A07.1 Onderwijsagenda Oudewater 2024-2027 definitief.pdf

Onderwijsagenda Oudewater 2024-2027 Gezamenlijke ambitie Goed onderwijs is belangrijk voor de ontwikkeling van iedereen. Elke leerling verdient onderwijs dat stimuleert om de eigen talenten en capaciteiten maximaal te ontwikkelen en te benutten. De achtergrond van een leerling, het opleidingsniveau van ouders of de financiële situatie thuis mag geen invloed hebben op de onderwijskansen van een leerling.

“In Oudewater werken kinderopvang, onderwijs en gemeente samen aan optimale onderwijskansen voor alle Oudewaterse kinderen, zodat zij tot bloei komen”

Soms moeten we ongelijk investeren voor gelijke kansen Om dit te realiseren hebben kinderopvang, onderwijs en gemeente de handen ineen geslagen en hebben deze onderwijsagenda opgesteld. We streven ernaar onze ambitie te realiseren door de komende jaren in te zetten op vier thema’s: - Gelijke onderwijskansen voor elk kind; - Een goede samenwerking rondom het kind; - Een doorgaande lijn -9 maanden tot en met 13 jaar en; - Passende onderwijshuisvesting. Waarom een onderwijsagenda? De gemeente en het onderwijsveld hebben gezamenlijk de wens uitgesproken om een onderwijsagenda voor Oudewater te ontwikkelen. Onderwijs verdient aandacht en is continu in ontwikkeling. Wat hebben leerlingen nu nodig om later goed mee te kunnen doen in de maatschappij? Het onderwijs, de kinderopvang, maatschappelijke partners en de gemeente hebben hierin een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Deze agenda geeft handvaten om op een goede manier samen te werken en resultaatafspraken met elkaar te maken.

1

Rolverdeling Schoolbesturen, de onderwijsinspectie en de minister van Onderwijs zijn verantwoordelijk voor kwalitatief goed onderwijs. De gemeente voert haar wettelijke onderwijstaken uit. Dit zijn vooral taken gericht op onderwijshuisvesting, instandhouding van het openbaar onderwijs, de aansluiting van zorg en onderwijs, het tegengaan van onderwijsachterstanden en toezicht op de leerplicht. Ook andere beleidsterreinen binnen de gemeente raken aan het onderwijs. Scholen, gemeenten en andere (formele en informele) maatschappelijke partners krijgen een steeds grotere rol bij het opgroeien en opvoeden van kinderen en de ontwikkeling van kinderen en jongeren. Dit maakt het steeds belangrijker om ook buiten de wettelijke onderwijstaken die de gemeente heeft samen te werken en verbinding te zoeken. Sociaal Akkoord 2023-2027 Het Sociaal Akkoord 2023-2027 en de Sociaal Akkoord uitvoeringsagenda 2023-2027 vormen de basis voor deze onderwijsagenda. De uitvoeringsagenda is tot stand gekomen vanuit een nauwe samenwerking tussen de gemeente en haar maatschappelijke partners. Ook vanuit het onderwijs is hier een bijdrage aan geleverd. Het Sociaal Akkoord 2023-2027 is opgebouwd volgens vijf pijlers. Samengevat ziet dit er als volgt uit:

Hoofdthema voor deze onderwijsagenda is het thema ‘Opvoeden en opgroeien’. ‘Alle kinderen in Oudewater krijgen gelijke kansen om zich te ontwikkelen en groeien veilig op. Als hierbij ondersteuning of advies nodig is, kent Oudewater een sterk netwerk dat daarbij kan adviseren, ondersteunen of toeleiden naar hulp’.

2

Opvoeden en opgroeien van een kind vraagt de inzet van de hele gemeenschap. Uiteraard ligt de verantwoordelijkheid primair bij de ouder(s) en opvoeders, maar daarnaast dragen familie, leerkrachten, huisartsen, (sport)verenigingen, kerken en vele anderen, hun steentje bij. Daarom zetten we in op het versterken van de sociale basis met aandacht voor preventie, normaliseren en sneller af kunnen schalen en indien nodig, tijdig opschalen. Het onderwijs raakt (in)direct aan alle vijf pijlers in het Sociaal Akkoord. Scholen zijn daarmee een belangrijke partner voor de gemeente. De gemeente betrekt het onderwijs nadrukkelijk bij alle vraagstukken en uitdagingen rondom kinderen en jongeren, ook wanneer deze vanuit andere beleidsterreinen naar voren komen. Scholen in Oudewater In Oudewater is een breed aanbod aan basisonderwijs aanwezig op vijf scholen. Dit brede aanbod willen we behouden. Er gaan in totaal ongeveer 850 leerlingen naar deze scholen. De Immanuelschool is een protestants-christelijke basisschool, de St Jozefschool en Mariaschool zijn rooms-katholieke basisscholen, Klavertje 4 is een algemeen bijzondere Jenaplanbasisschool en De Schakels is een openbare school voor alleen hoogbegaafdenonderwijs. Op de Immanuelschool wordt in een aparte taalklas nieuwkomersonderwijs geboden. Dit is een bovenschoolse voorziening.

Thema’s 2024 - 2027 De uitwerking van onze ambitie maken we concreet aan de hand van de genoemde vier thema’s die hieronder uitgewerkt zijn. Deze thema's zijn nauw met elkaar verbonden. 1. Gelijke onderwijskansen voor elk kind Alle kinderen en jongeren in de gemeente Oudewater hebben gelijke onderwijskansen, ongeacht hun achtergrond of afkomst. De scholen bieden een breed en kwalitatief goed onderwijsaanbod. Inclusiever onderwijs We zetten in op inclusiever onderwijs waardoor kinderen steeds vaker thuisnabij naar school kunnen. Dit gebeurt ook op regionaal niveau via de Regionale Educatieve Agenda (REA). Daarnaast zien we ook kansen om bovenregionaal beter samen te werken aan inclusiever onderwijs. We zetten ons er gezamenlijk voor in dat ieder kind zo thuisnabij mogelijk passend onderwijs krijgt. Dit betekent dat we een inclusieve leeromgeving realiseren, waarbij álle kinderen – leerlingen met én zonder een extra ondersteuningsbehoefte – samen naar school kunnen gaan. We gaan hierbij uit van de ondersteuningsbehoefte van het kind en stappen af van het individueel medisch perspectief. We zetten in op normaliseren en een meer context- en groepsgerichte benadering. Acties • •

3

De ontwikkelingen in de REA worden in de LEA van Oudewater gevolgd, besproken en zo nodig - worden hier acties op ingezet. Gemeenten en onderwijs zetten in op inclusiever onderwijs door samenwerking op bovenregionaal niveau. We onderzoeken of samenwerkingsverbanden bovenregionaal nog meer samen kunnen werken om, samen met gemeenten, inclusiever onderwijs te realiseren.

Voor- en vroegschoolse educatie Voor kinderen tussen de 2,5 en 6 jaar met (een risico op) taalachterstanden is voor- en vroegschoolse educatie (VVE) beschikbaar bij vier peutergroepen. Dit zijn de peutergroepen Jip en Janneke, Jozefschool en Mariaschool van Kind & Co Ludens en peutergroep Touwhuis (bij de Immanuelschool) van Quadrant Kindercentra. Voorschoolse educatie (VE) helpt kinderen een goede start te maken op de basisschool. Vroegschoolse educatie helpt kinderen bij een goede doorstroming naar groep 3. Peuters met (een risico op) taalachterstanden krijgen rond hun tweede jaar, via de jeugdarts van het consultatiebureau een indicatie voor voor- en vroegschoolse educatie. De gemeente bepaalt welke kinderen in aanmerking komen. De Rijksoverheid heeft hier kaders voor opgesteld. De jeugdarts van het consultatiebureau past, in opdracht van de gemeente, de volgende criteria toe om te bepalen of een peuter een VVE-indicatie krijgt: • de peuter heeft een taalachterstand, veroorzaakt door onvoldoende taalaanbod in het Nederlands in de thuissituatie en/of • het opleidingsniveau van één of beide ouders is lager dan mbo-3 niveau. Een jeugdverpleegkundige binnen de GGD heeft een coördinerende rol in de toekenning en toeleiding naar voor- en vroegschoolse educatie.

Hij/zij spoort ouders aan om gebruik te maken van het aanbod, helpt ouders bij het aanmelden en invullen van formulieren, moedigt ouders aan om actief deel te nemen aan activiteiten en houdt er zicht op of de kinderen ook daadwerkelijk starten en blijven gaan. Ook bezoekt hij/zij regelmatig de peutergroepen om te onderzoeken of de kinderen zich goed ontwikkelen. Deelname aan voorschoolse educatie is vrijwillig. We streven ernaar dat minimaal 90% van de peuters met een VVE-indicatie daadwerkelijk voorschoolse educatie volgt. Het is belangrijk om goed in beeld te hebben of alle kinderen met een (risico op) taalachterstand, op basis van de toegepaste criteria, een VVE-indicatie krijgen en of zij ook daadwerkelijk voorschoolse educatie volgen. Hiervoor is het nodig om inzicht te hebben in de juiste gegevens. We onderzoeken hoe we dit inzicht kunnen verbeteren. De gemeente is verplicht om te voorzien in een kwalitatief en goed dekkend voorschools aanbod voor peuters met een indicatie. Scholen hebben de taak om te zorgen voor een kwalitatief goed vroegschools aanbod. Er zijn resultaatafspraken tussen de scholen, de aanbieders van VE en de gemeente gemaakt over de ontwikkeling van kinderen die voor- en vroegschoolse educatie volgen of hebben gevolgd. Jaarlijks voeren we hierover gezamenlijk het gesprek en bepalen we waar verbeteringen mogelijk zijn.

Afspraken leggen we vast in het rapport monitor voor- en vroegschoolse educatie. Acties • •

Jaarlijks voeren onderwijs, VE-aanbieders en de gemeente het gesprek over de opbrengst van VVE. We onderzoeken hoe we beter inzicht krijgen in welke peuters een risico op een taalachterstand hebben en hoeveel van deze peuters een VVE-indicatie krijgen. Ook willen we beter inzicht in hoeveel peuters met een VVE-indicatie voorschoolse educatie volgen en zo niet, waarom niet.

• Peuteropvang Ook voor peuters zonder risico op taalachterstanden is het goed om een peutergroep te bezoeken voordat zij naar de basisschool gaan. Dit helpt hen om goed voorbereid te starten. De meeste ouders 4

kunnen hiervoor kinderopvangtoeslag via de belastingdienst aanvragen. Als ouders dit niet kunnen, omdat bijvoorbeeld één van beide ouders niet werkt en niet wordt voldaan aan één van de uitzonderingen voor aanvraag van toeslag, dan kunnen zij bij de gemeente een vergoeding aanvragen voor 10 uur per week opvang bij een peutergroep binnen de gemeente. Nieuwkomersonderwijs Nieuwkomerskinderen krijgen bijzondere aandacht. Dit zijn kinderen die nog niet lang in Nederland zijn en de Nederlandse taal nog niet kennen. Van kinderen in de leeftijd van groep 1 en 2 wordt verwacht dat zij spelenderwijs de Nederlandse taal snel oppakken. Deze kinderen kunnen starten op één van de basisscholen binnen onze gemeente. Kinderen in de leeftijd van 6 tot 13 jaar krijgen het eerste jaar les in de nieuwkomersklas op de Immanuelschool. Hier ligt de nadruk op de ontwikkeling van de Nederlandse taal. Na het eerste jaar stromen de leerlingen door naar de school die de ouders voor hun kinderen kiezen. We sturen hierbij, waar mogelijk, op een evenwichtige spreiding. Hiermee gaan we segregatie tegen en bevorderen we de integratie. Leerlingen hebben na een jaar vaak nog extra ondersteuning nodig. De school waar de leerling heen gaat zorgt hiervoor. Als hier hulp bij nodig is kan de school ondersteuning vragen aan het samenwerkingsverband Passenderwijs.

Actie Jaarlijks wordt in de LEA besproken of we er met elkaar in slagen segregatie tegen te gaan en de integratie te bevorderen. Als dat niet zo is, maken we verbeterafspraken. Taalvisite Taalvisite is een leesbevorderingsactiviteit. Dit wordt aangeboden en gecoördineerd door de bibliotheek en uitgevoerd door vrijwilligers die bij gezinnen thuis ondersteuning bieden op het gebied van taal. Scholen en kinderopvanglocaties kunnen kinderen hiervoor aanmelden. Vaak hebben de vrijwilligers een achtergrond als leerkracht of pedagogisch medewerker. Gedurende 15 weken bezoekt de vrijwilliger de gezinnen wekelijks. Hij/zij leest voor aan alle kinderen binnen het gezin en doet onder andere taalspelletjes met hen. De ouders worden hier intensief bij betrokken en aangespoord om zelf hun kinderen voor te gaan lezen, zodat zij hun taalontwikkeling blijvend stimuleren. Actie De inzet van taalvisite wordt geëvalueerd in 2026. Aan de hand van de uitkomsten van de evaluatie wordt bepaald of taalvisite voortgezet wordt. Mentaal en sociaal welbevinden en fysieke gezondheid Er is aandacht voor het mentaal en sociaal welbevinden, de fysieke gezondheid en een gezonde leefstijl van kinderen. Hier kijken we naar vanuit het gedachtegoed van positieve gezondheid. Normaliseren is de norm. Gezondheid is meer dan de afwezigheid van ziekten.

Binnen het Sociaal Akkoord is bepaald dat de gemeente inzet op bewegen, voeding, beperken van middelengebruik, mentale veerkracht en een gezonde leefomgeving. Scholen dragen hierin bij door voldoende activiteiten op het gebied van sport, cultuur en techniek aan te bieden. Hierin werken zij onder andere samen met de cultuurcoach en Oudewater Vitaal. Ook de inzet van de gezonde schoolaanpak biedt mogelijkheden die bijdragen aan de (mentale) gezondheid van kinderen. Het doel van deze aanpak is een gezonde leefstijl vanzelfsprekend te maken voor leerlingen en studenten. We doen dit door met een stappenplan te werken aan een gezondheidsthema dat de school zelf kiest. Voorbeelden van thema's zijn: voeding, bewegen en 5

sport, mediawijsheid of relaties en seksualiteit. Er zijn al een aantal scholen die actief inzetten op het thema bewegen en sport. Acties

•

•

De gemeente onderzoekt of er middelen zijn om het aanbod in Oudewater zo vorm te geven dat de scholen kunnen blijven voldoen aan de randvoorwaarden van de gezonde schoolaanpak. De gemeente onderzoekt hoe cultuureducatie op scholen verrijkt kan worden door een betere inzet van beschikbare rijksmiddelen. Hierbij stimuleren we synergie tussen culturele partners en de scholen.

Tegengaan armoede Armoede komt steeds vaker voor. Bij kinderen zijn signalen van armoede vaak goed zichtbaar. De gemeente ondersteunt scholen om hun signalerende rol verder te versterken en geeft hen praktische handvaten hoe zij hiermee om kunnen gaan. Actie De gemeente organiseert in 2025 een themabijeenkomst ‘omgaan met armoede op scholen en in de kinderopvang’ voor alle scholen en kinderopvangorganisaties in onze gemeente. Naar aanleiding van de opbrengsten uit deze themabijeenkomst, zetten we waar mogelijk en wenselijk verdere acties in. 2. Een goede samenwerking rondom het kind Een goede samenwerking tussen de kinderopvang, het onderwijs, het Stadsteam, jeugdhulp en de gemeente is van groot belang om kinderen in staat te stellen onderwijs te volgen dat past bij hun onderwijsbehoeften en talenten. Wij weten wat wij van elkaar kunnen verwachten, versterken elkaar en kunnen elkaar goed vinden. Met de landelijke beweging richting inclusiever onderwijs wordt deze samenwerking steeds belangrijker. Vroeg signaleren, preventie en normaliseren worden gezien als belangrijke middelen om specialistische zorginterventies te voorkomen. Acties We doen dit door: • Elkaar te ontmoeten en elkaar te kennen We ontmoeten en spreken elkaar tijdens LEA overleggen, maar zeker ook daarbuiten.

Zo werken gemeenten en onderwijs samen tijdens regionale overleggen én lokale overleggen op thema, zoals nieuwkomersonderwijs, dyslexie en VVE. •

6

Aanwezigheid van het Stadsteam op school In Oudewater werken de scholen en het Stadsteam samen om vragen van ouders en kinderen goed te kunnen beantwoorden. Elke school heeft een eigen contactpersoon bij het Stadsteam. Deze vaste jeugd- en gezinswerker bezoekt regelmatig de school om de verbinding met de school sterk te houden en om algemene (nieuwe) situaties te bespreken. De intern begeleidster kan dan laagdrempelig zorgen bespreken. Ook worden – zo nodig – gesprekken op school georganiseerd tussen kind en gezin, school en het Stadsteam. Dit vindt plaats op school en kan direct de start zijn van de hulp voor kind en gezin. In overleg wordt ook het samenwerkingsverband Passenderwijs betrokken, zodat we gezamenlijk de ondersteuningsvraag in kaart kunnen brengen.

3. Een doorgaande lijn -9 maanden tot en met 13 jaar De doorgaande lijn begint al bij een kansrijke start. Ieder kind verdient de best mogelijke start van zijn of haar leven en een optimale kans op een goede toekomst. De eerste 1000 levensdagen van een kind zijn cruciaal voor een goede start. De gezondheid voor, tijdens en na de geboorte blijkt een belangrijke voorspeller van zowel fysieke als mentale problemen op latere leeftijd. De gemeente zet hierop in door middel van een speciaal programma kansrijke start. De kinderopvang is partner in dit project. Hiermee wordt beoogd dat het eerste overgangsmoment van thuis bij de ouders naar de kinderopvang soepel verloopt. De overgangsmomenten tussen de voorschoolse voorziening naar de basisschool en van de basisschool naar het voortgezet onderwijs zijn kwetsbare en spannende momenten in het leven van een kind of jongere. Een goed georganiseerde overdracht en begeleiding van kinderen is van belang voor een soepele overgang. Vooral voor kinderen met specifieke onderwijs- of zorgbehoeften is een warme overdracht heel belangrijk voordat ze aan hun schoolavontuur beginnen of overstappen naar het voortgezet onderwijs. 4. Passende onderwijshuisvesting We streven naar een goede ontwikkel- en leeromgeving voor ieder kind. De scholen zijn gehuisvest in kwalitatief goede gebouwen met voldoende lokalen.

Bij de St Jozefschool is er een structureel tekort van één of twee lokalen. De gemeente streeft naar een permanente oplossing hiervoor. Actie Het gymnastiekonderwijs wordt in 2024 op de locaties De Eiber, Mariaschool en De Noort Syde gegeven. Bekeken wordt of De Eiber en De Noort Syde beiden als locatie beschikbaar blijven voor gymnastiekonderwijs of dat dit teruggebracht moet worden naar één locatie. Lokaal Educatieve Agenda (LEA) Deze onderwijsagenda vormt de basis voor gesprekken en afspraken die binnen de LEA gemaakt worden. In deze agenda zijn al een aantal acties opgenomen. Binnen de LEA wordt bepaald of er in de periode 2024 – 2027 aanvullende acties nodig zijn op de thema’s die in deze agenda staan. We leggen acties en afspraken rondom samenwerking en verantwoordelijkheden vast in de LEA. De gemeente organiseert twee keer per jaar een LEA. Voor de invulling van de LEA zijn de gemeente, de schoolbesturen en houders van VE-locaties gezamenlijk verantwoordelijk.

7