A10.1 bijlage Collegebesluit (154940).pdf

BESLUIT VAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS Opsteller Tideman, Wietske Team Ruimtelijk Beleid en Projecten Vergadering van 3 september 2024 Kenmerk Z/24/073069 / D/24/154940 Portefeuillehouder Walther Kok Vertrouwelijkheid Openbaar Onderwerp Voornemen tot maken uitruilafspraken met gemeente Woerden ikv Spreidingswet Besluit Akkoord (Ongewijzigd besloten)

1. Afspraken te maken met de gemeente Woerden, waarbij Woerden de indicatieve opvave van 65 asielzoekers invult en waarbij de gemeente Oudewater 65 statushouders uit de taakstelling van de gemeente Woerden huisvest over de periode van vijf jaar (13 per jaar). 2. Deze afspraken verder uit te werken en vast te leggen in een bestuursovereenkomst tussen beide gemeenten.

Advies 1. Afspraken te maken met de gemeente Woerden, waarbij Woerden de indicatieve opvave van 65 asielzoekers invult en waarbij de gemeente Oudewater 65 statushouders uit de taakstelling van de gemeente Woerden huisvest over de periode van vijf jaar (13 per jaar). 2. Deze afspraken verder uit te werken en vast te leggen in een bestuursovereenkomst tussen beide gemeenten.

Inleiding De opgave voor het realiseren van asielopvangplekken in Nederland is groot. Alle gemeenten worden gevraagd om bij te dragen en met de Spreidingswet hebben alle gemeenten de verplichting om bij te dragen aan de beschikbaarheid van voldoende opvangplekken. Niet elke gemeente hoeft te voorzien in opvangplekken, zolang op provinciaal niveau de (indicatieve) opgave voor het aantal plekken wordt behaald. In provinciaal verband wordt al enige tijd samengewerkt rondom dit onderwerp en gemeenten hebben zich, al voor de komst van de Spreidingswet, gecommitteerd aan deze opgave. Het college wordt voorgesteld om in te stemmen met het voornemen om uitruilafspraken tussen de gemeenten Woerden en Oudewater vast te leggen. Ook wordt het college gevraagd om in te stemmen met de hoofdlijnen van deze afspraken.

Opgaven In de tabel hieronder de verschillende taakstellingen en opgaven voor de gemeente Woerden en de gemeente Oudewater in het kader van asielopvang, huisvesting van statushouders en opvang van ontheemden uit Oekraïne.

Opgaven of taakstelling

Asielopvang

Huisvesting statushouders

Oekraïne

Woerden

Oudewater

Indicatieve opgave Spreidingswet

337

65

Waarvan AMV COA

29

5

Beoogd aantal asielopvangplekken

400 (119%)

0 (0%)

Waarvan AMV COA (mogelijk)

40 (138%)

0 (0%)

Te huisvesten 2024-I (taakstelling + restant 2023)

63

21

Realisatie 2024-I

41

22

Te huisvesten 2024-II (taakstelling + restant 2024-I) (SvZ 26-07-2024)

74

9

Opgave AMV Nidos

14

0

Realisatie AMV Nidos (ook meegeteld in realisatie 2024-I)

0

12

Opgave

241

46

Realisatie

251 (104%)

63 (136%)

• In de gemeente Woerden wordt de komst onderzocht van een asielopvanglocatie met een capaciteit van maximaal 400, waarvan mogelijk 40 plekken geschikt voor AMV. De bestuursovereenkomst met het COA wordt op 19 september in de gemeenteraad besproken. • De gemeente Oudewater heeft geen plannen voor asielopvang. • Het realiseren van de taakstelling huisvesting statushouders is in beide gemeenten moeizaam. Oudewater heeft in het eerste half jaar van 2024 in het geheel aan de taakstelling voldaan, mede dankzij de realisatie van een AMV Nidos (minderjarige statushouders) locatie. • Beide gemeenten hebben een opgave om in de huisvesting minderjarige statushouders (AMV Nidos) te voorzien. Voor Woerden zit daarbij ook een aantal van 14 op te vangen AMV’ers, voor Oudewater is dit aantal nihil. Oudewater heeft echter wel een voorziening voor 12 AMV’ers. • Beide gemeenten halen op dit moment de opgave rondom de opvang van ontheemden uit Oekraïne. In de realisatiecijfers in de tabel zijn zowel gemeentelijke opvanglocaties (GOO Bleek, GOO Stadspoort en GOO Statenland) als de opvang bij particulieren meegenomen. Per 1 januari 2025 gaat de opgave omhoog en worden in de realisatie enkel GOO plekken meegeteld. Beide gemeenten halen de opgave naar verwachting dan niet.

De bevoegdheid van het college komt voort uit de volgende wet- en/of regelgeving Artikel 160, eerste lid, aanhef en onder a. van de Gemeentewet. Artikel 4, eerste lid en artikel 6, eerste lid van de Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen (Spreidingswet).

Beoogd effect Invulling geven aan de Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen (Spreidingswet).

Argumenten 1.1 De gemeenten Woerden en Oudewater willen samenwerken rondom dit dossier en maken daarom robuuste afspraken met elkaar De gemeenten Woerden en Oudewater hebben in een eerder stadium al aangegeven om rondom de opvang van asielzoekers samen te willen werken. Beide colleges vinden het belangrijk om solidair te zijn met de gemeenten waar de druk van de asielopvang onevenredig hoog is. Uitruil van taken ligt voor de hand op de taakstellingen/opgaven waar in één van de gemeenten ruimte zit of de mogelijkheden en wil om extra op in te zetten. In de gemeente Oudewater zijn geen plannen voor de realisatie van asielopvang, terwijl in de plannen voor een asielopvanglocatie aan de Bleek in Woerden naar verwachting voldoende capaciteit is om ook de Oudewaterse opgave mee invulling te geven. De gemeente Oudewater is bereid om een deel van de taakstelling van statushouders over te nemen van de gemeente Woerden. Uitgangspunt bij deze uitruilafspraken is een redelijke verdeling, die zo objectief mogelijk is onderbouwd.

1.2 Voorbeelden van uitruilafspraken tussen andere gemeenten in Nederland maken inzichtelijk dat de uitruil van 1:1 voor de taken asielopvang en huisvesting statushouders over een periode van vijf jaar redelijk is. Er zijn weinig voorbeelden te vinden van gemeenten die onderling afspraken hebben gemaakt (en vastgelegd) rondom de uitruil van asielopvang en huisvesting statushouders. De noodzaak hiertoe ontbrak en ontstaat pas op dit moment, omdat gemeenten invulling moeten gaan geven aan de Spreidingswet. Twee concrete voorbeelden zijn bekend: -Utrechtse Heuvelrug: in 2021 zijn in provinciaal verband afspraken gemaakt met de gemeente Utrechtse Heuvelrug. Deze gemeente heeft een groot AZC binnen de gemeentegrenzen (AZC Leersum) en heeft deze locatie in 2021 uitgebreid met nog eens 100 plekken. Als compensatie voor de opvang van deze extra 100 asielzoekers is een aantal statushouders over de andere gemeenten in Utrecht verdeeld. De gebruikte verdeelsleutel is 60 statushouders (voor zes taakstellings-perioden – drie jaar) om 100 asielzoekers geweest. Met als redenering dat statushouders ‘structureel’ inzet vereisen, en asielzoekers slechts voor zo lang als het AZC er is. - De gemeenten Sliedrecht en Alblasserdam hebben afspraken gemaakt voor de uitruil van taken rondom asiel en huisvesting statushouders voor de duur van vijf jaar.

In de gemeente Sliedrecht zijn plannen voor de realisatie van een asielopvanglocatie, met capaciteit van meer plekken dan de indicatieve opgave die Sliedrecht heeft in te vullen. De gemeente Sliedrecht geeft daarom invulling aan de totale (indicatieve) opgave asielopvang (75) van Alblasserdam. In ruil huisvest de gemeente Alblasserdam eenzelfde aantal statushouders (75), verdeeld over vijf jaar. Bovenstaande afspraken kennen dezelfde verdeelsleutel: een uitruil van 100:60 (factor 0,6) over drie jaar of 75:75 (factor 1) over vijf jaar. Het ligt voor de hand om bovenstaande factor ook te gebruiken in onze afspraken. Dat betekent dat de gemeente Woerden 65 asielopvangplaatsen realiseert bovenop de eigen indicatieve opgave van 337 plaatsen en dat de gemeente Oudewater over vijf jaar 65 statushouders huisvest (13 per jaar) bovenop de eigen taakstelling huisvesting statushouders

2.1 De Spreidingswet vraagt om vastgestelde ambities, plannen en afspraken. Sinds 1 februari 2024 is de Spreidingswet (de Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen) van kracht. Deze wet heeft als doel om te komen tot voldoende opvangplekken en een evenwichtiger verdeling van asielopvang over provincies en gemeenten. De komende twee jaar is er een landelijke capaciteitsopgave van 96.000 plekken voor heel Nederland. Deze capaciteitsopgave is verdeeld over gemeenten, op basis van inwoneraantal en

welvaartscijfers van gemeenten. Elke gemeente heeft een indicatieve opgave gekregen voor de komende twee jaar, die behaald moet zijn op 1 juli 2025 en beschikbaar moet zijn tot tenminste 1 februari 2026. Daarna volgt een nieuwe cyclus van de wet. -Voor Woerden is deze indicatieve opgave 337 plekken, waarvan 25 plekken geschikt moeten zijn voor minderjarige asielzoekers. -Voor Oudewater is deze indicatieve opgave 65 plekken, waarvan 5 plekken geschikt moeten zijn voor minderjarige asielzoekers. De Spreidingswet geeft ook aan dat gemeenten in provinciaal verband mogen samenwerken om gezamenlijk de opgetelde opgave van elke gemeente te realiseren. Dat betekent dat er kan worden 'uitgeruild', waarbij de ene gemeente meer asielzoekers opvangt en een andere gemeente minder of geen. Daarbij kunnen afspraken worden gemaakt over uitruil van taken, waarbij de gemeente die minder of geen asielzoekers opvangt, bijvoorbeeld meer statushouders huisvest. De provincie heeft een coördinerende taak in het realiseren van de asielopgave in de provincie (8.207 opvangplekken voor de provincie Utrecht in totaal). Voor 1 november 2024 brengt de Commissaris van de Koning bij de Minister van Justitie en Veiligheid aan op welke wijze de provincie uitvoering gaat geven aan de Spreidingswet, middels een Provinciaal Plan en een Provinciaal Verslag.

Hierin wordt ook aangegeven welke inspanningen gemeenten in het verleden rondom dit dossier hebben geleverd en in het geval dat niet aan de indicatieve opgave wordt voldaan, welke (harde) plannen en afspraken een gemeente heeft om asielopvang te realiseren in de nabije toekomst.

Kanttekening 1.1 Afspraken die nu worden gemaakt, hebben betrekking op de volgende cyclus van de Spreidingswet De huidige cyclus van de Spreidingswet vraagt gemeenten om (langdurige) asielopvangplekken beschikbaar te hebben tussen 1 juli en 1 februari 2026. Voor beide gemeenten zal uit de inventarisatie van de resultaten naar voren komen dat er niet wordt voldaan aan de taak: Woerden heeft tussen 1 juli 2025 en 1 februari 2026 niet het benodigd aantal plekken beschikbaar en Oudewater is voor invulling van de taken (zoals we het nu afspreken), afhankelijk van Woerden. Gelukkig is het de bedoeling dat gemeenten bij de provincie ook een toelichting van verrichte inspanningen aanleveren, terugkijkend tot tien jaar terug. Inspanningen rondom crisisnoodopvang in beide gemeenten, opvang van Oekraïners, AMV Nidos locatie, planvorming aan de Bleek en het feit dat beide gemeenten uitruilafspraken maken, worden in deze toelichting meegenomen. Dat alles leidt er hopelijk toe dat het Rijk ziet dat we echt inspanningen leveren en de tijd krijgen om plannen tot uitvoering te brengen en dat beide gemeenten geen aanwijzing krijgen voor het realiseren van opvang.

1.2 Bij wijziging van wet- en regelgeving of verandering van de taken, moeten afspraken wijzigen Het voornemen van het kabinet is om de wet- en regelgeving rondom asielopvang en huisvesting van statushouders te wijzigen. De huidige problematiek in de opvangketen is op te lossen als deze keten robuust is en elke gemeente daar naar verhouding en binnen de mogelijkheden aan bijdraagt. Vanuit dat oogpunt is de wet niet het belangrijkste argument om afspraken tussen beide gemeenten te maken. Veranderende wetgeving of fikse verhoging of verlaging van de taakstelling huisvesting statushouders of de indicatieve opgave asielopvang kunnen reden zijn om opnieuw met elkaar in gesprek te gaan over de gemaakte afspraken. In de bestuursovereenkomst wordt dit verder uitgewerkt.

Financiën -

Uitvoering Op basis van een collegebesluit over het voornemen tot het maken van uitruilafspraken, informeren de beide gemeenten de provincie hierover in het door het door het college vastgestelde formulier. Dit moet uiterlijk 7 oktober 2024 worden ingediend. De voorgenomen afspraken worden uitgewerkt in een bestuursovereenkomst waarover de colleges van beide gemeenten in oktober besluiten. Na het ondertekenen van de bestuursovereenkomst worden het Rijk, het COA en de provincie hierover geïnformeerd. Gemaakte afspraken worden dan formeel verwerkt: de taakstelling huisvesting statushouders en de opgave asielopvang worden bijgewerkt.

Communicatie / Website -

Ondernemingsraad -

Samenhang met eerdere besluitvorming • Raadsinformatiebrief 'Spreidingswet en de opgave voor Oudewater' (Z/24/069434 / D/24/143716) • Formulier Spreidingswet definitiefase is besproken tijdens de stuurgroep van 11 juni 2024.

Bijlagen -