A05. RIB Ter inzage legging concept RES Herijking (170741).pdf

RAADSINFORMATIEBRIEF

Van college van burgemeester en wethouders Vergadering van 11 februari 2025 Kenmerk Z/25/078604 / D/25/170741 Portefeuillehouder Bas Lont Portefeuille Energietransitie Opsteller Zwiers, Richard Onderwerp Ter inzage legging concept RES Herijking

Kernboodschap De Regionale Energiestrategie wordt momenteel herijkt. In deze RES Herijking (RES 2.0) staat de voortgang die wij als gemeente en als regio hebben gemaakt in de energietransitie sinds 2021. Ook het recente besluit van de provincie om windenergie mogelijk te maken in het noorden van Oudewater is onderdeel van deze herijking. De RES Herijking, inclusief het bijbehorende planMER, ligt van 13 februari tot 27 maart 2025 ter inzage. Belangstellenden kunnen een zienswijze indienen. Het college dient zelf ook een zienswijze in. Daarin uiten we ons ongenoegen over de besluitvorming door de provincie om een zoekgebied voor windenergie in Oudewater aan te wijzen. Ook geven wij daarin aan dat onze potentiële bijdrage na 2030 verlaagd moet worden nu de provincie een streep heeft gezet door ons zuidelijke zoekgebied naar wind. De gemeenteraad kan zelf ook een zienswijze indienen. Op basis van de binnengekomen zienswijzen maakt de RES regio een definitief voorstel RES Herijking. Dit wordt in het tweede kwartaal 2025 voorgelegd aan de colleges en gaat daarna voor besluitvorming naar de gemeenteraden, provinciale staten en de algemeen besturen van de waterschappen. Het streven is dat dit nog voor het zomerreces gebeurt.

Toelichting Inleiding Onze gemeente is onderdeel van de energieregio Utrecht. Dit is een samenwerking van provincie Utrecht, vier waterschappen en 16 Utrechtse gemeenten. Als energieregio (RES regio) hebben wij in 2021 de eerste Regionale Energiestrategie (RES 1.0) opgesteld. Daarin staat hoe en hoeveel onze regio gezamenlijk bijdraagt aan de energietransitie tot 2030 (door zoekgebieden aan te wijzen voor zonnevelden en windturbines). We spraken daarin af dat we in 2030 gezamenlijk 1,8 TWh duurzame elektriciteit willen opwekken om de klimaatdoelen te halen. Ook stemden we af over bovengemeentelijke warmtebronnen. Er zijn geen bevoegdheden overgedragen aan de RES regio. Daarom hebben we afgesproken om de RES regelmatig te actualiseren en aan u en de andere volksvertegenwoordigingen binnen de RES regio voor te leggen. Zo houden we zicht op de voortgang en op ruimtelijke opgaven of andere omstandigheden die de voortgang kunnen beïnvloeden. Ook kunnen we zo nieuwe technieken en innovaties benutten. In het eerste kwartaal van 2024 hebben wij u geïnformeerd over de herijking van de RES. Input Oudewater bij totstandkoming concept RES Herijking De afgelopen periode heeft u richting gegeven aan de bijdrage van Oudewater aan de energietransitie: zowel met de

stimulering van zon op grote daken als met het besluit om een gebied open te stellen voor een grootschalig zonneveld. Bij de gebiedsopenstelling heeft participatie plaatsgevonden. Deze besluiten zijn meegenomen in de concept RES Herijking. Inhoud RES Herijking De RES richt zich met name op de opwek van duurzame energie en samenwerking in de warmtetransitie. Sinds de vaststelling van de RES 1.0 in 2021 zijn de ontwikkelingen en problemen in het energiesysteem fors toegenomen. Daardoor kan de opgave van opwek en warmte alleen als onderdeel van het grotere energievraagstuk worden benaderd. De RES Herijking begint daarom bij het energiesysteem en gaat daarna in op grootschalige elektriciteitsopwekking en de warmtetransitie. • Het energiesysteem kraakt, netbewust ontwikkelen is nodig Als meest concurrerende regio van Europa groeit onze regio. De bedrijvigheid neemt toe, net als het aantal mensen dat hier wil wonen. Door de combinatie van technologische ontwikkelingen en de ambitie om de CO2 uitstoot te beperken, loopt het energiesysteem tegen haar grenzen aan en verandert. Het is niet langer vanzelfsprekend dat elektriciteit altijd voor iedereen beschikbaar is. Door congestie voor grootverbruik op teruglevering (najaar 2021) en afname (najaar 2022) staat de ontwikkelruimte van de regio onder druk.

De situatie kan nog verder verslechteren met beperkingen voor nieuwe kleinverbruik aansluitingen en bestaande aansluitingen. In 2029 wordt verlichting van dit probleem verwacht, maar netschaarste zal blijven. Netbewust ontwikkelen is nodig. Dit om de effecten van netcongestie nu te verzachten én om problemen in de toekomst voor te zijn. Zonder voldoende energie is het moeilijk wonen en werken. Samenwerken als regio kan bijdragen aan het verkleinen van het probleem van netcongestie en het beperken van de afhankelijkheid van de regio van andere schaalniveaus. Nu en in de toekomst. In de concept RES Herijking wordt voorgesteld in 2025 te komen tot een regionaal energiebeeld met het gemeentelijk schaalniveau als uitgangspunt. Dit om de impact van de ontwikkelingen in het energiesysteem op gemeenten en de regio te kennen, te weten waar belangen en afhankelijkheden voor de eigen gemeente en de regio liggen en wat de sturingsmogelijkheden zijn. Voor Oudewater is het beeld gedifferentieerd omdat een deel van de elektriciteit van Zuid-Hollandse kant komt en een deel van Utrechtse kant. • Opwek: als regio blijven we staan voor de duurzame opwek van 1,8 TWh in 2030 In de RES herijking staat dat Oudewater voor de periode 2030-2035 39 GWh zal opwekken aan grootschalige zon en of wind. Dit komt doordat +20 GWh is opgegeven als de verwachte opwek van windmolen(s) in Oudewater zuid.

Nu de provincie een streep heeft gezet door ons zuidelijke zoekgebied naar wind, moet die verwachting wat ons betreft met -20 GWh worden bijgesteld naar 19 GWh. Dit was de verwachte opwek uit een zonneveld ten noorden van Papekop. Dit kan de Stuurgroep RES aanpassen in de definitieve versie voor besluitvorming door de parlementen. Op dit moment is ongeveer de helft van de ambitie voor duurzame elektriciteitsopwekking gerealiseerd of is de vergunning daarvoor verleend. De concept RES Herijking bevat een geactualiseerde onderbouwing voor de resterende ambitie. De provincie is het bevoegd gezag voor windparken vanaf 5 MW. In januari 2025 heeft zij - tot ongenoegen van het college - besloten van deze bevoegdheid gebruik te maken. Ze heeft besloten om windenergie mogelijk te maken in het noorden van Montfoort en Oudewater. Dit is een eigenstandig besluit van de provincie. Bij de concept RES Herijking wordt dit als feitelijke situatie meegenomen om tot een totaalbeeld van de duurzame elektriciteitsopwekking in de regio te komen. • Elektriciteitsopwek aanvullend op de 1,8 TWh Volgens de huidige inzichten is het stroomgebruik rond 2050 tot drie keer zo hoog als nu. Dat betekent dat er in de toekomst substantieel meer duurzame opwek nodig is voor wonen en werken.

Volgens het Nationaal Plan Energiesysteem is een verdrievoudiging van de hoeveelheid zon-op-land nodig in de periode 2030-2050 en een verdubbeling van wind-op-land. Veel deelnemers van de RES regio hebben een eigen ambitie die verder gaat dan de gezamenlijke afspraken in de RES. Regionaal worden deze individuele ambities ondersteund. Daarom is het voorstel in de volgende raadsperiode, in een volgende actualisatie, keuzes te maken over een gezamenlijke kwantitatieve ambitie voor opwek voor de periode 2035-2050. Het college was al van plan, vanwege de raadsmotie ‘brede afweging’ D/24/153375, om in het tweede kwartaal van 2025 een voorstel aan de gemeenteraad voor te leggen, met een brede afweging voor windenergie, met een doorkijkje na 2030. Gezien het besluit dat de provincie genomen heeft over het inpassen van extra windenergie wachten we daar nu even mee.

• Warmte In 2050 worden woningen niet meer op aardgas verwarmd. Gemeenten voeren de regie op de warmtetransitie. Uiterlijk 2026 moeten gemeenten een gemeentelijk warmteprogramma vaststellen. Oudewater heeft dat in 2024 al gedaan (D/24/142480). Regionaal zetten we in op samenwerking, ondersteuning, kennisdeling en afstemming.

Verplicht onderdeel: PlanMER Verplicht onderdeel van de herijking is een planMER. Het planMER geeft op hoofdlijnen inzicht in de milieueffecten van energieopwek in de zoekgebieden, maar bevat zelf geen besluit of kaderstelling. Het planMER ligt (als bijlage van de RES Herijking) ook ter inzage. Terinzagelegging concept RES Herijking Om inwoners, maatschappelijke partijen en andere belanghebbenden de mogelijkheid te bieden hun inbreng te geven op regionaal niveau, ligt de concept RES Herijking, inclusief het planMER ter inzage. Van 13 februari tot 27 maart 2025 kunnen de stukken digitaal ingezien worden via www.energieregioutrecht.nl. Daarnaast is de RES herijking ook op het gemeentehuis in te zien. Het samenbrengen van - en reageren op - de zienswijzen gebeurt regionaal. De gemeenteraad kan ook een formele zienswijze indienen tijdens de terinzagelegging. Dit heeft de voorkeur boven het indienen van een motie of amendement bij de definitieve besluitvorming. Alle gemeenteraden moeten immers uiteindelijk over dezelfde RES Herijking besluiten; het is daarom onpraktisch als individuele gemeenteraden het voorstel amenderen of met (mogelijk tegenstijdige) moties komen.

Het college van Oudewater zal zelf ook al in de fase van de terinzagelegging een zienswijze indienen om het ongenoegen uit te spreken over de besluitvorming door de provincie voor een zoekgebied voor windenergie in het noorden van Oudewater en om aan te geven dat onze potentiële bijdrage voor opwek na 2030 verlaagd moet worden nu de provincie een streep heeft gezet door ons zuidelijke zoekgebied naar wind.

Financiën Geen financiële gevolgen.

Vervolg De Stuurgroep RES U16 komt, op basis van de binnengekomen zienswijzen, tot een definitief voorstel RES Herijking. Dit wordt in het tweede kwartaal 2025 aan de colleges voorgelegd en gaat daarna naar de gemeenteraden voor besluitvorming. Het streven is dat dit nog voor het zomerreces gebeurt.

Bijlagen 1. Concept RES Herijking (online versie) D25170674 2. Concept RES Herijking (pdf versie) D25172713 3. Concept RES Herijking (digitaal toegankelijke versie) D25172715 4. PlanMER RES Herijking D25170680 5. Concept Kennisgeving terinzagelegging D25171480