VVD - Voorjaarsnota 2025 - 04072024.pdf

Beschouwingen voorjaarsnota 25 VVD Voorzitter, Ik ga er vanuit dat de gemiddelde inwoner, net als ik, tussen het EK en de Tour de France door met plezier kennis heeft genomen van de jaarstukken. Als raadslid is het niet alleen leuk om door de stukken te akkeren, maar vooral ook erg belangrijk om inzicht te verkrijgen in de financiële positie van onze gemeente, en dan met name ook de voorjaarsnota 2025 met de doorkijk naar de komende jaren. Dat inzicht gebruiken we dus om de koers van onze gemeente zo goed mogelijk bij te sturen. En dit jaar is het zeer duidelijk in welke richting dat volgens de VVD moet zijn. Want de voorjaarsnota 2025 is wat dat betreft heel erg duidelijk; het geld is op, we moeten gaan snijden. Die verantwoordelijkheid moeten wij als raad samen met het college komend jaar echt op ons gaan nemen. We moeten natuurlijk vooral pas gaan snijden in onze begroting voor 2026. In 2025 zitten we nog relatief veilig, althans; dat dacht ik. Want als raad wisten we al lang dat het ravijnjaar 2026 er aan zat te komen. Een proces waarin onze wethouder financiën de raad overigens goed in heeft meegenomen. Voor het jaar 2025 zouden we dan natuurlijk ook alvast geld willen besparen, waar mogelijk. Maar voor komend jaar hadden we nog geen problemen verwacht.

Nu zien we toch een voorjaarsnota waarin heel erg duidelijk naar voren komt dat hier al flink moeite is gedaan om het boekjaar 2025 sluitend te krijgen. Iets wat voor de provincie als toezichthouder nou juist zo essentieel is. Het lukt ons dus waarschijnlijk niet, zoals het er nu voorstaat, om in 2025 onze algemene reserve verder op te bouwen of onze schuldenlast te verlagen. We kunnen eind dit jaar waarschijnlijk een begroting maken die we net positief afsluiten. Maar daarvoor is nu al flink geschoven met diverse potjes. Als voorbeeld: Als ik zie dat de besparingen op de budgetten van het innovatiefonds en het impulsprogramma economie in de berap van 2024, nog niet zijn doorgevoerd in de investeringsbegroting van de voorjaarsnota 2025, dan lijkt deze besparing een haastklus te zijn geweest. En dan is mijn conclusie dat 2025 financieel al behoorlijk uitdagend is. We moeten dus gaan snijden en raad en college staan hiervoor samen aan de lat. De wethouder financiën heeft al toegezegd dit najaar met de raad het gesprek aan te gaan met als doel om keuzes te maken en de noodzakelijke door te voeren bezuinigingen. Dat horen we vanavond graag nog eens bevestigd. Want de VVD pakt die handschoen graag op. Het liefst waren wij vanavond al met een eerste voorstel tot besparing gekomen. Maar ik heb zojuist geconcludeerd dat er ambtelijke voor 2025 al het nodige is gedaan.

En ik moet concluderen dat er ambtelijke en vanuit het college veel meer inzicht is in onze financiële positie. Op dit moment is het voor de raad dan ook bijzonder lastig om hele specifieke bezuinigingen voor te stellen. En zorgvuldigheid staat natuurlijk voorop, want een verkeerde bezuiniging maak je niet zomaar weer ongedaan. Prioriteit is nu dat de raad in stelling moet worden gebracht. En volgens de fractie van de VVD zijn daar 2 dingen voor nodig. Namelijk 1: Goed begroten. En 2: Meer gebruik maken van de voorhangprocedure. Ik zal uitleggen wat ik hier precies mee bedoel. 1. Goed begroten Om te beginnen is het hoog tijd dat onze financiële verordening uit 2016 wordt herzien. Daar wordt op dit moment voorbereidend door de auditcommissie hard aan gewerkt. Deze komt dit najaar richting de raad en zal beter moeten aansluiten bij onze huidige werkelijkheid. Dat zou ons als raad kunnen helpen meer regie te nemen als het gaat over bijvoorbeeld het vaststellen van de

programma’s, de grondexploitaties of de risicoparagraaf. Met invoeren van de rechtmatigheidsverantwoording heeft ook college een mooie stap gemaakt aan hun kant. Een punt dat we als VVD fractie al vaker hebben gemaakt dat is dat we minder, of zo min mogelijk, bestemmingsreserves moeten creëren. Het inzetten van deze reserves geeft een vertekend beeld op onze financiële situatie. Ook dit jaar zetten wij het positieve resultaat van 2023 weer in voor diverse bestemmingsreserves. Maar daarnaast ook nog bijna 1,8 miljoen uit onze algemene reserve, 350 k uit de reserve sociaal domein, en vervolgens voegen we week een kleine 400 k terug aan onze algemene reserve. Wie dit nog kan volgen? We hoor graag van het college hoe we dit in de toekomst anders gaan doen? Voor de langere termijn is het voor de fractie van de VVD het belangrijkste is dat de focus terug moet komen te liggen op onze basistaken. Dat zal zeker effect hebben op onze begroting. De ambitie bij het uitvoeren van onze kerntaken en de dienstverlening op die taken kan en moet omhoog. Alles wat wij extra voor onze inwoners kunnen betekenen is winst, maar mag nooit de prioriteit zijn. Plannen als een nieuwe gemeentehuis en de doorontwikkeling van de DRU moeten in financieel mindere tijden van de agenda.

Buitenkansjes moeten we uiteraard nooit laten liggen, maar inzet op dit soort projecten mag nooit ten koste gaan van onze kerntaken. Dat als uitgangspunt nemen zal ons ook helpen betere keuzes te maken. Als laatste hier nog een punt dat niet zozeer met goed begroten heeft te maken, maar wel met het inzicht dat in de raad nog ontbreekt. Om de begroting overzichtelijk te houden staan niet alle saldi in onze begroting. Er wordt namelijk vooral gerapporteerd op jaarlijkse afwijkingen en dus niet op de totale lasten. Normaal natuurlijk prima. Maar ik verneem graag van het college hoe de raad hier meer in kan worden meegenomen. 2. De voorhangprocedure Dan kom ik bij de voorhangprocedure. Als raad zitten we vaak aan de achterkant van het gelijk. Het beste voorbeeld daarvan is eigenlijk de begroting op zichzelf. Ondanks dat wij als VVD al jaren waarschuwen voor de financiële risico’s, moet zeggen dat de huidige financiële situatie ons toch in negatieve zin behoorlijk heeft verrast. Voor onze inwoners klinkt het misschien een beetje gek, maar er gebeurt een heleboel in een gemeente waar wij als raadsleden niets van weten, pas horen zodra er een besluit moet worden genomen of zelfs in de krant moeten lezen.

Problemen rondom netcongestie, kosten jeugdzorg die 1,5 miljoen duurder uitvallen, de overstap van Buha naar Remondis, een motie vrachtverkeer die niet uitvoerbaar blijkt of een lening die door het college wordt verstrekt aan cultuurhuus de Vos in Westendorp. Slechts enkele voorbeelden van afgelopen jaar die best wel veel impact hebben, en waar wij als raad pas achteraf over worden geïnformeerd. Wanneer besluiten al zijn genomen. En daarom zouden wij als VVD het college willen voorstellen meer gebruik te maken van de voorhangprocedure. De voorhangprocedure kan in meerdere vormen worden toegepast, maar de kern is het betrekken van de raad voor of tijdens besluitvorming. Laat ik eerst heel duidelijk stellen dat het college weldegelijk regelmatig gebruik maakt van de actieve informatie. En deze raadsperiode heeft het college daar flinke progressie geboekt. Zie ook mijn voorbeeld rondom ravijnjaar 2026 eerder in mijn betoog. Maar de actieve informatie is wel vaak achteraf. Het toepassen van een voorhangprocedure kan ons helpen, zoals we bijvoorbeeld ook al kennen van de verklaring van geen bedenkingen bij bijvoorbeeld de zonnevelden. Mijn fractie gelooft erin dat dit de besluitvorming op zichzelf kan verbeteren. Misschien nog wel belangrijker is dat wij als

raad zijnde beter zijn aangesloten bij de inhoud, en daarmee dus beter in staat zijn de toekomstige taakstelling van bezuiniging op ons te nemen. Voorzitter, ik heb mij vandaag behoorlijk gericht op het college, de inhoud van de begroting en de taakstelling rondom bezuiniging die wij voorstaan. Waarschijnlijk niet het leukste maar wel de prioriteit van waar we nu staan. Ik zal me de volgende keer weer meer richten op onze inwoner, vaste lasten en uitdagingen rondom verkeer, wonen en werken. Voor nu hoor ik vooral graag van het college hoe wij volgend jaar anders kunnen omgaan met de bestemmingsreserves. Hoe we het proces van bezuinigingen samen aangaan en hoe we de raad echt aanzienlijk beter in stelling kunnen brengen. En hoor ik graag of het college een toezegging kan doen om de voorhangprocedure meer te gaan toepassen, of dat ze ons toch uitdagen om met een motie te komen.