Document · PDF

TOE Bijlage 10 Archeologisch onderzoek Julianaweg ongenummerd.pdf

Raadscommissie Fysieke Leefomgeving (FL) 13 september 2023, gemeente Oude IJsselstreekBij agendapunt: 5: Bestemmingsplan ‘Julianaweg ong., Megchelen en Sniedersweg 8, Voorst’9.005 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Hesselweg 2-2a te Megchelen Gemeente Oude IJsselstreek Bureau- en Inventariserend Veldonderzoek

Opdrachtgever

Projectleider

Van Westreenen B.V.

L. Bruijn

Versie 1

Scherpenzeelseweg 11 6741LX Lunteren Projectnummer

Autorisatie

Datum

Synthegra Rapport S210079

drs. F. Stevens

17-12-2021

Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden Telefoon +31 (0)88 81 81 981, Internet: www.synthegra.nl

Project: Hesselweg 2/2a te Megchelen. Gemeente Oude IJsselstreek. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210079 versie 1

COLOFON

Opdrachtgever

: Van Westreenen B.V., contactpersoon: W. Schotsma

Project

: Hesselweg 2/2a te Megchelen

Projectnummer

: S210079

Titel

: Hesselweg 2/2a te Megchelen. Gemeente Oude IJsselstreek. Bureau- en Inventariserend Veldonderzoek, Verkennend booronderzoek.

Datum

: 17-12-2021

Projectleider

: L. Bruijn

Auteurs

: S.D. Hagedoorn : L. Bruijn

Autorisatie

: drs. F. Stevens

Druk

: Synthegra B.V., Leusden

Afbeeldingen

: Synthegra B.V., tenzij anders vermeld

ISSN

: 1874-9771

Synthegra B.V. is gecertificeerd voor de BRL 4000 protocollen 4001 t/m 4004 (landbodems)

Synthegra B.V. Olmenlaan 6a NL-3833 AV Leusden T: +31 (0)88 81 81 981 E: www.synthegra.nl

2 van 29

Project: Hesselweg 2/2a te Megchelen. Gemeente Oude IJsselstreek. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210079 versie 1

INHOUD ADMINISTRATIEVE GEGEVENS

SAMENVATTING

1 1.1 1.2 1.3 1.4

INLEIDING Onderzoekskader Onderzoeksdoel en vraagstellingen Ligging en huidige situatie plangebied Toekomstige situatie plangebied

7 7 7 8 8

2 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6

BUREAUONDERZOEK Methode Landschapsgenese Historische ontwikkeling Archeologische waarden in en rondom het plangebied Gespecificeerde archeologische verwachting Advies

9 9 9 13 17 21 22

3 3.1 3.2 3.3 3.4

INVENTARISEREND VELDONDERZOEK Methode Beschrijving en interpretatie van de boorgegevens Archeologische indicatoren Archeologische interpretatie

23 23 24 24 25

4 4.1 4.2 4.3

CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN Inleiding Conclusies / beantwoording onderzoeksvragen Aanbevelingen

26 26 26 27

BRONNEN

Bijlagen: Bijlage 1: Overzicht van de relevante geologische en archeologische tijdvakken Bijlage 2: Boorprofielen

Afbeelding voorblad: impressie van het plangebied ten tijde van het veldwerk (bron: Synthegra B.V.)

3 van 29

Project: Hesselweg 2/2a te Megchelen. Gemeente Oude IJsselstreek. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210079 versie 1

Administratieve gegevens Toponiem

Hesselweg 2/2a

Plaats

Megchelen

Gemeente

Gemeente Oude IJsselstreek

Provincie

Gelderland

Projectnummer

S210079

Bevoegde overheid

Gemeente Oude IJsselstreek.

Opdrachtgever

Van Westreenen B.V.

Uitvoerende instantie

Synthegra B.V.

Datum uitvoering veldwerk

01-12-2021

Uitvoerders veldwerk

L. Bruijn en R. Knoppien

Onderzoeksmelding (ARCHIS)

5136578100

Datum onderzoeksmelding

24-11-2021

Kaartblad

41C

Periode

Laat-Paleolithicum t/m Nieuwe Tijd

Oppervlakte

Circa 1600 m2

Perceelnummer(s)

Kadastrale gemeente Oude IJsselstreek, sectie I, perceelnummers: 1221, 1222

Grondgebruik

Bebouwd

Geologie

Formatie van Echteld en Formatie van Boxtel

Geomorfologie

Oude stroomgordel behorende tot de oude IJssel

Bodem

Ooivaaggronden, lichte zavel.

Depot

Documentatie en vondsten zullen worden aangeleverd aan het Provinciaal Depot van Gelderland te Nijmegen.

De onderzoekslocatie wordt omsloten door de volgende coördinaten: Noord:

x 223990

y 428917

Oost:

x 224019

y 428903

Zuid:

x 223989

y 428894

West:

x 223960

y 428909

Centrum:

x 223991

y 428905

4 van 29

Project: Hesselweg 2/2a te Megchelen. Gemeente Oude IJsselstreek. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210079 versie 1

Samenvatting Inleiding Synthegra B.V. heeft in opdracht van Van Westreenen B.V een archeologisch bureauonderzoek in combinatie met een verkennend booronderzoek uitgevoerd op een terrein aan de Hesselweg 2/2a te Megchelen. Het onderzoek wordt begrensd door weg aan de noordkant en huizen aan weerskanten. De aanleiding voor het onderzoek is de realisatie van woningen. De oppervlakte van de toekomstige bodemverstoring bedraagt 1.600 m2 met een diepte van ca. 1 meter beneden maaiveld. De bodem zal waarschijnlijk tot ver in het archeologische niveau worden verstoord. Eventueel aanwezige archeologische waarden kunnen daarbij verloren gaan.

Specifieke archeologische verwachting bureauonderzoek Omdat het plangebied ligt in de zone tussen het riviergebied en zandgebied, is er een mogelijkheid om archeologische resten van de perioden vanaf het Laat-Paleolithicum aan te treffen. Als woon- en verblijfplaats kozen de prehistorische bewoners vaak voor de hoger liggende terreingedeelten in het landschap, bij voorkeur in de buurt van water. Het plangebied zelf ligt echter op een hoge deel, op een terrasrug afgedekt met dekzand (3K23). Voor het plangebied geldt daarom een middelhoge verwachting voor bewoningssporen uit het Laat Paleolithicum en Mesolithicum. Omdat het plangebied ligt in de zone tussen het riviergebied en zandgebied, is er een mogelijkheid om archeologische resten van de perioden vanaf het Neolithicum aan te treffen. Nederzettingen ontstonden juist vaker op de overgang van deze hoge zandgronden naar de lage beek-/rivierdalen (gebieden van dekzandwelvingen). Gunstig gelegen tussen de weiden in de beek-/rivierdalen en vooral daar waar een aanzienlijk areaal aan hoge (zand)gronden aanwezig waren om in gebruik genomen te worden als landbouwgrond. Tevens kwamen de Romeinen rond het jaar 12 v. Chr. in het huidige Nederland. Ten noorden van het plangebied zijn een aantal Romeinse voorwerpen gevonden. Dit wijst er op dat de lokale bewoners contact hebben gehad met de Romeinen.

In de omgeving zijn nederzettingen bekend uit de Romeinse Tijd . Op de zandgronden van de Oude IJssel zijn veel vondsten gedaan uit de Late Brons- en IJzertijd (1100 - 12 v. Chr.). Deze vondsten wijzen op een mogelijke nederzetting in de buurt van het dorp Megchelen. In de Middeleeuwen zijn verschillenden buurschappen rond het jaar 1000 na Chr. tot stand gekomen. Tal van steden en dorpen in de regio worden al vermeld in akten uit de Vroege Middeleeuwen. Vanaf de Late Middeleeuwen werd dit gebied ontgonnen voor landbouw, wat blijkt uit de aangebrachte plaggendekken van de enkeerdgrond die rond de 14e-15e eeuw werden gebruikt ter fertilisatie van de grond. Ondanks dat er op historische kaarten geen bewoning zichtbaar is, kan er eventueel een nog oudere vindplaats aanwezig zijn teruggaand tot in de Late Middeleeuwen.

Veldonderzoek Aangezien het plangebied circa 1.600 m2 groot is, zijn verspreid over het plangebied in totaal 6 boringen gezet. Voor zover de terreinomstandigheden (bebouwing, verhardingen, begroeiing etc.) het toelieten. Er is geboord met een Edelmanboor met een diameter van 7 cm en een gutsboor met een diameter van 3 cm. De boringen zijn uitgevoerd tot minimaal 25 cm in de C-horizont, of in specifieke afzettingen, of tot de verstoringsdiepte. De boringen zijn lithologisch beschreven conform de NEN 5104 en bodemkundig geïnterpreteerd.

5 van 29

Project: Hesselweg 2/2a te Megchelen. Gemeente Oude IJsselstreek. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210079 versie 1

Archeologische interpretatie veldonderzoek Het natuurlijke bodemtype is verstoord tot gemiddeld 50 centimeter beneden het maaiveld. Hieronder is nog een intact bodemprofiel aanwezig. Het betreft een ooivaaggrond die gekenmerkt wordt door een B-horizont die wel tot 1 meter dik kan worden.

Vuursteenvindplaatsen bestaan voornamelijk uit strooiing van fragmenten vuursteen en ondiepe grondsporen, zoals haardkuilen en bevinden zich in de bovengrond van de oorspronkelijke podzolgrond. Er is echter geen dekzand of podzolbodem aangetroffen (wat verwacht werd) en de top van het originele profiel is derhalve verstoord in de delen waar de archeologische resten uit deze periode aangetroffen zouden kunnen worden.

Nederzettingsresten uit het Neolithicum tot en met de Nieuwe Tijd bestaan niet alleen uit fragmenten aardewerk, maar ook uit diepere sporen zoals paalgaten en afvalkuilen. Deze sporen kunnen tot in de C-horizont reiken en zijn mogelijk nog intact. Tijdens het booronderzoek zijn echter geen archeologische resten of indicatoren aangetroffen, die wijzen op de aanwezigheid van een vindplaats uit deze periode.

Aanbeveling Op grond van de resultaten van het onderzoek wordt voor de voorgenomen ontwikkeling van het plangebied zoals omschreven in de vergunningsaanvraag geen nader archeologisch onderzoek geadviseerd.

6 van 29

Project: Hesselweg 2/2a te Megchelen. Gemeente Oude IJsselstreek. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210079 versie 1

Inleiding

1.1

Onderzoekskader Synthegra B.V. heeft in opdracht van Van Westreenen B.V een archeologisch bureauonderzoek1 in combinatie met een verkennend booronderzoek uitgevoerd op een terrein aan de Hesselweg 2a te Megchelen. Het onderzoek wordt begrensd door de Julianaweg aan de oostzijde, percelen met woonhuizen ten noorden en zuiden en een weide ten westen. De aanleiding voor het onderzoek is de realisatie van woningen.

De oppervlakte van de toekomstige bodemverstoring is nog onbekend, maar zal naar verwachting tot circa 1 meter reiken. De oppervlakte van het te onderzoeken terrein bedraagt 1.600 m2. De bodem zal waarschijnlijk tot ver in het archeologische niveau worden verstoord. Eventueel aanwezige archeologische waarden kunnen daarbij verloren gaan.

Door de voorgenomen graafwerkzaamheden, kunnen eventueel aanwezige archeologische waarden verloren gaan. Daarom is op basis van het bestemmingsplan, met daarin verwoord het gemeentelijk beleid, in het kader van een omgevingsvergunning voorafgaand aan de graafwerkzaamheden archeologisch onderzoek uitgevoerd.

Het plangebied ligt in het bestemmingsplan wonen dat is vastgesteld door de gemeente Oude IJsselstreek op de datum 28-06-20182. Voor het plangebied geldt een dubbelbestemming Waarde Archeologie 2. Voor terreinen met een Waarde Archeologie 2 geldt, dat een rapport dient te worden overlegd waaruit blijkt dat de archeologische waarde van het terrein in voldoende mate is vastgesteld bij plangebieden groter dan 1000 m2 en verstoringen die dieper reiken dan 30 centimeter beneden maaiveld. De bevoegde overheid, de gemeente Oude IJsselstreek, heeft een specifiek archeologisch beleid vastgesteld en beschikt over een Archeologische Verwachtings- en Beleidsadvieskaart. Het onderzoek is uitgevoerd conform de vigerende Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie 4.13.

De bevoegde overheid, gemeente Oude IJsselstreek, zal de resultaten van het onderzoek toetsen en een selectiebesluit nemen aangaande de vrijgave van het plangebied voor verdere ontwikkeling zoals omschreven in de vergunningsaanvraag.

1.2

Onderzoeksdoel en vraagstellingen Het doel van het bureauonderzoek is het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting aan de hand van bestaande bronnen over bekende of verwachte landschappelijke, historische en archeologische waarden.

Het doel van het verkennend booronderzoek is het vervolgens toetsen van het opgestelde verwachtingsmodel door de intactheid van de bodemopbouw vast te stellen en de eventuele aanwezigheid van archeologische resten te inventariseren.

BO, protocol 4002

www.ruimtelijkeplannen.nl

SIKB 2018.

7 van 29

Project: Hesselweg 2/2a te Megchelen. Gemeente Oude IJsselstreek. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210079 versie 1

De volgende onderzoeksvragen zullen worden beantwoord: •

Wat is de opbouw van de ondergrond en is het bodemprofiel intact?

•

In hoeverre worden eventueel aanwezige archeologische resten bedreigd door de voorgenomen ontwikkeling van het gebied?

1.3

Ligging en huidige situatie plangebied Het plangebied beslaat een oppervlak van circa 1.600 m2 en is gelegen aan de Hesselweg 2a te Megchelen (afbeelding 1). Het plangebied is deels bebouwd met een gebouw (schuur), deels bestraat en deels begroeid.

Afbeelding 1: Het plangebied, rood omkaderd, op de Topografische Kaart van Nederland 1:25.000 (Bron: www.Pdok.nl).

1.4

Toekomstige situatie plangebied De huidige inrichting zal worden gewijzigd. De aanwezige schuur zal worden vervangen door nieuwbouw, het voornemen is om hier een woonhuis of enkele woonhuizen te realiseren, echter is er nog geen ontwerp.

8 van 29

Project: Hesselweg 2/2a te Megchelen. Gemeente Oude IJsselstreek. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210079 versie 1

Bureauonderzoek

2.1

Methode Tijdens het bureauonderzoek is met behulp van bestaande bronnen een gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel voor het plangebied opgesteld. Dit is gedaan door het raadplegen van voor de archeologie relevante (schriftelijke) bronnen. Voor het bureauonderzoek zijn met name gegevens over bekende archeologische vindplaatsen in en rond het plangebied verzameld. Dit is aangevuld met historisch en fysischgeografisch onderzoek, waarbij informatie over vroeger grondgebruik is verkregen door de analyse van historische kaarten en tevens gegevens over de geologie, geomorfologie en bodem zijn bestudeerd.

2.2

Landschapsgenese Voor het bepalen of, waar en uit welke periode archeologische resten kunnen worden verwacht, zijn de volgende bronnen met betrekking tot de landschapsgenese geraadpleegd: •

Geomorfologische Kaart 1:50.000 (Afbeelding 3)

•

Bodemkaart 1:50.000 (Afbeelding 4)

•

Digitaal hoogtemodel, Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) (Afbeelding 5)

•

Relevante achtergrondliteratuur (zie literatuurlijst)

Voor de geologische beschrijving is gebruik gemaakt van de Lithostratigrafische Indeling van de Ondiepe Ondergrond.4 Zie voor een overzicht van de geologische en archeologische perioden bijlage 1. Het gebied bij Megchelen maakt deel uit van een groot periglaciaal bekken. Dit bekken is in eerste instantie gevormd door een voorloper van de Rijn. Tijdens de voorlaatste ijstijd, het Saalien (ca 250.000 – 130.000 jaar geleden), is dit bekken geërodeerd. Rond deze periode is het nabijgelegen stuwwallengebied Montferland ontstaan. Nadat het landijs zich terug trok aan het einde van het Saalien, is dit bekken met een dunne laag keileem opgevuld. Op deze laag zijn glaciofluviale afzettingen afgezet, deze afzettingen behoren tot de Formatie van Drenthe. Na het Saalien hervatte de Rijn haar oorspronkelijke loop ten oosten van de stuwwallen, richting het huidige IJsseldal. Tijdens de laatste ijstijd, het Weichselien (ca 120.000-10.000 jaar geleden), bereikte het landijs Nederland niet. Wel heerste er in Nederland een toendraklimaat. De omstandigheden waren koud en droog en Nederland bestond grotendeels uit een poolwoestijn. In die periode stroomde de Rijn nog via het huidige IJsseldal, maar verboog zich uiteindelijk meer westwaarts. Uiteindelijk verlegde de Rijn zich tussen Montferland en de Veluwe in de richting van west Nederland via de Betuwe.

De rivierafzettingen binnen het oude IJsseldal vormen een laag-terras. Tijdens de laatste ijstijd was de Rijn actief in het gebied en had tijdens de warmere periodes een meanderend karakter. Door het meanderend karakter van de rivier sneed zij zich door het laag-terras. Het Waalse water dat ten noordwesten van het plangebied ligt is hier een voorbeeld van. Tijdens overstromingen werd er op het laag-terras een pakket (zanderige) klei afgezet. Dit pakket wordt gerekend tot de 1 e laag van Wijchen (formatie van Kreftenheye).

De Mulder et al. 2003 en via www.dinoloket.nl: Dinoloket, Standaarden, Lithostratigrafische Nomenclator van de Ondiepe Ondergrond.

9 van 29

Project: Hesselweg 2/2a te Megchelen. Gemeente Oude IJsselstreek. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210079 versie 1

Daarnaast werd het klimaat droger gedurende het peniglaciaal van het Weichselien, circa 73.000 tot 14.500 jaar geleden, waardoor eolische afzettingen, zoals de dekzandruggen, in dit gebied werden gevormd, die zich vervolgens uitstrekten over grote delen van de Gelderse Vallei, de Achterhoek en Salland. Deze afzettingen worden ook wel het Oude Dekzand genoemd en bestaan voornamelijk uit zeer fijn zand en plaatselijk löss gevormd op zwakglooiende dekzandvlakten. Tijdens deze afzettingen werden ook leemlaagjes gevormd door verspoelingen als gevolg van sneeuwsmeltwater. Gedurende het laatste deel van het Laat Weichselien (circa 15.500 tot 16.600 jaar geleden) volgden enkele snelle klimaatwisselingen elkaar op: onderverdeeld in het warmere Bølling-interstadiaal (circa 14.900 tot 14.100 jaar geleden) vooral gekenmerkt door berkgroei, het koudere Vroege Dryas (circa 14.100 tot 13.500 jaar geleden) en het warmere en nattere Allerød-interstadiaal gevolgd door het koude Jonge Dryas (circa 13.000-11.600 jaar geleden). Tijdens het Allerød-interstadiaal kwam bosontwikkeling op gang tezamen met lichte bodemvorming en veengroei en transformeerde de Rijn weer in een meanderende rivier, waardoor een lager terrasniveau werd ingesneden (Formatie van Echteld).

Tijdens het Jonge Dryas transformeerde het klimaat in een poolwoestijn, waar een combinatie van wind en de droger wordende vlechtende rivieren, het zand uit de riviervlakten deed verstuiven en rivierduinen werden afgezet. Droogte en gereduceerde vegetatie als gevolg van de kou gaven ruimte voor nieuwe zandafzettingen bovenop de Oude Dekzandruggen bestaande uit zwak lemig stuifzand. Deze afzettingen worden Jong Dekzand genoemd (Formatie van Boxtel)5. Toen vanaf het Holoceen het landschap in dit gebied stabiliseerde, circa 10.000 jaar geleden, resulteerde dit in de vorming van bossen en verschillende type bodems. De dekzandruggen nabij het plangebied werden als geschikte bewoningslocaties gezien vanaf deze periode. Geo(morfo)logie en landschap Op basis van de geomorfologische kaart ligt het plangebied op een terrasrug afgedekt met dekzand (3K23). Ten zuiden van het plangebied ligt een terrasrug (4K23) en ten noordwesten van het plangebied ligt een geul van een meanderend afwateringsstelsel (2R11) en ten noorden een terrasvlakte. Deze terrasafzettingen behoren tot de Formatie van Kreftenheye en het dekzand behoort tot de Formatie van Boxtel.

van Oosterhout 2010.

10 van 29

Project: Hesselweg 2/2a te Megchelen. Gemeente Oude IJsselstreek. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210079 versie 1

Afbeelding 3: Het plangebied, rood omkaderd, op de Geomorfologische kaart van Nederland 1:50.000. (Bron: www.Pdok.nl).

Bodem Op basis van de bodemkaart (afbeelding 4) ligt het plangebied op Ooivaaggronden, lichte zwavel (kRd1). Ooivaaggronden komen voornamelijk voor bij gebieden vlakbij rivieren. Ooi is een benaming voor een nat terrein nabij een rivier.6 Ooivaaggronden hebben een 15 tot 25 centimeter dikke bovengrond, die op zanderige klei ligt. Op plaatselijke plekken kunnen die sterk roestig zijn en oranje van kleur. Ongeveer op 60 tot 80 centimeter beneden het maaiveld gaat het abrupt over op zand. Dit kan verschillen op verschillende terrasniveau ’s.7

https://nl.wikipedia.org/wiki/Ooivaaggronden, 01-12-2021

Koeman 2007.

11 van 29

Project: Hesselweg 2/2a te Megchelen. Gemeente Oude IJsselstreek. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210079 versie 1

Afbeelding 4: Het plangebied, rood omkaderd, op de Bodemkaart van Nederland 1:50.000. (Bron: www.Pdok.nl).

AHN Op basis van het digitale hoogtemodel zoals weergegeven op afbeelding 5 ligt het plangebied aan de rand van een iets hoger gelegen gebied. Dit komt overeen met de ligging op een terrasvlakte met dekzand, deze liggen namelijk hoger in het landschap. Het plangebied lijkt derhalve op een flank te liggen van het hoogste deel. De hoogte van het maaiveld varieert van circa 16.375 tot 17.5 m +NAP.8

Hoogteligging van het plangebied op het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) in m NAP (Normaal Amsterdams Peil)

geraadpleegd op www.ahn.nl © Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden

12 van 29

Project: Hesselweg 2/2a te Megchelen. Gemeente Oude IJsselstreek. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210079 versie 1

Afbeelding 5: Het plangebied, rood omkaderd, op het Actueel Hoogtebestand van Nederland (AHN),(Bron: www.ahn.nl).

2.3

Historische ontwikkeling Voor de historische ontwikkeling is divers kaart- en beeldmateriaal (Afbeelding 6 t/m 11) en relevante achtergrondliteratuur geraadpleegd (zie literatuurlijst). Het plangebed ligt net buiten het dorp Megchelen. Megchelen wordt voor het eerst vermeld in 1138-1139 als Mehla.9 Middeleeuwen Tijdens de Middeleeuwen nam de bevolkingsdichtheid in de omgeving aantoonbaar toe, net als in andere gedeeltes van Nederland. Megchelen is een dorpje dat in het zuidelijkste puntje van de IJsselstreek ligt, enkele kilometers van de Duitse grens. In de Middeleeuwen werd het gebied sterk gecultiveerd. Kasteel Zwanenburg Tussen de dorpjes Megchelen en Gendringen liggen de restanten van een 12e- 13e -eeuws kasteel: kasteel Zwanenburg. De oudste vermelding van het kasteel is uit 1272 en daarin wordt vermeld dat Lubbert van Swane eigenaar is. Naast het kasteel Zwanenburg is bekend dat hij bezittingen had in Brummeligh bij Werth in Westfalen. Het kasteel heeft in zijn jaren meerdere eigenaren gehad, waaronder de Hertog van Geldere, Arnoud van Egmond. Nadat de laatste eigenaar overleden was, is het kasteel in gebruik genomen door kloosterlingen tot het in 1880 helemaal werd verlaten.

Van Berkel en Samplonius 2006, 291-292.

13 van 29

Project: Hesselweg 2/2a te Megchelen. Gemeente Oude IJsselstreek. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210079 versie 1

In het jaar 1900 is het gebouw geveild voor de sloop. Het was gekocht door de familie Meij die het heeft gesloopt, onder de voorwaarde dat de oude toren zou worden gespaard. Deze toren is echter zwaar beschadigd tijdens de tweede wereldoorlog.10 Op de historische kaarten is voornamelijk te zien dat het plangebied is gebruikt als landbouwgrond of grasland. Pas vanaf de kaart uit 1990 is een schuur zichtbaar in het westelijke gedeelte van het plangebied.

Afbeelding 6: Het plangebied, rood omkaderd, op het kadastrale minuutplan11 uit het begin van de 19e eeuw. (Bron: http://hisgis.nl anders de beeldbank van de RCE).

https://nl.wikipedia.org/wiki/Zwanenburg_(Megchelen), 02-12-2021

Kadastrale Minuutplans zijn ten behoeve van de belastingheffing vervaardigde kaarten. De opnames zijn gestart in 1811, ten tijde van Frans bestuur en gecontinueerd tot 1832 (vanaf 1815 onder Nederlands bewind. Het zijn grondbeschrijvingen van de gemeenten met hierop aangegeven de percelen, perceelnummers en gebouwen.

14 van 29

Project: Hesselweg 2/2a te Megchelen. Gemeente Oude IJsselstreek. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210079 versie 1

Afbeelding 7: Het plangebied, rood omkaderd, op de topografische kaart uit circa 1850 (Bron: www.topotijdreis.nl).

Afbeelding 8: Het plangebied, rood omkaderd, op de topografische kaart uit circa 1900 (Bron: www.topotijdreis.nl).

15 van 29

Project: Hesselweg 2/2a te Megchelen. Gemeente Oude IJsselstreek. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210079 versie 1

Afbeelding 9: Het plangebied, rood omkaderd, op de topografische kaart uit circa 1948 (Bron: www.topotijdreis.nl).

Afbeelding 10: Het plangebied, rood omkaderd, op de topografische kaart uit circa 1970 (Bron: www.topotijdreis.nl).

16 van 29

Project: Hesselweg 2/2a te Megchelen. Gemeente Oude IJsselstreek. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210079 versie 1

Afbeelding 11: Het plangebied, rood omkaderd, op de topografische kaart uit circa 1990 (Bron: www.topotijdreis.nl).

Bekende bodemverstoring Binnen het plangebied zijn voor zover bekend geen grondroeringen veroorzaakt door saneringen van munitie, bodemverontreinigingen of ondergrondse olietanks, benzinepompinstallaties en dergelijke bekend waardoor archeologische resten mogelijk verloren zijn gegaan.12

2.4

Archeologische waarden in en rondom het plangebied In deze paragraaf wordt gekeken of binnen en rond het plangebied archeologische en/of ondergrondse bouwhistorische waarden bekend zijn. Hiervoor is het Archeologisch Informatie Systeem (ARCHIS III) van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) geraadpleegd en in aanvulling daarop de archeologische verwachtingskaart van de gemeente Oude IJsselstreek, Achtergrondliteratuur (zie literatuurlijst). Het overgangsgebied tussen het oostelijk rivierengebied en het Achterhoeks dekzandlandschap werd al vroeg bewoond. In de buurt zijn sporen aangetroffen van jagers en verzamelaars. Na de overgang tot het Holoceen bleven jagers en verzamelaars naar het gebied toekomen en pasten zij hun levensstijl aan op het klimaat. Het Achterhoeks landschap heeft een hoge verwachting op archeologische resten uit het Mesolithicum, maar in dit deel van de Achterhoek zijn nog weinig vondsten gedaan.

www.bodemloket.nl, http://www.explosievenopsporing.nl/veo-bommenkaart/

17 van 29

Project: Hesselweg 2/2a te Megchelen. Gemeente Oude IJsselstreek. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210079 versie 1

Op de zandgronden van de Oude IJssel zijn veel vondsten gedaan uit de Late Brons- en IJzertijd (1100 - 12 v. Chr.). Deze vondsten wijzen op een mogelijke nederzetting in de buurt van het dorp Megchelen. Rond het jaar 12 v. Chr. Kwamen de Romeinen in het huidige Nederland. Ten noorden van het plangebied zijn een aantal Romeinse voorwerpen gevonden. Dit wijst er op dat de lokale bewoners contact hebben gehad met de Romeinen.13 Voor het plangebied geldt op basis van de archeologische verwachtingskaart van de gemeente Oude IJsselstreek een gematigde archeologische verwachting (Afbeelding 11). De gematigde archeologische verwachting is gebaseerd op de Archeoregio’s (Oost-Nederlandse zandgebied in combinatie met zekere vindplaatsen en bodemtype. De gematigde archeologische blijft van toepassing op basis van geologische en bodemkundige opbouw en archeologische vondsten. Het onderzoeksgebied ligt op en terrasrestrug afgedekt met dekzand. Het gebied heeft naar verwachting gelegen in een laagterassengebied. Deze gebieden hadden regelmatig te maken met wateroverlast, door het overstromen van de rivieren. Hierdoor was het gebied minder geschikt voor intensief gebruik. Als gevolg hiervan is de archeologische verwachting gematigd .14

Afbeelding 11: Het plangebied, rode kader, geprojecteerd op de Archeologische Verwachtingskaart van de gemeente Oude IJsselstreek, (Bron: gemeente Oude IJsselstreek).

Koeman 2007, 9. Archis 270527100.

Brugman et al, 78.

18 van 29

Project: Hesselweg 2/2a te Megchelen. Gemeente Oude IJsselstreek. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210079 versie 1

2.4.1 Monumenten, waarnemingen en onderzoeksmeldingen in (de nabijheid van) het plangebied Er zijn in (de nabijheid van) het plangebied, binnen een straal van 500 m, in ARCHIS III gegevens bekend aangaande zaakidentificaties. Er zijn geen gegevens bekend aangaande archeologische monumenten, bovengrondse bouwhistorische waarden, waarnemingen, vondstlocaties, vondstmeldingen.

Afbeelding 11: Overzicht van de monumenten, waarnemingen en onderzoeksmeldingen binnen een straal van 500 m van het plangebied, (Bron:Archis3).

Vondstlocatie 1063741/

Afstand

Materiaal

Type

Datering

700 m

keramiek

Badorf aardewerk,

Vroege

Pingsdorf

Middeleeuwen -Late

geelwitbakkend,

Middeleeuwen

2852823100

Po steengoed – Siegburgst aardewerk, handgevormd kogelpot 1063741/

700 m

vuursteen

2852823100

afslag

Paleolithicum IJzertijd

19 van 29

Project: Hesselweg 2/2a te Megchelen. Gemeente Oude IJsselstreek. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210079 versie 1

Zaakidentificatie

Afstand

Soort onderzoek

Bevindingen

Aanbeveling

4027225100

490m

Bureau- en booronderzoek

Bureauonderzoek

Geen

Middelhoge archeologische

vervolgonderzoek

verwachting

van

Laat-

Paleolithicum tot Nieuwe Tijd Booronderzoek:

geen

archeologische indicatoren aangetroffen. 2162087100

723m

Booronderzoek

Geen

archeologische

indicatoren aangetroffen

Geen vervolgonderzoek

20 van 29

Project: Hesselweg 2/2a te Megchelen. Gemeente Oude IJsselstreek. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210079 versie 1

2.5

Gespecificeerde archeologische verwachting Op basis van bovenstaand bureauonderzoek is voor het plangebied een gespecificeerde archeologische verwachting opgesteld. De essentie hiervan is weergegeven in tabel 1.

Omdat het plangebied ligt in de zone tussen het riviergebied en zandgebied, is er een mogelijkheid om archeologische resten van de perioden vanaf het Laat-Paleolithicum aan te treffen. Als woon- en verblijfplaats kozen de prehistorische bewoners vaak voor de hoger liggende terreingedeelten in het landschap, bij voorkeur in de buurt van water. Het plangebied zelf ligt echter op een hoger deel, op een terrasrug afgedekt met dekzand (3K23). Voor het plangebied geldt daarom een middelhoge verwachting voor bewoningssporen uit het Laat - Paleolithicum en Mesolithicum. Omdat het plangebied ligt in de zone tussen het riviergebied en zandgebied, is er een mogelijkheid om archeologische resten van de perioden vanaf het Neolithicum aan te treffen. Nederzettingen ontstonden juist vaker op de overgang van deze hoge zandgronden naar de lage beek-/rivierdalen (gebieden van dekzandwelvingen). Gunstig gelegen tussen de weiden in de beek-/rivierdalen en vooral daar waar een aanzienlijk areaal aan hoge (zand)gronden aanwezig waren om in gebruik genomen te worden als landbouwgrond. Bovendien kwamen de Romeinen rond het jaar 12 v. Chr. in het huidige Nederland. Ten noorden van het plangebied zijn een aantal Romeinse voorwerpen gevonden. Dit wijst er op dat de lokale bewoners contact hebben gehad met de Romeinen.15. In de omgeving zijn nederzettingen bekend uit de Romeinse Tijd .

Op de zandgronden van de Oude IJssel zijn veel vondsten gedaan uit de Late Brons- en IJzertijd (1100 - 12 v. Chr.). Deze vondsten wijzen op een mogelijke nederzetting in de buurt van het dorp Megchelen. In de Middeleeuwen zijn verschillenden buurschappen rond het jaar 1000 na Chr. tot stand gekomen. Tal van steden en dorpen in de regio worden al vermeld in akten uit de Vroege Middeleeuwen. Vanaf de Late Middeleeuwen werd dit gebied ontgonnen voor landbouw, wat blijkt uit de aangebrachte plaggendekken van de enkeerdgrond die rond de 14e-15e eeuw werden gebruikt ter fertilisatie van de grond. Ondanks dat er op historische kaarten geen bewoning zichtbaar is, kan er eventueel een nog oudere vindplaats aanwezig zijn teruggaand tot in de Late Middeleeuwen. Op basis van de onderzochte gegevens en eerder in de buurt onderzochte locatie Hogestraat 3, te Megchelen is het mogelijk dat de bovenkant van het plangebied sterk gerommeld is, maar onder deze laag nog een intacte bodem aanwezig is.16

Koeman 2007, 9. Archis 270527100.

Van der Kuijl 2017, 26-30.

21 van 29

Project: Hesselweg 2/2a te Megchelen. Gemeente Oude IJsselstreek. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210079 versie 1

Periode

Verwachting

Verwachte kenmerken vindplaats

Diepteligging sporen

Laat-paleolithicum

Middelhoog

Bewoningssporen: tijdelijke kampementen

vanaf maaiveld in eventueel

Mobilia: vuursteen artefacten, haardkuilen

aanwezige bodemhorizonten

– Mesolithicum

tot circa 50 cm -Mv Neolithicum -

Middelhoog

Bewoningssporen: (semi permanente)

Vroege

nederzettingen, sporen van

Middeleeuwen

agrarisch/industrieel landgebruik, percelering:

vanaf maaiveld

cultuurlaag, Mobilia: fragmenten keramiek, glas, metaal, natuursteen, bouwmaterialen Late middeleeuwen

Middelhoog

vanaf maaiveld

- Nieuwe tijd Tabel 1: Gespecificeerde archeologische verwachting.

2.6

Advies Er worden naar verwachting archeologische indicatoren aangetroffen in het plangebied uit de periode LaatPaleolithicum tot en met de Nieuwe Tijd. Er wordt een verkennend booronderzoek geadviseerd om de bodemopbouw in kaart te brengen en daarmee het verwachtingsmodel te toetsen. Op basis van het verwachtingsmodel uit het bureauonderzoek wordt aan de hand van de Leidraad Inventariserend Veldonderzoek17 een verkennend booronderzoek met een boordichtheid van tenminste 6 boringen per hectare aanbevolen. Aangezien het plangebied circa 2162 m2 groot is, zullen in totaal 6 boringen worden gezet. Er wordt geadviseerd te boren met een Edelmanboor met een diameter van 7 cm, eventueel aangevuld met een guts met een diameter van 3 cm. De boringen worden uitgevoerd tot maximaal 2 meter diepte of tot minimaal 40 cm in de C-horizont. De boringen worden lithologisch beschreven conform de NEN 510418 en bodemkundig19 geïnspecteerd.

SIKB 2006.

Nederlandse Normalisatie-Instituut 1989.

De Bakker en Schelling 1989.

22 van 29

Project: Hesselweg 2/2a te Megchelen. Gemeente Oude IJsselstreek. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210079 versie 1

Inventariserend Veldonderzoek

3.1

Methode Op basis van het gespecificeerde verwachtingsmodel uit het bureauonderzoek is aan de hand van de Leidraad Inventariserend Veldonderzoek20 een verkennend booronderzoek met een boordichtheid van ten minste 6 boringen per hectare uitgevoerd. Hiermee is het onderzoek verkennend voor vuursteenvindplaatsen uit de steentijd en karterend voor nederzettingsresten uit de latere perioden. Aangezien het plangebied circa 1.600 m2 groot is, zijn verspreid over het plangebied (afbeelding 12) in totaal 6 boringen gezet. Voor zover de terreinomstandigheden (bebouwing, verhardingen, begroeiing etc.) het toelieten zijn de boringen verspreid over het plangebied verdeeld in de delen zonder begroeiing, bestrating of bebouwing.

Er is geboord met een Edelmanboor met een diameter van 7 cm en een gutsboor met een diameter van 3 cm. De boringen zijn uitgevoerd tot minimaal 25 cm in de C-horizont, of in specifieke afzettingen, of tot de verstoringsdiepte. De boringen zijn lithologisch beschreven conform de NEN 5104 21 en bodemkundig22 geïnterpreteerd.

Afbeelding 12: Boorpuntenkaart geprojecteerd op de huidige luchtfoto.

SIKB 2006.

Nederlands Normalisatie-instituut 1989.

De Bakker en Schelling 1989.

23 van 29

Project: Hesselweg 2/2a te Megchelen. Gemeente Oude IJsselstreek. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210079 versie 1

3.2

Beschrijving en interpretatie van de boorgegevens De laagopeenvolging is aan de hand van de boorprofielen bepaald23. In totaal zijn er zes boringen gezet en waren tot ca. 2 meter beneden maaiveld (ca. 14,25 +NAP). Alle boringen tonen ongeveer dezelfde bodemopbouw. Daarnaast was de eerst 50 centimeter tot 1 meter verstoord met een puinlaag. Bij boring 1 en 6 zijn tot een diepte van 1,5 meter beneden maaiveld (14,90 m +NAP) een pakket geelbruin zwak siltig, matig grof zand met enkele ijzervlekken aangetroffen. Het betreft waarschijnlijk fluviatiele beekafzetting behorende tot de Formatie van Kreftenheye. Bodemkundig gezien betreft het de C-horizont. Hierop is vanaf circa 1.20 meter beneden maaiveld (15.20 +NAP) een pakket donker bruin matig grof, matig siltig zand met grind aangetroffen. Bodemkundig gezien gaat het hier om een B-horizont. Deze laag wordt gerekend als fluviatiele beekafzettingen die behoren tot de Formatie van Kreftenheye. Vanaf het maaiveld (16.40 +NAP) tot diepte van 0,50 meter (15.90 +NAP) beneden maaiveld is bovenop dit pakket een verstoorde puinlaag aangetroffen. Bij boring 2 en 5 zijn tot een diepte van 2,0 meter beneden maaiveld (14,52 +NAP) een pakket geelbruin zwak siltig, matig fijn zand aangetroffen. Het betreft waarschijnlijk fluviatiele beekafzetting behorende tot de Formatie van Kreftenheye. Boven dit pakket ligt een pakket van ongeveer 1 meter.

Vanaf 50 centimeter (16.02 + NAP) tot ongeveer 1,5 meter beneden maaiveld (15.02 +NAP) is een pakket bruin matig grof, matig siltig zand met grind aangetroffen. Het betreft hier de fluviatiele beekafzettingen die behoren tot de Formatie van Kreftenheye. Hier bovenop licht een puinlaag tot aan het maaiveld. Bij boring 3 is tot een diepte van 1,80 beneden maaiveld (ca. 14.71 + NAP) ) een pakket geelbruin zwak siltig met enkele Fe vlekken, matig grof zand aangetroffen. Het betreft waarschijnlijk fluviatiele beekafzetting behorende tot de Formatie van Kreftenheye. Hier bovenop vanaf 1,20 meter (15.31 +NAP) beneden het maaiveld ligt een laag bruin matig siltig, matig fijn zand. Mogelijk ook behorend tot de Formatie van Kreftenheye. Op deze laag ligt een puinlaag van ongeveer 60 centimeter (15.91 +NAP) tot aan het maaiveld. Bij boring 4 is tot een diepte van 2,00 meter (14.20 +NAP) beneden maaiveld een pakket geelbruin zwak siltig, matig fijn zand aangetroffen. Het betreft waarschijnlijk fluviatiele beekafzetting behorende tot de Formatie van Kreftenheye. Hier bovenop is op een diepte van circa 80 centimeter beneden maaiveld (15.40 +NAP) een pakket bruin matig grof, matig siltig zand met grind aangetroffen. Bovenop dit pakket is op een diepte van circa 60 centimeter beneden maaiveld (15.60 +NAP) een pakket bruingrijs matig grof, matig siltig zand met grind aangetroffen.

Beide lagen horen waarschijnlijk tot de Formatie van Kreftenheye. Hier bovenop ligt van af het maaiveld (16.20 +NAP) een puinlaag van ongeveer 60 centimeter. De bodem die is aangetroffen in het plangebied is te identificeren als ooivaaggronden. De grond was kalkloos en heeft een bruine kleur die verder naar beneden lichter wordt. Dit was met name in boring 1 goed te zien. Veel van de boringen waren dusdanig verstoord dat het niet goed zichtbaar was om welke bodemtype het gaat, maar het is aannemelijk dat het overal dezelfde soort gronden betreft.

3.3

Archeologische indicatoren Ondanks dat het niet het doel is bij een verkennend booronderzoek om archeologische resten op te sporen zijn de boringen toch geïnspecteerd op de aanwezigheid van eventuele archeologische resten. Bij de controle van

bijlage 2

24 van 29

Project: Hesselweg 2/2a te Megchelen. Gemeente Oude IJsselstreek. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210079 versie 1

het opgeboorde bodemmateriaal zijn echter geen archeologische indicatoren aangetroffen die wijzen op de aanwezigheid van een archeologische vindplaats.

3.4

Archeologische interpretatie Het natuurlijke bodemtype is verstoord tot gemiddeld 50 centimeter beneden het maaiveld. Hieronder is nog een intacte bodem aanwezig, het betreft een ooivaaggrond die gekenmerkt wordt door B-horizonten die wel tot 1 meter lang kunnen worden..

Vuursteenvindplaatsen bestaan voornamelijk uit strooiing van fragmenten vuursteen en ondiepe grondsporen, zoals haardkuilen, en bevinden zich in de bovengrond van de oorspronkelijke podzolgrond. Er is echter geen dekzand of podzolbodem aangetroffen (wat verwacht werd) en de top van het originele profiel is verstoord in de delen waar de archeologische resten uit deze periode aangetroffen zouden konden worden.

25 van 29

Project: Hesselweg 2/2a te Megchelen. Gemeente Oude IJsselstreek. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210079 versie 1

Conclusies en aanbevelingen

4.1

Inleiding Het doel van het archeologisch bureauonderzoek was het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting voor het plangebied. Voor het plangebied gold op basis van het bureauonderzoek een middelhoge verwachting voor vuursteenvindplaatsen uit het Laat-Paleolithicum en Mesolithicum en nederzettingsresten uit het Neolithicum tot en met de Nieuwe Tijd. Het doel van het inventariserend veldonderzoek is het toetsen van deze verwachting.

4.2

Conclusies / beantwoording onderzoeksvragen •

Wat is de opbouw van de ondergrond en is het bodemprofiel intact? Van alle boringen is ongeveer de eerste 60 centimeter vanaf het maaiveld verstoord met een puinlaag. Onder deze laag ligt een bruine matig grof, matig siltig zand met grind aangetroffen, bodemkundig de B-horizont. Deze laag wordt geïnterpreteerd als een fluviatiele afzetting behorend tot de Formatie van Kreftenheye. Onder deze laag ligt een pakket geelbruin zwak siltig met enkele Fe vlekken, matig grof zand aangetroffen, bodemkundig de C-horizont. Het betreft waarschijnlijk fluviatiele beekafzetting behorende tot de Formatie van Kreftenheye. Onder de puinlaag is het bodemprofiel intact.

•

Zijn in het plangebied archeologische vindplaatsen aanwezig? In geen van de boringen zijn indicatoren aangetroffen die wijzen op de aanwezigheid van een archeologische vindplaats. De kans dat binnen het plangebied een archeologische vindplaats aanwezig is, wordt daarom klein geacht.

•

In hoeverre worden eventueel aanwezige archeologische resten bedreigd door de voorgenomen ontwikkeling van het gebied? De verwachting is dat binnen het plangebied geen archeologische resten in situ aanwezig zijn, waardoor ook geen archeologische resten worden bedreigd door de voorgenomen ontwikkeling van het gebied. Volgens de verwachting hadden de afzettingen van Kreftenheye afgedekt moeten zijn met dekzand, echter dit is niet aangetroffen en er is sprake van verstoring.

De middelhoge archeologische verwachting uit het bureauonderzoek voor zowel vuursteenvindplaatsen uit het Paat-Paleolithicum en Mesolithicum als voor nederzettingssporen uit het Neolithicum tot en met de Nieuwe tijd kan op grond van de resultaten van het veldonderzoek naar laag worden bijgesteld.

26 van 29

Project: Hesselweg 2/2a te Megchelen. Gemeente Oude IJsselstreek. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210079 versie 1

4.3

Aanbevelingen Op grond van de resultaten van het onderzoek wordt voor de voorgenomen ontwikkeling van het plangebied zoals omschreven in de vergunningsaanvraag geen nader archeologisch onderzoek geadviseerd.

Bovenstaande vormt een selectieadvies. Met nadruk willen wij de opdrachtgever erop wijzen dat dit advies nog niet betekent dat in deze fase van het vergunningsverleningstraject reeds bodemverstorende activiteiten of daarop voorbereidende activiteiten kunnen worden ondernomen. De resultaten van dit onderzoek dienen vooraleerst te worden beoordeeld door de bevoegde overheid (gemeente Oude IJsselstreek). Deze neemt een definitief selectiebesluit aangaande de vrijgave van het plangebied voor verdere ontwikkeling zoals omschreven in de vergunningsaanvraag.

Er is getracht een zo gefundeerd mogelijk advies te geven op grond van de gebruikte onderzoeksmethoden. De aanwezigheid van archeologische sporen of resten in het plangebied kan nooit volledig worden uitgesloten. Synthegra wil de opdrachtgever er daarom op wijzen dat indien tijdens de werkzaamheden een (mogelijke) archeologische vondst wordt gedaan, dan geldt de wettelijke meldingsplicht zoals omschreven in artikel 5.10 van de Erfgoedwet bij de minister. Uit praktisch oogpunt kan een dergelijke toevalsvondst bij de gemeente worden gemeld.

27 van 29

Project: Hesselweg 2/2a te Megchelen. Gemeente Oude IJsselstreek. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210079 versie 1

28 van 29

Project: Hesselweg 2/2a te Megchelen. Gemeente Oude IJsselstreek. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210079 versie 1

Bronnen Literatuur

Anker, E.F.A en E.E.A van der Kuijl, 2017: Bureauonderzoek en Verkennend Booronderzoek Archeologie, plangebied Hogestraat 3 te Megchelen. Hamaland, Zelhem. Bakker, H. de en J. Schelling, 1989: Systeem van bodemclassificatie voor Nederland, de hogere niveaus. Staring Centrum, Wageningen. Berendsen, H.J.A., 2004: De vorming van het land. Van Gorcum, Assen. Berendsen, H.J.A., 2005: Landschappelijk Nederland. Van Gorcum, Assen. Berkel, G. van, en K. Samplonius, 2006: Nederlandse plaatsnamen. Herkomst en Historie. Prisma, Utrecht.

Koeman, S.M. Bureauonderzoek en karterend veldonderzoek d.m.v. boringen. Pastoor Geerdink Johanninkweg 2 Megchelen. Synthegra. Doetichem. Kuijl, E.E.A. van der, en L.D.J. de Rouw, 2016: Bureauonderzoek en Karterend Booronderzoek Archeologie. Plangebied Millingseweg 32 te Megchelen. Hamaland Advies, Zelhem. Mulder, E.F.J. de, M.C. Geluk, I.L. Ritsema, W.E. Westerhoff en T.E. Wong, 2003: De ondergrond van Nederland. Wolters-Noordhoff, Groningen/Houten Nederlands Normalisatie-instituut, 1989: NEN 5104 Geotechniek - Classificatie van onverharde grondmonsters. Nederlands Normalisatie-instituut, Delft. Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer, 2006: Leidraad inventariserend veldonderzoek; Deel: karterend booronderzoek (aanvulling op de KNA 3.1). SIKB, Gouda. Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer, 2018: Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie, versie 4.1. SIKB, Gouda.

Internet (geraadpleegd december 2021) http://beeldbank.cultureelerfgoed.nl https://zoeken.cultureelerfgoed.nl/ www.ahn.nl www.bodemloket.nl http://www.gelderland.nl/kaartenencijfers http://www.explosievenopsporing.nl/veo-bommenkaart/ https://nl.wikipedia.org/wiki/Zwanenburg_(Megchelen) topotijdreis.nl pdok.nl

29 van 29

Bijlagen:

Bijlage 1:

Overzicht van relevante geologische en archeologische tijdvakken

Overzicht geologische en archeologische tijdvakken

Ouderdom in jaren

Chronostratigrafie

MIS

Holoceen

11.755 12.745 13.675 14.025

LaatWeichselien (LaatGlaciaal)

15.700

Late Dryas (koud) Allerød (warm) Vroege Dryas (koud) Bølling (warm)

Lithostratigrafie Formaties: Naaldwijk (marien), Nieuwkoop (veen), Echteld (fluviatiel)

LaatPleniglaciaal 29.000

50.000

MiddenWeichselien (Pleniglaciaal)

MiddenPleniglaciaal VroegPleniglaciaal

Formatie van Kreftenheye

Formatie van Boxtel

75.000

VroegWeichselien (VroegGlaciaal) 115.000 130.000

370.000 410.000

5a 5c 5d

Eemien (warme periode)

Saalien (ijstijd)

Holsteinien (warme periode)

Formatie van Beegden

Eem Formatie Formatie van Drente Formatie van Urk

Elsterien (ijstijd) 475.000

Cromerien (warme periode) 850.000

Pre-Cromerien 2.600.000

Formatie van Sterksel

Formatie van Peelo

Cal. jaren v/n Chr. 1950

C jaren

Chronostratigrafie

Pollen zones

Vb2

1500

Subatlanticum koeler vochtiger

450 0 12

Vb1 Va

Vegetatie Loofbos eik en hazelaar overheersen haagbeuk veel cultuurplanten rogge, boekweit, korenbloem

Archeologische perioden Nieuwe tijd Middeleeuwen Romeinse tijd IJzertijd

800 815

2650

IVb Subboreaal koeler droger

2000

3755

IVa

5000

4900

5300

7020

8240

III

Boreaal warmer

Preboreaal warmer

8000

9000

8800 11.755

Atlanticum warm vochtig

10.150

12.745

10.800

13.675

11.800

14.025

12.000

15.700

13.000

LaatWeichselien (LaatGlaciaal)

Late Dryas

LW III

Allerød

LW II

Vroege Dryas LW I Bølling

35.000

Loofbos eik en hazelaar overheersen beuk>1% invloed landbouw (granen)

Bronstijd

Neolithicum

Loofbos eik, els en hazelaar overheersen in zuiden speelt linde een grote rol den overheerst hazelaar, eik, iep, linde, es eerst berk en later den overheersend

Mesolithicum

parklandschap dennen- en berkenbossen open parklandschap open vegetatie met kruiden en berkenbomen

MiddenWeichselien (Pleniglaciaal)

perioden met een poolwoestijn en perioden met een toendra

VroegWeichselien (VroegGlaciaal)

perioden met bos en perioden met een subarctisch open landschap

Laat-Paleolithicum

75.000

115.000 130.000

Eemien (warme periode)

Midden-Paleolithicum loofbos

Saalien (ijstijd) 300.000

Vroeg-Paleolithicum Chronostratigrafie voor Noordwest-Europa volgens Zagwijn (1974), Vandenberghe (1985) en De Mulder et al. (2003). Lithostratigrafie volgens De Mulder et al. (2003). Mariene isotoop stadium (MIS) volgens Bassinot et al. (1994). Atmosferische data volgens Stuiver et al. (1998). Zuurstofisotoop calibratie (OxCal) versie 3.9 Bronk Ramsey (2003), toegepast op het Laat-Weichselien en het Holoceen. Archeologische periode-indeling en ouderdom volgens de Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek (ROB). Vegetatie bewerkt volgens Berendsen (2000). Pollenzones volgens P. Vos & P. Kiden (2005).

Bijlage 2:

Boorprofielen

S210079 Hesselweg 2/2a te Megchelen

Boring: S210079_1 Kop algemeen: Projectcode: S210079, Boornummer: 1, Beschrijver(s): LB, Datum: 01-12-2021, Doel boring: archeologie - verkenning, Einddiepte boring in cm: 150 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 224021.472, Y-coördinaat in meters: 428893.686, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 16.404, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Gelderland, Gemeente: Oude IJsselstreek, Opdrachtgever: Van Westreenen B.V, Uitvoerder: Synthegra B.V. 0 / 16.40 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 50, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: grijs-bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Bijmengsel grind: matig grindig, Bijmengsel humus: zwak humeus, Mediaanklasse: matig grof, Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Bodemkundige interpretatie: verstoord 50 / 15.90 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 50, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 120, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: donker-bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: zwak siltig, Bijmengsel grind: zwak grindig, Mediaanklasse: matig grof, Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Bodemhorizont: B-horizont 120 / 15.20 Laag

algemeen: Bovengrens laag in cm: 120, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 150, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: geel-bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: zwak siltig, Mediaanklasse: matig grof, Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Bodemhorizont: C-horizont, Ijzer/mangaan: enkele Fe-vlekken Einde boring 150 / 14.90

1 bron: S210079 hesselweg 2a te megchelen.geojson - 02-12-2021 15:08:15

S210079 Hesselweg 2/2a te Megchelen

Boring: S210079_2 Kop algemeen: Projectcode: S210079, Boornummer: 2, Beschrijver(s): LB, Datum: 01-12-2021, Doel boring: archeologie - verkenning, Einddiepte boring in cm: 200 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 223992.81, Y-coördinaat in meters: 428894.757, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 16.515, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Gelderland, Gemeente: Oude IJsselstreek, Opdrachtgever: Van Westreenen B.V, Uitvoerder: Synthegra B.V.

0 / 16.52 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 30, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: bruin-grijs Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: uiterst siltig, Bijmengsel grind: matig grindig, Mediaanklasse: matig grof, Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Bodemhorizont: regelmatig geploegd/bewerkte A-horizont, Bodemkundige interpretatie: verstoord 30 / 16.21 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 30, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 50, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Bijmengsel grind: zwak grindig, Mediaanklasse: matig grof, Kalkgehalte: kalkloos 50 / 16.02 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 50, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 150, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Bijmengsel grind: zwak grindig, Mediaanklasse: matig grof, Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Bodemhorizont: B-horizont 150 / 15.02 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 150, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 200, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: geel-bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig

siltig, Mediaanklasse: matig fijn, Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Bodemhorizont: C-horizont Einde boring 200 / 14.52

2 bron: S210079 hesselweg 2a te megchelen.geojson - 02-12-2021 15:08:15

S210079 Hesselweg 2/2a te Megchelen

Boring: S210079_3 Kop algemeen: Projectcode: S210079, Boornummer: 3, Beschrijver(s): LB, Datum: 01-12-2021, Doel boring: archeologie - verkenning, Einddiepte boring in cm: 180 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 223964.619, Y-coördinaat in meters: 428897.652, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 16.506, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Gelderland, Gemeente: Oude IJsselstreek, Opdrachtgever: Van Westreenen B.V, Uitvoerder: Synthegra B.V.

0 / 16.51 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 60, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: bruin-grijs Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: zwak siltig, Bijmengsel grind: matig grindig, Mediaanklasse: matig grof, Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Bodemhorizont: regelmatig geploegd/bewerkte A-horizont, Bodemkundige interpretatie: puinlaag 60 / 15.91 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 60, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 120, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Mediaanklasse: matig fijn 120 / 15.31 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 120, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 180, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: geel-bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: zwak siltig, Mediaanklasse: matig fijn, Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Bodemhorizont: C-horizont, Ijzer/mangaan: enkele Fe-vlekken Einde boring 180 / 14.71

3 bron: S210079 hesselweg 2a te megchelen.geojson - 02-12-2021 15:08:15

S210079 Hesselweg 2/2a te Megchelen

Boring: S210079_4 Kop algemeen: Projectcode: S210079, Boornummer: 4, Beschrijver(s): LB, Datum: 01-12-2021, Doel boring: archeologie - verkenning, Einddiepte boring in cm: 200 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 224020.599, Y-coördinaat in meters: 428913.789, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 16.203, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Gelderland, Gemeente: Oude IJsselstreek, Opdrachtgever: Van Westreenen B.V, Uitvoerder: Synthegra B.V.

0 / 16.20 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 60, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: grijs-bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Bijmengsel grind: matig grindig, Mediaanklasse: matig grof, Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Bodemhorizont: regelmatig geploegd/bewerkte A-horizont, Bodemkundige interpretatie: puinlaag 60 / 15.60 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 60, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 80, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: grijs-bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Bijmengsel grind: zwak grindig, Mediaanklasse: matig grof, Kalkgehalte: kalkloos 80 / 15.40 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 80, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 150, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Bijmengsel grind: zwak grindig, Mediaanklasse: matig fijn, Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Bodemhorizont: B-horizont 150 / 14.70 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 150, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 200, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: geel-bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: zwak

siltig, Mediaanklasse: matig fijn, Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Bodemhorizont: C-horizont Einde boring 200 / 14.20

6 bron: S210079 hesselweg 2a te megchelen.geojson - 02-12-2021 15:08:15

S210079 Hesselweg 2/2a te Megchelen

Boring: S210079_5 Kop algemeen: Projectcode: S210079, Boornummer: 5, Beschrijver(s): LB, Datum: 01-12-2021, Doel boring: archeologie - verkenning, Einddiepte boring in cm: 200 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 223992.647, Y-coördinaat in meters: 428914.948, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 16.336, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Gelderland, Gemeente: Oude IJsselstreek, Opdrachtgever: Van Westreenen B.V, Uitvoerder: Synthegra B.V.

0 / 16.34 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 30, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: grijs-bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Bijmengsel grind: matig grindig, Mediaanklasse: matig fijn, Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Bodemhorizont: regelmatig geploegd/bewerkte A-horizont, Bodemkundige interpretatie: verstoord 30 / 16.04 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 30, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 50, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: bruin-grijs Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Mediaanklasse: matig grof, Kalkgehalte: kalkloos 50 / 15.84 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 50, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 150, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Bijmengsel grind: zwak grindig, Mediaanklasse: zeer grof, Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Bodemhorizont: B-horizont 150 / 14.84 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 150, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 200, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: geel-bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Mediaanklasse: matig fijn,

Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Bodemhorizont: C-horizont Einde boring 200 / 14.34

5 bron: S210079 hesselweg 2a te megchelen.geojson - 02-12-2021 15:08:15

S210079 Hesselweg 2/2a te Megchelen

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://raad.oude-ijsselstreek.nl/api/v1/meetings/4566/documents/27193