A01. Raadsinformatiebrief Rijksprojectprocedure mogelijke gaswinning Papekopveld (228458).pdf

RAADSINFORMATIEBRIEF

Van college van burgemeester en wethouders Vergadering van 26 mei 2026 Kenmerk Z/24/067358 / D/26/228458 Portefeuillehouder Vincent Bos Portefeuille Energietransitie Opsteller Borneman, Elske Onderwerp RIB Rijksprojectprocedure mogelijke gaswinning Papekopveld

Kernboodschap Kennisnemen van: De staatssecretaris van Klimaat en Groene Groei (KGG) heeft, in overleg met de gemeenten en provincies, besloten gebruik te maken van de rijksprojectprocedure om de ruimtelijke procedures en het MER-onderzoek naar mogelijke gaswinning uit het Papekopveld te coördineren. Kernboodschap De staatssecretaris heeft in overleg met gemeenten en provincies besloten de rijksprojectprocedure toe te passen voor de mogelijke gaswinning uit het Papekopveld en de aanleg van een gastransportleiding richting De Meern. Daarmee wordt de besluitvorming over de ruimtelijke inpassing en de coördinatie van de procedure en vergunningen bij het rijk belegd. De gemeente Oudewater blijft zich, samen met buurgemeenten en provincies, nadrukkelijk verzetten tegen gaswinning in dit gebied. Dit doet zij vanwege de risico’s voor bewoners, bodemdaling in het kwetsbare veenweidegebied, drinkwatervoorziening en de negatieve effecten op het draagvlak voor de energietransitie. Nu de rijksprojectprocedure wordt ingezet, zal de gemeente doorgaan met het maximaal beschermen van de lokale belangen en het borgen van strikte voorwaarden, mocht gaswinning desondanks worden toegestaan.

Toelichting Besluitvorming procedure ruimtelijke inpassing en coördinatie procedure Op 4 juni 2025 hebben Vermilion Energy en Gasunie Transport Services (GTS) bij de minister een verzoek ingediend om de vergunningverlening voor gaswinning uit het Papekopveld en de aanleg van een bijbehorende gastransportleiding via de rijksprojectprocedure over te nemen van de betrokken gemeenten. Op 22 april 2026, zijn op zowel nationaal als provinciaal niveau relevante politieke uitspraken gedaan. In de Tweede Kamer is een motie van CDA en VVD aangenomen die oproept tot het versnellen van gaswinning uit kleine velden op land en tot nieuwe gaswinning op de Noordzee (bijlage 1). Tegelijkertijd hebben Provinciale Staten van Utrecht de motie “Nu niet, nooit niet, geen gaswinning Papekop” (bijlage 2) aangenomen, waarmee zij hun bezwaar tegen gaswinning in dit gebied expliciet hebben uitgesproken. Op 22 april 2026 is de staatsecretaris op het gemeentehuis in Woerden geweest om een gesprek te voeren met de betrokken wethouders en gedeputeerden over de voor- en nadelen van de scenario’s die mogelijk zijn voor het bevoegd

gezag voor de ruimtelijke inpassing en de daarbij betrokken belangen van partijen. De gemeente Oudewater was daarbij bestuurlijk vertegenwoordigd door wethouder Bos. De gemeenten hebben in eerste instantie aangegeven dat hun voorkeur is zelf over de ruimtelijke inpassing van het initiatief te beslissen, en daarmee zelf de regie te kunnen voeren over het proces, en de participatie. Tegelijkertijd zagen de gemeenten een probleem ontstaan. Alle betrokken gemeenten zijn tegen gaswinning, maar als bevoegd gezag zouden zij zich neutraal op moeten stellen. In nader overleg hebben de wethouders van de betrokken gemeenten aangegeven dat, gezien de complexiteit van de ruimtelijke inpassing en de vergunningverlening en positie van de gemeente ten aanzien van gaswinning uit het Papekopveld, het wenselijker is dat het Rijk de rol van het bevoegd gezag voor de ruimtelijke inpassing op zich neemt. De staatssecretaris heeft hierna aangegeven het project in behandeling te nemen en daarmee de projectprocedure te starten. De gemeenten zullen uiteindelijk nog wel de omgevingsvergunningen behandelen, zoals dat voor alle bouwwerken het geval is. De rijksprojectprocedure omvat een reeks stappen waar de gemeente gehoord kan worden. Pas na dat de besluitvorming is afgerond kan de initiatiefnemer uitvoering geven aan de plannen. Wat de projectprocedure inhoudt is opgenomen onder het kopje “Vervolg”.

Inzet gemeente gaswinning Papekopveld Op 20 mei heeft de gemeente Oudewater samen met de gemeenten Woerden, Bodegraven-Reeuwijk, Montfoort, Utrecht en de Provincie Utrecht en Zuid-Holland een brief verstuurd naar de vaster Kamercommissie voor Klimaat en Groene Groei. Met de brief vragen zij de leden zich uit te spreken tegen gaswinning uit het Papekopveld in het commissiedebat mijnbouw van a.s. 3 juni. De inzet van de gemeente blijft helder en consistent: geen gaswinning uit het Papekopveld. Tegelijkertijd zet het college zich maximaal in om, zowel binnen de projectprocedure als daarbuiten waar zich mogelijkheden voordoen, strikte voorwaarden te borgen en de belangen van inwoners te beschermen. In dat kader richten wij ons op de volgende punten: 1.Onafhankelijk onderzoek en toepassing van het voorzorgsprincipe Wij pleiten voor aanvullend en onafhankelijk onderzoek naar de effecten van gaswinning in veenweidegebieden, in het bijzonder de risico’s van cumulatieve bodemdaling. Zolang hierover geen eenduidige en betrouwbare kennis beschikbaar is, achten wij terughoudendheid noodzakelijk. 2.Veenweidegebieden als uitgesloten gebied voor gaswinning Wij bepleiten dat de kwetsbaarheid van veenweidegebieden expliciet wordt verankerd in het nationale mijnbouwbeleid.

Dit vraagt om een “nee, tenzij”-benadering die in de praktijk daadwerkelijk leidt tot uitsluiting van gaswinning in deze gebieden. 3.Bescherming van woningen en infrastructuur De gemeente zet erop in dat voorafgaand aan eventuele activiteiten een onafhankelijke nulmeting van woningen en openbare infrastructuur wordt uitgevoerd. Eventuele schade dient te worden afgehandeld via een ruimhartig, laagdrempelig en snel herstelregime, zonder dat risico’s bij bewoners terechtkomen. 4.Uitsluiten van schade door bodemdaling Wij stellen dat gaswinning uitsluitend overwogen kan worden als vooraf aantoonbaar is dat geen extra bodemdaling zal optreden in het veenweidegebied en onder de wijk Molenvliet. Bij enige onzekerheid hierover is gaswinning wat ons betreft niet aan de orde.

Financiën De vergunningverlenende gemeenten ontvangen legesinkomsten wanneer zij vergunningen moeten afgeven. Daar staan (forse) uitgaven voor de inspanningen en onderzoeken voor vergunningverlening tegenover. Nu het Rijk de vergunningverlening overneemt, vervallen deze inkomsten en uitgaven. De rol van de gemeenten zal nu vooral in de vorm van lobby plaats vinden. Op termijn zullen daar mogelijk kosten gemaakt worden voor het inschakelen van

juridische dienstverlening, zoals advocaten. Deze uitgaven kunnen mogelijk worden gedeeld met buurgemeenten, wat financiële lasten verlaagt. De precieze kosten kunnen we nu nog niet inschatten. Het proces rond Papekopveld vraagt nu al ambtelijke inzet die niet voor andere taken kan worden ingezet.

Vervolg Het college blijft zich onverminderd inzetten voor de bescherming van de belangen van inwoners. Waar mogelijk trekken wij hierin gezamenlijk op met de buurgemeenten en de provincie Utrecht en Zuid-Holland. De projectprocedure In de projectprocedure worden verschillende stappen doorlopen. Hier volgt een globale beschrijving van de projectprocedure (Bron: Projectprocedure Rijksenergieprojecten | RVO.nl). Afhankelijk van het project wordt bekeken welke stappen nodig voor besluitvorming. Er wordt begonnen met het voornemen en het opstellen van een participatieplan. Dit wordt gevolgd door een fase waarin stukken ter inzage worden gelegd en belanghebbenden hun zienswijze kunnen indienen. De ingediende reacties worden verzameld in een inspraakbundel en beantwoord in een reactienota. Vervolgens worden een milieueffectrapport (MER) en een integrale effectenanalyse (IEA) opgesteld. Ook wordt een concept Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) opgesteld, waarop wederom inspraak mogelijk is en die wordt verwerkt in een nota van antwoord en een definitieve NRD. Daarna worden het MER en de IEA verder uitgewerkt, waarbij in het MER onderzoek wordt gedaan naar milieu, landschap, gezondheid en veiligheid. De IEA richt zich op aspecten zoals kosten, techniek, toekomstige ontwikkelingen en het draagvlak onder bewoners in de omgeving.

Op basis hiervan brengen regionale overheden advies uit en maken de ministers van Klimaat en Groene Groei (KGG) en Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) een keuze voor een voorkeursalternatief. Dit voorkeursalternatief wordt ter inzage gelegd en uiteindelijk vastgesteld in een voorkeursbeslissing. Vervolgens wordt een ontwerp voorkeursbeslissing opgesteld, waarna het projectbesluit en de benodigde vergunningen en ontheffingen worden voorbereid. In de volgende fase kunnen belanghebbenden een zienswijze indienen op het ontwerpbesluit. Daarna wordt het definitieve projectbesluit vastgesteld. Tegen dit besluit kan eventueel beroep worden ingesteld bij de Raad van State. Pas wanneer alle procedures zijn afgerond, kan de initiatiefnemer starten met de uitvoering van het project en begint de bouw. Het college zal de belangen van de gemeente waarborgen door gebruik te maken van de verschillende inspraak mogelijkheden, door zienswijzen in te dienen en zo nodig in beroep te gaan. De projectprocedure volgt dus de volgende stappen: Voornemen en participatieplan • Beschrijving van het project (wat en waarom). • Planning van de procedure. • Onderwerpen die onderzocht worden. • Participatieplan: wie wordt betrokken en hoe. • Ter inzage (iedereen kan 6 weken reageren). • Reacties worden verzameld in inspraakbundel en reactienota.

Notitie reikwijdte en detailniveau (NRD) • Conceptversie publicatie. • Ter inzage. • Nota van antwoord. • Definitieve versie NRD. Onderzoek en analyse • MER (Milieueffectrapport) -Inhoud: Onderzoeken naar milieu, landschap, gezondheid en veiligheid. • IEA (Integrale effectenanalyse)

-Inhoud: Kosten, techniek, ontwikkelingen in de toekomst en het draagvlak van bewoners in de omgeving. • Advies regionale overheden Voorkeursalternatief/conceptkeuze • Keuze minister KGG en minister Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) voorkeursalternatief (route/locatie). • MER, IEA en conceptkeuze liggen 6 weken ter inzage, iedereen kan zienswijze indienen. Voorkeursbeslissing • Vaststelling voorkeursbeslissing door ministers • Ontwerp voorkeursbeslissing. Projectbesluit • Vaststelling van het definitieve project met vergunningen en ontheffingen. • Ontwerp ligt ter inzage, zienswijze mogelijk. • Definitief projectbesluit. Optioneel: in beroep bij Raad van State Realisatie • Initiatiefnemer begint met de bouw.

Bijlagen • Bijlage 1: Motie Tweede Kamer, Noodpakket energie, mobiliteit en economie https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/moties/detail?id=2026Z08805&did=2026D19656 • Bijlage 2: Motie Provinciale Staten, Nu niet nooit niet geen gaswinning Papekop https://www.stateninformatie.provincie-utrecht.nl/Documenten/M26-20-Nu-niet-nooit-niet-Geen-Gaswinning-Papekopingediend-door-Volt-e-a.pdf