruikten een ID-scanner. In 10 van de 14 gevallen leidde hulpmiddelgebruik tot naleving (71.4%).

Van de 68 aankooppogingen bij horecagelegenheden zijn 34 aankooppogingen (50.0%) uitgevoerd via directe verkoop en 34 aankooppogingen bij tabaksautomaten (50.0%).

52.9%

100.0%

Leeftijd gevraagd

100.0%

n=30

46.7%

76.9%

ID gevraagd Leeftijd & ID gevraagd

50.0% NAGELEEEFD

Hulpmiddelgebruik

23.1% 50.0% NIET NAGELEEFD

Naleving

53.3%

Hulpmiddel gebruikt

71.4%

28.6%

Geen hulpmiddel gebruikt

75.0%

25.0%

NAGELEEEFD

NIET NAGELEEFD

Directe verkoop / tabaksautomaat n=68

Van de 34 aankooppogingen via directe verkoop is er 11 keer nageleefd (32.4%).

50.0%

Van de 34 aankooppogingen bij tabaksautomaten is er ook 11 keer nageleefd (32.4%). De naleving bij tabaksautomaten verschilt niet significant van de naleving bij directe verkoop.

NALEVING

Naleving

Bij 22 van de 68 aankooppogingen is er nageleefd (32.4%).

100%

50.0%

13.9% 0%

2015

Directe verkoop

32.4%

67.6%

Tabaksautomaat

32.4%

67.6%

NAGELEEEFD

NIET NAGELEEFD

NALEVING TABAK 2020 HORECAGELEGENHEDEN

De naleving in 2020 verschilt niet significant van de naleving in 2016 (23.5%).

Het onderzoek is gedeeltelijk tijdens de COVID-19-pandemie uitgevoerd. Zie ‘Methode’ en ‘Resultaten’ voor meer informatie.

Geen interventie

2.9%

Van de 16 aankooppogingen waarbij geen hulpmiddel is gebruikt (53.3%), is er 12 keer nageleefd (75.0%).

DIRECTE VERKOOP / TABAKSAUTOMAAT

53+3+386 53+47 50+50 5.9%

Bij 2 van de 68 aankooppogingen vroeg de verkoper alleen naar de leeftijd van de mysterykid (2.9%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%). Bij 26 van de 68 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de ID van de mysterykid (38.2%). Dit leidde in 20 gevallen tot naleving (76.9%).

Naleving

23.5%

2016

32.4%

2020

32.4% [22.4, 44.2]

NALEVING TABAKSVERKOOP SUPERMARKTEN

66.6% [65.2, 67.9] In dit onderzoek zijn er twee subverkoopkanalen bezocht die vallen onder het verkoopkanaal supermarkten: ketensupermarkten en zelfstandige supermarkten. Het gewogen totale nalevingscijfer van het verkoopkanaal supermarkten bedraagt 66.6%. Op de volgende pagina’s worden per subverkoopkanaal de nalevingscijfers gerapporteerd en wordt weergegeven welke interventies er zijn toegepast.

Het onderzoek is gedeeltelijk tijdens de COVID-19-pandemie uitgevoerd. Zie ‘Methode’ en ‘Resultaten’ voor meer informatie.

NALEVING TABAKSVERKOOP KETENSUPERMARKTEN INTERVENTIES Bij 42 van de 261 aankooppogingen paste de verkoper geen interventies toe in het verkoopproces (16.1%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).

Interventies n=261

16.1%

Bij 208 van de 261 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de ID van de mysterykid (79.7%). Dit leidde in 168 gevallen tot naleving (80.8%). Bij 11 van de 261 aankooppogingen vroeg de verkoper zowel naar de leeftijd als naar ID (4.2%). Dit leidde in 10 gevallen tot naleving (90.9%).

Van de 219 keer dat er naar ID is gevraagd, is er 132 keer zichtbaar een hulpmiddel gebruikt om de geboortedatum te controleren (60.3%).

Leeftijd & ID gevraagd

Naleving

n=219

40+60

9.1%

NIET NAGELEEFD

60.3%

In 123 van de 132 gevallen leidde hulpmiddelgebruik tot naleving (93.2%).

Hulpmiddel gebruikt

Geen hulpmiddel gebruikt

93.2%

63.2%

6.8%

36.8%

39.7%

Van de 87 aankooppogingen waarbij geen hulpmiddel is gebruikt (39.7%), is er 55 keer nageleefd (63.2%).

NAGELEEEFD

Naleving 100% 90%

58.1%

68.2%

60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 2015

NIET NAGELEEFD

NALEVING TABAK 2020 KETENSUPERMARKTEN 71.8%

80% 70%

Het onderzoek is gedeeltelijk tijdens de COVID-19-pandemie uitgevoerd. Zie ‘Methode’ en ‘Resultaten’ voor meer informatie.

19.2%

90.9%

Hulpmiddelgebruik

• 2 verkopers gebruikten een draaischijf.

De naleving in 2020 verschilt niet significant van de naleving in 2016 (71.8%).

80.8%

ID gevraagd

NAGELEEEFD

• 6 verkopers gebruikten een ID-scanner;

Bij 178 van de 261 aankooppogingen is er nageleefd (68.2%).

100.0%

Geen interventie

79.7%

• 124 verkopers controleerden de leeftijd door de geboortedatum in te toetsen in het kassasysteem;

NALEVING

16+0+804 4.2%

Bij 0 van de 261 aankooppogingen vroeg de verkoper alleen naar de leeftijd van de mysterykid (0.0%).

HULPMIDDELGEBRUIK

Naleving

2016

2020

68.2% [62.3, 73.6]

NALEVING TABAKSVERKOOP ZELFSTANDIGE SUPERMARKTEN INTERVENTIES Bij 51 van de 99 aankooppogingen paste de verkoper geen interventies toe in het verkoopproces (51.5%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).

Interventies n=99

Bij 34 van de 99 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de ID van de mysterykid (34.4%). Dit leidde in 19 gevallen tot naleving (55.9%).

34.3%

Bij 11 van de 99 aankooppogingen vroeg de verkoper zowel naar de leeftijd als naar ID (11.1%). Dit leidde in 6 gevallen tot naleving (54.5%).

Van de 45 keer dat er naar ID is gevraagd, is er 0 keer zichtbaar een hulpmiddel gebruikt om de geboortedatum te controleren (0.0%).

51+3+3511 11.1%

Bij 3 van de 99 aankooppogingen vroeg de verkoper alleen naar de leeftijd van de mysterykid (3.0%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).

HULPMIDDELGEBRUIK

Naleving

51.5%

Geen interventie

100.0%

Leeftijd gevraagd

100.0%

ID gevraagd

55.9%

44.1%

Leeftijd & ID gevraagd

54.5%

45.5%

3.0%

NAGELEEEFD

Hulpmiddelgebruik

Naleving

n=45

Van de 45 aankooppogingen waarbij geen hulpmiddel is gebruikt (100%), is er 25 keer nageleefd (55.6%).

100+0

Geen hulpmiddel gebruikt

55.6%

NIET NAGELEEFD

44.4%

100.0%

NALEVING Bij 25 van de 99 aankooppogingen is er nageleefd (25.3%).

NAGELEEEFD

Naleving

NALEVING TABAK 2020 ZELFSTANDIGE SUPERMARKTEN

100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30%

25.3%

20% 10% 0% 2020

Het onderzoek is gedeeltelijk tijdens de COVID-19-pandemie uitgevoerd. Zie ‘Methode’ en ‘Resultaten’ voor meer informatie.

NIET NAGELEEFD

25.3% [17.7, 34.6]

NALEVING TABAKSVERKOOP TABAKSSPECIAALZAKEN INTERVENTIES Bij 82 van de 247 aankooppogingen paste de verkoper geen interventies toe in het verkoopproces (33.2%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).

Interventies n=247

Bij 145 van de 247 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de ID van de mysterykid (58.7%). Dit leidde in 104 gevallen tot naleving (71.7%). Bij 18 van de 247 aankooppogingen vroeg de verkoper zowel naar de leeftijd als naar ID (7.3%). Dit leidde in 16 gevallen tot naleving (88.9%).

Van de 163 keer dat er naar ID is gevraagd, is er 24 keer zichtbaar een hulpmiddel gebruikt om de geboortedatum te controleren (14.7%).

n=163

• 1 verkoper gebruikte een draaischijf. In 22 van de 24 gevallen leidde hulpmiddelgebruik tot naleving (91.7%).

100.0%

ID gevraagd

71.7%

Leeftijd & ID gevraagd

28.3%

88.9%

11.1%

NIET NAGELEEFD

NAGELEEEFD

Naleving

85+15

Hulpmiddel gebruikt

Geen hulpmiddel gebruikt

91.7%

70.5%

8.3%

29.5%

85.3%

Van de 139 aankooppogingen waarbij geen hulpmiddel is gebruikt (85.3%), is er 98 keer nageleefd (70.5%).

NAGELEEEFD

Naleving

80%

56.7%

60% 50%

48.6%

36.3%

40% 30% 20% 10% 0% 2015

NIET NAGELEEFD

NALEVING TABAK 2020 TABAKSSPECIAALZAKEN

100% 90% 70%

Het onderzoek is gedeeltelijk tijdens de COVID-19-pandemie uitgevoerd. Zie ‘Methode’ en ‘Resultaten’ voor meer informatie.

Leeftijd gevraagd

14.7%

• 2 verkopers gebruikten een kalender;

De naleving in 2020 verschilt niet significant van de naleving in 2018 (56.7%).

100.0%

Hulpmiddelgebruik

• 7 verkopers gebruikten een ID-scanner;

Bij 120 van de 247 aankooppogingen is er nageleefd (48.6%).

Geen interventie

33.2%

0.8%

58.7%

• 14 verkopers controleerden de leeftijd door de geboortedatum in te toetsen in het kassasysteem;

NALEVING

33+1+597 7.3%

Bij 2 van de 247 aankooppogingen vroeg de verkoper alleen naar de leeftijd van de mysterykid (0.8%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).

HULPMIDDELGEBRUIK

Naleving

2016

2020

48.6% [42.4, 54.8]

NALEVING TABAKSVERKOOP TANKSTATIONS INTERVENTIES Bij 100 van de 245 aankooppogingen paste de verkoper geen interventies toe in het verkoopproces (40.8%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).

Interventies n=245

Bij 125 van de 245 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de ID van de mysterykid (51.0%). Dit leidde in 89 gevallen tot naleving (71.2%). 51.0%

Bij 17 van de 245 aankooppogingen vroeg de verkoper zowel naar de leeftijd als naar ID (6.9%). Dit leidde in 11 gevallen tot naleving (64.7%).

Van de 142 keer dat er naar ID is gevraagd, is er 14 keer zichtbaar een hulpmiddel gebruikt om de geboortedatum te controleren (9.9%).

n=142

• 1 verkoper gebruikte een briefje met datums. In 12 van de 14 gevallen leidde hulpmiddelgebruik tot naleving (85.7%).

100.0%

ID gevraagd

Leeftijd & ID gevraagd

71.2%

64.7%

28.8%

35.3%

NIET NAGELEEFD

NAGELEEEFD

Naleving

90+10

Hulpmiddel gebruikt

Geen hulpmiddel gebruikt

90.1%

Van de 128 aankooppogingen waarbij geen hulpmiddel is gebruikt (90.1%), is er 88 keer nageleefd (68.8%).

80%

52.9% 40.8%

50% 40% 30%

17.8%

20% 10% 0% 2015

68.8%

14.3%

31.3%

NIET NAGELEEFD

NALEVING TABAK 2020 TANKSTATIONS

100% 90%

60%

85.7%

NAGELEEEFD

Naleving

70%

Het onderzoek is gedeeltelijk tijdens de COVID-19-pandemie uitgevoerd. Zie ‘Methode’ en ‘Resultaten’ voor meer informatie.

Leeftijd gevraagd

40.8%

9.9%

• 2 verkopers gebruikten een pop-up in het kassasysteem;

De naleving in 2020 is significant lager dan de naleving in 2016 (52.9%).

100.0%

Hulpmiddelgebruik

• 2 verkopers gebruikten een ID-scanner;

Bij 100 van de 245 aankooppogingen is er nageleefd (40.8%).

Geen interventie

1.2%

• 9 verkopers controleerden de leeftijd door de geboortedatum in te toetsen in het kassasysteem;

NALEVING

41+1+517 6.9%

Bij 3 van de 245 aankooppogingen vroeg de verkoper alleen naar de leeftijd van de mysterykid (1.2%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).

HULPMIDDELGEBRUIK

Naleving

2016

2020

40.8% [34.8, 47.1]

NALEVING TABAKSVERKOOP THUISBEZORGKANALEN INTERVENTIES Bij 75 van de 89 aankooppogingen paste de verkoper geen interventies toe in het verkoopproces (84.3%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).

Interventies n=89

84+2+104 10.1%

Bij 2 van de 89 aankooppogingen vroeg de verkoper alleen naar de leeftijd van de mysterykid (2.2%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).

Naleving 3.4%

2.2%

Bij 9 van de 89 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de ID van de mysterykid (10.1%). Dit leidde in 8 gevallen tot naleving (88.9%). Bij 3 van de 89 aankooppogingen vroeg de verkoper zowel naar de leeftijd als naar ID (3.4%). Dit leidde in 2 gevallen tot naleving (66.7%).

Geen interventie

100.0%

Leeftijd gevraagd

100.0%

Leeftijd & ID gevraagd

84.3%

HULPMIDDELGEBRUIK Van de 12 keer dat er naar ID is gevraagd, is er 6 keer zichtbaar een hulpmiddel gebruikt om de geboortedatum te controleren (50.0%). • 6 verkopers controleerden de leeftijd door de geboortedatum in te toetsen een handheld. In 6 van de 6 gevallen leidde hulpmiddelgebruik tot naleving (100%).

50.0%

Van de 6 aankooppogingen waarbij geen hulpmiddel is gebruikt (50.0%), is er 4 keer nageleefd (66.7%).

NALEVING Bij 10 van de 89 aankooppogingen is er nageleefd (11.2%). De naleving in 2020 verschilt niet significant van de naleving in 2016 (9.3%).

50+50

Hulpmiddel gebruikt

NIET NAGELEEFD

100.0%

Geen hulpmiddel gebruikt

66.7%

NAGELEEEFD

33.3%

NIET NAGELEEFD

NALEVING TABAK 2020 THUISBEZORGKANALEN

80% 70% 60% 50% 40%

9.6%

9.3%

11.2%

2015

2016

2020

10% 0%

Het onderzoek is gedeeltelijk tijdens de COVID-19-pandemie uitgevoerd. Zie ‘Methode’ en ‘Resultaten’ voor meer informatie.

33.3%

50.0%

100% 90%

20%

11.1%

Naleving

Naleving

30%

66.7%

NAGELEEEFD

Hulpmiddelgebruik n=12

88.9%

ID gevraagd

11.2% [6.2, 19.5]

Naleving tabaksverkoop 2016 versus 2020 Door de naleving in 2020 te vergelijken met de naleving in 2016 is te zien of de naleving bij tabaksverkoop verbeterd is. Zoals beschreven in het hoofdstuk ‘Methode’ komt de indeling van verkoopkanalen in 2016 niet overeen met die in 2020. Daarom is voor beide jaren een alternatief gewogen totale nalevingscijfer berekend, bestaande uit de verkoopkanalen cafetaria’s, horecagelegenheden, tabaksspeciaalzaken, tankstations en ketensupermarkten.

Figuur 10. Vergelijking nalevingscijfers tabak per verkoopkanaal 2016 en 2020*

Figuur 10 geeft de nalevingspercentages weer voor tabaksverkoop in 2016 en 2020. Het gewogen totale nalevingscijfer in 2020 (50.6%) is niet significant lager dan het gewogen totale nalevingscijfer in 2016 (51.4%).

Tabaksspeciaalzaken

Bij tankstations is de naleving in 2020 (40.8%) significant lager dan de naleving in 2016 (52.9%). In de andere verkoopkanalen zijn er geen significante veranderingen in de naleving geconstateerd. Zie Appendix B voor de betrouwbaarheidsintervallen en significantietoetsen van het alternatieve gewogen totale nalevingscijfer en van de nalevingscijfers per verkoopkanaal.

30.1%

Cafetaria’s

Horecagelegenheden

n= 103

40.2% 23.5%

n= 239 n= 306

32.4%

n= 68

71.8%

Ketensupermarkten

n= 401

68.2%

n= 261

56.7%

n= 201

48.6%

n= 247

52.9%

Tankstations*

n= 104

40.8%

n= 245

9.3% n= 54 11.2% n= 89

Thuisbezorgkanalen Gewogen totale nalevingscijfer (excl. thuisbezorgkanalen)

0%

51.4%

n= 1115

50.6%

n= 1060

20%

40%

Nalevingscijfer 2016

60%

80%

100%

Nalevingscijfer 2020

* Significant verschillend *In het onderzoek van 2016 is gebruik gemaakt van een andere indeling van verkoopkanalen dan in het huidige onderzoek. Daarom is voor beide jaren een alternatief gewogen totale nalevingscijfer berekend, bestaande uit de verkoopkanalen cafetaria’s, horecagelegenheden, tabaksspeciaalzaken, tankstations en ketensupermarkten. Deze berekening is gemaakt op basis van de populatiegrootten van 2020. Door het verschil in verkoopkanalen verschillen de gewogen totale nalevingscijfers in dit figuur van de complete gewogen totale nalevingscijfers van 2016 en 2020. Een nadere toelichting over hoe deze data wordt vergeleken wordt beschreven in het hoofdstuk ‘Methode’.

100

Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2020 - Resultaten

Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2020 - Resultaten

101

CONCLUSIE Voor de verkoop van alcohol- en tabaksproducten geldt een leeftijdsgrens van 18 jaar. Het naleven van deze leeftijdsgrens houdt in dat een verkoper weigert om alcohol of tabak te verkopen aan een persoon van wie niet is vastgesteld dat deze de leeftijd van 18 jaar heeft bereikt. In opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport is onderzoek gedaan naar de naleving van de leeftijdsgrens in 2020. Aan de hand van mysteryshoponderzoek is de naleving van de leeftijdsgrens voor alcohol- en tabaksverkoop in 2020 vastgesteld met een landelijk nalevingscijfer (gewogen totale nalevingscijfer) en nalevingscijfers per verkoopkanaal. Ook is onderzocht in hoeverre verkopers interventies toepassen tijdens het leeftijdscontroleproces, inclusief de samenhang hiervan met de naleving. Daarnaast is onderzocht of de cijfers voor alcohol veranderd zijn ten opzichte van 2018 en of de cijfers voor tabak veranderd zijn ten opzichte van 2016.

NALEVING ALCOHOLVERKOOP 2020 Uit de resultaten blijkt dat voor de verkoop van alcohol het landelijke, gewogen totale nalevingscijfer 38.0% is in 2020. Dat betekent dat jongeren van 17 jaar oud in 38.0% van alle aankooppogingen géén alcoholhoudende drank konden kopen.

relshops, ketenslijterijen en zelfstandige slijterijen. De naleving bij deze subverkoopkanalen is respectievelijk 77.3%, 81.1% en 26.4%. Bij sportkantines is de naleving 23.9%. De gewogen naleving van de overkoepelende verkoopkanaal supermarkten is 58.1%. Onder dit verkoopkanaal vallen de subverkoopkanalen ketensupermarkten en zelfstandige supermarkten. Bij ketensupermarkten is de naleving 59.3% en bij zelfstandige supermarkten 27.9%. Bij thuisbezorgkanalen is de naleving 12.4%. Hieronder vallen maaltijdbezorgdiensten met een naleving van 2.2%, thuisbezorgende landelijke ketens met een naleving van 26.4% en webshops met een naleving van 8.8%.

NALEVING TABAKSVERKOOP 2020 Uit de resultaten blijkt dat voor de verkoop van tabak het landelijke, gewogen totale nalevingscijfer 50.2% is in 2020. Dat betekent dat jongeren van 17 jaar oud in 50.2% van alle aankooppogingen géén tabak konden kopen. Bij avondwinkels is de naleving 43.8%. Bij cafetaria’s en bij horecagelegenheden is de naleving respectievelijk 40.2% en 32.4%. De gewogen naleving van het overkoepelende verkoopkanaal supermarkten is 66.6%. Onder dit verkoopkanaal vallen de subverkoopkanalen ketensupermarkten en zelfstandige supermarkten. Bij ketensupermarkten is de naleving 68.2% en bij zelfstandige supermarkten 25.3%. Bij tabaksspeciaalzaken is een naleving geconstateerd van 48.6%. Bij tankstations is de naleving 40.8%. Bij thuisbezorgkanalen is de naleving 11.2%.

Bij avondwinkels is de naleving 41.0%. Bij cafetaria’s en bij horecagelegenheden is de naleving respectievelijk 29.8% en 29.0%. Bij NS kiosken is er een naleving van 43.5% geconstateerd. De gewogen totale naleving van het overkoepelende verkoopkanaal slijterijen is 66.3%. Onder dit verkoopkanaal vallen de subverkoopkanalen: bor-

INTERVENTIES IN HET LEEFTIJDSCONTROLEPROCES

102

Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2020 - Conclusie

Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2020 - Conclusie

In het hoofdstuk ‘Resultaten’ is per verkoopkanaal gerapporteerd in hoeveel procent van de aankooppogingen er interventies zijn toe-

103

gepast door de verkoper (het vragen naar leeftijd en/of naar een geldig legitimatiebewijs en/of het gebruiken van een hulpmiddel), inclusief de samenhang hiervan met de naleving. Uit de resultaten blijkt dat naar ID vragen een belangrijke voorspeller is voor naleving. Verder blijkt in verkoopkanalen waar relatief veel gebruik wordt gemaakt van hulpmiddelen om het ID van de mysterykid te controleren dat de naleving na ID-vraag met hulpmiddel hoger is dan de naleving na ID-vraag zonder hulpmiddel.

ONTWIKKELING NALEVINGSCIJFERS De afgelopen jaren zijn er een aantal landelijke nalevingsonderzoeken uitgevoerd. Voor de verkoop van alcohol was in 2015 het nalevingscijfer 21.5%1. In 2016 steeg het nalevingscijfer significant tot 35.8%2. In 2018 was het nalevingscijfer 37.7%3. In 2020 is het nalevingscijfer 38.0%. Uit de vergelijkende analyses blijkt dat de gewogen totale nalevingscijfers van 2018 en 2020 niet significant van elkaar verschillen. Dat betekent dat in 2020 de naleving niet gestegen is ten opzichte van de naleving in 2018. Voor de verkoop van tabak was in 2015 het nalevingscijfer 27.4%1. In 2016 steeg het nalevingscijfer significant tot 43.1%2. In 2020 is het nalevingscijfer 47.1%. Uit de vergelijkende analyses blijkt dat het gewogen totale nalevingscijfer in 2020 niet significant hoger is dan het gewogen totale nalevingscijfer in 2016. Dat betekent dat de naleving van de leeftijdsgrens bij tabaksverkoop in 2020 niet is gestegen ten opzichte van de naleving in 2016. Verandering naleving bij alcoholverkoop per verkoopkanaal tussen 2018 en 2020 Bij cafetaria’s, horecagelegenheden en webshops is de naleving van de leeftijdsgrens bij alcoholverkoop in 2020 significant hoger

104

Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2020 - Conclusie

dan de naleving in 2018. Cafetaria’s stegen van 20.7% in 2018 naar 29.8% in 2020. Horecagelegenheden stegen van 17.5% in 2018 naar 29.0% in 2020. Webshops hadden in 2018 een naleving van 2.2% en stegen in 2020 naar een naleving van 8.8%. De naleving van de leeftijdsgrens bij alcoholverkoop in slijterijen, zelfstandige slijteren, supermarkten en ketensupermarkten is in 2020 gedaald ten opzichte van 2018. Slijterijen daalden van een naleving van 73.3% in 2018 naar een naleving van 66.3% in 2020. Zelfstandige slijterijen hadden in 2018 een naleving van 35.6% en daalden in 2020 naar 26.4%. Supermarkten daalden van een naleving van 68.9% in 2018 naar een naleving van 58.1% in 2020. De naleving in ketensupermarkten was 71.8% in 2018 en daalde in 2020 naar 59.3%. Bij avondwinkels, borrelshops, ketenslijterijen, sportkantines en zelfstandige supermarkten is de naleving bij alcoholverkoop in 2020 niet veranderd ten opzichte van de naleving in 2018. Ook bij het overkoepelende verkoopkanaal thuisbezorgkanalen en de subverkoopkanalen maaltijdbezorgdiensten en thuisbezorgende landelijke ketens is de naleving bij alcoholverkoop in 2020 niet veranderd ten opzichte van 2018. Verandering naleving bij tabaksverkoop per verkoopkanaal tussen 2016 en 2020 Bij tankstations is de naleving van de leeftijdsgrens bij tabaksverkoop in 2020 gedaald.

Tankstations hadden in 2016 een naleving van 52.9% en daalden naar een naleving van 40.8% in 2020. Bij cafetaria’s, horecagelegenheden, ketensupermarkten, tabaksspeciaalzaken en thuisbezorgkanalen is de naleving bij tabaksverkoop in 2020 niet veranderd ten opzichte van de naleving 2016.

Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2020 - Conclusie

105

AFSLUITENDE CONCLUSIE Dit onderzoek is een vervolgmeting op het nalevingsonderzoek voor alcoholverkoop in 2018 en het nalevingsonderzoek voor tabaksverkoop in 2016. De gewogen totale landelijke naleving en de naleving per verkoopkanaal in 2020 is vastgesteld voor zowel alcohol- als tabaksverkoop. Om de verandering van de naleving van de verkoopkanalen nauwkeurig te kunnen meten is er voor alcohol gebruik gemaakt van dezelfde indeling van de verkoopkanalen als het onderzoek in 2018. Voor de nalevingscijfers voor tabaksverkoop is er in dit onderzoek gebruik gemaakt van een andere indeling van de verkoopkanalen dan in het onderzoek van 2016, vanwege ontwikkelingen in de verkoopkanalen van tabak. De nieuwe indeling maakt het mogelijk om verschillen tussen subverkoopkanalen inzichtelijk te maken. Voor zowel alcohol- als voor tabaksverkoop heeft er geen significante toe- of afname plaatsgevonden in de gewogen totale naleving over de laatste 2, respectievelijk 4 jaar. Er bestaan wel verschillen op het niveau van enkele individuele verkoopkanalen.