A09. Raadsinformatiebrief Samenwerkingsovereenkomst Bibliotheek Utrechtse Venen (214532).pdf

RAADSINFORMATIEBRIEF

Van college van burgemeester en wethouders Vergadering van 10 februari 2026 Kenmerk Z/24/069094 / D/26/214532 Portefeuillehouder René van den Hoogen Portefeuille Bibliotheek Opsteller Stuart, Chantal Onderwerp Samenwerkingsovereenkomst Bibliotheek Utrechtse Venen

Kernboodschap Met deze raadsinformatiebrief informeren wij u dat het college heeft ingestemd met de ondertekening van de Samenwerkingsovereenkomst Bibliotheek Utrechtse Venen (SOK). Deze SOK is opgesteld in navolging van de fusie van Bibliotheek Het Groene Hart en Bibliotheek Angstel Vecht en Venen tot de nieuwe organisatie Bibliotheek Utrechtse Venen (zie RIB D24/142604) en ter voorbereiding op de nieuwe Wet Stelsel Openbare Bibliotheken (Wsob) met zorgplicht voor gemeenten vanaf 2027. Met de SOK leggen de gemeenten en de Bibliotheek afspraken vast over: • de gezamenlijke uitvoering van de vijf wettelijke bibliotheekfuncties; • een heldere governance- en besluitvormingsstructuur; • een evenwichtige verdeling van collectieve kosten op basis van gewogen inwonersaantallen; • de borging van kwaliteit, continuïteit en toegankelijkheid van de openbare bibliotheekvoorzieningen. De SOK heeft een privaatrechtelijk karakter en laat de afzonderlijke bevoegdheden van college en raad onverlet. De SOK kent een looptijd van 4 jaar en kan na evaluatie en unaniem gezamenlijk besluit worden verlengd.

Door nu de uitgangspunten voor de regionale samenwerking voor het collectieve deel tussen de 5 gemeenten af te spreken, beschikken toekomstige colleges na de verkiezingen over een helder vertrekpunt voor de uitwerking naar lokale uitvoeringsovereenkomsten waarin zowel de collectieve afspraken als het lokale maatwerk vastgelegd kunnen worden. Op die manier kunnen we per 1-1-2027 voldoen aan de wettelijke zorgplicht ingevolge de nieuwe Wsob.

Toelichting Per 1 januari 2025 is Stichting Bibliotheek Utrechtse Venen (hierna: Bibliotheek) gefuseerd tot één organisatie voor het openbare bibliotheekwerk voor de vijf gemeenten in Utrecht-West. Deze fusie vraagt om duidelijke afspraken over samenwerking, governance en financiering.

Tegelijkertijd is het Rijk voornemens de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob) per 1 januari 2027 aan te scherpen. De huidige bevorderende taak van gemeenten wordt daarbij omgezet in een wettelijke zorgplicht, waarin toegang, kwaliteit en bereikbaarheid van volwaardige bibliotheekvoorzieningen wettelijk worden vastgelegd. De inhoud en reikwijdte van deze gemeentelijke zorgplicht zijn op dit moment nog niet definitief vastgesteld. Wel zeker is, dat er een Meerjarenplan wordt voorgesteld als onderdeel van deze wettelijke zorgplicht. De provincie treedt op als toezichthouder. Gelet hierop hebben de gemeenten gezamenlijk gekozen voor een SOK als tussenstap. Deze overeenkomst borgt stabiliteit en continuïteit in de uitvoering van het openbaar bibliotheekwerk, terwijl ruimte blijft om na vaststelling van de gewijzigde Wsob het openbaar bibliotheekbeleid inhoudelijk meerjarig te verankeren in uitvoeringsovereenkomsten, waarin zowel het collectieve deel als het lokale maatwerk beschreven worden.

Financiën Uitgangspunt van deze SOK is dat de verstrekte subsidies voor 2026 binnen de lopende begroting blijven. Het collegebesluit over de SOK is hiermee budgetneutraal voor 2026. De SOK verklaart de gemeentelijke begroting als kaderstellend. De uitwerking van de Wsob in een AMvB met specifieke eisen aan de dienstverlening (denk aan openingsuren) is op het moment van schrijven nog niet vastgesteld. Dat betekent dat er nog wijzigingen kunnen plaatsvinden in de kostenstructuur voor de jaren vanaf 2027. Daarom is de samenwerking op de uitgangspunten in deze SOK direct van kracht na ondertekening ten behoeve van de nadere uitwerking in lokale uitvoeringsovereenkomsten en effectueren we de financiële consequenties van die uitwerking vanaf 2027. Zo kunnen we optimaal anticiperen op de besluitvorming over de Wsob, met als bijkomend voordeel dat deze uitwerking parallel loopt aan de actualisatie van de MAG. De afspraken worden meegenomen in de reguliere P&C cyclus.

Vervolg Na ondertekening van de SOK zullen de afspraken worden meegenomen in de reguliere P&C cyclus en start het proces om een meerjarenplan op te stellen, ingevolge de zorgplicht Wsob. De samenwerkende gemeenten zijn voornemens om het Meerjarenplan gezamenlijk op te stellen met ruimte voor lokaal beleid. Het gezamenlijke Meerjarenplan voor het openbaar bibliotheekwerk wordt opgesteld nadat de Wsob is aangescherpt en de wettelijke zorgplicht inhoudelijk is vastgelegd. Op dat moment kunnen de gemeenten het basisniveau van dienstverlening, de ambities en de bijbehorende financiële kaders zorgvuldig en toekomstbestendig bepalen, in lijn met de definitieve wetgeving. Zodra er meer duidelijkheid is over de aangepaste Wsob en het Meerjarenplan wordt voorbereid, informeren wij uw raad opnieuw.

Bijlagen nvt