A1 RIB Stand van zaken opvang vluchtelingen.pdf

RAADSINFORMATIEBRIEF

Van college van burgemeester en wethouders Vergadering van 29 maart 2022 Kenmerk Z/22/043014 / D/22/056464 Portefeuillehouder Danny de Vries Portefeuille Openbare orde en veiligheid Opsteller Tideman, Wietske Onderwerp Stand van zaken opvang vluchtelingen uit Oekraïne

Kennisnemen van De stand van zaken rondom de opvang van Oekraïense vluchtelingen in de gemeente Oudewater en Woerden; de financiële gevolgen van het organiseren van deze opvang voor zover deze nu inzichtelijk zijn; de wijze waarop de raad op de hoogte wordt gehouden van ontwikkelingen.

Inleiding Door de oorlog in Oekraïne is er een enorme vluchtelingenstroom op gang gekomen. Volgens de laatste schattingen van de Europese Commissie zijn ruim 3 miljoen Oekraïners hun land ontvlucht. Veelal gaat het om vrouwen, kinderen en ouderen. Naar verwachting zal het conflict in Oekraïne niet snel tot een einde komen, wat betekent dat we er rekening mee moeten houden dat de vluchtelingenstroom aanhoudt en dat er opvang nodig is voor langere tijd. Voor een groot deel worden mensen in omringende landen opgevangen, maar ook andere Europese landen, waaronder Nederland, zullen grote aantallen vluchtelingen opvangen. Op korte termijn realiseert Nederland 50.000 opvangplekken, de coördinatie ervan is belegd bij de verschillende veiligheidsregio’s. Iedere veiligheidsregio is verantwoordelijk voor het opvangen van, voorlopig, 2.000 vluchtelingen. Uiteraard geeft ook de gemeente Oudewater gehoor aan de oproep om inspanningen te doen om Oekraïense vluchtelingen op te vangen. Daarbij trekken we nauw op met de gemeente Woerden. Gezamenlijk spannen de gemeente Woerden en Oudewater zich er voor in om 200 opvangplekken te realiseren, in een setting die geschikt is voor langduriger opvang. De betrokkenheid van de samenleving hierbij is enorm en hartverwarmend.

In deze raadsinformatiebrief informeren we u over de stand van zaken rondom de opvang van Oekraïense vluchtelingen in Woerden en Oudewater. Daarnaast informeren we u over de uitgaven die gedaan worden rondom het organiseren van de opvang en alle werkzaamheden die daarmee verband houden. Deze informatie loopt vooruit op het besluit inzake het beschikbaar stellen van middelen hiervoor, die we u in de raadsvergadering van april 2022 voorleggen.

Kernboodschap De opgave om 200 opvangplekken te realiseren, kent verschillende aspecten. Op korte termijn is (kortdurende) opvang nodig voor Oekraïense vluchtelingen die via hun netwerk in Oudewater verblijven of die opgevangen zijn in een hotel of een particulier opvanggezin. Daarnaast worden opvangplekken gerealiseerd en worden de randvoorwaarden voor de

opvang gereed gemaakt, samen met maatschappelijke partners. De inzet van de samenleving daarbij is enorm. Focus op langere termijn Het is op dit moment niet duidelijk hoe lang deze situatie aan zal houden en of er eventueel nog meer opvang nodig is. We houden er echter rekening mee dat de stroom aan vluchtelingen nog enige tijd aan zal houden en dat de vluchtelingen hier mogelijk langere tijd zullen verblijven. De consequenties hiervan kunnen we op dit moment nog niet in beeld brengen. Wel houden we er nu al rekening mee dat een groep Oekraïners voor langere tijd onderdeel zal uitmaken van onze lokale samenleving. Waar we op dit moment bezig zijn met het realiseren van snel beschikbare huisvesting, streven we er ook naar om de tijdelijke huisvesting zo te organiseren dat deze geschikt is om langere tijd te verblijven en proberen daarmee rust en stabiliteit te organiseren voor de mensen die in onze gemeenten onderdak vinden. Uitgangspunten: eigenaarschap, betrokkenheid maatschappij, langduriger opvang In onze aanpak van de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne werken we volgens een aantal uitgangspunten, mede opgedaan uit onze ervaring met voorgaande vluchtelingenstromen; We willen crisisnoodopvang in sporthallen (buiten de Jaarbeurs in Utrecht) zoveel mogelijk voorkomen. Daarom kiezen we ervoor mensen kortdurend in hotels onder te brengen.

We geven vluchtelingen zoveel mogelijk eigenaarschap in het inrichten van hun opvangplekken en de verdere dagbesteding. Dat zorgt ervoor dat de vluchtelingen zich de plek eigen maken en hier voor langere tijd kunnen en willen verblijven. We maken zoveel mogelijk gebruik van het aanbod vanuit de maatschappij. De kracht van de samenleving stellen we hierbij centraal. We staan voor een grote opgave die naar alle waarschijnlijkheid langere tijd aanhoudt. Alleen door de schouders er samen onder te zetten creëren we voldoende draagvlak, ook voor de langere termijn. Om die reden is er bijvoorbeeld veelvuldig gebruik gemaakt van vrijwilligers bij het gereed maken van De Stadspoort, waar we ook konden kiezen voor een aannemer met een beperkt aantal vakmensen. We zijn terughoudend in het koppelen van vluchtelingen aan particulier aanbod van woonruimte. Het is hartverwarmend dat zoveel mensen woonruimte beschikbaar stellen en in sommige gevallen is dit ook daadwerkelijk een goede, duurzame optie. Tegelijkertijd zien we zowel in onze eigen gemeente als bij veel buurgemeenten dat particuliere opvang vaak geen duurzame oplossing is. Het langdurig onderbrengen van vluchtelingen vraagt bijzonder veel van de gastgezinnen. Daarnaast gaat het om een bijzonder kwetsbare doelgroep.

Door deze zo snel mogelijk centraal onderdak te bieden zijn we beter in staat hier het benodigde sociale- en zorgnetwerk omheen te organiseren. Bij particuliere opvang die we voor langere tijd kansrijk achten, is een zelfstandig karakter van de woonruimte van belang, dat wil zeggen een eigen opgang en voorzieningen. Stand van zaken volgens drie pijlers Een structuur met drie pijlers vormen de basis waarop de opvang wordt georganiseerd. Deze pijlers gebruiken we ook graag voor het toelichten van de stand van zaken op dit moment.

1. Kortdurende opvang Via de pijler kortdurende opvang zorgen we voor het onderdak en de eerste levensbehoeften van vluchtelingen. Daarbij gaat het om zowel de mensen die via hun netwerk onderdak vinden en de mensen die o.a. via de Jaarbeurs in Utrecht over de regio verdeeld worden. Op dit moment staan we in Woerden en Oudewater gezamenlijk zo’n 140 vluchtelingen en hun gastgezinnen bij. 2. Langdurige opvang Via de pijler langdurende opvang streven we naar de realisatie van 200 opvangplekken op de drie locaties zoals eerder genoemd (De Stadspoort en De Bleek 1 in Woerden, Statenland in Oudewater). We streven ernaar vanaf 1 april de eerste vluchtelingen in De Stadspoort op te vangen. De andere locaties proberen we zo snel mogelijk na die tijd open te stellen. Dat doen we, gegeven de hoeveelheid werk die het kost om de beoogde locaties te transformeren naar woonruimte, gefaseerd. 3. Maatschappij Het realiseren van voldoende woonruimte met bedden en meubilair is slechts een deel van de opgave. Via de pijler maatschappij brengen we het informeel en formeel hulpaanbod samen. Zo zorgen we onder andere voor (medische) zorg, dagbesteding, veiligheid en onderwijs. Dat doen we samen met diverse maatschappelijke partners en vrijwilligersinstellingen.

Inburgering statushouders volgens regulier beleid Naast de opvang van Oekraïense vluchtelingen (die geen verblijfsvergunning hoeven aan te vragen in Nederland), zijn gemeenten onveranderd verantwoordelijk voor de huisvesting en inburgering van statushouders die een verblijfsvergunning hebben gekregen. Hiervoor voeren we het beleid uit zoals dat door de raad is vastgesteld rondom de nieuwe wet inburgering. Inzet vanuit de ambtelijke organisatie De inzet en betrokkenheid vanuit de ambtelijke organisatie is groot. De huidige fase is zeer intensief, er wordt veel ontwikkeld, georganiseerd en gecoördineerd. We verwachten dat voor een langere termijn een flinke ambtelijke inzet nodig is, met als gevolg dat medewerkers (gedeeltelijk) worden vrijgesteld van hun gebruikelijke werkzaamheden. Dat zal zijn effect hebben op de productie.

Financiën Het organiseren van de opvangplekken en alles wat daarbij komt kijken, kost geld. Het beleidsteam van de crisisorganisatie heeft mandaat om uitgaven te doen die op dit moment nodig zijn. Dit is nodig onder andere voor het in orde brengen van opvanglocaties (leefbaar maken, inrichten), het organiseren en bekostigen van zorg en ondersteuning en inzet van de crisisorganisatie (ambtelijke inzet). Op korte termijn legt het college uw raad een voorstel voor om middelen beschikbaar te stellen om de noodzakelijke uitgaven te kunnen doen, vooruitlopend op compensatie vanuit het rijk. Op dit moment wordt een overzicht van de globaal verwachte kosten rondom het realiseren van opvang uitgewerkt. Het raadsvoorstel dat we u in april voorleggen, wordt voorzien van een nader gespecificeerd overzicht van de (globale) kosten. De aard van dit project, alsmede de onduidelijkheid over de duur van de opvang en de eventuele toename van de opvangvraag, is een onzekere factor waarmee we daarbij rekening moeten houden. Compensatie door het rijk Het kabinet heeft op 18 maart aangegeven te willen werken vanuit het uitgangspunt dat van rijkswege de kosten die gemaakt worden door gemeenten voor opvanglocaties en bijbehorende kosten zullen worden vergoed en dat gemeenten er niet op achteruit mogen gaan.

Daarbij is besloten dat er gebruik gemaakt gaat worden van een hybride financieringssystematiek. Het vertrekpunt van de financiering is: vergoeding op basis van normkosten (dat wil zeggen: een vast bedrag per gerealiseerde plek per dag) waar mogelijk en feitelijke kosten waar nodig. Het ministerie van JenV ontwikkelt hiervoor een ministeriële regeling in afstemming met de VNG. Op het moment van schrijven is deze regeling nog niet gepubliceerd. We zullen u hierover informeren op het moment dat er meer duidelijk is.

Vervolg Op korte termijn leggen we uw raad een voorstel voor om middelen beschikbaar te stellen voor het realiseren van de opvang. Op het moment dat er meer informatie is over financiële compensatie vanuit het Rijk voor het realiseren van de opvangplekken, informeren we u hierover. Mocht uw raad daar prijs op stellen, dan is het college bereid om mondelinge toelichting te geven tijdens het Forum op 11 april

Bijlagen Geen.