Document · PDF

TOE Bijlage 11 Archeologisch onderzoek Sniedersweg 8.pdf

Raadscommissie Fysieke Leefomgeving (FL) 13 september 2023, gemeente Oude IJsselstreekBij agendapunt: 5: Bestemmingsplan ‘Julianaweg ong., Megchelen en Sniedersweg 8, Voorst’4.754 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Sniedersweg 8 te Voorst Gemeente Oude IJsselstreek Bureauonderzoek

Opdrachtgever

Projectleider

Van Westreenen B.V.

K. Durczak

Versie 1

Scherpenzeelseweg 11 6741 LX Lunteren Projectnummer

Autorisatie

Datum

Synthegra Rapport S210080

drs. F. Stevens

02-12-2021

Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden Telefoon +31 (0)88 81 81 981, Internet: www.synthegra.nl

Project: Sniedersweg 8 te Voorst, Gemeente Oude IJsselstreek. Bureauonderzoek. Projectnummer: S210080 versie 1

COLOFON

Opdrachtgever

: Van Westreenen B.V.

Project

: Sniedersweg 8 te Voorst

Projectnummer

: S210080

Titel

: Sniedersweg 8 te Voorst. Gemeente Oude IJsselstreek. Bureauonderzoek

Datum

: 02-12-2021

Projectleider

: K. Durczak

Auteurs

: K. Durczak

Autorisatie

: drs. F. Stevens

Druk

: Synthegra B.V., Leusden

Afbeeldingen

: Synthegra B.V., tenzij anders vermeld

ISSN

: 1874-9771

Synthegra B.V. is gecertificeerd voor de BRL 4000 protocollen 4001 t/m 4004 (landbodems)

Synthegra B.V. Olmenlaan 6a NL-3833 AV Leusden T: +31 (0)88 81 81 981 E: www.synthegra.nl

2 van 20

Project: Sniedersweg 8 te Voorst, Gemeente Oude IJsselstreek. Bureauonderzoek. Projectnummer: S210080 versie 1

INHOUD INHOUD ADMINISTRATIEVE GEGEVENS

SAMENVATTING Inleiding Specifieke archeologische verwachting bureauonderzoek Aanbeveling

5 5 5 5

1 1.1 1.2 1.3 1.4

INLEIDING Onderzoekskader Onderzoeksdoel en vraagstellingen Ligging en huidige situatie plangebied Toekomstige situatie plangebied

6 6 6 7 7

2 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6

BUREAUONDERZOEK Methode Landschapsgenese Historische ontwikkeling Archeologische waarden in en rondom het plangebied Gespecificeerde archeologische verwachting Advies

9 9 9 12 16 18 18

3 3.1 3.2 3.3

CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN Inleiding Conclusies/ beantwoording onderzoeksvragen Aanbevelingen

19 19 19 19

BRONNEN

Bijlagen: Bijlage 1: Overzicht van de relevante geologische en archeologische tijdvakken

Afbeelding voorblad: bovenaanzicht van Sniedersweg 8 te Voorst (Bron: internet)

3 van 20

Project: Sniedersweg 8 te Voorst, Gemeente Oude IJsselstreek. Bureauonderzoek. Projectnummer: S210080 versie 1

Administratieve gegevens Toponiem

Sniedersweg 8

Plaats

Voorst

Gemeente

Oude IJsselstreek

Provincie

Gelderland

Projectnummer

S210080

Bevoegde overheid

Gemeente Oude IJsselstreek.

Opdrachtgever

Van Westreenen B.V.

Uitvoerende instantie

Synthegra B.V.

Onderzoeksmelding (ARCHIS)

5136586100

Datum onderzoeksmelding

24-11-2021

Kaartblad

40E

Periode

Laat- Paleolithicum – Nieuwe Tijd

Oppervlakte

Circa 800 m2

Perceelnummer(s)

Kadastrale gemeente Oude IJsselstreek, sectie O, perceelnummer(s): 153

Grondgebruik

Agrarisch

Geologie

Formatie van Boxtel, laagpakket van Wierden, Formatie van Echteld

Geomorfologie

Dekzandrug (+/- oud bouwlanddek)

Bodem

Vlakvaaggronden; lemig fijn zand

Depot

Documentatie en vondsten zullen worden aangeleverd aan het Provinciaal Depot van Gelderland te Nijmegen

De onderzoekslocatie wordt omsloten door de volgende coördinaten: Noordwest:

x 227814

y 431125

Noordoost:

x 227865

y 431155

Zuidoost:

x 227902

y 431132

Zuidwest:

x 227827

y 431110

Centrum:

x 227851

y 431142

4 van 20

Project: Sniedersweg 8 te Voorst, Gemeente Oude IJsselstreek. Bureauonderzoek. Projectnummer: S210080 versie 1

Samenvatting Inleiding Synthegra B.V. heeft in opdracht van Van Westreenen B.V. een archeologisch bureauonderzoek12 uitgevoerd m.b.t. de Sniedersweg 8 te Voorst (afbeelding 1). De aanleiding voor het onderzoek is de voorgenomen sloop van aanwezige bebouwing. De oppervlakte van de toekomstige bodemverstoring bedraagt 800 m2 met een diepte van 1 meter beneden maaiveld. De bodem zal waarschijnlijk tot ver in het archeologische niveau worden verstoord. Eventueel aanwezige archeologische waarden kunnen daarbij verloren gaan.

Specifieke archeologische verwachting bureauonderzoek Het doel van het archeologisch bureauonderzoek was het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting voor het plangebied. Voor het plangebied geldt een hoge verwachting voor vuursteenvindplaatsen uit het laat-Paleolithicum en Mesolithicum en een hoge verwachting voor nederzettingsresten uit het neolithicum tot en met de Vroege Middeleeuwen. Voor de Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd geldt een middelhoge archeologische verwachting

Aanbeveling Op grond van de resultaten van het onderzoek wordt voor de voorgenomen sloop van het plangebied zoals omschreven in de vergunningsaanvraag geen nader archeologisch onderzoek geadviseerd. Bovenstaande vormt een selectieadvies. Met nadruk willen wij de opdrachtgever erop wijzen dat dit advies nog niet betekent dat in deze fase van het vergunningsverleningstraject reeds bodem verstorende activiteiten of daarop voorbereidende activiteiten kunnen worden ondernomen. De resultaten van dit onderzoek dienen vooraleerst te worden beoordeeld door de bevoegde overheid (gemeente Oude IJsselstreek). Deze neemt een definitief selectiebesluit aangaande de vrijgave van het plangebied voor verdere ontwikkeling zoals omschreven in de vergunningsaanvraag. Er is getracht een zo gefundeerd mogelijk advies te geven op grond van de gebruikte onderzoeksmethoden. De aanwezigheid van archeologische sporen of resten in het plangebied kan nooit volledig worden uitgesloten. Synthegra B.V. wil de opdrachtgever er daarom op wijzen dat, indien tijdens de werkzaamheden een (mogelijke) archeologische vondst wordt gedaan dan geldt de wettelijke meldingsplicht, zoals omschreven in artikel 5.10 van de Erfgoedwet bij de minister. Uit praktisch oogpunt kan een dergelijke toeval vondst bij de gemeente worden gemeld.

BO, protocol 4002

IVO, protocol 4003

5 van 20

Project: Sniedersweg 8 te Voorst, Gemeente Oude IJsselstreek. Bureauonderzoek. Projectnummer: S210080 versie 1

Inleiding

1.1

Onderzoekskader Synthegra B.V. heeft in opdracht van Van Westreenen B.V. een archeologisch bureauonderzoek34 uitgevoerd m.b.t. de Sniedersweg 8 te Voorst (afbeelding 1). De aanleiding voor het onderzoek is de voorgenomen sloop van aanwezige bebouwing. De oppervlakte van de toekomstige bodemverstoring bedraagt 800 m2 met een diepte van 1 meter beneden maaiveld. De bodem zal waarschijnlijk tot ver in het archeologische niveau worden verstoord. Eventueel aanwezige archeologische waarden kunnen daarbij verloren gaan. Door de voorgenomen graafwerkzaamheden, kunnen eventueel aanwezige archeologische waarden verloren gaan. Daarom is op basis van het bestemmingsplan met daarin verwoord het gemeentelijk beleid, in het kader van de bestemmingsplanprocedure voorafgaand aan de graafwerkzaamheden archeologisch onderzoek uitgevoerd. Het plangebied ligt in het bestemmingsplan “Buitengebied Oude IJsselstreek 2017’’ dat is vastgesteld door de gemeente Oude IJsselstreek op de datum 28-06-20185. Voor het plangebied geldt een dubbelbestemming Waarde Archeologie 1. Voor terreinen met een Waarde Archeologie 1 geldt dat een rapport dient te worden overlegd waaruit blijkt dat de archeologische waarde van het terrein in voldoende mate is vastgesteld bij plangebieden groter dan 250 m2 en verstoringen die dieper reiken dan 30 centimeter beneden maaiveld.

De bevoegde overheid, de gemeente Oude IJsselstreek, heeft een specifiek archeologisch beleid vastgesteld en beschikt over een Archeologische Waarde- en Verwachtings-kaart. Het onderzoek is uitgevoerd conform de vigerende Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie 6 De bevoegde overheid, gemeente Oude IJsselstreek, zal de resultaten van het onderzoek toetsen en een selectiebesluit nemen aangaande de vrijgave van het plangebied voor verdere ontwikkeling zoals omschreven in de vergunningsaanvraag.

1.2

Onderzoeksdoel en vraagstellingen Het doel van het bureauonderzoek is het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting aan de hand van bestaande bronnen over bekende of verwachte landschappelijke, historische en archeologische waarden.

De volgende onderzoeksvragen zullen worden beantwoord: •

Wat is de opbouw van de ondergrond en is het bodemprofiel intact?

•

In hoeverre worden eventueel aanwezige archeologische resten bedreigd door de voorgenomen ontwikkeling van het gebied?

BO, protocol 4002

IVO, protocol 4003

www.ruimtelijkeplannen.nl

SIKB 2018.

6 van 20

Project: Sniedersweg 8 te Voorst, Gemeente Oude IJsselstreek. Bureauonderzoek. Projectnummer: S210080 versie 1

1.3

Ligging en huidige situatie plangebied Het plangebied beslaat een oppervlak van circa 800 m2 en is gelegen aan de Sniedersweg 8 te Voorst (afbeelding 1). Het plangebied is in gebruik als akkerland en is bebouwd met een aantal gebouwen en opstallen. Het plangebied ligt ten zuidoosten aan de Regniet, dat samenvalt met de Duitse grens. Ten zuidwesten en ten noordoosten van het plangebied bevindt zich akkerland. Ten noordwesten bevindt een ander perceel met huis (Sniedersweg 6).

Afbeelding 1: Het plangebied, rood omkaderd, op de Topografische Kaart van Nederland 1:25.000 (Bron: www.Pdok.nl).

1.4

Toekomstige situatie plangebied De huidige inrichting zal worden gewijzigd. Een deel van de huidige opstallen en gebouwen zal worden gesloopt. Hierbij zal zowel de bovengrondse opstal als de fundering en wegverharding worden verwijderd. (afbeelding 2).

7 van 20

Project: Sniedersweg 8 te Voorst, Gemeente Oude IJsselstreek. Bureauonderzoek. Projectnummer: S210080 versie 1

Afbeelding 2: Toekomstige situatie binnen het plangebied. (Bron: Van Westreenen B.V.)

8 van 20

Project: Sniedersweg 8 te Voorst, Gemeente Oude IJsselstreek. Bureauonderzoek. Projectnummer: S210080 versie 1

Bureauonderzoek

2.1

Methode Tijdens het bureauonderzoek is met behulp van bestaande bronnen een gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel voor het plangebied opgesteld. Dit is gedaan door het raadplegen van voor de archeologie relevante (schriftelijke) bronnen. Voor het bureauonderzoek zijn met name gegevens over bekende archeologische vindplaatsen in en rond het plangebied verzameld. Dit is aangevuld met historisch en fysischgeografisch onderzoek, waarbij informatie over vroeger grondgebruik is verkregen door de analyse van historische kaarten en tevens gegevens over de geologie, geomorfologie en bodem zijn bestudeerd.

2.2

Landschapsgenese Voor het bepalen of, waar en uit welke periode archeologische resten kunnen worden verwacht, zijn de volgende bronnen met betrekking tot de landschapsgenese geraadpleegd: •

Geomorfologische Kaart 1:50.000 (Afbeelding 3)

•

Bodemkaart 1:50.000 (Afbeelding 4)

•

Digitaal hoogtemodel, Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) (Afbeelding 5)

•

Relevante achtergrondliteratuur (zie literatuurlijst)

Voor de geologische beschrijving is gebruik gemaakt van de Lithostratigrafische Indeling van de Ondiepe Ondergrond.7 Zie voor een overzicht van de geologische en archeologische perioden bijlage 1. Volgens de Archeologische Landschappenkaart van Nederland ligt het plangebied in een landschap zone van Lage Rijnrivierterrassen en in het landschap van de Rivierduinen8. De landschappelijke vorming van het onderzoek gebied en zijn omgeving heeft tijdens het Pleistoceen plaats gevonden en dan met name voor, tijdens en na de voorlaatste ijstijd. In de omgeving van het plangebied was de Rijn al actief. De Rijn had toen een duidelijk andere loop dan de huidige en stroomde in noordelijke richting. Over een groot oppervlak zijn toen veelal grindige sedimenten door de rivier afgezet en werd het zogenaamde Hoogterras gevormd. Tijdens de voorlaatste ijstijd, Saalien (ca 200.000 tot 150.000 jaar geleden), bedekte een landijskap ongeveer de helft van Nederland en in centraal Nederland werden door het landijs 80-100 m hoge stuwwallen opgestuwd. Tijdens de aanwezigheid van deze ijskap werd de loop van de Rijn naar west afgebogen en vond er dus geen sedimentatie van de rivier in deze omgeving plaats. Na het Saalien volgde het Eemien (ca 125.000-70.000 jaar geleden) waarin het ijs langzamerhand uit Nederland verdween.

Na het afsmelten van de ijskappen nam de Rijn weer haar loop in noordelijke richting. In de laatste koude periode, het Weichselien (70.000- 10.000 jaar geleden), was Nederland niet door landijs bedekt, maar was er wel sprake van een koud klimaat. In die periode vond opnieuw sedimentatie door de Rijn plaats en werd een nieuw terrasniveau gevormd, het Laagterras. De grind- en zandafzettingen van het Laagterras zijn overdekt met zandige lemige hoogvloed sedimenten, deze werden tijdens extreem hoogwater in de voorzomer afzet en bevatten humeuze horizonten. In de laatste, koudste fase van het Weichselien werden

De Mulder et al. 2003 en via www.dinoloket.nl: Dinoloket, Standaarden, Lithostratigrafische Nomenclator van de Ondiepe

Archis: Rensink et al.

Ondergrond.

9 van 20

Project: Sniedersweg 8 te Voorst, Gemeente Oude IJsselstreek. Bureauonderzoek. Projectnummer: S210080 versie 1

op de onbegroeide, toendra-achtige terreinen door de wind fijne zanddeeltjes afgezet. In de omgeving van het plangebied ontstaan rivierduinen langs de stroomgeulen van de Oude IJssel, zoals te herkennen zijn bij Millingen (Anholt) in Duitsland en in de omgeving van Ulft en Terborg. Na het koude Weichselien, volgt het warmere, nattere Holoceen (vanaf ca. 10.000 jaar geleden). In die periode veranderd de Rijn opnieuw in een meanderend riviersysteem met een breed insnijdende stroomgeul. Door stroomgeulverplaatsing werden bestaande geulen afgesneden die als gevolg hiervan gingen verlanden en komt het tot moeras- en laagveenvorming. Circa 1500 jaar geleden komt het, door toenemende opslibbing en opstuwing met Rijnwater, tot een doorbraak van de duincomplexen, dekzandruggen en rivierterrassen. Deze duindoorbraakafzettingen zijn zichtbaar door waaierachtige of langgerekte vormen die dwars op de ligging van de rivierduinen aanwezig zijn. Hierdoor kwam er een einde aan de overstromingen door de IJssel omdat het water via en achter deze doorbraken makkelijker naar het Noorden kon afstromen. 9 Geomorfologie en landschap Op basis van de geomorfologische kaart ligt het plangebied op een dekzandrug (+/- oud bouwlanddek).

Afbeelding 3: Het plangebied, rood omkaderd, op de Geomorfologische kaart van Nederland 1:50.000. (Bron: www.Pdok.nl).

Bodem Op basis van de bodemkaart ligt het plangebied op vlakvaaggronden; lemig fijn zand (Zn23)

Brugman et al. 2010

10 van 20

Project: Sniedersweg 8 te Voorst, Gemeente Oude IJsselstreek. Bureauonderzoek. Projectnummer: S210080 versie 1

Afbeelding 4: Het plangebied, rood omkaderd, op de Bodemkaart van Nederland 1:50.000. (Bron: www.Pdok.nl).

AHN De hoogte van het maaiveld varieert van circa 15,00 tot 17,50 m +NAP.10. Op basis van de geomorfologische kaart blijkt dat het plangebied ligt op een dekzandrug en deze is ook als hoogte zichtbaar. Het kan ook zijn dat er sprake is van kunstmatige ophoging van het terrein.

Afbeelding 5: Het plangebied, rood omkaderd, op het Actueel Hoogtebestand van Nederland (AHN) (Bron: www.ahn.nl).

Hoogteligging van het plangebied op het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) in m NAP (Normaal Amsterdams Peil)

geraadpleegd op www.ahn.nl © Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden

11 van 20

Project: Sniedersweg 8 te Voorst, Gemeente Oude IJsselstreek. Bureauonderzoek. Projectnummer: S210080 versie 1

2.3

Historische ontwikkeling Voor de historische ontwikkeling is divers kaart- en beeldmateriaal (Afbeelding 6 t/m 10) en relevante achtergrondliteratuur geraadpleegd (zie literatuurlijst). Het plangebied ligt 4 km ten oosten van het plaatsje Gendringen dat als dorpje bekend is vanaf ca 1100. In het dorp is in 1272 Kasteel Zwanenburg opgetrokken dat in de 14e eeuw met een voorburcht werd uitgebreid. Rond 1404 is hier ook nog een kapel aan toegevoegd. Het dorp werd op 18 mei 1830 door een grote brand getroffen waarbij 64 huizen afbrandden en die bijna het hele dorpscentrum vernietigde. De huidige nederlands-hervormde Sint Maartenkerk in het centrum is de opvolger van de middeleeuwse Kerspelkerk die eveneens verloren ging in de brand. De huidige rooms-katholieke Martinuskerk in het centrum is aan het eind van de 19e eeuw gebouwd.11 Het plangebied, volgens het kadastraal minuutplan, ligt op de percelen nr. 646 en 647 in buurtschap Voorst en de gemeente Gendringen.

Afbeelding 6: Het plangebied, rood omkaderd, op het kadastrale minuutplan12 uit het begin van de 19e eeuw. (Bron: beeldbank van de RCEl).

https://nl.wikipedia.org/wiki/Gendringen, plaatsengids.nl/gendringen

Kadastrale Minuutplans zijn ten behoeve van de belastingheffing vervaardigde kaarten. De opnames zijn gestart in 1811, ten tijde van Frans bestuur en gecontinueerd tot 1832 (vanaf 1815 onder Nederlands bewind. Het zijn grondbeschrijvingen van de gemeenten met hierop aangegeven de percelen, perceelnummers en gebouwen.

12 van 20

Project: Sniedersweg 8 te Voorst, Gemeente Oude IJsselstreek. Bureauonderzoek. Projectnummer: S210080 versie 1

Buurtschap Voorst is voor het eerst genoemd 1329 als Frosto13 ,dat betekent een 'niet omheind bos, ontleend aan het Latijnse forestis: “gereserveerd bos”. In de Middeleeuwen was een foreest of vorst een domein, bestaande uit bos, akkers, velden en water, dat als jachtterrein fungeerde. Het buurtschap Voorst heeft altijd bij Gendringen gehoord. Een voormalige eigenaar van de percelen was J. Kraan, een vicarius die in Anholt heeft gewoond. 14 Vanaf ca. 1900 is in het zuidoostelijke deel van het plangebied kleine bebouwing zichtbaar en vanaf ca. 1955 zijn de gebouwen in het noordwestelijke deel gebouwd. Aan het eind van de 20 e eeuw zijn de gebouwen nog verder uitgebreid.

Afbeelding 7: Het plangebied, rood omkaderd, op de topografische kaart uit circa 1850 (Bron: www.topotijdreis.nl).

https://www.plaatsengids.nl/voorst-achterhoek

https://hisgis.nl/projecten/gelderland/

13 van 20

Project: Sniedersweg 8 te Voorst, Gemeente Oude IJsselstreek. Bureauonderzoek. Projectnummer: S210080 versie 1

Afbeelding 8: Het plangebied, rood omkaderd, op de topografische kaart uit circa 1900 (Bron: www.topotijdreis.nl).

Afbeelding 9: Het plangebied, rood omkaderd, op de topografische kaart uit circa 1940 (Bron: www.topotijdreis.nl).

14 van 20

Project: Sniedersweg 8 te Voorst, Gemeente Oude IJsselstreek. Bureauonderzoek. Projectnummer: S210080 versie 1

Afbeelding 10: Het plangebied, rood omkaderd, op de topografische kaart uit circa 1955 (Bron: www.topotijdreis.nl).

Afbeelding 11. Het plangebied, rood omkaderd, op de topografische kaart uit circa 1940 (Bron: www.topotijdreis.nl).

15 van 20

Project: Sniedersweg 8 te Voorst, Gemeente Oude IJsselstreek. Bureauonderzoek. Projectnummer: S210080 versie 1

Bekende bodemverstoring Binnen het plangebied zijn voor zover bekend geen grondroeringen veroorzaakt door saneringen van munitie, bodemverontreinigingen of ondergrondse olietanks, benzinepompinstallaties en dergelijke bekend waardoor archeologische resten mogelijk verloren zijn gegaan.15

2.4

Archeologische waarden in en rondom het plangebied In deze paragraaf wordt gekeken of binnen en rond het plangebied archeologische en/of ondergrondse bouwhistorische waarden bekend zijn. Hiervoor is het Archeologisch Informatie Systeem (ARCHIS III) van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) geraadpleegd en in aanvulling daarop de archeologische waarde- en verwachtingskaart van de gemeente Oude IJsselstreek, Achtergrondliteratuur (zie literatuurlijst) en gegevens van amateurarcheologen. Voor het plangebied geldt op basis van de archeologische waarde- en verwachtingskaart van de gemeente Oude IJsselstreek een hoge en deels gematigde archeologische waarde (Afbeelding 10). De archeologische verwachtingskaart is gebaseerd op de combinatie van de bodemkaart, geomorfologische kaart en hoogtekaart van Nederland. Daardoor is bepaald dat het terrein grotendeels ligt op een dekzandrug met een podzolbodem, mogelijk afgedekt door een enkeerdgrond. Dit heeft tot gevolg dat voor het merendeel van het plangebied een hoge archeologische verwachting geldt. De gematigde verwachting is gebaseerd op het feit dat het op een dekzandvlakte zal liggen met niet- tot nauwelijks bodemvorming. Op de AHN blijkt dat de gebouwen op het hoger gelegen deel liggen en onderdeel kunnen uitmaken van de dekzandrug. Het kan echter ook zijn dat hier de grond is aangevuld.

Afbeelding 12: Het plangebied, rode kader, geprojecteerd op de Archeologische Verwachtingskaart van de gemeente Oude IJsselstreek (Bron: gemeente Oude IJsselstreek).

www.bodemloket.nl, http://www.explosievenopsporing.nl/veo-bommenkaart/

16 van 20

Project: Sniedersweg 8 te Voorst, Gemeente Oude IJsselstreek. Bureauonderzoek. Projectnummer: S210080 versie 1

2.4.1 Monumenten, waarnemingen en onderzoeksmeldingen in (de nabijheid van) het plangebied Er zijn in (de nabijheid van) het plangebied, binnen een straal van 250 m, in ARCHIS III gegevens bekend aangaande archeologische zaakidentificaties. Er zijn geen gegevens bekend aangaande archeologische monumenten, bovengrondse bouwhistorische waarden, waarnemingen, vondstlocaties en vondstmeldingen.

Afbeelding 13: Overzicht van de monumenten, waarnemingen en onderzoeksmeldingen binnen een straal van 250 m van het plangebied, (Bron: Archis3).

Zaakidentificatie

Afstand

Soort onderzoek

Bevindingen

Aanbeveling

2363883100

250 m

bureauonderzoek door Arcadis

Bureauonderzoek voor de

Het station is in een

in 2009

project DW38- een

zone met een lage en

realisatie van de

middelhoge

hoogspanning verbinding

verwachting op

tussen Duitsland en

archeologische

Nederland.

waarden gelegen. Omdat het gaat om een beperkte bodemverstoring (0,5 ha) scoort de uitbreiding licht negatief (-).

17 van 20

Project: Sniedersweg 8 te Voorst, Gemeente Oude IJsselstreek. Bureauonderzoek. Projectnummer: S210080 versie 1

2.5

Gespecificeerde archeologische verwachting Op basis van bovenstaand bureauonderzoek is voor het plangebied een gespecificeerde archeologische verwachting opgesteld. De essentie hiervan is weergegeven in tabel 1. Op de archeologische verwachtingskaart van de gemeente Oude IJsselstreek geldt dat voor het plangebied twee verschillende archeologische verwachtingen gelden. Het plangebied ligt geomorfologisch gezien grotendeels op een dekzandrug. De hoge archeologische verwachting is gebaseerd op een combinatie van de bodemkaart, geomorfologische kaart en de AHN. De omgeving van het plangebied bestaat uit dekzandafzettingen en is relatief hoger gelegen in het landschap. Op basis van de zanddieptekaart zijn Pleistoceen zanden vanaf maaiveld tot 1m beneden maaiveld aan te treffen. In dit gebied is mogelijkerwijs een esdek aanwezig, maar daar is vanuit de omgeving nog niet genoeg informatie over. Buurtschap Voorst is bekend vanaf ca. 800 n. Chr. en er hebben in de omgeving van het plangebied ontginningen plaatsgevonden. Aangezien er historisch geen aanwijzingen zijn dat het plangebied in gebruik is geweest, bestaat er een middelhoge verwachting voor deze perioden. Het plangebied ligt op de rand van de dekzandrug en de historische activiteiten zijn noordelijker van de planlocatie aan de orde geweest.

Gezien de ouderdom van de te verwachte afzettingen kunnen in het plangebied vindplaatsen aanwezig zijn vanaf het Laat-Paleolithicum tot en met de Nieuwe Tijd.

Bodemgaafheid: Het plangebied was gedurende lange tijd in gebruik als landbouwgrond/weiland. Er wordt minimaal een verstoring door ploegen en ander grondverzet van 50 cm verwacht en een flinke verstoring op de plek van de huidige bebouwing door de aanleg van de fundering. Hiermee dient rekening gehouden te worden met een verstoring tot wellicht 80 centimeter-mv .

Periode

Verwachting

Verwachte kenmerken vindplaats

Diepteligging sporen

Laat-Paleolithicum

hoog

Bewoningssporen: tijdelijke kampementen

vanaf 50 cm -Mv

– Mesolithicum Neolithicum -

Mobilia: vuursteen artefacten, haardkuilen hoog

Bewoningssporen: (semi permanente)

Vroege

nederzettingen, sporen van

Middeleeuwen

agrarisch/industrieel landgebruik, percelering:

vanaf 50 cm -Mv

cultuurlaag, Mobilia: fragmenten keramiek, glas, metaal, natuursteen, bouwmaterialen late Middeleeuwen

middelhoog

vanaf maaiveld

- Nieuwe Tijd Tabel 1: Gespecificeerde archeologische verwachting.

2.6

Advies Vanwege de voorgenomen werkzaamheden (alleen sloop bestaande bebouwing) is er geen verder onderzoek nodig. De werkzaamheden (sloop) beperken zich tot reeds verstoorde grond. Het is niet de verwachting dat er op de locatie eventueel historische interessante bebouwing heeft gestaan. Derhalve zullen naar verwachting dus ook geen oudere funderingen aangetroffen worden. In het geval van toekomstige ontwikkelingen binnen het plangebied, buiten de bestaande bebouwing of op het omliggende erf, blijft echter verder onderzoek nodig om de archeologische verwachting te toetsen. Dit dient dan te gebeuren door een verkennend booronderzoek uit te voeren om het type bodemprofiel te bepalen en de intactheid hiervan.

18 van 20

Project: Sniedersweg 8 te Voorst, Gemeente Oude IJsselstreek. Bureauonderzoek. Projectnummer: S210080 versie 1

Conclusies en aanbevelingen

3.1

Inleiding Het doel van het archeologisch bureauonderzoek was het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting voor het plangebied. Voor het plangebied geldt een hoge verwachting voor vuursteenvindplaatsen uit het Laat-Paleolithicum en Mesolithicum en een hoge verwachting voor nederzettingsresten uit het neolithicum tot en met de Vroege Middeleeuwen. Voor de Late Middeleeuwen en Nieuwe Tijd geldt een middelhoge archeologische verwachting

3.2

Conclusies/ beantwoording onderzoeksvragen

•

Wat is de opbouw van de ondergrond en het verwachte bodemtype? De verwachte bodemopbouw bestaat uit dekzand waarin een podzolbodem kan zijn het ontwikkeld. Het bodemtype kan dan een veldpodzolbodems, enkeerdgronden of vlakvaaggronden zijn; lemig fijn zand op een dekzandrug of -vlakte

•

In hoeverre worden eventueel aanwezige archeologische resten bedreigd door de voorgenomen ontwikkeling van het gebied? Het is mogelijk dat binnen het plangebied archeologische resten aangetroffen kunnen worden indien er sprake is van een intact bodemprofiel, dit is voor de bebouwde delen echter niet aannemelijk. De sloop zal zicht beperken tot de bestaande gebouwen en de fundering hiervan. Hierdoor wordt enkel reeds verstoorde grond vergraven. Het is niet de verwachting dit er nog oudere funderingen onder de bestaande stal kunnen schuilen.

3.3

Aanbevelingen Op grond van de resultaten van het onderzoek wordt voor de voorgenomen sloop van het plangebied zoals omschreven in de vergunningsaanvraag geen nader archeologisch onderzoek geadviseerd. Bovenstaande vormt een selectieadvies. Met nadruk willen wij de opdrachtgever erop wijzen dat dit advies nog niet betekent dat in deze fase van het vergunningsverleningstraject reeds bodem verstorende activiteiten of daarop voorbereidende activiteiten kunnen worden ondernomen. De resultaten van dit onderzoek dienen vooraleerst te worden beoordeeld door de bevoegde overheid (gemeente Oude IJsselstreek). Deze neemt een definitief selectiebesluit aangaande de vrijgave van het plangebied voor verdere ontwikkeling zoals omschreven in de vergunningsaanvraag. Er is getracht een zo gefundeerd mogelijk advies te geven op grond van de gebruikte onderzoeksmethoden. De aanwezigheid van archeologische sporen of resten in het plangebied kan nooit volledig worden uitgesloten. Synthegra B.V. wil de opdrachtgever er daarom op wijzen dat, indien tijdens de werkzaamheden een (mogelijke) archeologische vondst wordt gedaan dan geldt de wettelijke meldingsplicht, zoals omschreven in artikel 5.10 van de Erfgoedwet bij de minister. Uit praktisch oogpunt kan een dergelijke toeval vondst bij de gemeente worden gemeld.

19 van 20

Project: Sniedersweg 8 te Voorst, Gemeente Oude IJsselstreek. Bureauonderzoek. Projectnummer: S210080 versie 1

Bronnen Literatuur Bakker, H. de en J. Schelling, 1989: Systeem van bodemclassificatie voor Nederland, de hogere niveaus. Staring Centrum, Wageningen. Berendsen, H.J.A., 2004: De vorming van het land. Van Gorcum, Assen. Berendsen, H.J.A., 2005: Landschappelijk Nederland. Van Gorcum, Assen. Berkel, G. van, en K. Samplonius, 2006: Nederlandse plaatsnamen. Herkomst en Historie. Prisma, Utrecht. Brugman B.A. en E. Eimermann, R.M. van Heeringen, J.J.W. de Moor, R. Schrijvers en B. Quadflieg, 2010: Cultuurhistorische inventarisatie, waarden-, verwachtingen- en maatregelenkaart als basis voor het archeologiebeleid van de gemeente Oude IJsselstreek, Vestigia BV, Amersfoort Hendrikx, J.A., 1998: De ontginning van Nederland. Het ontstaan van de agrarische cultuurlandschappen in Nederland. Matrijs, Utrecht Mulder, E.F.J. de, M.C. Geluk, I.L. Ritsema, W.E. Westerhoff en T.E. Wong, 2003: De ondergrond van Nederland. Wolters-Noordhoff, Groningen/Houten Nederlands Normalisatie-instituut, 1989: NEN 5104 Geotechniek - Classificatie van onverharde grondmonsters. Nederlands Normalisatie-instituut, Delft. Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer, 2006: Leidraad inventariserend veldonderzoek; Deel: karterend booronderzoek (aanvulling op de KNA 3.1). SIKB, Gouda. Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer, 2018: Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie, versie 4.1.

SIKB, Gouda.

Internet (geraadpleegd November 2021) http://beeldbank.cultureelerfgoed.nl https://zoeken.cultureelerfgoed.nl/ www.ahn.nl www.bodemloket.nl www.dinoloket.nl http://www.gelderland.nl/kaartenencijfers http://www.explosievenopsporing.nl/veo-bommenkaart/ topotijdreis.nl gahetna.nl pdok.nl https://nl.wikipedia.org/wiki/Gendringen, https://www.plaatsengids.nl/

20 van 20

Bijlagen:

Bijlage 1: Overzicht van relevante geologische en archeologische tijdvakken

Overzicht geologische en archeologische tijdvakken

Ouderdom in jaren

Chronostratigrafie

MIS

Holoceen

11.755 12.745 13.675 14.025

LaatWeichselien (LaatGlaciaal)

15.700

Late Dryas (koud) Allerød (warm) Vroege Dryas (koud) Bølling (warm)

Lithostratigrafie Formaties: Naaldwijk (marien), Nieuwkoop (veen), Echteld (fluviatiel)

LaatPleniglaciaal 29.000

50.000

MiddenWeichselien (Pleniglaciaal)

MiddenPleniglaciaal VroegPleniglaciaal

Formatie van Kreftenheye

Formatie van Boxtel

75.000

VroegWeichselien (VroegGlaciaal) 115.000 130.000

370.000 410.000

5a 5c 5d

Eemien (warme periode)

Saalien (ijstijd)

Holsteinien (warme periode)

Formatie van Beegden

Eem Formatie Formatie van Drente Formatie van Urk

Elsterien (ijstijd) 475.000

Cromerien (warme periode) 850.000

Pre-Cromerien 2.600.000

Formatie van Sterksel

Formatie van Peelo

Cal. jaren v/n Chr. 1950

C jaren

Chronostratigrafie

Pollen zones

Vb2

1500

Subatlanticum koeler vochtiger

450 0 12

Vb1 Va

Vegetatie Loofbos eik en hazelaar overheersen haagbeuk veel cultuurplanten rogge, boekweit, korenbloem

Archeologische perioden Nieuwe tijd Middeleeuwen Romeinse tijd IJzertijd

800 815

2650

IVb Subboreaal koeler droger

2000

3755

IVa

5000

4900

5300

7020

8240

III

Boreaal warmer

Preboreaal warmer

8000

9000

8800 11.755

Atlanticum warm vochtig

10.150

12.745

10.800

13.675

11.800

14.025

12.000

15.700

13.000

LaatWeichselien (LaatGlaciaal)

Late Dryas

LW III

Allerød

LW II

Vroege Dryas LW I Bølling

35.000

Loofbos eik en hazelaar overheersen beuk>1% invloed landbouw (granen)

Bronstijd

Neolithicum

Loofbos eik, els en hazelaar overheersen in zuiden speelt linde een grote rol den overheerst hazelaar, eik, iep, linde, es eerst berk en later den overheersend

Mesolithicum

parklandschap dennen- en berkenbossen open parklandschap open vegetatie met kruiden en berkenbomen

MiddenWeichselien (Pleniglaciaal)

perioden met een poolwoestijn en perioden met een toendra

VroegWeichselien (VroegGlaciaal)

perioden met bos en perioden met een subarctisch open landschap

Laat-Paleolithicum

75.000

115.000 130.000

Eemien (warme periode)

Midden-Paleolithicum loofbos

Saalien (ijstijd) 300.000

Vroeg-Paleolithicum Chronostratigrafie voor Noordwest-Europa volgens Zagwijn (1974), Vandenberghe (1985) en De Mulder et al. (2003). Lithostratigrafie volgens De Mulder et al. (2003). Mariene isotoop stadium (MIS) volgens Bassinot et al. (1994). Atmosferische data volgens Stuiver et al. (1998). Zuurstofisotoop calibratie (OxCal) versie 3.9 Bronk Ramsey (2003), toegepast op het Laat-Weichselien en het Holoceen. Archeologische periode-indeling en ouderdom volgens de Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek (ROB). Vegetatie bewerkt volgens Berendsen (2000). Pollenzones volgens P. Vos & P. Kiden (2005).

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://raad.oude-ijsselstreek.nl/api/v1/meetings/4566/documents/27194